Badania w kulturze » Wirtualne Muzea Małopolski http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Z punktu widzenia praktyka http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/16/z-punktu-widzenia-praktyka/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/16/z-punktu-widzenia-praktyka/#comments Tue, 16 Jan 2018 08:55:11 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6260 czytaj więcej]]> Przedstawiamy tekst Kingi Kołodziejskiej, który został dołączony do raportu końcowego z realizacji projektu badawczego „Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe”.

Projekt „Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe” narodził się w atmosferze pytań o celowość i przyszłość sporządzania cyfrowych kopii zasobów dziedzictwa kulturowego. Od czerwca 2010 roku Małopolski Instytut Kultury w Krakowie realizuje projekt Wirtualne Muzea Małopolski, którego celem jest digitalizacja, prezentacja i wzbogacająca odbiór interpretacja eksponatów z małopolskich muzeów i innych instytucji posiadających cenne zbiory opowiadające o regionie. Jego efekty są widoczne od września 2013 roku na portalu muzea.malopolska.pl.

Podczas etapu przygotowawczego, a potem realizacji i rozwijania projektu pojawiły się pytania, które – intuicyjnie formułowane w gronie twórców portalu – doprowadziły do nawiązania współpracy z badaczami i powstania niniejszego raportu. Dla zespołu Regionalnej Pracowni Digitalizacji realizującej projekt istotne było, czy tworzenie cyfrowych odwzorowań zasobów kultury i umieszczanie ich w sieci w najwyższej możliwej jakości oraz wykorzystywanie wirtualnej przestrzeni do ukazywania ich w szerszym kontekście i niemożliwym często w rzeczywistości powiązaniu narracyjnym tworzy nową jakość w odbiorze dziedzictwa kulturowego. Czy użycie zaawansowanej technologii, profesjonalnego sprzętu i tworzenie wirtualnych ścieżek dostępu do dziedzictwa regionu zmienia coś w jego rozumieniu, przyswajaniu? Czy dodaje mu znaczeń, czy je odbiera, a może uzupełnia? Jednym zdaniem, czy wnosi coś wartościowego do uczestnictwa w kulturze? Czy ten ogromny wysiłek organizacyjny, finansowy, techniczny, wreszcie ludzki, przekłada się na efekt społeczny, tak istotny dla instytucji, jaką jest Małopolski Instytut Kultury w Krakowie? Czy poza przyjemnością czerpaną z oglądania efektownych modeli 3D, które niewątpliwie pozwalają na niemożliwe zazwyczaj w realnej przestrzeni muzealnej poznanie detali wnętrza, kształtu, ukrytej często w cieniu gabloty, powstaje jakiś naddatek, korzyść, wzbogacenie, które – poza oczywistą już dzisiaj potrzebą cyfrowej archiwizacji – nadawałoby sens naszej pracy? Osobisty ton tych pytań należało zamienić w profesjonalny zestaw założeń i pytań badawczych o charakterze uniwersalnym, niekoncentrującym się wyłącznie na naszym doświadczeniu. Wątpliwości, pytania, obawy praktyków zamieniły się więc w pytania o charakterze uniwersalnym, obejmującym różnorodne projekty o charakterze digitalizacyjnym i upowszechniającym, realizowane w Polsce w latach 2004–2014.

W rezultacie badań przeprowadzonych w ramach projektu potwierdziło się to, na co wskazywały nasze intuicje i codzienne doświadczenie: słaby kontakt z odbiorcą wytwarzanych treści, nikłe uczestnictwo przyszłych odbiorców w tworzeniu założeń projektów digitalizacyjnych, brak profesjonalnych badań ich potrzeb, oczekiwań, kompetencji i trudności w korzystaniu z powstających portali, przynajmniej w omawianym okresie. Ponadto w wywiadach przeprowadzonych z twórcami repozytoriów cyfrowych pojawia się pojęcie osamotnienia i swoistej bariery oddzielającej od odbiorców tworzonych treści, braku realnego kontaktu i informacji zwrotnej. Funkcjonowanie w serwisach społecznościowych oraz analiza wewnętrznych danych systemów nieco niwelują tę barierę, ale w stopniu niewystarczającym i niepozwalającym na wiążące wnioski.

Z wyników badań wyłania się potrzeba analogowego, realnego kontaktu z użytkownikami, wychodzenia do odbiorców i współpraca z nimi w realnej przestrzeni, organizacja warsztatów na temat korzystania z tworzonych zasobów i ponawianie pytania, jak służą im powstające repozytoria, czego w nich brakuje, co jest niepotrzebne, co – utrudnione i nieczytelne. Ponadto w obecnych czasach niezbędna staje się edukacja dotycząca prawa autorskiego i legalnego przetwarzania zasobów, wprowadzania ich w obieg kultury, tworzenia nowych bytów, zakorzenionych w przeszłości, ale aktualizowanych w znaczącej coś dla odbiorców teraźniejszości.

Niniejszy raport odnosi się do zmian, jakie zaszły w odbiorze kultury w związku z coraz powszechniejszą digitalizacją jej zasobów w latach 2004–2014. W sposób oczywisty nie analizuje więc ostatnich przeobrażeń, jakie zaszły w tej dziedzinie, a które ewoluują w stronę upowszechniania wytwarzanych treści i otwartości na ich przetwarzanie, ponowne wykorzystywanie (reuse) przez odbiorców. Jednak, co znaczące, wskazuje na potrzebę tych przeobrażeń, których obecnie (w roku 2017) jesteśmy świadkami. Zarówno w badaniach twórców portali, jak i ich odbiorców widoczna jest potrzeba zrozumienia funkcji digitalizacji w życiu społecznym, nadania jej wartości wykraczającej poza technologiczną sprawność. Raport sięgający do początków badanej dziedziny pokazuje, jak działalność digitalizacyjna musiała ewoluować w kierunku zdefiniowania się w szerszym, społecznym kontekście – od pytań, czy digitalizować, poprzez ogromnie rozbudowany, skomplikowany i wciąż trwający etap, jak digitalizować, po coraz śmielsze pytania, po co to robić.

Coraz mocniej dostrzeganym i analizowanym etapem cyfryzacji staje się upowszechnianie pozyskanego materiału, udostępnianie go szerokiemu gronu odbiorców, wykorzystywanie nowoczesnych technologii i narzędzia sieciowania, jakim jest internet, do promocji dziedzictwa kulturowego, zwiększania świadomości jego istnienia i wartości w społeczeństwie oraz znaczenia dla budowania zarówno zbiorowej, jak i indywidualnej tożsamości. Coraz częściej pytamy już nie tylko o to, czy udostępniać, ale też jak to robić, przy zastosowaniu jakich praktyk, i jak rozłożyć proporcje pomiędzy pozyskiwaniem zasobów cyfrowych a ich upowszechnianiem, umieszczaniem w sieci, animacją dalszego używania, a więc wprowadzaniem w społeczny obieg. Pytania te, a nawet postulaty, dotyczą również zwiększenia proporcji w publicznym finansowaniu działań digitalizacyjnych na rzecz animowania pozyskiwanych zasobów, ich dalszego wykorzystywania w różnorodnych praktykach społecznych: edukacji, twórczości artystycznej, biznesie, a nie tylko pokrywania kosztów sprzętu i technologii. Samo zwiększanie ilości cyfrowych zasobów nie rozwiązuje problemu ich dostępności. Muszą one zostać obudowane strategią udostępniania, pomysłem na upowszechnienie i atrakcyjne, choć wartościowe dotarcie do odbiorców; sprawić, by te zasoby zaczęły być używane, twórczo przetwarzane, a więc społecznie istotne.

Coraz większy akcent kładzie się więc na traktowanie zdigitalizowanych zasobów w kategoriach dobra publicznego, którego dostępność jest prawem społeczeństwa, a jej zwiększanie – obowiązkiem digitalizujących. W takim ujęciu sporządzanie cyfrowych odwzorowań zasobów dziedzictwa kulturowego przestaje być czynnością techniczną, a staje się działaniem na rzecz zwiększenia kapitału społeczno-ekonomicznego. Jest po prostu kolejnym, choć zaawansowanym technologicznie i dającym szansę na dotarcie do coraz większego grona odbiorców narzędziem w pełnieniu misji przez instytucje publiczne. To dobry czas dla działalności digitalizacyjnej.

Kinga Kołodziejska pracuje w Małopolskim Instytucie Kultury, gdzie od 2010 roku jest związana z Regionalną Pracownią Digitalizacji. Redaktor prowadząca portalu Wirtualne Muzea Małopolski.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/16/z-punktu-widzenia-praktyka/feed/ 0
Raport końcowy z projektu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe jest już dostępny http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/28/raport-koncowy-z-projektu-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jest-juz-dostepny/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/28/raport-koncowy-z-projektu-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jest-juz-dostepny/#comments Thu, 28 Dec 2017 10:09:47 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6231 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania raportu końcowego z realizacji projektu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe pt. PRZEMIANY PRAKTYK I STRATEGII UDOSTĘPNIANIA I ODBIORU DZIEDZICTWA KULTUROWEGO W FORMIE CYFROWEJ W LATACH 2004–2014 autorstwa Mariusza Dzięglewskiego, Anny Fiń oraz Aldony Guzik. Raport jest podsumowaniem trzyletnich, ogólnopolskich badań, w takcie których analizowaliśmy projekty i portale digitalizacyjne, przeprowadzaliśmy wywiady z twórcami i odbiorcami tych portali, gromadziliśmy informacje o cyfrowym dziedzictwie. Głównym celem była wieloaspektowa i pogłębiona analiza procesu przemian w upowszechnianiu i odbiorze dziedzictwa kulturowego w formie cyfrowej w latach 2004–2014. Przeprowadzone badania wynikały z obserwacji niezwykle dynamicznego rozwoju nowych technologii cyfrowych i jego wpływu na kształtowanie się wzorów zachowania, nawyków i postaw względem dziedzictwa kulturowego i pozwalają na wskazanie głównych trendów w upowszechnianiu i odbiorze zasobów dziedzictwa kulturowego w sieci w ostatniej dekadzie. Zrealizowany projekt badawczy ma jednocześnie charakter pragmatyczny, gdyż jego efektem są rekomendacje dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, polskich instytucji, animatorów kultury i twórców społecznych archiwów w zakresie upowszechniania dziedzictwa kulturowego w postaci cyfrowej.

Recenzentka raportu dr hab. Anna Nacher tak określiła znaczenie tego raportu:

Czytelnik raportu zyskuje poważną i niebagatelną porcję wiedzy na temat aktualnego stanu procesów digitalizacyjnych polskiego dziedzictwa kulturowego, opartą na wieloaspektowych badaniach, obejmujących bardzo szerokie spektrum zagadnień. Śmiało można powiedzieć, że badania oraz powstały w ich wyniku raport mają znaczenie fundamentalne dla dalszych podobnych inicjatyw w tym obszarze, koniecznych zwłaszcza wobec – co autorzy kilkakrotnie odnotowali – dynamicznych zmian technologicznych rzutujących na zmiany praktyk kulturowych.

Raport w formacie PDF / EPUB / MOBI

Projekt „Cyfrowe praktyki i strategie upowszechniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004–2014” był realizowany w latach 2015-2017 przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie oraz Instytut Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Sfinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/28/raport-koncowy-z-projektu-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jest-juz-dostepny/feed/ 0
Podsumowanie sympozjum naukowego „dziedzictwo kulturowe w dobie nowych mediów” http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/27/podsumowanie-sympozjum-naukowego-dziedzictwo-kulturowe-w-dobie-nowych-mediow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/27/podsumowanie-sympozjum-naukowego-dziedzictwo-kulturowe-w-dobie-nowych-mediow/#comments Fri, 27 May 2016 11:59:24 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5960 czytaj więcej]]> 19 maja 2016 roku w Muzeum Archeologicznym w Krakowie odbyło się spotkanie środowiska naukowego i praktyków kultury dotyczące tematu digitalizacji oraz upowszechniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego za pośrednictwem nowych mediów. Podczas wydarzenia, którego głównym organizatorem był Instytut Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie, zrealizowanego we współpracy z Małopolskim Instytutem Kultury w Krakowie, w ramach 6 sesji tematycznych przedstawiono aż 20 referatów. Tematyka wystąpień była bardzo zróżnicowana. Zostały one pogrupowane w 6 paneli:

1. Archiwizacja cyfrowa i upowszechnianie zasobów dziedzictwa kulturowego;
2. Digitalizacja dziedzictwa kulturowego w kontekstach lokalnych;
3. Nowe media w działalności instytucji kulturalnych;
4. Digitalizacja dziedzictwa kulturowego w badaniach społecznych;
5. Digitalizacja dziedzictwa kulturowego w kontekście akademickim;
6. Digitalizacja dziedzictwa kulturowego a badanie dyskursów.

Na konferencji Kinga Kołodziejska reprezentująca Wirtualne Muzea Małopolski i Małopolski Instytut Kultury w Krakowie wygłosiła referat pt. „Wirtualne Muzea Małopolski – od digitalizacji do upowszechniania”. Również dr Aldona Guzik zaprezentowała wystąpienie przygotowane wraz z dr Mariuszem Dzięglewskim pt. „Digitalizacja i upowszechnianie zasobów kultury w doświadczeniu twórców wybranych portali internetowych w Polsce” bazujące na wynikach zakończonego II modułu badawczego projektu „Cyfrowe praktyki i strategie udostępniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004-2014″.

W 2017 roku wystąpienia w postaci artykułów ukażą się w punktowanym czasopiśmie „Studia Sociologica”.

Galeria zdjęć ze spotkania >>

 

Fot. Weronika Stępniak, Sympozjum Naukowe Dziedzictwo kulturowe w dobie nowych mediów, 2016, (CC BY-SA 2.0)

Fot. Weronika Stępniak, Sympozjum Naukowe Dziedzictwo kulturowe w dobie nowych mediów, 2016,(CC BY-SA 2.0)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/27/podsumowanie-sympozjum-naukowego-dziedzictwo-kulturowe-w-dobie-nowych-mediow/feed/ 0
Relacja ze spotkania Digitalizacja kultury – od zachowania do upowszechniania http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/02/19/relacja-ze-spotkania-digitalizacja-kultury-od-zachowania-do-upowszechniania/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/02/19/relacja-ze-spotkania-digitalizacja-kultury-od-zachowania-do-upowszechniania/#comments Fri, 19 Feb 2016 16:50:05 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5808 czytaj więcej]]> 28 stycznia 2016 roku w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie odbyła się druga konferencja dotycząca tematu digitalizacji oraz upowszechniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego. Spotkanie, którego głównym organizatorem była Fundacja Warsztat Innowacji Społecznych, poświęcono przede wszystkim podsumowaniu dorobku projektu ekultura. W trakcie czterech prezentacji przedstawiono zagadnienia takie jak: historia digitalizacji, dobre praktyki i inspiracje, a także wyzwania i zmiany, jakie czekają podmioty zajmujące się tym procesem w nadchodzących latach. Wspomniane wątki rozpatrywano na dwóch płaszczyznach: technologicznej, dotyczącej dynamicznego postępu technologii cyfrowych na przestrzeni ostatnich lat, oraz interakcyjnej, zakładającej oddziaływanie między cyfrowym dziedzictwem kulturowym a jego odbiorcami.

Pierwsza prezentacja – Dobre przykłady upowszechniania cyfrowego dziedzictwa autorstwa Dawida Sobolaka, koordynatora projektu ekultura Fundacji Warsztat Innowacji Społecznych – dotyczyła polskich i światowych projektów digitalizacyjnych. Przedstawiono w niej zestaw dobrych praktyk z zakresu udostępniania i upowszechniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego w internecie na przykładzie między innymi stron Ninateka czy Wirtualnego Muzeum Jerzego Kukuczki.

W kolejnej prezentacji – Historia polskiej digitalizacji – Jagoda Komusińska, ekonomistka i filmoznawczyni, doktorantka na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie, podjęła się skrótowego przedstawienia historii digitalizacji w Polsce z uwzględnieniem danych obrazujących między innymi dynamiczny rozwój tego procesu.

Trzecie wystąpienie –Technologie to nie wszystko. Od digitalizacji do reuse. Przykład projektu Otwarte Zabytki Digitalizacja autorstwa Ewy Majdeckiej, socjolożki, koordynatorki projektu digitalizacyjnego w Centrum Cyfrowym, doktorantki w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego – dotyczyło realizowanego przez CC projektu, którego rezultatem było utworzenie serwisu http://wuoz.otwartezabytki.pl/ w celu prezentacji dokumentów Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu, które również są naszym dziedzictwem kulturowym.

Ostatnie wystąpienie – Czy strony tworzone w projektach digitalizacyjnych są przyjazne? Wojciecha Kowalika, socjologa, pracownika naukowego Wydziału Zarządzania AGH – dotyczyło dostępności i funkcjonalności serwisów upowszechniających zdigitalizowane zbiory. Wskazano w nim przykłady dobrych i złych praktyk, które przekładają się na powodzenie platform prezentujących zdigitalizowane treści.

Konferencję zamknęła dyskusja panelowa z udziałem prelegentów prowadzona przez Łukasza Maźnicę, ekonomistę, badacza i doktoranta na Wydziale Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, do której zaproszona została również Kinga Kołodziejska reprezentująca Wirtualne Muzea Małopolski i Małopolski Instytut Kultury w Krakowie.

Zapraszamy do zapoznania się z materiałami z konferencji!

 

 

Materiały ze spotkania:

1. Prezentacja Dobre przykłady upowszechniania cyfrowego dziedzictwa autorstwa Dawida Sobolaka.

 

 

2. Prezentacja Historia polskiej digitalizacji autorstwa Jagody Komusińskiej.

 

 

3. Prezentacja Technologie to nie wszystko. Od digitalizacji do reuse. Przykład projektu Otwarte Zabytki Digitalizacja autorstwa Ewy Majdeckiej.

 

 

 

4. Prezentacja Czy strony tworzone w projektach digitalizacyjnych są przyjazne? autorstwa Wojciecha Kowalika.

 

 

Dyskusja panelowa:

 

Galeria zdjęć ze spotkania >>

 

Fot. Weronika Stępniak, MIK, Seminarium Digitalizacja kultury - od zachowania do upowszechniania, 2016, (CC BY-SA 2.0)

Fot. Weronika Stępniak, MIK, Seminarium Digitalizacja kultury – od zachowania do upowszechniania, 2016, (CC BY-SA 2.0)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/02/19/relacja-ze-spotkania-digitalizacja-kultury-od-zachowania-do-upowszechniania/feed/ 0