Badania w kulturze » instytucja kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Statystyka, sprawozdawczość i ewaluacja kultury. Komentarze badaczy i ekspertów http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/04/03/statystyka-sprawozdawczosc-i-ewaluacja-kultury-komentarze-badaczy-i-ekspertow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/04/03/statystyka-sprawozdawczosc-i-ewaluacja-kultury-komentarze-badaczy-i-ekspertow/#comments Sun, 03 Apr 2016 21:42:46 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5841 czytaj więcej]]> W ramach realizacji projektu „Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce” w październiku i listopadzie 2014 roku zostały zrealizowane trzy panele eksperckie z udziałem interesariuszy programu statystyki publicznej w obszarze kultury (byli to decydenci, menedżerowie i specjaliści z sektora kultury, badacze kultury). Oprócz efektów dyskusji, przedstawionych w raporcie Nowa sprawozdawczość instytucji kultury powstało dziesięć komentarzy które prezentujemy Państwu poniżej.

Efekty dyskusji oraz uwagi i propozycje zawarte w komentarzach były dla nas istotne w opracowywaniu nowego modelu gromadzenia danych na temat podmiotów kultury oraz w przygotowaniach kwestionariusza sprawozdawczego, w kolejnym, wdrożeniowym module projektu realizowanym w 2015 roku.

Zapraszamy również do przeczytania samego raportu, recenzji naukowych raportu, PODSUMOWANIA raportu oraz zapoznania się z narzędziem online do sprawozdawczości podmiotów kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/04/03/statystyka-sprawozdawczosc-i-ewaluacja-kultury-komentarze-badaczy-i-ekspertow/feed/ 0
Raport Krakowska kultura – stan obecny i perspektywy rozwoju http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/02/17/raport-koncowy-z-badania-sektora-kultury-krakowska-kultura-stan-obecny-i-perspektywy-rozwoju/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/02/17/raport-koncowy-z-badania-sektora-kultury-krakowska-kultura-stan-obecny-i-perspektywy-rozwoju/#comments Wed, 17 Feb 2016 15:26:16 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5801 czytaj więcej]]> Miasto Kraków opublikowało raport końcowy z badania sektora kultury pt. Krakowska kultura – stan obecny i perspektywy rozwoju. Publikację przygotowała firma Agrotec na zlecenie Gminy Miejskiej Kraków. W celu przygotowania raportu zostały zrealizowane szeroko zakrojone badania sektora kultury obejmujące analizy działalności miejskich instytucji kultury, ocenę wydarzeń kulturalnych i edukacji kulturalnej przez odbiorców, określenie siły marki kultury w Krakowie na tle innych metropolii w Polsce.

Miasto Kraków zachęca również wszystkich do potraktowania niniejszej publikacji jako pretekstu do dyskusji dotyczącej polityki kulturalnej miasta. Jak można się dowiedzieć, wszystkie opinie zostaną przekazane ekspertom, w uzasadnionych przypadkach, zostaną dokonane ewentualne uzupełnienia. Zachęcamy do udziału w konsultacjach wyników tego badania. Wciąż trwają prace nad nową strategią rozwoju miasta w obszarze kultury.

Autorzy raportu często powołują się na publikację Małopolskiego Instytutu Kultury pt. Spacerowicze, nomadzi i sieciowi łowcy okazji pod redakcją Anny Nacher. Bardzo się cieszymy, że uznano tę publikację za wartościowe źródło informacji i analiz o kulturze w Krakowie.

Kluczową uwagą do raportu może być prośba skierowana do Wydziału Kultury i Dziedzictwa Narodowego o przygotowanie przejrzystego dokumentu gromadzącego konkluzje i rekomendacje z raportu wraz informacją, czy będą one istotne dla procedowanej obecnie strategii rozwoju miasta w obszarze kultury oraz w jaki sposób zostaną one wykorzystane.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/02/17/raport-koncowy-z-badania-sektora-kultury-krakowska-kultura-stan-obecny-i-perspektywy-rozwoju/feed/ 3
Nowy projekt badawczy MIK-u. Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/07/nowy-projekt-badawczy-mik-u-poprawa-jakosci-gromadzenia-danych-o-publicznych-i-niepublicznych-instytucjach-kultury-w-polsce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/07/nowy-projekt-badawczy-mik-u-poprawa-jakosci-gromadzenia-danych-o-publicznych-i-niepublicznych-instytucjach-kultury-w-polsce/#comments Fri, 07 Feb 2014 15:46:40 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5060 czytaj więcej]]> Jest nam niezmiernie miło poinformować, że Małopolski Instytut Kultury otrzymał grant MKiDN, w ramach programu Obserwatorium kultury, na zrealizowanie projektu badawczego Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce. Badania potrwają do grudnia 2015 roku. Będzie to szósty projekt realizowany w ramach programu Obserwatorium Kultury, poprzednie to:

Projekt badawczy będzie miał charakter ewaluacji i metaanalizy programu statystyki publicznej w dziedzinie kultury dotyczącego rozwoju, finansowania, zasobów oraz działalności instytucji kultury w Polsce. Pierwszym elementem projektu będzie przeprowadzenie debaty eksperckiej dotyczącej zakresu i celów gromadzenia danych o systemie instytucji kultury w Polsce. Wyniki debaty staną się podstawą dla badań pilotażowych poświęconych nowej metodzie gromadzenia danych o instytucjach kultury w oparciu o schemat usług publicznych. Głównym produktem przedsięwzięcia będzie raport zawierający dane z pilotażu nowej propozycji badania dotyczącego funkcjonowania i działalności merytorycznej instytucji kultury oraz zestaw rekomendacji dot. reorganizacji systemu gromadzenia danych o instytucjach kultury, w szczególności w zakresie monitorowania usług publicznych w dziedzinie kultury oraz dostępności danych źródłowych produkowanych przez instytucje kultury.

Projekt zostanie zrealizowany we współpracy z Nieformalnym Zrzeszeniem Otwarta Małopolska oraz Regionalnym Obserwatorium Kultury funkcjonującym w ramach Regionalnego Ośrodka Kultury w Katowicach.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/07/nowy-projekt-badawczy-mik-u-poprawa-jakosci-gromadzenia-danych-o-publicznych-i-niepublicznych-instytucjach-kultury-w-polsce/feed/ 0
Seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/#comments Tue, 28 Jan 2014 13:34:43 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5051 czytaj więcej]]> Kapitał społeczny od lat obecny jest w debacie publicznej. Zwolennicy związanych z nim teorii chętnie przedstawiają go jako niematerialny klucz do rozwoju gospodarczego i dobrobytu. Skrajni przeciwnicy wolą postrzegać go jako rodzaj zarazy umacniającej „kolesiostwo” i różnej maści kliki. Choć wydaje się to nielogiczne racje mogą mieć i jedni i drudzy. Nie jest to jednak (i słusznie) przeszkoda w tym by rozwój kapitału społecznego (pozytywnego) uznać za jeden ze strategicznych celów rozwojowych dla Polski w perspektywie najbliższych kilkunastu lat. Czym zatem jest ów rzekomy i zarazem tajemniczy klucz do ekonomicznego sukcesu? Jak można go mierzyć i rozwijać (o ile w ogóle powinno się to robić) oraz jaką rolę w tym wszystkim odgrywają instytucje kultury i ich pracownicy? To główne pytania, z którymi próbowali się zmierzyć uczestnicy seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego zorganizowanego 9 grudnia w Małopolskim Instytucie Kultury (MIK).

Okazją do opisywanego spotkania było podsumowanie wyników projektu badawczego „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich”. Przedsięwzięcie to było realizowane przez Małopolski Instytutu Kultury we współpracy z Katedrą Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz Związkiem Miast Polskich.

Flickr is currently unavailable.

Seminarium składało się z trzech głównych elementów, które pokrótce przedstawione zostaną w dalszej części tekstu. W pierwszej kolejności głos zabrali współautorzy badań Jan Strycharz i Wojciech Kowalik. Przedstawili oni główne założenia oraz wnioski płynące z przeprowadzonego badania. Uzupełnieniem wypowiedzi badaczy był głos zabrany przez dyrektora jednej z analizowanych instytucji kultury. W tej roli głos zabrał Wojciech Knapik, dyrektor Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari w Starym Sączu. Następnym elementem seminarium był panel dyskusyjny, w którym przedstawione zostały wyniki innych – zbliżonych – projektów badawczych. W tej części głos zabrali: Sławomir Czarnecki, Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku (Obserwatorium kultury), Maciej Zygmunt, Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach (Regionalne Obserwatorium Kultury), Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?” oraz Marcin Poprawski, UAM, (Regionalne Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu). Zwieńczeniem spotkania była moderowana przez Joannę Orlik dyskusja pt. „Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?”. Udział w niej wzięli profesorowie: Jerzy Hausner (UEK) oraz Marek Krajewski (UAM).

Omówienie projektu badawczego
Zatem od początku. Czym jest kapitał społeczny i dlaczego stał się przedmiotem badań realizowanych przez MIK? Liczba opracowań zajmujących się definiowaniem kapitału społecznego jest tak duża, że trywializmem wydaje się szersze rozwijanie tego wątku w tym miejscu. Z poczucia obowiązku i dla jasności wywodu można wszystkie te rozważania – upraszczając nieco – sprowadzić do konkluzji, iż opisywane pojęcie jest formą tzw. miękkiego (a więc niematerialnego) kapitału i opisuje zasoby charakterystyczne dla społecznych relacji międzyludzkich – poziom wzajemnego zaufania, panujące normy zachowań, czy zdolność do współdziałania.

Jako taki, kapitał społeczny ma w sobie istotny potencjał ekonomiczny. Łatwość nawiązywania transakcji, sprawniejsza wymiana wiedzy, intensywniejsze relacje na linii obywatel – władza – to tylko kilka z potencjalnych zalet, jakie mogą zostać osiągnięte dzięki podniesieniu kapitału społecznego. Ta gospodarcza wartość tego zasobu skłoniła polski rząd do sformułowania i przyjęcia Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2020 (SRKS). Zgodnie z tym dokumentem istotną rolę w ramach procesu wzmacniania relatywnie niskiego rodzimego kapitału społecznego mogą odgrywać instytucje kultury.

Projekt badawczy „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich” był w istocie próbą dokonania diagnozy na ile ta – przypisana instytucjom kultury – rola możliwa jest do wypełnienia i, idąc dalej, na ile kadry kultury przygotowane są do działań aktywnie wzmacniających kapitał społeczny. Jakie są efekty tego przedsięwzięcia?
Zdaniem autorów badania kadry kultury często izolują się od swojego otoczenia, zamiast z nim współdziałać. Dotyczy to w równiej mierze samorządowców (radnych, burmistrzów) kształtujących politykę kulturalną i nowe inwestycje w tym zakresie, jak i pracowników instytucji kultury odpowiedzialnych za tworzenie, wdrażanie i ewaluację wydarzeń realizowanych przez badane ośrodki kultury. U tych ostatnich dostrzeżono jednak wyjątkowy etos pracy, skłaniający pracowników do ponadnormatywnej i w wielu przypadkach quasi-wolontaryjnej pracy, świadczącej pośrednio o ponadprzeciętnym zaangażowaniu w wykonywane obowiązki. Pewnym zdiagnozowanym deficytem jest dość konserwatywne (z punktu widzenia celów działania) podejście do kształtowania oferty badanych instytucji. Chętnie sięgają one choćby po propozycje ambitne i kulturę „wysoką”, nie wykorzystują przy tym jednak w sposób optymalny i twórczy działań z zakresu edukacji kulturalnej. Ta koncentruje się na ogół wg autorów badań na edukacji artystycznej i rozwoju indywidualnych talentów. Siłą analizowanych ośrodków kultury jest otwartość na współpracę międzyinstytucjonalną. Chętnie angażują się one w działania z innymi podmiotami tak publicznymi, jak i pozarządowymi, powiększając w ten sposób zakres swojego społecznego oddziaływania. To osłabiane jest jednak przez brak długofalowego planowania realizowanych przedsięwzięć. Bardzo często są one wynikiem spontanicznie pojawiających się pomysłów.

Opisany powyżej stan zastany w badanych instytucjach kultury wskazuje, że posiadają one istotne i znaczące możliwości wpływania na społeczność lokalną. Z punktu widzenia wzmacniania kapitału społecznego wiele z tych środków pozostaje jednak, mimo potencjalnych szans, niewykorzystanych. Do zmiany tak zdefiniowanego stanu rzeczy konieczna jest zdaniem autorów badania zmiana sposobu postrzegania gminnych ośrodków kultury i ich roli w społeczności lokalnej i polityce rozwoju. Ta dokonała się już na poziomie strategii centralnych (choćby we wspominanym SRKS), pora by owa redefinicja poszła dalej, czy raczej niżej (z punktu widzenia szczebli administracji publicznej). Do tego potrzebne są jednak działania edukacyjne dla samych kadr kultury (rozumianych szeroko, a więc obejmujących również samorządowców). Niezbędne jest zwiększenie świadomości, czym jest kapitał społeczny i w jaki sposób można go wzmacniać poprzez uczestnictwo w kulturze. Tu otwiera się duże pole do działania dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz innych instytucji wspomagających sektor kultury.

Zwracał na to także uwagę Wojciech Knapik, który zgodził się z rekomendacjami zaproponowanymi przez badaczy. Wyraził on jednak wątpliwość, co do modelu rozwoju instytucji kultury, jaki powinien zostać uznany za optymalny. Mowa tutaj o swego rodzaju schizofrenii, jaka powstaje, kiedy jednocześnie postuluje się promowanie partycypacyjnego zarządzania oraz, po drugiej stronie, oparcia instytucji na mocnym, niezależnym liderze. Podejścia te nie wykluczają się, niemniej zebrani uznali, że konieczne jest wypracowanie praktycznych ram funkcjonowania obu tych rozwiązań. Podobnie rzecz ma się z dwoma postulatami kierowanymi jednocześnie do lokalnych instytucji kultury. Pierwszy brzmi „zarabiajcie na swoje utrzymanie, róbcie jak najwięcej”, a drugi „bądźcie społecznie zaangażowani, kreujcie przemyślane i skuteczne przedsięwzięcia”.

Alternatywne projekty – punkty styczne, kontrowersje, rekomendacje
W duchu poszukiwania potwierdzenia bądź zaprzeczenia wniosków przedstawionych w badaniu Kompetencje Kadr Kultury odbyła się druga jego część, na którą składały się prezentacje innych projektów badawczych realizowanych przez regionalne obserwatoria kultury w Katowicach, Poznaniu, Gdańsku i Bydgoszczy. Jako pierwszy głos zabrał Marcin Poprawski z Regionalnego Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu. Zgodził się on z głównymi tezami przedstawionego badania. Zwrócił uwagę, że pokrywają się one z wnioskami projektów realizowanych przez jego jednostkę. Podkreślał, że wzmacnianie kapitału społecznego jest często dość nisko wśród priorytetów kadr kultury, co pokazuje zarówno przedstawiony raport MIK, jak i badania realizowane w Wielkopolsce.

Kolejnym mówcą był Maciej Zygmunt, przedstawiciel Regionalnego Ośrodka Kultury w Katowicach. Zwrócił on uwagę na problem negatywnego kapitału społecznego. Uzupełniając przedstawione przez zespół MIK rekomendacje, sugerował on, że programując działalność instytucji kultury należy zwrócić szczególną uwagę na konieczność poszerzania ich włączającego charakteru. Jednostki te nie mogą kierować swojej oferty wyłącznie do osób funkcjonujących już w obiegach społecznych. Powinny w możliwie dużym stopniu angażować się w inkluzję osób wykluczonych społecznie.

Na podobny problem zwróciła uwagę Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?”. Jej zdaniem sporym problemem jest podejście dyrekcji do pracowników instytucji kultury. Niewłączani do zarządzania pracownicy niechętnie włączają do działań domów kultury społeczność lokalną. Bo i jak, skoro są wykonawcami, nie współrealizatorami i kreatorami działań? Innym, przedstawionym przez Olgę Marcinkiewicz problemem, była postawa władz samorządowych, w ramach której zaobserwować można stałą i wciąż rosnącą presję na liczby – wskaźniki rezultatu działań instytucji kultury.

Problem częściowego braku świadomości kadr, co do celów, jakich mają się podejmować, postawił Sławomir Czarnecki z Instytutu Kultury Miejskiej w Gdańsku. W jego opinii mamy doczynienia z sytuacją, gdzie na szczeblu centralnym, czy regionalnym tworzone są kolejne strategie przypisujące instytucjom kultury nowe funkcje. Te nie są na ogół w żaden sposób ani przekazywane, ani też wprost komunikowane tym jednostkom. Przez to ich kadry funkcjonują w warunkach wysokiej niepewności co do misji i celów, które powinny być przez nie realizowane. To popycha badane podmioty do bardzo tradycyjnego podchodzenia do swoich działań. Skupiają się one bardziej na edukacji artystycznej niż np. kształtowaniu kapitału społecznego. I choć wśród zebranych w Małopolskim Instytucie Kultury panowała ogólna zgoda, co do zasadniczych diagnoz i konkluzji zawartych w omawianym badaniu, wciąż otwarte pozostaje pytanie o styl i sposób dochodzenia do modelu działalności stymulującego kapitał społeczny.

Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?
Ta ostatnia problematyka omawiana była szerzej podczas panelu wieńczącego seminarium. Swoje spostrzeżenia przedstawili tu prof. Jerzy Hausner oraz prof. Marek Krajewski. Wątpliwości budzi m.in. możliwość wypracowania optymalnego rozwojowo modelu zarządzania ośrodkami kultury. Z jednej strony postulowano dążenie do uspołecznienia instytucji, której skrajną postacią może być niekoniecznie pozytywny przykład przywoływanego przez prof. Jerzego Hausnera warszawskiego Domu Kultury Śródmieście. Instytucja ta jako pierwsza w Polsce oddała w 2013 roku cały swój budżet w ręce mieszkańców (poprzez budżet partycypacyjny). Z drugiej strony w prowadzonej w MIK dyskusji pojawiał się nie tak rzadki i często pozytywny schemat zarządzania oparty na mocnym i w dużej mierze autonomicznym liderze, inicjującym zgodnie ze swoją wizją innowacyjny program kulturalny. Nie sposób ocenić, które z rozwiązań ma większe szanse stymulować kapitał społeczny. Wszystko jest tu kwestią oceny indywidualnych przypadków. Najpewniej optymalny okaże się, jak to zwykle bywa, model łączący w sposób płynny oba te podejścia.

Podobne trudności rodzi wzywanie instytucji kultury do obligatoryjnego tworzenia długofalowych strategii działania. Mimo że jest to obecnie silnie eksponowana moda w instytucjach publicznych, nie jest ona przyjmowana bezkrytycznie. Obecni w MIK dyskutanci, a wśród nich m.in. prof. Marek Krajewski zwracali uwagę, że strategia może zniewalać instytucję, która ją wdraża. Zamiast do rozwoju, może się ona przyczynić do utraty nadarzających się okazji. Wątpliwości budzi także jakość tego typu dokumentów, pisanych w wielu przypadkach ad hoc przez specjalizujące się w tym instytucje zewnętrzne. Lepszym rozwiązaniem mogą się w tym kontekście okazać bardziej elastyczne średniookresowe taktyki, na co wskazywał prof. Krajewski.

Poważną barierą dla rozwoju kapitału społecznego w ramach działalności instytucji kulturalnych mogą się okazać paradoksalnie samorządowe inwestycje w kulturę. Niepokój ten – wyrażony przez autorów badania – zdecydowanie podzielił prof. Hausner. Jego zdaniem ogromne koszty, jakie pociągają za sobą inwestycje kubaturowe dostrzeżone zostaną dopiero za kilka lat. Trzeba pamiętać, że nowy budynek to także nowe wydatki związane z jego utrzymaniem. Dążąc do realizacji spektakularnej inwestycji często się o tym zapomina (szczególnie kiedy te realizowana jest relatywnie niewielkim kosztem przy wsparciu środków zewnętrznych), a negatywnym efektem pośrednim takiej sytuacji może być ograniczenie działalności merytorycznej ośrodków kultury poprzez przeznaczanie coraz większej części ich budżetów na samo utrzymanie obiektów, w których funkcjonują.

Prof. Krajewski zwracał także uwagę na pewną dwoistość kapitału społecznego, sygnalizowaną we wstępie do niniejszego tekstu. Ten może być bowiem atrybutem tak wąskich, jak i szerszych grup społecznych. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której znające się dobrze osoby czerpią wzajemne korzyści ze swojej relacji. Taka forma opisywanego zasobu bywa określana jako wiążący kapitał społeczny. Jest on wykluczający i jako taki niepożądany. Pozytywnym i oczekiwanym jest za to tzw. pomostowy kapitał społeczny – włączający, wspierający kooperację i zachęcający do większej aktywności tych, którzy do tej pory znajdowali się na uboczu życia społecznego (realnie bądź pozornie).

Kwestią osobną, będącą niejako obok prowadzonych badań, jest obecny w nauce od dawna problem z mierzeniem kapitału społecznego. Sygnalizowali to wszyscy uczestnicy spotkania. Najpopularniejsze do tej pory wskaźniki nie spełniają swojej roli. Frekwencja wyborcza może, ale – szczególnie w polskich warunkach – nie musi obrazować indywidualnych i społecznych postaw obywatelskich (bierna postawa podczas wyborów także może być świadomym wyrazem opinii); liczba organizacji pozarządowych także obarczona jest odchyleniami związanymi z powstawaniem szeregu organizacji quasi-NGO (forma organizacji pozarządowej jest tu wyłącznie przepustką np. do ubiegania się o środki grantowe). W odpowiedzi na te niedoskonałości prof. Krajewski poszukiwał nowych ścieżek mierzenia kapitału społecznego, prowadzących przez wskaźniki związane z lokalną skalą wandalizmu, liczbą spółdzielni oraz innego rodzaju inicjatyw społecznych, czy w końcu trudnym do skwantyfikowania poziomem troski o przestrzeń publiczną.

Podsumowanie
Ogólne wnioski płynące z przywoływanych badań i opisywanej dyskusji, mimo wielu elementów wymagających poprawy, są jednak pozytywne. Należy podkreślić, że tak zdaniem autorów badania, jak i obu zaproszonych do dyskusji ekspertów oraz pozostałych gości, instytucje kultury odgrywają istotną rolę w budowaniu kapitału społecznego. Jednocześnie jednak panuje zgoda, co do tego, że badane ośrodki nie wykorzystują w pełni posiadanego w tym zakresie potencjału. Istnieje szansa, że zrealizowany projekt będzie bodźcem do zmiany tego stanu rzeczy. Z całą pewnością nie daje on odpowiedzi na wszystkie pojawiające się pytania. Bez wątpienia przybliża nas jednak do poznania i zrozumienia problemów i barier z jakimi zmagają się w swojej pracy kadry kultury.

Łukasz Maźnica

Wybrane komentarze zaproszonych gości:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/feed/ 1
Publikacja Lokalne centrum kultury. Zrób to z innymi http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/24/publikacja-lokalne-centrum-kultury-zrob-to-z-innymi/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/24/publikacja-lokalne-centrum-kultury-zrob-to-z-innymi/#comments Fri, 24 Jan 2014 19:00:19 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5027 czytaj więcej]]> Zapraszamy do przeczytania publikacji elektronicznej MIK pt. Lokalne centrum kultury. Zrób to z innymi. Została ona przygotowana w ramach projektu Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich. Jest to krótki podręcznik, którego zawartość została opracowana dzięki realizacji warsztatów w ośmiu lokalnych centrach kultury. Spotkania te dotyczyły rozwoju ich potencjału w różnorodnych (znaczących lokalnie) dziedzinach takich jak m. in.: zarządzanie marką, system wartości domu kultury, budowanie dobrej przestrzeni publicznej, rozwój festiwalu muzycznego, budowanie programu dla nowej infrastruktury kultury, rozdzielanie i łącznie działań skierowanych do turystów oraz mieszkańców. W spotkaniach uczestniczyli dyrektorzy instytucji kultury, ich pracownicy, współpracownicy i zewnętrzni interesariusze.

Spotkania poprowadzili eksperci oraz praktycy związani z sektorem kultury: Anna Komorowska (Pracownia K), Beata Kwiecińska i Bartek Dąbrowski (Dom Kultury Inspiro), Tomasz Gutkowski (Festiwal Fotografii w Krakowie), Mariusz Wróbel (Instytucja Filmowa Silesia Film), Lech Dulian (Małopolski Instytut Kultury), Łucja Piekarska-Duraj (Małopolski Instytut Kultury), Bartłomiej Koszarek (Centrum Kultury Dom Ludowy w Bukowinie Tatrzańskiej), Adam Kałucki (Locativo sp. z o.o.).

Moderatorzy warsztatów przygotowali krótkie relacje z tych spotkań. Stanowią one główną część publikacji Lokalne centrum kultury. Zrób to z innymi. Mamy nadzieję, że taki zapis dylematów, problemów i możliwych rozwiązań będzie inspiracją dla innych lokalnych instytucji kultury. Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom spotkań za ich aktywność i chęć dzielenia się wiedzą oraz uwagami o własnej pracy.

PDF publikacji >>
Ebook MOBI >>
Ebook EPUB >>

Zachęcamy również do przeczytania raportu Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego, głównej publikacji powstałej w ramach projektu badawczego.

Dofinansowano z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
MKIDN_2

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/24/publikacja-lokalne-centrum-kultury-zrob-to-z-innymi/feed/ 2
Nowe założenia ustawy MAC o samorządach a obszar kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/11/nowe-zalozenia-ustawy-mac-o-samorzadach-a-obszar-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/11/nowe-zalozenia-ustawy-mac-o-samorzadach-a-obszar-kultury/#comments Fri, 11 Jan 2013 15:37:30 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4401 czytaj więcej]]> Ministerstwo Cyfryzacji i Administracji przestawiło na konferencji prasowej, dnia 9 stycznia 2013 roku dwa dokumenty dotyczące funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego. Jednym z nich był raport Ocena funkcjonowania samorządu lokalnego. W oparciu o ten raport MAC przedstawi w najbliższym czasie do konsultacji społecznych założenia do ustawy o poprawie warunków świadczenia usług przez jednostki samorządu terytorialnego. Celem nowej ustawy ma być deregulacja oraz uelastycznienie organizacyjnych form wykonywania zadań publicznych.

Jednym z obszarów wykonywania usług przez samorządy jest kultura. Również i w tym zakresie MAC proponuje zmiany. Z przedstawionych materiałów można wydedukować, że podstawową zmianą ma być zniesienie wymogu realizacji usług społecznych przez samorządy, w obszarze kultury, poprzez powołaną, oddzielną instytucję kultury (minimalny ustawowy standard to przynajmniej jedna biblioteka lub inna instytucja kultury, w ramach której funkcjonuje również biblioteka publiczna). Ustawa ma wprowadzić:

możliwość organizowania działalności kulturalnej dodatkowo w formie samorządowej jednostki budżetowej lub samorządowego zakładu budżetowego. [ponieważ] Samorządy mają ograniczoną sferę decyzji organizacyjnych (np. działalność kultur. tylko w formie samodzielnej osoby prawnej) (źródło: mac.gov.pl)

W dokumencie Ocena funkcjonowania samorządu lokalnego znajduje się taki fragment:

Prawo wymaga, aby każda gmina posiadała bibliotekę publiczną (por. art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o bibliotekach). Co więcej, zgodnie z literą prawa, biblioteka publiczna, z zasady niegenerująca przychodów, powinna posiadać osobowość prawną albo wchodzić w skład innej instytucji kultury. Warto zastanowić się, czy takie rozwiązania instytucjonalne są konieczne i nie można zapewnić wykonywania usług bibliotecznych w inny sposób. Nakaz prowadzenia działalności kulturalnej w formie instytucji kultury zawiera art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Z jednej strony oznacza to, że działalność kulturalna w gminie musi być wykonywana przez instytucję kultury i nie można prowadzić jej przy pomocy np. organizacji pozarządowych, urzędu gminy. Z drugiej strony z punktu widzenia specyfiki usług, nieracjonalne jest, by instytucje, które prowadzą działalność praktycznie nieodpłatnie, działały w ramach formy organizacyjnej posiadającej osobowość prawną. Osobowość prawna ma sens tam, gdzie trzeba wydzielić ryzyko, połączyć kapitały różnych właścicieli, czy celem jest samowystarczalność danej instytucji. Tak w przypadku bibliotek publicznych, jak domów i ośrodków kultury, klubów czy świetlic – w obowiązującym stanie prawnym – nie zachodzi żadna z tych przesłanek. (źródło: Ocena funkcjonowania samorządu lokalnego)

Dalej autorzy raportu piszą:

Systemowe zmiany w tym zakresie mogłyby uwolnić przestrzeń dla racjonalizacji kosztów instytucji publicznych, większej dostępności i integracji usług świadczonych mieszkańcom oraz pozwolić na zdyskontowanie szans, jakie stwarza informatyzacja.

Można zatem powiedzieć, że w zamierzeniu MAC samorządy lokalne powinny móc tworzyć , w oparciu o nową ustawę, bardziej racjonalne rozwiązania instytucjonalne w zakresie świadczenia usług kulturalnych (w raporcie podobne uwagi dotyczą polityki społecznej i oświatowej) np poprzez:

  • jedną instytucję kulturę dla kilku gmin;
  • realizowanie usług kulturalnych w ramach urzędu bądź innej jednostki budżetowej/ organizacyjnej (np. szkoły);
  • przekierowywanie pieniądzy na rzecz organizacji pozarządowych wykonujących zlecone usługi publiczne.

Plan zmian jest ciekawy: deregulacja instytucjonalna powiązana z większym uspołecznieniem funkcjonowania samorządów. Jednak wielu dyrektorów lokalnych instytucji kultury mogłoby stwierdzić, że jakościowo dobre usługi kulturalne są efektem (choćby minimalnej) niezależności instytucji kultury od samorządów. A warunek utrzymywania instytucji kultury przez lokalny samorząd jest gwarantem prowadzenia jakiejkolwiek działalności kulturalnej i animacji kultury niepolegającej wyłącznie na uatrakcyjnianiu rocznic czy realizacji festynów. Chyba nie do końca tak jest, ale można sobie wyobrazić linię oporu lokalnych instytucji kultury wobec proponowanych w nowej ustawie zmian.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/11/nowe-zalozenia-ustawy-mac-o-samorzadach-a-obszar-kultury/feed/ 7
Po co nam domy kultury? http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/12/28/po-co-nam-domy-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/12/28/po-co-nam-domy-kultury/#comments Fri, 28 Dec 2012 17:55:12 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4343 czytaj więcej]]> Zapraszamy do zapoznania się z publikacją „Po co nam centra kultury” powstałą w ramach projektu badawczego „Miejski? Dom? Kultury?”. Wydawcą książki jest Miejskie Centrum Kultury w Bydgoszczy. Wśród współautorów publikacji jest Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/12/28/po-co-nam-domy-kultury/feed/ 0
Raport Poszerzanie pola kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/12/21/raport-poszerzanie-pola-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/12/21/raport-poszerzanie-pola-kultury/#comments Fri, 21 Dec 2012 15:31:29 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4313 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z raportem badawczym Poszerzanie pola kultury. Diagnoza potencjału sektora kultury w Gdańsku przygotowanym przez Instytut Kultury Miejskiej z Gdańska.

Autorzy podjęli się:

zadania zbadania nowych zjawisk w kulturze, która staje się coraz bardziej fenomenem zdecentralizowanym, nieuporządkowanym, czasami chaotycznym, płynnym, wewnętrznie zróżnicowanym i różnicującym, zacierającym granice i coraz silniej wdzierającym się w codzienność. Badaliśmy więc zjawiska, dla których czasami brakowało nam adekwatnych określeń, co zresztą jest problemem wszystkich osób zajmujących się kulturą współczesną. Dlatego też postanowiliśmy przeprowadzić stosowną analizę terminologiczną, zastanawiając się nad adekwatnością używanych terminów w stosunku do zjawisk i procesów, które badaliśmy. Takie pojęcia, jak poszerzone pole kultury, tradycyjne i nie-tradycyjne instytucje kultury, przejście od uczestnictwa w kulturze do kultury uczestnictwa, iwentyzacja itd., pozwoliły nam lepiej uchwycić i scharakteryzować naturę zmian, których wszyscy doświadczamy. Zmian, które stanowią najistotniejsze wyzwanie stojące nie tylko przed władzą publiczną, chcącą realizować własną politykę w sferze kultury, ale także przed instytucjami kulturalnymi, które muszą się odnaleźć na nowym rynku idei, targowisku różnorodnych zachowań oraz w świecie zmiennych stylów życia i gustów kulturowych. (źródło: Poszerzanie pola kultury, str.11)

Lektura tego raportu jest niezwykle inspirująca. Jego wyniki są istotne w wymiarze ogólnokrajowym, szczególnie dla publicznych instytucji kultury i ich organizatorów – samorządów.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/12/21/raport-poszerzanie-pola-kultury/feed/ 1
Rok Paktu dla kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/05/25/rok-paktu-dla-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/05/25/rok-paktu-dla-kultury/#comments Fri, 25 May 2012 12:35:01 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3896 czytaj więcej]]> Minął rok odkąd Rząd Rzeczpospolitej Polskiej reprezentowany przez Prezesa Rady Ministrów pana Donalda Tuska i ruch społeczny Obywatele Kultury roku podpisali 14 maja 2011 Pakt dla Kultury – umowę społeczną, która określiła zakres zobowiązań państwa w dziedzinie kultury i edukacji kulturalnej. Z tej okazji obywatele i rząd wydali szereg oświadczeń i podsumowań. Najkrócej rok funkcjonowania paktu podsumował prof. Andrzej Mencwel w wywiadzie udzielonym Romanowi Pawłowskiemu z Gazety Wyborczej:

Pakt obowiązuje, władza wywiązuje się z zapisów, zwłaszcza jeśli chodzi o zwiększenie wydatków z budżetu na kulturę. W tym roku jest o 100 mln zł więcej, i to na ważne programy: narodowe i regionalne kolekcje sztuki współczesnej, infrastrukturę domów kultury, edukację medialną.

To dlaczego jest tak źle, skoro jest tak dobrze?

Bo nie został utrwalony mechanizm negocjacyjny, który miał stać się płaszczyzną dialogu państwa ze społeczeństwem.
(źródło: Gazeta Wyborcza)

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przygotowało dokument oraz prezentację z podsumowaniem działań zrealizowanych w ramach Paktu. Są w nich wyszczególnione wszystkie podjęte działania, które realizują postulaty paktu oraz plany na kolejne lata. Już w 2013 roku budżet państwa na kulturę może przekroczyć 1%, co było podstawowym postulatem Obywateli kultury.

Prof. Jerzy Hausner wspólnie z prof. Andrzejem Mencwelem opublikowali manifest przypominający główny cel podpisania paktu: uspołecznienie tworzenia i zarządzania politykami kulturalnymi państwa:

Nowa polityka kulturalna, wyzbyta takich kosztownych mistyfikacji, winna otwierać wszystkie placówki kultury na swoje bezpośrednie otoczenie, oddawać je ludziom do współtworzenia, przekraczać wszędzie, gdzie to osiągalne, podziały na nabywców i producentów, widzów i aktorów, twórców i odbiorców. Zrozumienie i stymulowanie możliwości, jakie takiej otwartości i współtworzeniu dają nowe media, przede wszystkim internet, musi stanowić istotny komponent nowej polityki kulturalnej, pojmowanej jako całościowa polityka społeczna. Tylko tymi sposobami możemy uleczyć istniejące instytucje kultury z wiadomych dolegliwości i schorzeń – politycznego klientelizmu (zwłaszcza telewizji), zawodowo-korporacyjnej wsobności (zwłaszcza teatrów), estetyzującego izolacjonizmu (zwłaszcza galerii). Funkcjonujące tak jak dotąd, zbierające lwią część dostępnych publicznych środków, tworzą one zasadniczo kulturę dla wybranych, przybytki dla uprzywilejowanych, salony dla samych siebie. A nam potrzebna jest kultura zmiany, a nie przetrwania, społecznego rozwoju, a nie zastoju, humanistycznej pełni, a nie selektywnego wykluczania. Mija rok i trzeba prawdzie spojrzeć w oczy. Niewiele z tego, co zakładał i do czego zobowiązywał „Pakt dla Kultury”, zostało osiągnięte i weszło w życie. I to nie dlatego, że Obywatele Kultury czegokolwiek zaniechali lub zaniedbali. Przeciwnie – rozszerzenie ich działalności, pobudzenie aktywności środowisk, pakty regionalne i miejskie, jakie dotąd zawarto, to potwierdzają. Samorzutna obrona przedszkoli i szkół, bibliotek i domów kultury tworzy ogniwa nowego społeczeństwa obywatelskiego, a pojawiają się też inicjatywy innych paktów – dla edukacji czy nauki. Natomiast rządzący, którzy, tak wierzymy, podpisywali ten Pakt w dobrej wierze, sprowadzili jego zobowiązania do nielicznych i nieznacznych urzędowych posunięć. Wygląda więc na to, że aksjologicznej warstwy tego porozumienia albo nie zrozumieli, albo nie przyjęli. Co w końcu oznacza, że urzędują dalej tak, jak dotąd, co najwyżej, częściej usprawiedliwiając to, że nie da się inaczej. (źródło: Obywatele kultury)

Zapraszamy również do obejrzenia rozmowy Beaty Chmiel z Jackiem Żakowskim z tygodnika Polityka

Zdanie inaczej się nie da z manifestu Hausnera i Mencwela jest kluczowe. Polska kultura sektora publicznego przypomina pędzący pociąg: skład jest coraz bardziej luksusowy (fundusze unijne na rozwój infrastruktury kultury), w przedziałach jest luźno (pasażerów mniej, bo choć oferta dobra, nie odpowiada na potrzeby), lokomotywa coraz bardziej zużyta (kryzys finansowania bieżącej działalności), a maszynista chce jeszcze przyspieszyć. Decydenci mają zatem poważniejsze problemy niż partycypacja społeczna.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/05/25/rok-paktu-dla-kultury/feed/ 1
Obywatele Kultury Kraków. Spotkanie otwarcia http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/11/obywatele-kultury-krakow-spotkanie-otwarcia/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/11/obywatele-kultury-krakow-spotkanie-otwarcia/#comments Wed, 11 Apr 2012 11:06:53 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3794 czytaj więcej]]> Chcesz zabrać głos w sprawie kultury w Krakowie i mieć wpływ na jej kształt? Zależy Ci na jakości debaty kulturalnej w naszym mieście? Obywatele Kultury Kraków zapraszają na kampus Uniwersytetu Ekonomicznego w niedzielę 15 kwietnia 2012 roku o godzinie 10.30 na spotkanie otwarcia.

Obywatele Kultury Krakowa (OKK) to ruch społeczny, część ogólnopolskiego ruchu Obywateli Kultury działającego w wielu miastach Polski. Przystępujemy do tej wielkiej akcji społecznej, by pobudzić obywatelską refleksję o potrzebach w kulturze. Ogólnopolską akcję Obywateli Kultury zapoczątkowano kilkanaście miesięcy temu, a zdynamizowały ją starania 11 polskich miast o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Kraków nie brał w nich udziału, toteż zainicjowanie debaty o kulturze w mieście wymaga innego impulsu – i tę właśnie rolę ma spełnić ruch OKK. (źródło: Obywatele kultury Kraków)

Organizacja spotkania, a także pojemność sali na Uniwersytecie Ekonomicznym wymagają rejestracji do stolików tematycznych. Pozwoli to usprawnić pracę nad poszczególnymi tematami, tak aby spotkanie zaowocowało konkretnymi rezultatami. Stoliki tematyczne:

  • edukacja kulturalna (Koordynatorzy:Karolina Szymaniak, Michał Nagy),
  • instytucje kultury (Koordynatorzy: Joanna Orlik, Agata Wąsowska-Pawlik),
  • dziedzictwo kulturowe (Koordynatorzy: Agata Wąsowska-Pawlik, Joanna Orlik),
  • środowiska twórcze (Koordynatorzy: Magda Link-Lenczowska, Joanna Sanetra-Szeliga),
  • luki: offy, peryferia, obrzeża (Koordynatorzy: Łucja Kornajew, Anna Lewanowicz),
  • festiwale (Koordynatorzy: Anna Nacher),
  • miejskość i kultura miejska (Koordynatorzy: Paweł Kubicki, Anna Nacher, Ewelina Woźniak-Szpakiewicz),
  • organizacje pozarządowe (Koordynatorzy: Łucja Kornajew, Anna Lewanowicz).

Spotkanie otworzą prof. Jerzy Hausner oraz red. Edwin Bendyk.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/11/obywatele-kultury-krakow-spotkanie-otwarcia/feed/ 4