Badania w kulturze » Dane o instytucjach kultury w Polsce http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Raport Nowa sprawozdawczość instytucji kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/06/03/raport-nowa-sprawozdawczosc-instytucji-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/06/03/raport-nowa-sprawozdawczosc-instytucji-kultury/#comments Fri, 03 Jun 2016 21:39:24 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5858 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania raportu badawczego Nowa sprawozdawczość instytucji kultury autorstwa zespołu w składzie: Wojciech Kowalik, Krzysztof Malczyk, Łukasz Maźnica, Piotr Knaś, Weronika Stępniak, Lech Dulian. Publikacja powstała w ramach projektu Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce.

Raport w formacie PDF>>>

Raport jest podsumowaniem dwuletnich działań badawczych i analitycznych dotyczących statystyki publicznej i sprawozdawczości instytucji kultury w Polsce. Zrealizowany projekt miał charakter (1) ewaluacji programu statystyki publicznej realizowanego przez Główny Urząd Statystyczny w obszarze sprawozdawczości instytucji kultury w Polsce oraz (2) opracowania nowej metody gromadzenia danych o systemie instytucji/ organizacji kultury w Polsce. Celem tych prac było zaproponowanie rozwiązań dostosowanych do zmieniającej się dynamicznie sytuacji systemu kultury w Polsce. Naszym celem było zaproponowanie nowego schematu/ modelu informacji o działalności instytucji kultury.

Jak napisaliśmy w raporcie, zależy nam na tym, aby efekt naszych prac stał się podstawą do analiz metod sprawozdawczości w obszarze kultury zarówno dla GUS, jak i Międzyresortowego Zespołu ds. Statystyki Kultury. Wyszliśmy z założenia, że oprócz (negatywistycznej) krytyki istniejącego stanu rzeczy warto dokonywać (pozytywistycznych) eksperymentów wskazujących możliwe kierunki zmian lub też ślepe zaułki mierzenia aktywności w obszarze kultury.

W niniejszym raporcie zdajemy relację z prac metodologicznych i pilotażowych, dlatego zachęcamy również do bezpośredniego zapoznania się z naszym narzędziem online, formularzem sprawozdawczym dla podmiotów kultury.

Zapraszamy również do przeczytania recenzji naukowych niniejszego raportu, komentarzy praktyków i ekspertów dotyczących roli i funkcji statystyki publicznej w obszarze kultury, oraz PODSUMOWANIA raportu.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/06/03/raport-nowa-sprawozdawczosc-instytucji-kultury/feed/ 0
Narzędzie online. Nowy formularz sprawozdawczy instytucji kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/10/narzedzie-online-nowy-formularz-sprawozdawczy-instytucji-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/10/narzedzie-online-nowy-formularz-sprawozdawczy-instytucji-kultury/#comments Tue, 10 May 2016 21:58:26 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5878 czytaj więcej]]> W ramach realizacji projektu Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce zostało opracowane narzędzie online o charakterze internetowego kwestionariusza sprawozdawczego przeznaczonego dla instytucji kultury i innych podmiotów prowadzacych działalność kulturalną. Jest to portal funkcjonujący w oparciu otwarty, działający na wolnych licencjach, system zarządzania treścią WordPress. Obecnie udostępniamy Państwu jego drugą poprawioną wersję, opracowaną w oparciu o zrealizowany pilotaż w 2015 roku. Narzędzie to można pobrać jako szablon, który następnie można samodzielnie uruchomić jako własną aplikację i dowolnie go przekształcać na własne potrzeby. MIK narzędzie to udostępnia na licencji CC BY-SA 3.0.

Opracowane przez nas narzędzie online może być z powodzeniem wykorzystywane przez samorządy jako roboczy formularz sprawozdawczy dla publicznych instytucji kultury oraz organizacji pozarządowych realizujących zadania publiczne w dziedzinie kultury. Dzięki jego zastosowaniu można bardzo sprawnie zebrać informacje od pojedynczych podmiotów, jak i analizować je, jako całościową bazę z danej akcji sprawozdawczej. Przykładem może być sprawozdanie Małopolskiego Instytutu Kultury za 2014 rok, przygotowane z użyciem tego narzędzia.

Narzędzie to składa się z interaktywnego formularza umożliwiającego wprowadzanie danych. Jego schemat jest dostępny w załączonym pliku Excel. Można go dowolnie poprawiać i rozwijać. Formularz podzielony jest na kolejne kroki. Podział formularza na kroki, pomiędzy którymi następuje operacja zapisania informacji wprowadzonych w danym obszarze tematycznym, jest także niezwykle istotna ze względu na logikę samego kwestionariusza. Pozwala systemowi modyfikować kolejne kroki formularza „na bieżąco”, w zależności od udzielonych wcześniej odpowiedzi, innymi słowy: zadawać tylko pytania adekwatne do specyfiki danego typu instytucji. Podobną logiką rządzi się moduł pozwalający użytkownikowi wprowadzać do formularza informacje o działaniach badanej instytucji. W tym module zmiany odbywają się w czasie rzeczywistym i są uzależnione od wybranego formatu działania. Pojawiające się w formularzu pytania zostały oznaczone odpowiednimi etykietami, które pozwalają użytkownikowi na śledzenie modyfikacji kwestionariusza i intuicyjne podążanie za jego logiką.

Dodatkowo został opracowany moduł pozwalający dodawać organizacje i instytucje do bazy użytkowników portalu. Każdy podmiot będzie posiadał własne konto i hasło umożliwiające zalogowanie się do systemu i wykonanie sprawozdania. Wszystkie zapisane dane będą dla danego podmiotu w sposób ciągły dostępne, jak również będzie miał on możliwość ich edycji oraz importu do własnych celów. Ważną funkcjonalnością tego narzędzia jest dostępność dla właściciela/ redaktora do wszystkich zgromadzonych danych w bazie SQL stanowiącej część systemu. Można będzie zatem przeglądać i importować wypełnione formularze poszczególnych podmiotów jak i całościową bazę z badania. Zaimportowane dane mogą być następnie upubliczniane, wykorzystywane w systemach wizualizacji informacji lub analizowane z wykorzystaniem programów do analizy ilościowej.

Zapraszamy do przeglądania strony demonstracyjnej Nowa sprawozdawczość instytucji kultury (potrzebne założenie konta i logowanie) >>

Zapraszamy do zapoznania się z instrukcją instalacji narzędzia gromadzenia danych Nowa
Sprawozdawczość
oraz pobierania szablonu WordPress >>

Zapraszamy również do przeczytania PODSUMOWANIA projektu, raportu badawczego, recenzji naukowych raportu oraz komentarzy praktyków i ekspertów dotyczących roli i funkcji statystyki publicznej w obszarze kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/10/narzedzie-online-nowy-formularz-sprawozdawczy-instytucji-kultury/feed/ 0
Podsumowanie raportu Nowa sprawozdawczość instytucji kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/04/16/podsumowanie-raportu-nowa-sprawozdawczosc-instytucji-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/04/16/podsumowanie-raportu-nowa-sprawozdawczosc-instytucji-kultury/#comments Sat, 16 Apr 2016 21:47:29 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5864 czytaj więcej]]> Diagnoza
Główny Urząd Statystyczny (GUS), a dokładnie Ośrodek Statystyki Kultury w Krakowie, prowadzi stały, coroczny program gromadzenia i analizy sprawozdań podmiotów (instytucji kultury oraz innych jednostek) prowadzących działalność kulturalną. Badanie sprawozdawcze GUS jest najbardziej rozbudowanym źródłem informacji o kulturze – rozumianej jako (1) działalność podmiotów prywatnych, pozarządowych i publicznych (2) w zinstytucjonalizowanej sferze kultury (3) mierzona liczbą odbiorców i uczestników (4) korzystających z oferty kulturalnej – w Polsce. Jednakże budzi ono obecnie wiele zastrzeżeń dotyczących metodologii, kształtu formularzy, otwartości i dostępności zgromadzonych danych.

  • Tajemnica statystyczna narzuca obowiązek agregowania danych do poziomu uniemożliwiającego rozpoznanie pojedynczych podmiotów. Dlatego nie można mieć dostępu do danych powiązanych z poszczególnymi podmiotami, nawet jeśli mają one charakter publiczny. Zazwyczaj nie można z tego powodu otrzymać pełnych informacji o pojedynczych gminach, ponieważ dany typ instytucji może reprezentować jedna placówka.
  • GUS nie może informować, które instytucje zostały poproszone o wzięcie udziału w badaniu, a które nie dopełniły obowiązku sprawozdawczego lub wcale nie musiały podjąć tego działania. Nie można zatem oszacować skali „dziur w systemie” w stosunku do oczekiwanego pełnego obrazu sytuacji. Znowu jest to ważne przy analizowaniu mniejszych obszarów funkcjonalnych obejmujących np. powiat lub gminę.
  • Badanie nie odróżnia zadań publicznych (czyli oferty kulturalnej realizowanej w trybie równego dostępu do dóbr kultury, gwarantowanego przez polski porządek prawny) od oferty komercyjnej. Nie można zatem w pełnym zakresie użyć tych danych do ewaluacji publicznej polityki kulturalnej państwa i samorządów.
  • Badanie zostało stworzone z myślą o scentralizowanym systemie obejmującym bardzo konkretną grupę instytucji kultury podzielonych według ściśle określonej typologii funkcjonalnej. Dziś formaty te uległy „zmieszaniu”, a państwowy system centralny został zastąpiony samorządowym systemem rozproszonym. Dodatkowo zapanowała pełna dowolność w zlecaniu zadań publicznych w dziedzinie kultury podmiotom zewnętrznym. W jednej gminie zadania wykona samorządowy dom kultury, a w innej te same zadania wykona 15 organizacji pozarządowych. Tej drugiej sytuacji system już raczej nie wychwyci.
  • Formularze tworzą bardzo zamkniętą strukturę formatów działalności kulturalnej, którą można określić mianem wzorca powinności kulturalnych instytucji kultury danego typu. Przykładowo: jeśli dom kultury nie pasuje do tego wzorca, nie ma możliwości wykazania swojej oferty w formularzu, a jeśli biblioteka pełni dodatkowo funkcje domu kultury, to ta część jej działalności znika z systemu sprawozdawczego.
  • Formularze zmuszają do bardzo skrupulatnego zliczania odbiorców oferty. Jedynym miernikiem oferty jest tu praktycznie skala uczestnictwa. W tak zorganizowanym systemie organizatorzy i mecenasi kultury mogą się „zmierzyć” jedynie tym wskaźnikiem, a to może inspirować do specyficznego biegu po kolejne „rekordy”. A ponieważ badania GUS to jedyny w miarę pełny system informacji o skali uczestnictwa w kulturze (obok sondaży, badań czytelnictwa, diagnozy społecznej), pozyskane w ich wyniku dane są zbyt daleko interpretowane, wykorzystuje się je m.in. do pogłębionych diagnoz kultury bez uwzględnienia specyfiki źródła informacji.
  • Tylko część danych zgromadzonych w ramach badań udostępnia się bezpośrednio do analiz poprzez Bank Danych Lokalnych (BDL), czyli podstawową platformę GUS upowszechniającą opracowane dane źródłowe. Kolejną porcję danych można odnaleźć w publikacjach GUS, po inne należy się zwrócić z bezpośrednim zapytaniem do tego urzędu.

Propozycja nowego narzędzia sprawozdawczego
Poszukując odpowiedzi na pytanie, jak udoskonalić obowiązujący obecnie model statystyki, zdefiniowaliśmy kilka kluczowych obszarów wymagających zmiany postępowania w ramach procesu pozyskiwania danych statystycznych.

  • Celem współczesnej statystyki opartej na systemie raportów przekazywanych przez instytucje kultury powinno być badanie dostępności kultury. Wynika to w dużej mierze z istnienia wielu komplementarnych programów badawczych w sektorze kultury. Skupiając się na dostępności, mniej uwagi będziemy przywiązywać bezpośrednio do (skali) uczestnictwa w kulturze. Aspekt ten analizowany i opisywany jest bowiem w innych programach badawczych, które lepiej odgrywają swoją rolę. Tworzenie modelu statystycznego obejmującego wszelkie możliwe aspekty działania instytucji kultury zakończyłoby się naszym zdaniem porażką. Liczba danych koniecznych do sprawozdania byłaby bowiem tak duża, że wpłynęłaby negatywnie na stopień zwrotności ankiet sprawozdawczych oraz na rzetelność podawanych w nich informacji.
  • Badanie powinno dotyczyć wyłącznie sektora kultury finansowanego publicznie, ponieważ GUS rozpoczyna obecnie program mapowania sektora przemysłów kreatywnych i ponownie rodzi się ryzyko dublowania danych w dwóch programach badawczych oraz zwiększenie objętości ankiety sprawozdawczej. Wszystko to składa się na proponowaną zmianę w nowym systemie sprawozdawczości. Zdecydowaliśmy się: (1) włączyć do naszego badania – w szerokiej skali – podmioty pozarządowe i firmy oraz (2) skupić się wyłącznie na kulturze finansowanej publicznie. Dla wyjaśnienia: punkt drugi stanowi tu zawężenie pierwszego. Oznacza to, że w naszym modelu badaniem statystycznym obejmiemy wyłącznie te organizacje pozarządowe (NGO) i te przedsiębiorstwa, które podejmują działania realizowane ze środków z publicznych np. przetargów i konkursów. Podążanie śladem pieniędzy publicznych wydaje nam się jedyną skuteczną strategią, kiedy myślimy o jednoczesnym: (1) uwzględnieniu w badaniu podmiotów niebędących wąsko rozumianymi instytucjami kultury (firmy, NGO) i (2) zachowaniu reprezentatywności i porównywalności danych. Jednocześnie zastosowanie takiego podejścia wzmocni państwo oraz jednostki samorządu terytorialnego w prowadzeniu polityki kulturalnej i rozwojowej opartej na faktach. Poznamy ogół działalności kulturalnej finansowanej ze środków publicznych w Polsce, a nie tylko tę działalność, która prowadzona jest przez uznane (mocą ustawy czy tradycyjnego uzusu) instytucje kultury.
  • Proponujemy porzucenie systemu „zdefiniowanego kwestionariusza” (w którym instytucja znajduje pytania ściśle przypisane do zadeklarowanego formatu). Jesteśmy przekonani, że dostępności kultury nie można utożsamiać – jak się to robi w starym systemie – z dostępnością formatów/typów instytucji kultury. Proponujemy w zamian otwarty system. Każda instytucja może w nim przedstawić realizowane działania, wybierając je spośród licznych możliwości przypisywanych różnym formatom podmiotów. Upraszczając – osoba prowadząca dom kultury może w nowym modelu formularza wskazać, że w ramach swojej działalności jej jednostka jednocześnie: realizuje wystawy, prowadzi małą bibliotekę, organizuje warsztaty dla dzieci i seniorów, obsługuje koncerty, lokalne seanse filmowe oraz spektakle teatralne. Wszystko to w jednym formularzu, dla jednej i tej samej instytucji. Oferta horyzontalna nie jest wszak zabroniona i nowa propozycja sprawozdawczości korzysta z braku tego rodzaju ograniczenia.
  • Proponujemy, aby każdy podmiot kultury samodzielnie zdefiniował listę działań (przedsięwzięć, zadań publicznych), które zrealizował w ciągu roku sprawozdawczego, a następnie każde z nich opisał z zastosowaniem dostosowanych do typu działania kategorii analitycznych. W takim układzie każde działanie może być opisane dokładnie w takich kategoriach, jakie są najbardziej przystające zdaniem respondenta. Proponujemy listę siedmiu możliwych kategorii:
    1. Działania edukacyjne (warsztaty, lekcje, zajęcia/ trening i coaching/ spotkania, odczyty, prelekcje/ sesje, seminaria naukowe, kongresy, konferencje/ koła, kluby/ prowadzenie zespołów, grup/ konkursy i przeglądy)
    2. Księgozbiory, kolekcje i archiwa (udostępnianie i pozyskiwanie księgozbiorów multimediów, bibliotek cyfrowych i baz informacji/ udostępnianie i pozyskiwanie archiwaliów/ udostępnianie i pozyskiwanie muzealiów)
    3. Badania i analizy (badania naukowe i inne/ badania potrzeb i diagnozy/ badania jakości usług i ewaluacyjne)
    4. Działania wydawnicze (publikacje książkowe (z ISBN)/ periodyki i czasopisma (z ISNN)/ aplikacje mobilne i serwisy internetowe/ pozostała działalność wydawnicza)
    5. Ochrona dziedzictwa (konserwacja zbiorów/ digitalizacja zbiorów)
    6. Wydarzenia (wystawy, ekspozycje/ seanse filmowe/ spektakle/ koncerty i wydarzenia muzyczne/ prezentacje, rekonstrukcje, uroczystości)
    7. Udostępnianie infrastruktury i zasobów (rzeczowe – udostępnianie infrastruktury/ ludzkie – wsparcie, oddelegowanie pracowników instytucji/ informacyjne – konsultacyjne, doradcze, wsparcie merytoryczne/ finansowe – regranting)

Zapraszamy również do przeczytania samego raportu, recenzji naukowych raportu, komentarzy praktyków i ekspertów dotyczących roli i funkcji statystyki publicznej w obszarze kultury oraz zapoznania się z narzędziem online do sprawozdawczości podmiotów kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/04/16/podsumowanie-raportu-nowa-sprawozdawczosc-instytucji-kultury/feed/ 0
Statystyka, sprawozdawczość i ewaluacja kultury. Komentarze badaczy i ekspertów http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/04/03/statystyka-sprawozdawczosc-i-ewaluacja-kultury-komentarze-badaczy-i-ekspertow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/04/03/statystyka-sprawozdawczosc-i-ewaluacja-kultury-komentarze-badaczy-i-ekspertow/#comments Sun, 03 Apr 2016 21:42:46 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5841 czytaj więcej]]> W ramach realizacji projektu „Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce” w październiku i listopadzie 2014 roku zostały zrealizowane trzy panele eksperckie z udziałem interesariuszy programu statystyki publicznej w obszarze kultury (byli to decydenci, menedżerowie i specjaliści z sektora kultury, badacze kultury). Oprócz efektów dyskusji, przedstawionych w raporcie Nowa sprawozdawczość instytucji kultury powstało dziesięć komentarzy które prezentujemy Państwu poniżej.

Efekty dyskusji oraz uwagi i propozycje zawarte w komentarzach były dla nas istotne w opracowywaniu nowego modelu gromadzenia danych na temat podmiotów kultury oraz w przygotowaniach kwestionariusza sprawozdawczego, w kolejnym, wdrożeniowym module projektu realizowanym w 2015 roku.

Zapraszamy również do przeczytania samego raportu, recenzji naukowych raportu, PODSUMOWANIA raportu oraz zapoznania się z narzędziem online do sprawozdawczości podmiotów kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/04/03/statystyka-sprawozdawczosc-i-ewaluacja-kultury-komentarze-badaczy-i-ekspertow/feed/ 0
Recenzje naukowe raportu Nowa sprawozdawczość instytucji kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/03/19/recenzje-naukowe-raportu-nowa-sprawozdawczosc-instytucji-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/03/19/recenzje-naukowe-raportu-nowa-sprawozdawczosc-instytucji-kultury/#comments Sat, 19 Mar 2016 21:53:41 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5845 czytaj więcej]]> Zapraszamy do przeczytania dwóch recenzji naukowych raportu „Nowa sprawozdawczość instytucji kultury” powstałych w ramach projektu „Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce”. Recenzje zostały przygotowane przez prof. Barbarę Fatygę z Uniwersytetu Warszawskiego i prof. Jarosława Górniaka z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ponieważ prof. Górniak w swojej recenzji odwołuje się do publikacji „Wybrane wskaźniki wykluczenia społecznego i sytuacji na rynku pracy. Definicje, sposób liczenia, zastosowanie”, zamieszamy link do niniejszej publikacji.

Obie recenzje są krytyczne w stosunku do powstałego w ramach projektu raportu i nowego modelu sprawozdawczości. Chcemy jednak zauważyć, że był to eksperyment skierowany na opracowanie formularza sprawozdawczego, jako narzędzia analitycznego dotyczącego działalności podmiotów aktywnych w obszarze kultury. Poza opracowanymi w latach 80-tych przez GUS kwestionariuszami „K” nikt się takiej pracy nie podejmował. To (w bardzo ograniczonym zakresie) usprawiedliwia kształt i metodologię tej propozycji badawczej. Recenzentom bardzo dziękujemy za uwagi.

Zapraszamy również do przeczytania samego raportu, komentarzy praktyków i ekspertów dotyczących roli i funkcji statystyki publicznej w obszarze kultury, PODSUMOWANIA raportu oraz zapoznania się z narzędziem online do sprawozdawczości podmiotów kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/03/19/recenzje-naukowe-raportu-nowa-sprawozdawczosc-instytucji-kultury/feed/ 0
Samorządowy dom kultury vs. oddolny inkubator społeczeństwa obywatelskiego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/19/samorzadowy-dom-kultury-vs-oddolny-inkubator-spoleczenstwa-obywatelskiego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/19/samorzadowy-dom-kultury-vs-oddolny-inkubator-spoleczenstwa-obywatelskiego/#comments Tue, 19 Jan 2016 18:11:43 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5783 czytaj więcej]]> Jacek Żakowski na swoim blogu Jak na dłoni opublikował tekst poświęcony trudnej sytuacji budynku, w którym znajduje się Świetlica Krytyki Politycznej w Cieszynie pt. Mail dla demokracji. Przy okazji przeprowadził ciekawą analizę porównawczą samorządowych instytucji kultury i oddolnych, spontanicznych „inkubatorów” żywych więzi społecznych. Przytaczam pełny zapis tej analizy:

Takie miejsca różnie się nazywa. Kiedyś byłby to po prostu „dom kultury”. Ja wolę je nazywać „inkubatorami społeczeństwa obywatelskiego”. Takich inkubatorów nie ma w Polsce wiele. Są gminne domy kultury zatrudniające etatowych animatorów i oferujące różne usługi kulturalne – od kółek i kursów po koncerty. Samorządy organizują festiwale, festyny, dni, tygodnie, miesiące różnych aktywności społeczno-kulturalnych. Są samorządowe biblioteki, świetlice i remizy. Ale spontanicznie, stworzonych i działających wyłącznie społecznym wysiłkiem inkubatorów żywych więzi społecznych mamy bardzo mało. W krajobrazie sformalizowanej przez samorządy etatowej kultury i aktywności społecznej cieszyńska świetlica – podobnie jak galeria w Bytomiu albo Pogranicze w Sejnach – należy do niezwykle rzadkich fenomenów miejsc, które urodziły się same, siłą naturalnej społecznej energii jednej lub kilku osób, a potem spontanicznie obrosły energią innych osób czy grup i wciąż budzą oraz kumulują nową społeczną energię. Każdy wójt, burmistrz czy prezydent miasta może sobie zbudować dom kultury, bibliotekę, świetlicę. Wynajęci fachowcy zorganizują mu tam zajęcia, imprezy i atrakcje dla mieszkańców. Jak gmina da pieniądze, coś będzie się tam działo. Trochę dzieci się zawsze zapisze na kółka, trochę dorosłych przyjdzie na imprezy. W statystyce może to przypominać żywe społeczeństwo. Ale z reguły będzie to lepsza albo gorsza atrapa społecznego zaangażowania lub więzi. Faktycznie będą to raczej finansowane z budżetu kulturalne „usługi dla ludności”. Potrzebne, sensowne, podnoszące jakość życie pewnej części mieszkańców, ale mające bardzo mało wspólnego z budowaniem społeczeństwa obywatelskiego, które jest niezbędnym fundamentem trwałej demokracji i którego w Polsce dramatycznie brakuje. Dlatego – jeśli już tu i ówdzie powstają – trzeba na nie troskliwie chuchać i dmuchać. Nie rozpieszczać. Nie dokarmiać i zwłaszcza nie przekarmiać, nie udomawiać, nie etatyzować, nie usamorządowiać, nie komunalizować, bo to jednak muszą być dzikie zwierzęta. Nie wolno ich uzależniać od samorządowego cycka, ale też nie wolno zabijać. Najlepiej jest, kiedy władza im kibicuje życzliwie, lecz niezbyt ostentacyjnie. (źródło: Mail dla demokracji)

Jeśli kontynuować tak skonstruowany ciąg skojarzeń, można dość do wniosku, że samorządowe instytucje kultury tworzą „atrapę” kultury, jako że mają skazę polegającą na funkcjonowaniu w ramach domeny państwowej i systemu usług finansowanych przez lokalne władze. Domy kultury i biblioteki to, co najwyżej, mogą dostarczać usług kulturalnych i zapełniać czas wolny ludności. Prawdziwie „żywa kultura” może rozwijać się tylko spontanicznie, oddolnie, siłą naturalnej społecznej energii. Autor używa tej generalizacji niechybnie w celu zobrazowania znaczenia miejsc takich, jak Świetlica w Cieszynie. Źródłem takiego przedstawienia domów kultury jako placówek usługowych może być inna analiza Jacka Żakowskiego przedstawiona w raporcie REFORMA KULTUROWA 2020 — 2030 — 2040 Sukces wymaga zmian:

Po pierwsze system usług społecznych, zarządzany w swojej klasycznej formie, dobrze odpowiada tradycji folwarcznej przeniesionej do kultury przemysłowej. Pan (płatnik) zleca czynności rządcy (świadczeniodawca – szpital, szkoła, komisariat, urząd). Pan ma przekonanie, że sam wie co robić i że rządca wie, jak to robić. Pańszczyźniani chłopi (chorzy, uczniowie, petenci) mają się podporządkować dla własnego dobra. Jak zaczną się wtrącać, zrobi się bałagan i będzie nieszczęście. Trochę racji w tym jest. Ale totalne uprzedmiotowienie konsumentów (chorych, uczniów itp.) demoralizuje i degeneruje system w dokładnie taki sam sposób, w jaki zdemoralizowały i zdegenerowały się systemy ekonomiczne realnego socjalizmu. (źródło: Reforma Kulturowa, str. 180)

Jednym słowem domy kultury zostały dołączone do „systemu usług społecznych”. Abstrahując od prawdziwości tej diagnozy, kluczowe w tym tekście jest mocne przeciwstawienie tego, co jest oddolne, obywatelskie, spontaniczne temu, co ma związek z państwem, usługami, etatami. Czy takie postawienie sprawy przyczynia się do reformy kulturowej w Polsce? Wiele raportów dotyczących funkcjonowania kultury w Polsce wskazuje na znaczenie istnienia sieci relacji międzysektorowych/ międzyinstytucjonalnych oraz przepływów kultury pomiędzy różnymi strefami kulturowymi. Jak również mówią o hybrydyzacji podmiotów kultury (publiczne instytucje kultury funkcjonują jak organizacje pozarządowe, organizacje pozarządowe jak korporacje prywatne, firmy prywatne jak inicjatywy oddolne, itd.). Podsumowując, społeczeństwo obywatelskie tworzy się dzięki współistnieniu i kooperacji (lub czasem na zasadzie opozycji) różnorodnych instytucji. Świetlica w Cieszynie na pewno dużo zawdzięcza istnieniu obok samorządowej instytucji kultury pn. Zamek Cieszyn. Zapewnianie usług kulturalnych może być przestrzenią budowania społeczeństwa obywatelskiego.

Przy okazji należy dodać, że zarówno Kronika w Bytomiu jak i Pogranicze w Sejnach to samorządowe instytucje kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/19/samorzadowy-dom-kultury-vs-oddolny-inkubator-spoleczenstwa-obywatelskiego/feed/ 0
Monitorowanie polityki spójności i polityki przestrzennej w obszarze dostępności usług publicznych z zakresu kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/11/monitorowanie-polityki-spojnosci-i-polityki-przestrzennej-w-obszarze-dostepnosci-uslug-publicznych-z-zakresu-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/11/monitorowanie-polityki-spojnosci-i-polityki-przestrzennej-w-obszarze-dostepnosci-uslug-publicznych-z-zakresu-kultury/#comments Mon, 11 Jan 2016 16:05:18 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5766 czytaj więcej]]> Główny Urząd Statystyczny zrealizował pracę badawczą pt. Wsparcie systemu monitorowania polityki spójności i polityki przestrzennej w obszarze dostępności usług publicznych z zakresu kultury.Celem projektu było przygotowanie metodologii pozyskiwania i opracowywania danych na temat usług publicznych z zakresu kultury tak, aby możliwe było uzyskanie wskaźników, ważnych z punktu widzenia monitorowania polityki spójności i polityki przestrzennej w obszarze kultury. Ciekawym efektem tych prac jest katalog i definicje usług kulturalnych realizowanych przez jednostki administracji krajowej i samorządowej. Definicje te dostępne są w raporcie „Wsparcie systemu monitorowania polityki spójności i polityki przestrzennej w obszarze dostępności usług publicznych z zakresu kultury”. Można również zapoznać się z prezentacją analizy tychże usług z wykorzystaniem dostępnych źródeł administracyjnych.

Niniejszy raport w sposób dobitny pokazuje, jak trudno zgromadzić dobre dane na temat usług związanych z kulturą oraz jak problematyczne jest zaproponowanie zamkniętego katalogu usług kulturalnych i wskaźników do ich monitorowania. Jedną z zaproponowanych usług jest np. „Animacja kulturalna i popularyzacja kultury”. Przyjęta definicja tej usługi brzmi:

Działania polegające na mobilizacji i zachęceniu jednostek i grup społecznych do twórczej aktywności w celu wydobycia z nich potencjału twórczego, przy równoczesnym ukierunkowaniu go tak, aby przybrał konkretną formę. Ukierunkowywanie odbywa się przez pogłębianie tożsamości kulturowej i wrażliwości na sztukę oraz informowanie o możliwych formach wyrazu. Istotnym zamiarem animacji kulturalnej jest także budowanie i utrwalanie procesów integrujących społeczeństwo. Popularyzacja natomiast skupia się upowszechnianiu w przestrzeni publicznej wiedzy o kulturze, jak również informacji o możliwościach uczestniczenia w różnego rodzaju inicjatywach kulturalnych. Działania popularyzatorskie kierowane są szczególnie do grup społecznych o niskim poziomie partycypacji w kulturze lub których dostęp do produktów kultury jest ograniczony.

A zmienne ją opisujące zostały określone następująco:

  • prowadzenie klubów/kół/zespołów artystycznych;
  • organizacja konkursów;
  • prowadzenie kursów/szkoleń/warsztatów/lekcji;
  • organizacja odczytów, spotkań, konferencji, sympozjów.

Zatem wychodzi na to, że animacja to działania polegające na mobilizacji i zachęceniu jednostek i grup społecznych do twórczej aktywności poprzez organizację pojedynczych zajęć, spotkań, konkursów, podczas gdy animacja kultury NIE jest tożsama z upowszechnianiem kultury, tym bardziej z jej popularyzacją ani też z edukacją kulturalną, (chociaż animacyjny sposób działania może zawierać takie elementy). Animacja kultury w grupie lub społeczności wymaga solidnej diagnozy deficytów, przemyślanych metod działania opartych na idei wyzwalania i wspomagania lokalnych zasobów i – najczęściej – długotrwałego zaangażowania w celu wywołania i utrwalenia zmiany (Słownik TEORII ŻYWEJ KULTURY; opis hasła ANIMACJA KULTURY). Przywołana definicja uniemożliwia z kolei przyjęcie ogólnopolskiego wskaźnika do mierzenia wyzwalania i wspomagania lokalnych zasobów kulturowych i społecznych, jako że te zostały powiązane z lokalnymi deficytami, ze swej natury bardzo różnorodnymi.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/11/monitorowanie-polityki-spojnosci-i-polityki-przestrzennej-w-obszarze-dostepnosci-uslug-publicznych-z-zakresu-kultury/feed/ 0
Dostępność kultury jako główny temat sprawozdawczości instytucji kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/07/15/dostepnosc-kultury-jako-glowny-temat-sprawozdawczosci-instytucji-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/07/15/dostepnosc-kultury-jako-glowny-temat-sprawozdawczosci-instytucji-kultury/#comments Wed, 15 Jul 2015 14:41:22 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5551 czytaj więcej]]> Jednym z głównych zadań statystyki publicznej w obszarze kultury jest gromadzenie i opracowywanie sprawozdań instytucji kultury z prowadzonej działalności. Dzięki temu badaniu GUS zbiera informacje o systemie instytucji kultury w Polsce (liczba i rodzaje instytucji) oraz o prowadzonej przez nie działalności kulturalnej (liczba i rodzaje przedsięwzięć jak również liczba odbiorców i uczestników). System ten jest tak skonstruowany, że na podstawie dostępnych informacji można przede wszystkim analizować skalę i zakres uczestnictwa w tzw. kulturze instytucjonalnej (można liczyć osoby „przekraczające progi” instytucji kultury lub te biorące udział w wydarzeniach organizowanych przez te instytucje).

System sprawozdań GUS-u zmaga się również z dwoma głównymi problemami wynikającymi z historii jego powstania. Został on stworzony dla sprawozdawczości podmiotów, które stanowiły jednolity państwowy system instytucji, a uczestnictwo w kulturze ex definitione zostało powiązane z formalnymi instytucjami kultury i sztuki. Obecnie żadnego, jednolitego systemu instytucji kultury nie ma, ponadto pojawiły się podmioty prowadzące działalność kulturalną, a niebędące formalnie instytucjami kultury (organizacje pozarządowe, przedsiębiorstwa prywatne, itp.). Podobnie jest z uczestnictwem w kulturze. W dyskursie badaczy kultury dominują zupełnie inne koncepcje socjologiczne tej kategorii. Z tych stwierdzeń wynika że:

  • nie wiadomo jak, według jakich zasad, utworzyć listę instytucji, które powinny przedstawiać sprawozdania z prowadzonej działalności kulturalnej;
  • nie wiadomo, jakie informacje gromadzić w sprawozdaniach instytucji kultury skoro to narzędzie nie może być prawomocne dla oceny skali i zakresu uczestnictwa w kulturze.

W ramach projektu „Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce” chcielibyśmy zaproponować inną filozofię gromadzenia danych o podmiotach prowadzących działalność kultury. Nasza propozycja wynika z kilku założeń:

  • dostęp do kultury jest istotnym publicznym zadaniem realizowanym przez państwo i samorządy. W tym celu przekierowują one środki publiczne na finansowanie i współfinansowanie kultury. Istnieje kilka bardzo konkretnych mechanizmów administracyjnych służących temu celowi. Określona liczba podmiotów prowadzi działalność kulturalną z wykorzystaniem tych środków publicznych;
  • uczestnictwo w kulturze (jego skala czy formy praktyk kulturowych) jest zależne od dostępności kultury, w tym od działalności podmiotów kultury finansowanych z publicznych środków;
  • dostępność kultury może być analizowana na wiele sposobów, ale istotne jest wydzielenie usług publicznych w obszarze kultury (co jest wspierane w ramach obowiązujących polityk kulturalnych, o dostępności „czego” chcemy wiedzieć) oraz rozróżnienie kategorii wpływających na dostępność/ niedostępność kultury (geografia, kompetencje, wiek, dysfunkcje, finanse, wartości, pochodzenie etniczne, itp.);
  • podstawą dla zrozumienia dostępności kultury jest analiza wybranego obszaru funkcjonalnego, np. gminy. W grę wchodzi analiza krajobrazu instytucjonalnego kultury, modelu finansowania kultury, zakresu oferowanych usług publicznych, jakości infrastruktury, kompetencji pracowników sektora kultury, trendów zmian, lokalnych metod animacji kultury i interwencji społecznej. Tego typu informacje powiązane np. z diagnozami społecznymi i konkretnymi badaniami społecznymi mogą być użytecznym narzędziem dla programowania działań rozwojowych oraz oceny dostępności kultury w Polsce.

W oparciu o te założenia stworzyliśmy metodykę i narzędzie do prowadzenia badań sprawozdawczych podmiotów kultury w Polsce służących zbieraniu informacji o dostępności kultury (jest ono obecnie w fazie badań pilotażowych służących jego ewaluacji). W teorii mogłyby one zastąpić obecne kwestionariusze K używane przez GUS do sprawozdawczości. Metodę tę można opisać w kilku punktach.

1. W badaniach sprawozdawczych powinny wziąć udział podmioty prowadzące w danym roku działalność kulturalną finansowaną lub współfinansowaną publicznie (problemem jest to skąd wziąć taką listę).

2. Działalność kulturalną należy zoperacjonalizować jako realizację kilku/ kilkunastu usług publicznych w obszarze kultury. One są wskaźnikowe. Celem nie jest eksploracja tematu, co może być działalnością kulturalną ale zajęcie się tym, co stanowi priorytet w polityce kulturalnej państwa.

3. Większość podmiotów nie zdaje sobie sprawy (i nie musi), że zapewnia „jakiś” dostęp do dóbr kultury. Zatem formularz powinien być tak skonstruowany, aby pytać o to, co jest realizowane realnie, a nie o to, jak respondenci oceniają realizację postulatu dostępności kultury.

4. Sprawozdania poszczególnych podmiotów powinny być analizowane wspólnie dla całego wyznaczonego obszaru funkcjonalnego być według ustalonego algorytmu. Celem analizy powinno być sformułowanie wskaźników dostępności kultury oraz opis modeli „dostarczania” kultury za publiczne środki dla poszczególnych obszarów funkcjonalnych.

Według naszych dotychczasowych doświadczeń takie badania sprawozdawcze są możliwe. Dokładnie zostanie to ocenione w raporcie końcowym z tego badania po realizacji całości badań pilotażowych. Ale pierwsze informacje już teraz mogą zostać przekazane.

Po pierwsze jest możliwe stworzenie listy najistotniejszych podmiotów kultury obejmującej instytucje kultury, szkoły artystyczne, kulturalne placówki oświatowe, wybrane organizacje pozarządowe, przedsiębiorstwa prywatne, , instytucje kościelne, które z różnych źródeł otrzymują środki publiczne na prowadzenie działalności kulturalnej. Taką listę stworzyliśmy w oparciu o różne źródła i zestawienia. Obecnie nie jest to proste i taka praca ma charakter badawczy i eksploracyjny.

Po drugie przyjęliśmy listę dziewięciu głównych wiązek usług publicznych w obszarze kultury wraz definicjami. Mogę one być kluczem dla zrozumienia, jakie „dobra kultury” powinny być dostępne dla uczestników. Ocena dostępności tych usług będzie polegała na opracowaniu wskaźników zagregowanych opisujących dany obszar funkcjonalny w oparciu o informacje pochodzące od poszczególnych podmiotów kultury prowadzących działalność kulturalną. Usługi te są następujące:

  • animacja kulturalna i społeczna;
  • edukacja kulturowa (w tym: edukacja kulturalna, edukacja artystyczna, edukacja medialna);
  • impresariat oraz produkcja artystyczna i kulturalna (nowe dzieła);
  • dostęp do informacji i wiedzy, wsparcie i rozwój czytelnictwa;
  • ochrona i wprowadzanie we współczesne obiegi dziedzictwa kulturowego i naturalnego;
  • inicjowanie i wspieranie aktywności społecznej i gospodarczej w dziedzinie kultury;
  • kształtowanie przyjaznej przestrzeni publicznej i obywatelskiej;
  • marketing terytorialny z wykorzystaniem kultury, organizacja wspólnotowych wydarzeń z wykorzystaniem kultury;
  • organizacja turystyki, kultura fizyczna i rekreacja.

Po trzecie ustaliliśmy listę możliwych typów barier utrudniających dostęp do kultury. Ich porównanie z informacjami o działalności kulturalnej realizowanej w gminie pomoże w opisie ich znaczenia dla uczestników kultury w danym obszarze funkcjonalnym. Typy barier dostępności są następujące:

  • opłaty i bilety w ramach przedsięwzięć realizowanych z publicznych środków (bariery finansowe);
  • jakość i zakres oferowanych usług (bariery związane z niedoborem lub nadreprezentacją zadań lub działań w kulturze ze względu na wiek, potrzeby kulturalne, style uczestnictwa w kulturze, czas i terminarz pracy);
  • przestrzenna i komunikacyjna odległość od usług (bariery związane z niemożnością dotarcia i jego dodatkowym kosztem do poniesienia);
  • niedopasowanie usług dla osób z dysfunkcjami lub osób niepełnosprawnych (bariery związane ze szczególnymi potrzebami i rozwiązaniami dostosowanymi do tego typu uczestników kultury);
  • niedopasowanie usług dla osób i społeczności z grup mniejszości etnicznych i innych (bariery, językowe, interkulturowe, religijne utrudniające dostęp do kultury);
  • niedopasowanie usług dla osób nieposiadających kompetencji społecznych i kulturowych umożliwiających czynne uczestnictwo w oficjalnym, instytucjonalnym systemie kultury.

Przy użyciu tej metody możliwe będzie zebranie informacji o poszczególnych podmiotach kultury (krajobraz instytucji), o prowadzonej działalności kulturalnej (oferta i modele działań), o dostępności kultury na tle obszarów funkcjonalnych, o trendach zmian i modelach interwencji publicznej w obszarze kultury (kierunki wsparcia). Ograniczeniem tej metody jest skupienie się na ofercie kulturalnej/ działalności kulturalnej podmiotów kultury oraz na zadaniach finansowanych lub współfinansowanych publicznie. W grudniu wszystkim zainteresowanym udostępnimy nasze narzędzie oraz raport z jego pilotażu. Ważną częścią raportu będzie podsumowanie debaty eksperckiej przeprowadzonej w 2014 roku poświęconej statystyce publicznej w obszarze kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/07/15/dostepnosc-kultury-jako-glowny-temat-sprawozdawczosci-instytucji-kultury/feed/ 0
Instytucja kultury – opis z natury (trudny) http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/26/instytucja-kultury-opis-z-natury-trudny-2/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/26/instytucja-kultury-opis-z-natury-trudny-2/#comments Wed, 26 Feb 2014 17:10:04 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5123 czytaj więcej]]> Małopolski Instytut Kultury otrzymał grant MKiDN, w ramach programu Obserwatorium kultury, na zrealizowanie projektu badawczego Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce. Pierwszym modułem projektu będzie debata o tym jak można opisać i zdiagnozować działalność instytucji kultury w Polsce. Chcielibyśmy wskazać punkt startu dla tej debaty.

Próba definicji (problemu)
Po pierwsze istnieje potrzeba zdefiniowania instytucji kultury, czyli wskazania, jakie organizacje (formalne lub nieformalne) mogą być brane pod uwagę. Definicję można przygotować na przykład opisowo. Instytucja kultury to zatem organizacja z zespołem pracowników (współpracowników, wolontariuszy), ewentualnie z siedzibą (stałą lub zmienną) oraz programem (działalnością) skierowanym do odbiorców/uczestników o charakterze kulturalno-społecznym. Dodatkowo:

  • Uczestnictwo musi być dobrowolne, niezwiązane z formalnymi lub przymusowymi działaniami wynikającymi z prawnych zobowiązań lub nakazów ze strony odbiorców.
  • Instytucja powinna posiadać organizatora, np. organ założycielski, inicjatora, formalnego lub nieformalnego opiekuna, nadzór.
  • Charakter instytucjonalny może być różny (organizacja pozarządowa, instytucja publiczna, przedsiębiorstwo, podmiot nieformalny).
  • Instytucje kultury mogą stanowić wydzieloną część innej instytucji lub organizacji. Np. świetlica szkolna, biblioteka szkolna, księgarnia funkcjonująca w ramach firmy X, kasyno oficerskie (jeśli jeszcze takie istnieją).
  • Sensem instytucji kultury jest posiadanie publiczności/ odbiorców oraz stwarzanie przestrzeni do uczestnictwa w kulturze, niezależnie co jest celem takiej aktywności, dodatkowo ważna jest otwartość i dostępność (także w obrębie grup specyficznie dobranych, np. grup LGBT lub środowisk katolickich).

Zobacz też definicję instytucji kultury przygotowana na potrzeby Obserwatorium Żywej Kultury przez Barbarę Fatygę.

Instytucje kultury a sektor kultury
Instytucje kultury nie są tożsame z instytucjami/organizacjami sektora kultury. W tym sensie, że oferta organizacji sektora kultury nie jest skierowana do „odbiorców”, jak w przypadku instytucji kultury, ale do konkretnych osób i podmiotów zamawiających ich usługi lub produkty. W takim sensie instytucją kultury nie jest biuro architektoniczne, agencja PR lub przykładowy instytut badań nad kulturą lokalną. Sektor kultury (sektor przemysłów kreatywnych) może być rozpatrywany jako gałąź gospodarki, zjawisko ekonomiczne – oczywiście łączące się wieloma nićmi z innymi obszarami życia gospodarczo-społecznego. Natomiast działalność instytucji kultury to przede wszystkim obszar aktywności społecznej, obywatelskiej, kulturalnej – mniej lub bardziej sformalizowanej. Finansowanie, dochody, produktywność to dla nich kwestie istotne ale nie najważniejsze.

Instytucje kultury mogą nie być zbyt kulturalne, mogą być na bakier z prawem, mogą działać niezgodnie z uśrednionymi normami współżycia społecznego; to np. fankluby piłkarskie squaty, kluby go-go, biblioteki dla bezdomnych. Instytucje mogą pojawiać się i znikać zgodnie z rytmem aktywności obywatelskiej, potrzebami rynku, publicznymi politykami interwencji. Inne instytucje będą zakorzenione, stałe, przewidywalne. Jedne będą „tanie” i będą miały duże grupy odbiorców, inne będą „drogie” i mało efektywne ze względu na frekwencję. Część będzie istotna lokalnie lub środowiskowo (np. biblioteka społeczna), inne będą miały status narodowych instytucji kultury.

Mówiąc inaczej, społeczeństwo tworzy mnogość organizacji formalnych (lub nieformalnych) pełniących w społeczeństwie określone funkcje, pewną ich grupę można określić mianem instytucji kultury, ponieważ tworzą ramy dla uczestnictwa w kulturze dla pewnych grup i zbiorowości.

Nie możemy już raczej instytucji wydzielić według klasycznych typologii wskazując, że instytucje kultury to teatry, muzea, biblioteki, księgarnie, kina, świetlice, cyrki objazdowe, domy kultury. Ich tożsamość stała się raczej płynna i zmienna. Nie możemy również zliczyć po prostu uczestników poszczególnych form, w których wzięli udział, w ramach tych instytucji. Takie badania raczej zaciemniają dziś obraz niż cokolwiek wyjaśniają. Przykładem niech będzie artykuł w Dzienniku Polskim o powstaniu Centrum Teatrów Studenckich, którego współorganizatorami są Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna im. Ludwika Solskiego w Krakowie (publiczna szkoła artystyczna), Teatr Graciarnia (podmiot nieformalny) oraz Scena Tęcza (program funkcjonujący w ramach Domu Kultury Podgórze). Zatem fizycznie przedstawienia teatralne odbywają się w domu kultury, zapleczem merytorycznym jest szkoła artystyczna, całość przedsięwzięcia funkcjonuje dzięki wolontariatowi studentów i ich oddolnej aktywności kulturalnej. Kto powinien się sprawozdać z działalności kulturalnej? Czy wskaźniki tego przedsięwzięcia doliczyć do działu teatr czy do działu dom kultury? Wbrew pozorom większość działań odbywa się w tym stylu, na styku wielu instytucji, w poprzek tego, co instytucjonalne i nieformalne, przekraczając granice dyscyplin kulturalnych.

Zatem nie możemy badać instytucji tylko pod kątem ich ilości, sformatowanych ofert, ich odbiorców (tzw. osoboudział – sprzedany bilet, przekroczenie drzwi IK), jako bytów niezależnych od siebie. Musimy poznać ich lokalizację, dostępność komunikacyjną, musimy wiedzieć, jak się grupują i w jakich sieciach działają, musimy zrozumieć ich interdyscyplinarność, jak również ich funkcje pozakulturalne. Musimy poznać ich kadry kultury, ich kompetencje ale również ich style uczestnictwa w kulturze. Musimy określić ich rolę jako węzłów w przepływach kultury, jak również sposoby kreowania przez nie scen kulturowych. Musimy rozpoznać ich aktywność w sieci, czy też modele finansowania działalności.

W stronę programu badań działalności instytucji kultury w Polsce
Podana wyżej definicja instytucji kultury (to raczej zbiór pytań i problemów do zdefiniowania) nie jest zbyt operacyjna, trudno na jej podstawie zaproponować metodologię publicznego programu badań i analiz dotyczących funkcjonowania instytucji kultury w Polsce. Można jednak pokusić się o wyszukanie istotnych kategorii porządkujących ten teren badawczy. Po pierwsze można wyróżnić specyficzne grupy (zbiory) instytucji kultury:

  • Publiczne instytucje kultury (samorządowe i państwowe instytucje kultury, w tym te powierzone organizacjom pozarządowym lub innym podmiotom w prowadzenie)
  • Instytucje kultury wykorzystujące dotacje i granty publiczne (publiczne instytucje kultury, organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa które zapewniają w części lub całości ofertę kulturalną (współ)finansowaną ze środków publicznych)
  • Instytucje zapewniające usługi (publiczne i inne) związane z kulturą (np. czytelnictwo – dostęp do książek i gazet; edukacja kulturalna i artystyczna, muzea i archiwa, instytucje artystyczne, sklepy potrzeb kulturalnych). Jaki katalog usług wziąć pod uwagę?

Po drugie można zapytać co warto wiedzieć i jakie dane gromadzić, aby odpowiadać na istotne potrzeby odbiorców badań Ważne będzie określenie:

  • dostępności i jakości usług kulturalnych oraz otwartości na partycypacje w tworzeniu ich programu;
  • w jakim zakresie usługi kulturalne mają związek z inkluzją społeczną, przeciwdziałaniem wykluczeniu;
  • w jakim zakresie publiczne usługi są współfinansowane przez samych odbiorców;
  • zasobów instytucji kultury (kadry, infrastruktura, środki finansowe);
  • samoorganizacji społeczeństwa w zakresie tworzenia instytucji kultury (działalność organizacji pozarządowych oraz grup nieformalnych) oraz subsydiarności państwa w tym zakresie;
  • dynamiki (zmian, trendów)w zakresie uczestnictwa w kulturze tak aby mieć skalę porównawczą tego co odbywa się w ramach instytucji i poza nimi.

Kluczowe jest pytanie, jak w badaniach wykorzystać nowe definicje uczestnictwa w kulturze (relacyjne uczestnictwo wg. Marka Krajewskiego, koncept kultury szerokiej, kategoria żywej kultury Barbary Fatygi). Zadanie będzie ciekawe!

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/26/instytucja-kultury-opis-z-natury-trudny-2/feed/ 0
Nowy projekt badawczy MIK-u. Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/07/nowy-projekt-badawczy-mik-u-poprawa-jakosci-gromadzenia-danych-o-publicznych-i-niepublicznych-instytucjach-kultury-w-polsce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/07/nowy-projekt-badawczy-mik-u-poprawa-jakosci-gromadzenia-danych-o-publicznych-i-niepublicznych-instytucjach-kultury-w-polsce/#comments Fri, 07 Feb 2014 15:46:40 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5060 czytaj więcej]]> Jest nam niezmiernie miło poinformować, że Małopolski Instytut Kultury otrzymał grant MKiDN, w ramach programu Obserwatorium kultury, na zrealizowanie projektu badawczego Poprawa jakości gromadzenia danych o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce. Badania potrwają do grudnia 2015 roku. Będzie to szósty projekt realizowany w ramach programu Obserwatorium Kultury, poprzednie to:

Projekt badawczy będzie miał charakter ewaluacji i metaanalizy programu statystyki publicznej w dziedzinie kultury dotyczącego rozwoju, finansowania, zasobów oraz działalności instytucji kultury w Polsce. Pierwszym elementem projektu będzie przeprowadzenie debaty eksperckiej dotyczącej zakresu i celów gromadzenia danych o systemie instytucji kultury w Polsce. Wyniki debaty staną się podstawą dla badań pilotażowych poświęconych nowej metodzie gromadzenia danych o instytucjach kultury w oparciu o schemat usług publicznych. Głównym produktem przedsięwzięcia będzie raport zawierający dane z pilotażu nowej propozycji badania dotyczącego funkcjonowania i działalności merytorycznej instytucji kultury oraz zestaw rekomendacji dot. reorganizacji systemu gromadzenia danych o instytucjach kultury, w szczególności w zakresie monitorowania usług publicznych w dziedzinie kultury oraz dostępności danych źródłowych produkowanych przez instytucje kultury.

Projekt zostanie zrealizowany we współpracy z Nieformalnym Zrzeszeniem Otwarta Małopolska oraz Regionalnym Obserwatorium Kultury funkcjonującym w ramach Regionalnego Ośrodka Kultury w Katowicach.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/07/nowy-projekt-badawczy-mik-u-poprawa-jakosci-gromadzenia-danych-o-publicznych-i-niepublicznych-instytucjach-kultury-w-polsce/feed/ 0