Badania w kulturze » Projekty badawczo-diagnostyczne http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Diagnozy w kulturze. Badania i analizy w projektowaniu i wdrażaniu samorządowych polityk kulturalnych http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/09/diagnozy-w-kulturze-badania-i-analizy-w-projektowaniu-i-wdrazaniu-samorzadowych-polityk-kulturalnych/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/09/diagnozy-w-kulturze-badania-i-analizy-w-projektowaniu-i-wdrazaniu-samorzadowych-polityk-kulturalnych/#comments Tue, 09 Jan 2018 10:53:24 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6257 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania raportu „Diagnozy w kulturze. Badania i analizy w projektowaniu i wdrażaniu samorządowych polityk kulturalnych” opracowanego w ramach projektu „Czy polityki kulturalne oparte są na dowodach? – wpływ diagnoz na projektowanie samorządowych polityk sektora kultury”. Projekt został zrealizowany przez Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji we współpracy z Małopolskim Instytutem Kultury w Krakowie. Autorami raportu są Dawid Hoinkis, Piotr Knaś oraz Maria Piątkowska.

Celem raportu jest przedstawienie analizy tego, jak diagnozy, działania ewaluacyjne, badania społeczne i działalność ekspertów wpływają na konstruowanie samorządowych polityk kulturalnych, a w szczególności w jakim zakresie szeroko pojęta działalność diagnostyczna jest częścią procesów decyzyjnych związanych z programowaniem i wdrażaniem przedsięwzięć w obszarze kultury.

  • Czy wiedza taka powstaje?
  • Jak diagnozy są realizowane?
  • Czy wiedza wynikająca z diagnoz ma wpływ na działania decydentów?
  • Czy wiedzą tą menadżerowie, urzędnicy i decydenci dzielą się z innymi interesariuszami przedsięwzięć kulturalnych w trakcie działań partycypacyjnych i konsultacyjnych (przy założeniu że takie działania są prowadzone)?

Przedstawiona w raporcie analiza oparta jest o badania terenowe polegające na rozpoznaniu 12 studiów przypadku (z czego cztery dotyczyły Małopolski i Krakowa). Były to różnego rodzaju długofalowe przedsięwzięcia i programy realizowane przez samorządy regionalne i metropolitalne w obszarze kultury. Zespół badawczy przeprowadził wizyty studyjne, analizował dokumentację (w tym dokumenty związane z prowadzoną działalnością diagnostyczną) oraz zrealizował wywiady z decydentami, urzędnikami, menadżerami, badaczami i ekspertami zaangażowanymi w te przedsięwzięcia.

W opinii decydentów, urzędników, menadżerów kultury znaczna większość raportów (które sami zamówili) jest „nieodkrywcza” lub po prostu „słaba” w stosunku do tego, jakie było zamierzenie diagnostyczne. Często przypisują oni analizom rolę polegającą na potwierdzeniu intuicji i własnych refleksji. Z kolei rekomendacje i zalecenia są rozpatrywane jako generalnie słuszne/ właściwe, ale w ich opinii, ich mankamentem jest brak związku z całym skompilowanym (matrycowym) układem relacji rządzących konkretnymi politykami publicznymi. Obejmuje on kwestie polityczne, wskaźniki projektów unijnych, potrzeby infrastrukturalne, obowiązki prawne, itp. W pierwszym rzędzie wiele kwestii musi się ze sobą zgadzać oraz trzeba mieć pewność, że wszelkie wymogi prawno-formalne są pod kontrolą. „To co zostaje” jest polem manewru. Nie można zatem łatwo „przesterować” polityk, stąd ciekawe wnioski badaczy „wkłada się między bajki”. Co ciekawe, im mniejsza skala diagnozy,tym opinie były lepsze, a praktyczność raportu wyżej oceniana. (fragment raportu, str 10)

Raport jest dostępny tutaj >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/09/diagnozy-w-kulturze-badania-i-analizy-w-projektowaniu-i-wdrazaniu-samorzadowych-polityk-kulturalnych/feed/ 0
Miasto Kraków zamawia badanie Krakowska kultura – stan obecny i perspektywy rozwoju http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/11/miasto-krakow-zamawia-badanie-krakowska-kultura-stan-obecny-i-perspektywy-rozwoju/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/11/miasto-krakow-zamawia-badanie-krakowska-kultura-stan-obecny-i-perspektywy-rozwoju/#comments Fri, 11 Sep 2015 10:33:40 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5628 czytaj więcej]]> Miasto Kraków dokonało rozstrzygnięcia przetargu na realizację badania sektora kultury pt. Krakowska kultura – stan obecny i perspektywy rozwoju. Badanie wykona firma Agrotec Polska z Warszawy, a będzie ono kosztowało 259 tys. złotych.

Zgodnie z informacją zawartą w ogłoszeniu celem realizacji badań jest:

  • Charakterystyka sektora kultury w obszarach, na które ma/ może mieć wpływ samorząd miejski w Krakowie.
  • Ranking markowych produktów z obszaru kultury w Krakowie (na bazie oceny rozpoznawalności produktów); w tym wskazanie niewykorzystanych potencjałów Krakowa – marki, które miasto powinno wypromować
  • Ocena potrzeb/popytu na usługi w sferze kultury
  • Ocena poziomu zaspokojenia potrzeb oraz poziomu satysfakcji odbiorców/ uczestników kultury, w tym zarówno w kontekście oferty Krakowa (bez podziału na podmioty świadczące usługi w zakresie kultury), jak i oceny poziomu satysfakcji odbiorców oferty miejskich instytucji kultury w Krakowie (z uwzględnieniem różnych typów instytucji oraz rodzajów oferty (oferta kulturalna, oferta z zakresu edukacji kulturalnej i artystycznej, w tym świadczona przez instytucje artystyczne, nie tylko specjalizujące się w upowszechnianiu kultury)
  • Ocena kondycji miejskich instytucji kultury (w tym: finanse, infrastruktura, potencjał a działalność merytoryczna)
  • Inwentaryzacja oferty edukacyjnej publicznych instytucji kultury (w tym we współpracy z innymi podmiotami – np. organizacjami pozarządowymi, bądź sektorem prywatnym)
  • Ocena poziomu satysfakcji uczestników oferty edukacyjnej miejskich instytucji kultury. Analiza profilu odbiorców oferty edukacyjnej.
  • Rozpoznanie trendów zmian zachodzących w kulturze w Polsce i Europie oraz pozycji Krakowa na tym tle.
  • Określenie katalogu dobrych praktyk z zakresu zarządzania kulturą w dużych miastach (kontekst polski)

Końcowy raport ma zostać przedstawiony najpóźniej 7 grudnia 2015 roku. Warto zwrócić uwagę, że Miasto Warszawa, które podobnie jak Kraków pracuje nad miejską strategią rozwoju kultury, przyjęło odmienną strategię ekspercką. Nawiązano współpracę z dwoma zespołami badawczymi Jerzego Hausnera i Edwina Bendyka. Zespół prof. Hausnera ma opracować program „Doskonalenie polityki kulturalnej w Warszawie – obszar instytucje kultury”, a zespół Bendyka program „Rozwój potencjału twórczego i wsparcie twórców”. Zatem połączono w jednym zamówieniu prace diagnostyczne z formułowaniem programów działania.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/11/miasto-krakow-zamawia-badanie-krakowska-kultura-stan-obecny-i-perspektywy-rozwoju/feed/ 3
MIK poleca: (Nie)czekając na starość – Małopolski Kongres Polityki Społecznej http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/11/08/mik-poleca-nieczekajac-na-starosc-malopolski-kongres-polityki-spolecznej/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/11/08/mik-poleca-nieczekajac-na-starosc-malopolski-kongres-polityki-spolecznej/#comments Thu, 08 Nov 2012 17:20:57 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4231 czytaj więcej]]> W dniach 15 i 16 listopada 2012 roku w Krakowie odbędzie się Małopolski Kongres Polityki Społecznej pn. (Nie)czekając na starość – wyzwania dla polityki społecznej w obliczu demograficznych przemian. Podczas tych dwóch dni odbędą się liczne prelekcje oraz panele dyskusyjne, których tematyka koncentrować się będzie na zagadnieniach aktywizacji społecznej seniorów, zmieniających się potrzeb dotyczących opieki nad osobami starszymi oraz strategicznego podejścia polityk publicznych do rozwiązywania problemów wynikających ze zmian demograficznych.

Organizatorem kongresu jest Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie. Pełny program spotkania jest dostępny na stronie ROPS-u. Aby uczestniczyć w wydarzeniu, należy zgłosić swój udział przez formularz kontaktowy do 12 listopada 2012 roku.

W drugim dniu konferencji, w ramach sesji Poza stereotypem aktywizacja 50+ zostaną zaprezentowane wyniki projektu badawczego Małopolskiego Instytutu Kultury oraz Instytutu Sztuk Audiowizualnych UJ pn. „Kultura miejska – węzły i przepływy”. Prezentację poprowadzą Piotr Knaś i dr Anna Nacher.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/11/08/mik-poleca-nieczekajac-na-starosc-malopolski-kongres-polityki-spolecznej/feed/ 1
Konkurs MKiDN. Edukacja medialna, badania http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/13/konkurs-mkidn-edukacja-medialna-badania/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/13/konkurs-mkidn-edukacja-medialna-badania/#comments Fri, 13 Apr 2012 10:13:46 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3801 czytaj więcej]]> Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosiło konkurs pn. Edukacja medialna, badania w ramach Programów ministra. Celem programu jest diagnoza stanu kompetencji medialnych społeczeństwa. W ramach priorytetu można ubiegać się o dofinansowanie następujących rodzajów zadań:

  • projektów badawczych diagnozujących stan i poziom kompetencji komunikacyjnych,
  • projektów badawczych diagnozujących stan i poziom kompetencji prawnych ,
  • projektów badawczych analizujących stan i efekty działań dotyczących edukacji medialnej realizowanych ramach systemu edukacji formalnej jak i poprzez działania podmiotów edukacji nieformalnej.

Wnioski można składać do 7 maja. Regulamin konkursu oraz dodatkowe informacje można znaleźć na stronie MKiDN-u.

O dofinansowanie w ramach priorytetu ubiegać mogą się następujące podmioty prawa polskiego:

  • samorządowe instytucje kultury – z wyjątkiem instytucji współprowadzonych przez ministra i jednostki samorządu terytorialnego;
  • organizacje pozarządowe;
  • uczelnie publiczne;
  • uczelnie niepubliczne;
  • podmioty prowadzące działalność gospodarczą.
]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/13/konkurs-mkidn-edukacja-medialna-badania/feed/ 0
Raporty – Obserwatorium Kultury NCK 2011 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/01/20/raporty-obserwatorium-kultury-nck-2011/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/01/20/raporty-obserwatorium-kultury-nck-2011/#comments Fri, 20 Jan 2012 12:46:24 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3205 czytaj więcej]]> Zapraszamy do zapoznania się z raportami z badań sektora kultury opracowanymi w ramach Programu Obserwatorium Kultury Narodowego Centrum Kultury. Pełna lista dofinansowanych projektów znajduje się tu.

  • Kultura lokalnie. Między uczestnictwem w kulturze a partycypacją w zarządzaniu (Małopolski Instytut Kultury)

Raport jest analizą poziomu partycypacji społecznej w wybranych instytucjach kultury w Małopolsce oraz jego wpływu na funkcjonowanie sektora kultury, a także na profile uczestnictwa w kulturze. Więcej o projekcie >>

Publikacja do pobrania w formacie PDF

  • Infrastruktura kultury: polityka spójności a atrakcyjność miast (Fundacja In situ)

Przedmiotem badania jest wpływ inwestycji w infrastrukturę kultury na rozwój miast. Są to często sztandarowe inwestycje, takie jak budowa teatrów, muzeów i filharmonii, jak i mniejsze projekty. Wszystkie, zarówno bardziej, jak i mniej widoczne, grają one znaczącą rolę w planach rozwoju miast. Są one z nich dumne, włączając je do swoich kampanii wizerunkowych. Oprócz znaczącego poszerzenia oferty kulturalnej i jej jakości, mają one również pośredni wpływ na rozwój całego miasta. Stymulują powstawanie nowych lokalnych centrów życia kulturalnego i społecznego, powstają wokół nich kawiarnie, galerie, miejsca spotkań. To badanie ma na celu uchwycenie powyższych procesów i opisanie ich. Wyniki badań przedstawiają wybrane studia przypadku w kontekście polityki przestrzennej i rozwojowej badanych ośrodków, ich strategii na najbliższe lata, oraz celów. W celu pogłębienia spójności projektu w badaniu wykorzystano zarówno analizy ilościowe, jak i jakościowe. (źródło: Fundacja In situ)

Publikacja do pobrania w formacie PDF

  • Stadion – Miasto – Kultura. EURO 2012 i przemiany kultury polskiej (Fundacja Obserwatorium)

Badania dotyczą m.in. tożsamości miejskiej (konstruowanej i rekonstruowanej w kontekście Euro 2012), symbolizacji przypisywanej nowym stadionom, możliwości kreowania przestrzeni publicznej i animowania różnorodnych form aktywności społecznej. Projekt realizowany jest w Gdańsku, Poznaniu, Warszawie oraz Wrocławiu i ma charakter interdyscyplinarny. Biorą w nim udział uznani antropolodzy, socjolodzy, kulturoznawcy, architekci, medioznawcy (związani głównie z Instytutem Badań Przestrzeni Publicznej). Badania „Stadion – Miasto – Kultura” potrwają 3 lata i zakończą się w 2013 r. (źródło: Fundacja Obserwatorium)

Publikacja do pobrania w formacie PDF

  • Partnerstwa kreatywne w Polsce (Fundacja ProCultura)

W ramach projektu planowane jest przeprowadzenie badania jakościowego w celu określenia istoty zjawiska partnerstw kreatywnych, wyłonienia przykładów dobrych praktyk oraz wskazania szans i zagrożeń dla wykorzystywania takich rozwiązań w Polsce. Rozpoznanie funkcjonowania partnerstw kreatywnych zostanie przeprowadzone w oparciu o istniejące podstawy teoretyczne, opracowane na potrzeby ekspertyzy pt. „Znaczenie kompetencji kulturowych dla budowania kreatywności i kapitału kulturalnego Europy” przygotowanej na zlecenie dla MKiDN przez współpracowników Fundacji ProCultura. Na podstawie przeprowadzonego badania zostanie opracowany raport końcowy zawierający rekomendacje dotyczące tworzenia, funkcjonowania i roli partnerstw kreatywnych w Polsce. (źródło: Fundacja ProCultura)

Publikacja do pobrania w formacie PDF

  • Rola instytucji kultury w społecznościach wiejskich, na przykładzie gminy Mielnik w województwie podlaskim (Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Mielniku)

Celem tej publikacji jest próba odpowiedzi na prozaiczne pytanie jaka właściwie jest rola instytucji kultury w społecznościach lokalnych. Czym są, jakie spełniają funkcje… czy w ogóle są potrzebne? Ale również wskazanie problemów z jakimi borykają się w swojej codziennej pracy. Nie jest ambicją autorów to, aby uznawać tę niewielką w rzeczy samej książeczkę, za globalną analizę sytuacji. Tak naprawdę jest to tylko ich ocena rzeczywistości panującej na terenie jednej, niewielkiej gminy, w której przez lata działalność kulturalna przechodziła swoje wzloty i upadki. Jednak wnioski, które poczynione zostały na podstawie badań, rozmów z mieszkańcami, czy codziennej pracy, są pewnie w wielu przypadkach podobne do tych, które wyciągają ci, którzy związani z działalnością kulturalną funkcjonują w obrębie podobnej do tej mielnickiej, społeczności wiejskiej. Pewnie więc niejeden czytelnik, pracujący „w kulturze” na wsi, znajdzie niekiedy odbicie lustrzane swojej rzeczywistości… (źródło: Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Mielniku)

Publikacja do pobrania w formacie PDF

  • Regionalny Kongres Kultury – Raport (Łódzki Dom Kultury)

W wydawnictwie można znaleźć zebrane teksty stanowiące część „debaty” internetowej rozpoczętej jeszcze przed Kongresem, a także wnioski i sugestie, które pojawiły się tuż po październikowym spotkaniu. Raport z RKK 2011 to pozycja zarówno dla tych, którzy na Kongresie byli i dla tych, którym się to nie udało. Jak zaznaczyli we wstępie Prezydent Hanna Zdanowska i Marszałek Witold Stępień, Kongres ma stać się inspiracją do innego myślenia o sektorze kultury, mamy nadzieję, że lektura tekstów skłoni wszystkich do ponownej refleksji i sprawi, że postulty, które narodziły się w październiku nie staną się martwe. (źródło: Łódzki Kongres Kultury)

Publikacja dostępna w formacie PDF

Tu warto jeszcze dodać, że również w ramach przygotowań Poznańskiego Kongresu Kultury zostały przeprowadzone badania i powstały ciekawe raporty:

Badania te nie były dofinansowane w ramach programu Obserwatorium Kultury.

  • Media-lab. Instrukcja obsługi (Fundacja Ortus)

Udostępniamy Wam książkę, która jest wprowadzeniem i zaproszeniem do tematu medialabów, hackerspace’ów, fablabów, itp. Udało nam się w niej zmieścić zarówno teksty teoretyczne, które przedstawiają kontekst i historię interdyscyplinarnych działań na przestrzeni technologii i sztuki, parę manifestów i tekstów „od praktyków”. Znajdziecie też krótki przewodnik jak zrobić fablab w 7 dni, opowiadanie Cory’e Doctorowa i propozycję sharismu, jako nowej koncepcji dzielenia się. Różnorodnie, tak jak i różnorodne jest zjawisko medialabów. (źródło: labkit.pl)

Publikacja do pobrania w formacie PDF

  • Obiegi kultury. Społeczna cyrkulacja treści (Centrum Cyfrowe)

Opublikowany przez Centrum Cyfrowe raport Obiegi kultury. Społeczna cyrkulacja treści jest poświęcony analizie zjawiska nieformalnej wymiany treści kultury w Polsce. Opisuje, jak książki, muzyka i filmy krążą wśród Polaków, którzy czasem je kupują, częściej jednak zdobywają wykorzystując internet, pożyczają od znajomych lub kopiują. Autorzy nie stawiają jednak wyraźnej granicy między obiegiem legalnym i nielegalnym – bo granice między nimi są rozmyte i często nieczytelne dla ich uczestników. Nie jest to więc raport o „piratach”, a po prostu o ludziach uczestniczących w praktykach nieformalnej wymiany treści. Projekt, którego efektem jest raport, miał charakter eksploracyjny – zamiast przyjęcia sztywnych założeń i ich późniejszej weryfikacji, postawiono na analizę ankietowych zapisów deklarowanych przez respondentów działań i postaw oraz wyrażanych opinii. Wszystko po to, by zrozumieć, jak często, w jaki sposób i z jakich powodów Polacy korzystają z nieformalnych obiegów kultury.

Publikacja do pobrania w formacie PDF

  • Rynek Audiowizualny w Polsce – diagnoza i perspektywy rozwoju

Celem projektu jest diagnoza rynku kinematografii (jako subrynku audiowizualnego) w Polsce, w tym opis źródeł i mechanizmów jego finansowania. Efektem badań jest określenie efektywności wydatkowania środków publicznych na kinematografię oraz odniesienie się do efektywnych i sprawdzonych praktyk w badanym obszarze przy uwzględnieniu uwarunkowań zakłócających linearne porównanie metod finansowania jest istotne dla rozwoju kinematografii w Polsce.

Publikacja do pobrania w formacie PDF

Część raportów nie jest jeszcze udostępniona w sieci. Jak tylko się pojawią, zostaną dodane do tego zestawienia. Życzymy przyjemnej lektury!

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/01/20/raporty-obserwatorium-kultury-nck-2011/feed/ 0
Ewaluacja Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego w obszarze kultury. Oś priorytetowa 8: współpraca międzyregionalna http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/01/17/ewaluacja-malopolskiego-regionalnego-programu-operacyjnego-w-obszarze-kultury-os-priorytetowa-8-wspolpraca-miedzyregionalna/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/01/17/ewaluacja-malopolskiego-regionalnego-programu-operacyjnego-w-obszarze-kultury-os-priorytetowa-8-wspolpraca-miedzyregionalna/#comments Tue, 17 Jan 2012 14:29:47 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3161 czytaj więcej]]> Zapraszamy do zapoznania się z opracowaniem „Ocena wpływu projektów realizowanych w ramach osi priorytetowej 8. Współpraca międzyregionalna w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013″ powstałym w ramach programu ewaluacji Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego. Bardzo duża część projektów realizowanych w ramach tej osi dotyczyła kultury i dziedzictwa kulturowego. Głównym celem wsparcia była promocja Małopolski na arenie międzynarodowej (8.1) oraz budowanie pozycji Małopolski w europejskich sieciach współpracy (8.2).

W ramach działania 8.1 ewaluatorzy wyróżnili 6 projektów o charakterze promocji oferty turystyczno-kulturowej regionu oraz 3 projekty o charakterze eventów promocyjnych realizowanych przez instytucje kultury. W przypadku działania 8.2. osobną grupę stanowi 9 przedsięwzięć, których beneficjentami są instytucje kultury. Pełny spis projektów uwzględnionych w badaniu ewaluacyjnym znajduje się na stronach 73-74 opracowania.

Główne rekomendacje raportu

  • W zakresie działania 8.1: Niewątpliwie powinno być także podtrzymane wsparcie dla przedsięwzięć promujących turystyczno-kulturową ofertę regionu. W tym jednak przypadku należy gruntownie przemyśleć założenia interwencji, aby charakteryzowała się większą efektywnością niż w bieżącej perspektywie finansowej. W świetle zapisów projektu SRWM (Działania 2.4.3 Aktywna i skuteczna promocja oraz wsparcie regionalnej oferty przemysłów czasu wolnego, w szczególności markowych produktów turystycznych i wydarzeń kulturalnych, w tym artystycznych i twórczych oraz 7.4.1 Sprawny i skuteczny marketing terytorialny oparty na jednolicie zdefiniowanej marce Małopolski) konieczne będzie opracowanie średniookresowego planu marketingowego województwa, z których potencjalni beneficjenci będą musieli wykazać spójność. Plan marketingowy powinien określać także grupy docelowe, w przypadku których ewentualne kampanie będą najbardziej efektywne. Pozwoli to na koncentrację (prawdopodobnie bardzo ograniczonych środków). Centralne miejsce powinny nadal zajmować działania o charakterze wizerunkowym, ponieważ działania realizowane obecnie nie są wystarczające. Należy także premiować projekty o jak największej skali oddziaływania (jak największy budżet i okres realizacji), które pozwolą na wytworzenie przekazu o wystarczającej intensywności. Wydaje się, że istnieje tutaj pole do zwiększenia aktywności samorządu województwa, którego rola w tym obszarze mogłaby zostać podniesiona np. poprzez realizację projektu indywidualnego. Interwencja w obszarze promocji turystyczno-kulturowej mogłaby przyjąć formę dodatkowego działania w ramach odpowiednika obecnej osi 3 MRPO. Zgodnie z wcześniejszą sugestią, projekty polegające na realizacji eventów powinny mieć szansę na ubieganie się o dofinansowanie razem z innymi imprezami o charakterze kulturowym, przy czym za udowodnienie wpływu na promocję regionu mogą być premiowanie dodatkowymi punktami w procedurze konkursowej. (str.33)

  • W zakresie działania 8.2: Zagadnienie współpracy międzynarodowej pozostaje obszarem, które także w kolejnym okresie programowania powinno być wspierane przy użyciu funduszy europejskich. W świetle wyników ewaluacji wydaje się jednak, że przyjęta w MRPO formuła pomocy dla tego typu projektów nie okazała się w pełni optymalna. Dlatego też rekomendujemy, aby Działanie 8.2 w obecnej formie nie było kontynuowane. Rozwiązaniem, które warto zamiast niego rozważyć jest włączenie tego typu przedsięwzięć do osi „sektorowych” w taki sposób, aby współpraca międzynarodowa nie była celem samym w sobie, lecz wspierała osiąganie celów w projektach, w przypadku których „usieciowienie” może faktycznie przynieść wymierne efekty dla rozwoju regionu. Premiowanie współpracy regionalnej mogłoby polegać np. na przyznawaniu dodatkowych punktów na poziomie oceny merytorycznej wniosków o dofinansowanie lub na postawieniu formalnego wymogu włączenia zagranicznego partnera w realizację przedsięwzięcia. (str.55)

Bardzo wartościową częścią opracowania są studia przypadków (analizy poszczególnych projektów). Mogą one być użyteczne dla instytucji przygotowujących projekty kulturalne o charakterze międzynarodowym i promocyjnym.

Polecamy Państwa uwadze również dwa wcześniej opracowane raporty ewaluacyjne odnoszące się do obszaru kultury:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/01/17/ewaluacja-malopolskiego-regionalnego-programu-operacyjnego-w-obszarze-kultury-os-priorytetowa-8-wspolpraca-miedzyregionalna/feed/ 0
Nowa publikacja. Kultura lokalnie. Między uczestnictwem w kulturze a partycypacją w zarządzaniu http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/14/nowa-publikacja-kultura-lokalnie-miedzy-uczestnictwem-w-kulturze-a-partycypacja-w-zarzadzaniu/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/14/nowa-publikacja-kultura-lokalnie-miedzy-uczestnictwem-w-kulturze-a-partycypacja-w-zarzadzaniu/#comments Wed, 14 Dec 2011 16:16:18 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=2851 czytaj więcej]]> Prezentujemy Państwu publikację Kultura lokalnie. Między uczestnictwem w kulturze a partycypacją w zarządzaniu, powstałą w ramach zamykanego obecnie projektu „Partycypacyjne zarządzanie w lokalnych instytucjach kultury a profile uczestnictwa w kulturze”.

Gorąco zapraszamy do lektury i dyskusji wszystkie osoby zainteresowane badaniami sektora kultury, a w szczególności uczestnictwa w kulturze oraz zarządzania instytucjami tego sektora. Zapraszamy również samorządowców oraz osoby zarządzające instytucjami, dla których publikacja może okazać się wartościowym źródłem wiedzy o stosunkowo rzadko wdrażanym w Polsce nurcie zarządzania, jakim jest zarządzanie partycypacyjne.

Idea projektu powstała z przekonania, że udział obywateli w życiu publicznym i wzajemne budowanie relacji stanowią istotne elementy zarządzania w sektorze publicznym oraz życia każdej społeczności lokalnej. Chcemy też przyczynić się do promocji idei włączania w zarządzanie instytucjami kultury ich pracowników i użytkowników.

Publikacja dostępna jest jedynie w formie elektronicznej.

Publikacja do pobrania w formacie PDF

Publikacja do pobrania w formacie e-booka: MOBI oraz EPUB

Projekt zrealizowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Obserwatorium Kultury (www.obserwatoriumkultury.nck.pl).

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/14/nowa-publikacja-kultura-lokalnie-miedzy-uczestnictwem-w-kulturze-a-partycypacja-w-zarzadzaniu/feed/ 2
Aktywność kulturowa młodzieży w małych miejscowościach oraz na wsi http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/02/aktywnosc-kulturowa-mlodziezy-z-malych-miejscowosci-oraz-ze-wsi/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/02/aktywnosc-kulturowa-mlodziezy-z-malych-miejscowosci-oraz-ze-wsi/#comments Fri, 02 Dec 2011 12:50:03 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=2746 czytaj więcej]]> Poniższy artykuł w całości został opracowany na podstawie raportu z badań „Młodzież na wsi”, przygotowanego przez Agnieszkę Strzemińską i Marię Wiśnicką. Publikacja powstała w Pracowni Badań i Innowacji Społecznych Stocznia. Wszystkie cytaty pochodzą z raportu.

Metodologią i próba zdefiniowania „młodzieży wiejskiej”
Podstawowym założeniem przeprowadzonego badania była próba odpowiedzenia na pytania dotyczące działań, aspiracji, możliwości młodych ludzi zamieszkujących tereny wiejskie. Badanie terenowe przeprowadzone zostało w pięciu gminach wiejskich i jednej miejsko – wiejskiej. Obejmowało ono dwa cykle. Pierwszy z nich odbył się w czasie wakacji, natomiast drugi w czasie roku szkolnego. Badacze przez tydzień obserwowali młodzież, poznawali ich świat w sytuacjach formalnych i nieformalnych. Ponadto, przeprowadzali wywiady z przedstawicielami instytucji, rodzicami oraz z samą młodzieżą.

Autorzy badania przyjęli własną definicję młodzieży : młodzież to ci, którzy dokonują jeszcze ważnych wyborów decydujących o ich przyszłym życiu, a zarazem nie odbiegają momentem ich podejmowania od przyjętej normy. Był to celowy zabieg, aby umożliwić sobie ewentualne dalsze porównania z tym jak młodzież definiują mieszkańcy badanych gmin. Już na samym początku badania, okazało się, że dla większości respondentów młodzież to osoby, które się uczą. W momencie, gdy wyjeżdżają np. do szkoły średniej lub przestają się uczyć, są już dorosłymi. W związku z tym, badacze przedefiniowali swoje postrzeganie młodzieży i postanowili badać osoby, które nie ukończyły 18 lat, cały czas się uczą, bądź niedawno podjęły pierwszą stałą pracę.

Kolejnym etapem badania była próba zdefiniowania kim jest młodzież wiejska. Najprostszym skojarzaniem definicyjnym wsi jest fakt, że to nie – miasto. Jednak autorki podkreślają, iż takie myślenie jest błędne. Obszary wiejskie są wewnętrznie bardzo różnorodne. Mogą dzielić się na małe/duże wsie, bogate/biedne etc. Najczęściej gminy wiejskie są scentralizowane wokół głównej, większej miejscowości, w której znajdują się wszelkie instytucje państwowe. Dla pozostałych mieszkańców, w tym przede wszystkim dla młodzieży, możliwości są mniejsze, a do tego dochodzi problem dojazdów do centrum gminy. W tym miejscy należy wspomnieć, że część młodzieży wiejskiej żyje jak jej rówieśnicy z miast. Są to przede wszystkim dzieci lokalnej elity, które z racji swojej statusu społecznego rodziców mają dużo większe możliwości rozwoju i korzystania z ofert proponowanych przez większe miasta. W dużo gorszej sytuacji są dzieci, których rodzice są niżej usytuowani na skali hierarchii społecznej. Dla nich wszelkie możliwości zamykają się już na etapie dojazdu do większych miast, ponieważ nie mają nikogo, kto mógłby im ten dojazd zapewnić tak, więc w dużym stopniu uzależnione są od autobusów bądź pociągów.

W trakcie badania wyróżniono następujące grupy wśród młodzieży wiejskiej :

  • Dzieci lokalnej elity
    (nauczycieli, pracowników urzędu, biblioteki, GOK, lekarza, dentysty, prosperujących przedsiębiorców). Stanowią bezapelacyjną elitę, od początku wiadomo, że im się uda. Nauczyciele często wożą swoje dzieci na zajęcia do innych miast, żeby nadrobić braki, które oferuje lokalny system edukacji. Dzieci nauczycieli zawsze uczestniczą w zajęciach dodatkowych odbywających się w szkole. Wyjątkiem są czarne owce — ci, którzy mimo bycia dzieckiem nauczycieli, nic nie osiągnęli. To jednak nie zdarza się często.
  • Dzieci bogatych rolników
    Często studiują, mają pełną świadomość tego, że z rolnictwa można dobrze żyć i że oni sami w przyszłości będą zarządzać przedsiębiorstwem, jakim jest gospodarstwo rolne ich rodziców. Kierunki, które wybierają przede wszystkim związane są z zarządzaniem i rolnictwem — to najbardziej racjonalny z możliwych wyborów. Doświadczenie w pracy w rodzinnym gospodarstwie jest bezcenne. Oni też często wracają lub następuje podział ról — jedno z dzieci po studiach wraca do rodzinnego gospodarstwa, reszta może wybrać inne ścieżki kariery.
  • Dzieci przeciętnych mieszkańców
    Mają ograniczony wybór przyszłości — żeby zostać w rodzinnych stronach trzeba znaleźć pracę, a o to bez kontaktów, których rodzice nie są w stanie im zapewnić, trudno. Wyjeżdżają więc przeważnie do średnich i dużych miast w regionie — Radomia, Rzeszowa, Piły, Białegostoku. Raczej nie do Warszawy czy Krakowa, to miejsca dla wykształconych i zaprawionych w boju.
  • Młodzi z bloków po PGR
    Budowane z latach świetności PGR-ów bloki w środku wsi współcześnie stanowią osady ludzi w zasadzie skazanych na porażkę. Powszechne jest przekonanie, że z bloków trzeba się wyrwać, że tam jest ciężko, a warunki nie sprzyjają nauce i pracy. Z infrastruktury rekreacyjnej bloków, która uzupełniana była o boiska sportowe, place zabaw, ogródki i świetlice dostępne dla wszystkich mieszkańców osiedla, nie zostało już w zasadzie nic.

Powyższe rozróżnienie, dodatkowo potwierdza fakt, że młodzież na wsi jej wewnętrznie zróżnicowana i to, również może wpływać na ich możliwości rozwoju, uczestnictwa w kulturze, edukacji.

Ze względu na bardzo rozległą tematykę badania, artykuł zawężony został tylko do aktywności kulturowej badanej młodzieży.

Czas wolny – różnice między młodzieżą wiejską a miejską
W pytaniu o tę kwestię wykorzystane zostały dane ilościowe. Dzięki takimi wynikom, łatwo można zauważyć, iż młodzi ludzie mieszkający na wsi i w mniejszych miasteczkach, częściej oglądają telewizję w czasie wolnym niż ich rówieśnicy z większych miast. Rzadziej chodzą do instytucji kulturalnych takich jak kino, teatr. Młodzież wiejska również rzadziej chodzi do restauracji, pubów. Takie przedstawienie wyników w żaden sposób nie jest zaskoczeniem, tym bardziej ich wytłumaczenie jest bardzo proste. Otóż, w małych miasteczkach i na wsiach nie ma kin, teatrów, rzadko kiedy odbywają się jakieś koncerty. Przez ten fakt młodzież z terenów wiejskich jest bardzo ograniczona w możliwościach wyboru, ponieważ w ich najbliższej okolicy nie ma miejsc, które mogłyby im zaoferować spędzenie czasu wolnego, w inny sposób niż oglądanie telewizji.

Jednak brak wszelkich różnicy między młodzieżą wiejską a miejską pojawia się w kwestii spotkań towarzyskich. Zarówno jedni i drudzy stosunkowo często uczestniczą w jakich przyjęciach (np. urodzinowych). Co ciekawe, młodzież wiejska ma nico większą liczbę przyjaciół niż jej miejscy rówieśnicy : Różnica nie leży zatem w postawach czy potrzebach młodych, ale w warunkach w jakich żyją — nie są mniej towarzyscy, po prostu nie mają gdzie wspólnie czegoś robić.

Kontekst życia na wsi
Jak wcześniej zostało wspomniane, gminy wiejskie bardzo często są dość mocno scentralizowane wokół jednego, większego miasteczka. W nim właśnie znajdują się wszelkie instytucje, w tym kulturowe. Aby móc z nich w pełni korzystać, młodzież mieszkająca w innym miejscowościach, większych bądź mniejszych, całkowicie uzależniona jest od transportu. Im mniejsze miejsca zamieszkania, tym ten dojazd staje się bardziej skomplikowany. Młodzież z takich miejscowości jest praktycznie na straconej pozycji, ponieważ nie jest w stanie korzystać z ofert szkoły bądź domu kultury. Wpływa to na ograniczenie ich możliwości rozwoju, a także na jakość ich edukacji, ponieważ w pełni nie są w stanie brać udziału w dodatkowych projektach realizowanych przez szkołę. Problem dojazdu jest jednym z podstawowych czynników wpływających na możliwości działania czy też uczestnictwa młodzieży wiejskiej.

Ponadto w wyniku centralizacji gminy, w miejscowościach peryferyjnych bardzo rzadko dochodzi do organizowania różnorodnych „imprez” przez urząd gminy bądź inne instytucje. Wiąże się to z przekonaniem, że w tym miejscowościach nie ma wystarczającej liczby potencjalnych odbiorców. W tym przypadku, wszelkie inicjatywy wychodzą tutaj bezpośrednio od mieszkańców.

Internet – nowy sposób rozwoju
W dzisiejszych czasach Internet jest jednym ze sposobów na ułatwienie dostępu do kultury, własnego rozwoju. Sieć może służyć podtrzymaniu bądź rozwijaniu swoich zainteresowań. Jednak w przypadku młodzieży wiejskiej jest on niedostatecznie wykorzystywany. Na tych terenach wciąż istnieje wyraźny podział na rzeczywistość „realną” i „wirtualną”. Rola tej drugiej, nie jest wykorzystywana w pełnym stopniu : Wyrazisty podział na „realne” i „wirtualne” ogranicza dostęp do inspiracji i pomysłów — to, co zobaczone w sieci, rzadko jest traktowane poważnie.

Ponadto niewykorzystanie Internetu, bezpośrednio wiąże się z brakiem osób, które mogłyby być swego rodzaju przewodnikami po sieci. Bez takich osób, młodzież wiejska pozostawiona sama sobie, jest tylko i wyłącznie biernymi użytkownikami medium, które daje bardzo szerokie możliwości rozwoju i dostępu.

Instytucje i ich relacje z młodymi
W zasadzie raport nie mówi o instytucjach tylko o jednej, jedynej instytucji, która ma monopol na działanie z młodzieżą. Jest to oczywiście szkoła:

Szkoła w gminach wiejskich ma monopol na działania z młodzieżą — nauczyciele mają stały kontakt z uczniami, a budynki szkolne są najwygodniejszą przestrzenią na realizację działań. Szkoła jest instytucją partnerską w wielu programach i projektach skierowanych do młodzieży, bo daje duże szanse na zakończenie i rozliczenie projektu.

Wszelkie instytucje podejmują działania, które mają mieć charakter prewencyjny, czyli taki, który ma zapobiegać demoralizacji młodzieży. Już na wstępie takie założenie, pokazuje brak zrozumienia młodzieży przez te instytucje. Działanie zakładają, że młodzież to grupa potencjalnie zagrożona przez wpływ środowiska, rówieśników etc. To wszystko prowadzi do tego, że młodzi nie mają zaufania do instytucji, które de facto mają im pomóc w samorozwoju, a nie ratować z opresji. Domy kultury, organizacje pozarządowe też pewnością podejmują się działań z młodzieżą. Ale wykazany w badaniach fakt ogromnego znaczenia szkoły pokazuje, że można je raczej określić jako instytucje wspierające rozwój młodzieży.

Dodatkowym, ale bardzo poważnym problemem jest to, że instytucje lokalne działają na zasadzie logiki wyników. Tak, więc na wszelkie zajęcia „dodatkowe” w domu kultury, szkołach młodzież dobierana jest na zasadzie „lepszych” i „gorszych”, co tworzy i uwypukla istniejące podziały społeczne. Bez głębszego przemyślenia konsekwencji instytucje pomagają tym „gorszym” ze względu na ich cechy, sytuację rodzinną etc., co dodatkowo utwierdza ich w przekonaniu, że są gorsi od rówieśników.

Instytucje interesują się również tymi, którzy wyróżniają się czymś na plus — mają talent, dobrze się uczą. Raczej nie myśli się o rozbudzaniu zainteresowań czy talentów „zwyczajnej, średniej” młodzieży. W rezultacie instytucje kultury przeważnie pracują z tzw. „dobrą młodzieżą” rekrutującą się spośród dzieci lokalnej elity lub dobrych uczniów wytypowanych przez nauczycieli.

Ponadto, pracownicy instytucji lokalnych nie rozumieją zapotrzebowań młodzieży. Nie rozumieją ich „zajawek”, które często mieszczą się w ich kręgu zainteresowań i fascynacji. Pracownicy instytucji mają wręcz zaprogramowane upowszechnianie tylko i wyłącznie kultury wysokiej. Dużym plusem jest to, że zdarzają się pracownicy, którzy są świadomi swoich własnych ograniczeń i niezrozumienia młodych ludzi. W miarę swoich możliwości chcą temu przeciwdziałać.

Działalność kulturowa, a raczej jej brak
Pod względem działalności kulturowej, raport „Młodzież na wsi” nie przedstawia nowych informacji. Młodzi, mieszkający na terenach wiejskich w dalszym ciągu mają bardzo ograniczony dostęp do wszelkich instytucji kulturowych. Wiąże się z to z tym, że nie ma takich w ich najbliższym otoczeniu. Ponadto, instytucje lokalne często nie są zainteresowane organizowaniem wydarzeń w mniejszych miastach bądź małych wsiach.
Jedyną możliwości na samorozwój młodzieży wiejskich i ich ewentualną działalność w obszarze kultury, oferuje szkoła. Jednak i w tym przypadku pojawiają się problemy z brakiem zrozumienia potrzeb młodzieży, angażowania ich w dodatkowe zajęcia ze względu na dobre oceny i dobre zachowanie. Również Internet nie jest dostatecznie wykorzystywany, a dobrze użyty mógłby ułatwić dostęp do kultury, poszerzyć zainteresowania młodzieży wiejskiej.

Na koniec warto dodać, że żadna z gmin, która podlegała badaniu nie była z Małopolski. Dość ciekawe mogłoby być sprawdzenie jak żyje i jak porusza się w obszarze kulturowym młodzież skupiona w gminach w Krakowie i w Małopolsce, czy można mówić o jakiejś ich regionalnej specyfice?

Raport Małopolskiego Instytutu Kultury „Sceny kulturowe a polityki kultury w Małopolsce” dokonuje następującej diagnozy (badania te nie były skupione na grupie młodzieży jako oddzielnej grupie społecznej):

Choć istotna większość aktorów kultury podkreśla, że najbardziej skoncentrowani są na działaniach animacyjnych dla młodzieży jako grupy najbardziej chłonnej i przeżywającej wydarzenia kulturalne, w niektórych z przebadanych miejscowości natrafiliśmy na istnienie scen pustych powstałych w wyniku braku odpowiednich przestrzeni dla aktywności młodzieży. Nie wynika to wprost z braku infrastruktury czy oferty, raczej z niedostosowania tej ostatniej do współczesnych realiów i potrzeb osób młodych, zwłaszcza w zakresie sposobów spędzania czasu wolnego. Co ciekawe, niewielu aktorów kultury w ogóle ma świadomość tego niedostosowania. (str.72)

Ustalenia tych badań nie odbiegają zatem znacząco od ustaleń autorek raportu „Młodzież na wsi”.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/02/aktywnosc-kulturowa-mlodziezy-z-malych-miejscowosci-oraz-ze-wsi/feed/ 0
Wesela 21 w Dużym Formacie http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/11/16/wesela-21-w-duzym-formacie/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/11/16/wesela-21-w-duzym-formacie/#comments Wed, 16 Nov 2011 11:19:29 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=2590 czytaj więcej]]> Zapraszamy do przeczytania wywiadu z Magdą Zych, koordynatorką projektu badawczego Wesela 21, prowadzonego przez Muzeum Etnograficzne w Krakowie. W wywiadzie wiele ciekawych informacji o współczesnych zwyczajach weselnych Polaków.

Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie prowadzi projekt badawczy pod nazwą „Wesela 21”. Dokumentujemy fascynującą różnorodność współczesnych sposobów i antysposobów na ślub, wesele i małżeństwo. Powstaje także kolekcja, zbiór „dowodów” zaświadczających o dzisiaj przeżywanych weselach. (źródło: MEK)

Dziś nie chodzi tylko o to, żeby wziąć ślub, ale o to, żeby mieć na niego pomysł. Tuż po decyzji o zamążpójściu zwykle panna młoda ma już ideę, wokół której zaczyna budować uroczystość. Para przygotowuje się logistycznie – zaczyna od wybrania miejsca wesela (jeszcze niedawno zaczynaliśmy od terminów w kościele). Bierzemy pod uwagę jego klimat. (źródło: Duży Format)

Zapraszamy na stronę projektu na Facebooku.

Inne projekty badawcze MEK-u:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/11/16/wesela-21-w-duzym-formacie/feed/ 0
Badania elit kultury w Szczecinie http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/11/04/badania-elit-kultury-w-szczecinie/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/11/04/badania-elit-kultury-w-szczecinie/#comments Fri, 04 Nov 2011 15:51:09 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=2461 czytaj więcej]]> Artykuł w całości został opracowany na podstawie raportu z badań autorstwa Magdaleny Fiternickiej-Gorzko, Marka Gorzko pod tytułem „Dwie strony arrasu i Willa Lentza: Środowiskowe sposoby postrzegania obszaru kultury w Szczecinie”.

Cel badania i metodologia
Przedmiotem badania była analiza obrazu szczecińskiej kultury posiadanego przez osoby, które ową kulturą się zajmują, które mają na nią wpływ. Autorzy zbadali kulturę Szczecina „od środka”, ponieważ respondentami były osoby posiadające wiedzę ekspercką, które są zaangażowane w kreowanie kultury Szczecina, co pozwoliło na rozumienie i opisanie działań, praktyk, a także dyskursu, które istnieją w obrębie pola kultury w tym mieście. Takie podejście badawcze wynikało z potrzeby kontynuacji badania z 2009 roku, w którym respondentami byli mieszkańcy Szczecina, którzy reprezentowali „drugą stronę” – odbiorców kultury. Dzięki temu oba projekty badawcze opisują kulturę z pozycji twórców i odbiorców lub inaczej: zaangażowanych animatorów kultury i szerokiej społeczności miasta, odpowiadają na pytanie, jaki jest obraz kultury tego miasta w tych dwóch środowiskach?

Ramy całego badania zostały oparte na koncepcji pola, wprowadzonej i opisanej przez francuskiego socjologia, Pierre’a Bourdieu. Teoria ta oraz eksploracyjny charakter badania pozwoliły na szczegółowe wyróżnienie obszaru problematyki:

  • „postrzeganie przez badanych specyfiki pola kultury w Szczecinie (na tle Polski, atuty i negatywne cechy miasta w odniesieniu do „życia kulturalnego”. Stosunek do „negatywnego dyskursu o mieście”, itp.)
  • postrzeganie przez badanych własnej roli (misji, polityki, itp.) w polu kultury Szczecina (orientacje, zasoby kapitału symbolicznego, preferowane strategie działania, stawki i wypłaty w grze, itp. także w tym kontekście stosunek do odbiorców i skala gotowości do partycypacyjnego rozumienia kultury)
  • ogólne założenia dotyczące kultury (standardy oceniania w obszarze kultury, prawomocne hierarchie, stosunek do mass-mediów, kultura a Internet, problem dziedzictwa kultury, itp.)
  • wiedza/perspektywa/obraz pola kultury w Szczecinie (z jakich elementów się składa, jakie w ocenie respondentów działają tu siły, jakie są środowiska/„światy społeczne”, konflikty, pola konsensusu, itp.).
  • postrzeganie relacji pomiędzy polem ekonomii a kulturą (problemy finansowania, jakie są przepływy środków finansowych, czy/jakie występują wymiany pomiędzy kapitałem ekonomicznym a kapitałem symbolicznym, itp.)
  • postrzeganie relacji pomiędzy polem polityki a kulturą w Szczecinie (także problem obecności sztuki w przestrzeni publicznej Szczecina)
  • problematyka bliskości Niemiec i Berlina w świadomości badanych, stosunek do możliwości współpracy transgranicznej.”

W badaniu wykorzystano teorię ugruntowaną, co pozwoliło na przyjęcie indukcyjnej strategii postępowania badawczego. Jak wcześniej zostało wspomniane respondentami były osoby, które działają w obrębie pola kulturowego. Zostały one dobrane na zasadzie teoretycznego pobierania próbek, które tak jak teoria ugruntowana, pozwoliło na ustalanie listy badanych „na bieżąco” postępowania badawczego. Z każdym z respondentów został przeprowadzony wywiad częściowo pogłębiony, a następnie na jego podstawie zbierano dane istotne z punktu widzenia celu badania.

Kultura Szczecina a kultura pozostałej części kraju
W zamierzeniu autorów ta część badania miała na celu wydobycie atutów, niedostatków szczecińskiej kultury w oczach respondentów. Przede wszystkim chodziło o opisanie specyfiki kultury badanego miasta. Od większości rozmówców autorzy usłyszeli, że takiej specyfiki po prostu nie ma. Respondenci wyjaśniali tan fakt wskazując, że prawidłowości zachodzące w polu kulturowym, są takie same jeśli chodzi o cały kraj. Inną próbą wyjaśnienia braku owej specyfiki było zwrócenie się „ludziom kultury” których działalność jest indywidualna, nie można więc wskazać żadnej szczecińskiej specyfiki. Oprócz tych dwóch aspektów, można również wymienić niewartościujące czynniki, które w mniejszym bądź większym stopniu są w stanie determinować kształt obszaru kulturowego Szczecina. Są to : czynniki położenia geograficznego, społeczne, demograficzne, społeczno-kulturowe oraz odniesienia do specyficznej historii miasta/regionu. Pierwszy z wymienionych czynników mówi o odległości od centrum kraju, a z tym wiąże się brak kontaktów i inspiracji kulturalnych. Warto ten aspekt odnieść do pierwszej edycji tego badania z 2009 roku, gdzie ten czynnik w ogóle się nie pojawił w odpowiedziach ówczesnych respondentów. Z punktu widzenia osób, które w szeroko rozumiany sposób, działają w obszarze kultury, ten czynnik wydaje się być istotny. Czynniki społeczny i historyczny odnoszą się do wskazywanej mozaikowej struktury społeczności Szczecina. Ciężko jest mówić o specyfice kulturowej tego miasta, skoro społeczność nie jest w większym stopniu jednolita (składa się z „przyjezdnych”, którzy dopiero od 65 lat oswajają to miasto). Mowa tutaj o przerwaniu tradycji kulturowej po wojnie i budowaniu jej ciągle od nowa. Wielu respondentów mówiąc o kulturze Szczecina porównywało ją do kultur innych miast kraju. Z perspektywy rozmówców „grają w drugiej lidze – poniżej średniej krajowej”.

Atuty kultury Szczecina, „negatywny dyskurs o mieście”
Biorąc pod uwagę, że dla większości respondentów Szczecin nie posiada swojej specyfiki, łatwo można wywnioskować, że również dla tej części badanych nie ma on atutów. Jednak wśród wszystkich respondentów, znalazła się grupa, która potrafiła wymienić „plusy” kultury szczecińskiej. Była to bliskość Niemiec i Berlina, wyróżniające się instytucje i przedsięwzięcia artystyczne (niszowe festiwale). Pozostali badani wskazywali również na istnienie dużej różnorodności zjawisk kulturowych oraz na autonomię/niezależność twórców szczecińskich, co wyniki z odległości od centrum, jakim jest Warszawa. Warto wspomnieć, iż wcześniej ta odległość była postrzegana przez respondentów jako negatywny czynnik. Autonomia również wiąże się z dużą otwartością władz lokalnych na formę i treści działalności artystycznej. Za atut uważana jest również architektura i materialne dziedzictwo Szczecina.

Wynikiem badań z 2009 roku była lista „negatywnych dyskursów o mieście”, czyli opinii jakie mają o nim jego mieszkańcy. Na tej podstawie autorzy wyodrębnili kilka „retoryk” – sposobów mówienia o Szczecinie. „Są to:

  • retoryka braku tożsamości miasta,
  • retoryka prowincjonalności/opuszczenia,
  • retoryka braku wielkomiejskości,
  • retoryka słabości/alienacji zaplecza społecznego,
  • retoryka braku ukierunkowania przestrzeni miejskiej,
  • retoryka niemożności organizacyjnej.”

Te sposoby mówienia zostały skonfrontowane z wiedzą ekspercką obecnych respondentów, podlegających badaniu. W przypadku pytania o tożsamość miasta, rozmówcy podzieli się po połowie, opowiadając się za jej brakiem jak i za istnieniem. Badani, którzy przyjęli hipotezę o braku owej tożsamości, uzasadniali to faktem, iż obecnie Szczecin jest w trakcie postępujących zmian społecznych, ekonomicznych oraz politycznych. Taka niepewność, ciągłe zmiany są bardzo wyraźną przyczyną, która wpływa na brak poczucia tożsamości, czy też ogólnej zbiorowej przynależności do miasta. Pozostała cześć badanych, którzy odrzucili postawioną tezę, argumentują to faktem, że Szczecin posiada zbiór cech, które wpływają na jego wyjątkowość i wyróżniają go na tle innych miast Polski. Są to między innymi jego historia, mieszkańcy, otwartość, wielokulturowość, europejskość etc.

Podobnie jak w przypadku pytania o tożsamość miasta, również i w kwestii prowincjonalności Szczecina, respondenci usytuowali się na dwóch skrajnych biegunach odpowiedzi. Część z nich odrzuciła opinię o prowincjonalności miasta uzasadniając to faktem, że prowincjonalność nie jest kryterium geograficznym, lecz autodefinicyjnym jego mieszkańców. Natomiast badani, którzy zgodzili się z takim określeniem miasta, porównywali go na tle innych miast Polski. W ich opinii na tle pozostałych miast, Szczecin jest prowincjonalny, ponieważ jest odsunięty od dofinansowania kultury, jest to również wynikiem zaniedbania władz lokalnych, czy też długofalowej polityki centralnej, w której nie było miejsca na inwestowanie w Szczecinie. Przez tą grupę respondentów prowincjonalność miasta również widziana jest jako niski stopień uczestnictwa w kulturze w ogóle.

W przypadku kolejnej retoryki, która została wymieniona przez autorów – społecznego zaplecza, respondenci jednogłośnie stwierdzili, że chodzi o brak uczestnictwa mieszkańców Szczecina w życiu kulturowym miasta. Taki stan rzeczy został uznany przez badanych jako „specyficzna cecha mieszkańców”. Dość ciekawą próbą wytłumaczenia takiego zjawiska jest wskazanie słabości, a nawet zanikania więzi pomiędzy mieszkańcami Szczecina. Wynika to stąd, że większość z tych osób „tylko przyjechała do miasta” i nie postrzega siebie jako „rodowitych” mieszkańców Szczecina.

Dwa ostatnie zagadnienia poruszały kwestię istnienia bądź nie istnienia centrum miasta oraz politycznej organizacji Szczecina. Te dwie ostatnie retoryki wyraźnie podzieliły respondentów. Znaczna cześć stwierdziła, że Szczecin nie ma wyraźnie zarysowanego centrum, stwierdzili, że jest to miasto policentryczne. Ponadto, rozmówcy zgodzili się co to tego, że w mieście istnieje całkowity brak jakiejkolwiek polityki kulturowej.

Kultura Szczecina – i co dalej ?
Analizując wyniki badania, można śmiało wywnioskować, że kultura Szczecina jest w bardzo złym stanie, jeśli przyjąć optykę szczecińskich elit kulturalnych. Niepokojący jest przede wszystkim fakt, że według ekspertów w tej dziedzinie, Szczecin nie posiada własnej specyfiki, a co za tym idzie, nie wyróżnia się na tle innych miast Polski, nie przyciąga turystów, nie zachęca mieszkańców. Sposoby postrzegania obszaru kultury przez osoby wpływowe w tym zakresie są zatem mało inspirujące do działania.

W cały badaniu bardzo ciekawe jest to, że jest ono kontynuacją badania z 2009 roku, z tą różnicą, że teraz respondentami były osoby działające w kulturze. Zaskakujące jest to, że odpowiedzi jednych i drugich nie różną się między sobą, w szczególnie dużym stopniu. Zarówno społeczność jak i osoby działające w obszarze kultury zwracają uwagę na „brak jakiejkolwiek polityki kulturalnej w mieście” oraz brak „chęci do uczestnictwa w kulturze”. Sam raport – pokazując na czym dokładnie te retoryki bazują – może pomóc w skonstruowaniu planu działań reformujących kulturę w Szczecinie.

Na koniec warto stwierdzić, że podobne badania bardzo przydałyby się w Krakowie, mieście, które w kraju często rozpatrywane jest jako centrum kulturalne. W myśl teorii przyjętej do badań w Szczecinie „istotne jest współzawodnictwo o dobra albo towary, o panowanie i sposoby eksploatacji składników tkwiących w uniwersum symbolicznym, czyli o możność konstrukcji uniwersów, ich zmiany i narzucenia innym własnych wizji rzeczywistości” (źródło: Remigiusz T. Ciesielski Pierre’a Bourdieu rzeczywistość pól). Sposoby „oglądu rzeczywistości” definiują wizje postępowania, ciekawe jakie dyskursy i retoryki organizują myślenie o Krakowie i jego kulturze.

Współpraca: Piotr Knaś

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/11/04/badania-elit-kultury-w-szczecinie/feed/ 0