Badania w kulturze » rozwój lokalny http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Zagłosuj na Bibliotekę Publiczną w Szynwałdzie http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/03/13/zaglosuj-na-biblioteke-publiczna-w-szynwaldzie/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/03/13/zaglosuj-na-biblioteke-publiczna-w-szynwaldzie/#comments Fri, 13 Mar 2015 15:20:17 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5418 czytaj więcej]]> Oddana do użytku w listopadzie 2014 roku nowa Biblioteka Publiczna w Szynwałdzie (w gminie Skrzyszów, koło Tarnowa) bierze udział w konkursie na Bryłę Roku 2014. Serdecznie zachęcamy do głosowania na ten budynek. Projekt budynku powstał w pracowni Kucia Tyczyński Pracownia Architektoniczna w Krakowie. Cała inwestycja kosztowała 2,5 mln zł. Dofinansowanie w wysokości 1 mln zł pochodziło z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Programu Wieloletniego Kultura+ (Priorytet Biblioteka+ Infrastruktura Bibliotek). Warto dodać, że 240 tys. zł gmina otrzymała również od Samorządu Województwa Małopolskiego w ramach programu Małopolska Biblioteka+. Otwarta biblioteka funkcjonuje w ramach Gminnego Centrum Kultury i Bibliotek.

biblioteka Szynwałd

Fot. Fot. Jarek Matla, za: Kucia Tyczyński Pracownia Architektoniczna

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/03/13/zaglosuj-na-biblioteke-publiczna-w-szynwaldzie/feed/ 0
Krajowy Raport o Rozwoju Społecznym 2012. Wyniki dla Małopolski w układzie powiatów http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/28/krajowy-raport-o-rozwoju-spolecznym-2012-wyniki-dla-malopolski-w-ukladzie-powiatow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/28/krajowy-raport-o-rozwoju-spolecznym-2012-wyniki-dla-malopolski-w-ukladzie-powiatow/#comments Thu, 28 Mar 2013 13:36:51 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4740 czytaj więcej]]> Biuro Projektowe UNDP w Polsce opublikowało Krajowy Raport o Rozwoju Społecznym Polska 2012. Rozwój regionalny i lokalny. Obrazuje on rozwój społeczny dla Polski na poziomie lokalnym i regionalnym przy użyciu indeksu LHDI (Local Human Development Index) opracowanego na podstawie indeksu HDI (Human Development Index):

Wskaźnik Lokalnego Rozwoju Społecznego został skonstruowany w oparciu o istniejącą i stosowaną międzynarodowo metodę Wskaźnika Rozwoju Społecznego (HDI – Human Development Index), która służy do badania rozwoju społeczno-ekonomicznego na poziomie krajowym. Jest to miernik wykorzystywany przez Organizację Narodów Zjednoczonych od lat 90., który uwzględnia na poziomie państw takie elementy, jak oczekiwana długość życia oraz dostęp do wiedzy i edukacji. Podejście to pozwala wyjść poza najczęściej stosowane miary rozwoju takie jak PKB, które mówią raczej o zamożności niż o jakości życia. Rosnące słupki PKB nie zawsze oznaczają bowiem, że w danym miejscu mieszkańcy i mieszkanki są zadowoleni ze swojego życia. […] HDI przeniesiony na szczebel powiatowy pokazuje, jak poszczególne jednostki administracyjne pozycjonują się względem siebie, jakie są ich mocne i słabe strony. Nie chodzi tylko o stworzenie rankingu jednostek terytorialnych i pozycjonowanie ich w układzie „lepsza-gorsza”. Celem jest ukazanie na podstawie jakich składowych poszczególne regiony osiągnęły daną wartość wskaźnika LHDI – czy były to dobre wyniki gospodarcze, zdrowie ludności, czy wysoka jakość edukacji kompensująca opóźnienia w innych dziedzinach. (źródło: prezentacja Krajowy Raport o Rozwoju Społecznym. Polska 2012. Rozwój regionalny i lokalny Piotra Araka)

Pełna metodologia wraz informacjami o wskaźnikach i budowie indeksu znajdują się w raporcie.


Skrót raportu jest dostępny TUTAJ>>

Wyniki dla Małopolski
Małopolska jako region uplasowała się na drugiej pozycji za województwem mazowieckim wyprzedzając pomorskie, wielkopolskie i śląskie. Co ciekawe, te trzy województwa są zamożniejsze, ale Małopolska miała wyższe wskaźniki zdrowia oraz edukacji. Mapa obrazująca stan wskaźnika zdrowia jest bardzo interesująca. Wyraźnie dominuje w tym zakresie nad resztą Polski podkarpackie, pomorskie i małopolskie. Może mieć to związek z bardzo dobrą (na tle kraju) sytuacją demograficzną tych województw. W zakresie edukacji są obecne „plamy” w rożnych obszarach kraju, o gorszych ich wynikach może decydować kilka czynników (stopień urbanizacji, strukturalne bezrobocie, odległość od metropolii, struktura gospodarki). Zamożność generalnie spada wraz z przesuwaniem się na wchód, wybijają się z tej zależności większe miasta.

Małopolska w układzie powiatowym dzieli się na Kraków, Nowy Sącz i Tarnów (najwyższe wskaźniki), zachód z okolicami Krakowa (dobrze rozwinięty, mniej dynamiczny, im dalej na zachód), wschód i południe (o gorszych wskaźnikach, ale dynamicznie nadrabiające zaległości), północ (tracącą do reszty regionu). Więcej informacji w zestawieniu poniżej opracowanym na podstawie Krajowego Raportu o Rozwoju Społecznym.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/28/krajowy-raport-o-rozwoju-spolecznym-2012-wyniki-dla-malopolski-w-ukladzie-powiatow/feed/ 0
Kultura miejska – węzły i przepływy. Rekomendacje w zakresie rozwoju miejskich polityk kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/17/kultura-miejska-rekomendacje/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/17/kultura-miejska-rekomendacje/#comments Thu, 17 Jan 2013 11:19:52 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4413 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z rekomendacjami dotyczącymi miejskich polityk kultury w Krakowie. Zostały one przygotowane w ramach projektu badawczego Kultura miejska – węzły i przepływy. Więcej na temat wskazanych tu rekomendacji można znaleźć w publikacji Spacerowicze, nomadzi i sieciowi łowcy okazji pod redakcją Anny Nacher, w rozdziale Miejskie polityki kultury. Kraków uczestników, aktywistów i grup nieformalnych.

street_art2

Projekt Kultura miejska – węzły i przepływy dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
mkidn_01

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/17/kultura-miejska-rekomendacje/feed/ 1
Program Rozwoju Kultury w Warszawie. Był dokument, doszedł system wdrażania http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/07/program-rozwoju-kultury-w-warszawie-byl-dokument-doszedl-system-wdrazania/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/07/program-rozwoju-kultury-w-warszawie-byl-dokument-doszedl-system-wdrazania/#comments Mon, 07 Jan 2013 16:33:24 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4375 czytaj więcej]]> Pisaliśmy już wcześniej o uchwaleniu przez Radę Miasta Warszawy Programu Rozwoju Kultury. W ciągu ostatniego miesiąca został również powołany ciekawy (obywatelski i partycypacyjny) system zarządzania i wdrażania tej strategii. Jako pierwsza powstała Społeczna Rada Kultury:

Po pierwsze, Rada ma konsultować politykę kulturalną Warszawy i włączać w to zainteresowane tym grupy i środowiska. Drugim ważnym zadaniem, a okazać się może nawet najważniejszym, jest pomoc przy wdrażaniu Programu Rozwoju Kultury, wskazywanie priorytetów, opiniowanie programów operacyjnych oraz monitorowanie PRK. (źródło: warszawa.ngo.pl)

Następnie został powołany Zespół Sterujący Programem Rozwoju Kultury:

Zadaniem Zespołu jest opracowanie projektów programów operacyjnych, które wypełnią ramy nakreślone w dokumencie Program Rozwoju Kultury. Miasto kultury i obywateli. Będzie też przedstawiać władzom miasta propozycje rozwiązań w strategicznych sprawach związanych z realizacją PRK. Może on również powoływać grupy robocze, złożone ze specjalistów zajmujących się danym zagadnieniem. (źródło: warszawa.ngo.pl)

Skład zespołu można poznać z tego dokumentu. Prezydent Warszawy powołała również Pełnomocnika ds. Programu Rozwoju Kultury. Realizację Programu będzie koordynował Marcin Jasiński, naczelnik wydziału współpracy z organizacjami pozarządowymi działającymi w obszarze kultury.

Pełnomocnik ds. PRK koordynuje wdrażanie PRK i uczestniczy w opracowaniu programów operacyjnych. Współpracuje ze wszystkimi podmiotami zaangażowanymi w proces wdrażania PRK. Pełnomocnik urzęduje w Biurze Kultury, które zapewnia mu warunki pracy. (źródło: um.warszawa.pl)

Marcin Jasiński tak opisuje środowisko osób zaangażowanych w współtworzenie strategii rozwoju kultury:

Są to ludzie obiektywni wobec samorządu, nastawieni na dialog, pełni entuzjazmu, z ogromnym i różnorodnym doświadczeniem. Ludzie, którzy od dawna zmieniają miasto, a rzeczy niemożliwe traktują jak wyzwania, podobnie zresztą jak spora część warszawskiego trzeciego sektora. Siła i wpływ organizacji pozarządowych na politykę kulturalną Warszawy będą wzrastały z każdym spotkaniem Zespołu i Rady. Ważne jest zatem, aby środowiska wspierały swoich przedstawicieli w działaniach, które będą korzystne dla odbiorców kultury – czyli mieszkańców Warszawy, nawet jeśli będą wbrew interesom poszczególnych grup czy organizacji. (źródło: wiadomosci.ngo.pl)

Punktem oparcia dla realizacji strategii, czyli wdrażania poszczególnych przedsięwzięć strategicznych będzie mapa warszawskiej kultury: obraz tego, co się w kulturze dzieje, jakie są zasoby, gdzie są największe deficyty. Warto dodać, że proces konsultacji nowej strategii rozwoju kultury rozpoczął również Samorząd Województwa Mazowieckiego. W tym obszarze podejmowane są działania mające na celu integrację dokumentu warszawskiego i regionalnego. Co ciekawe prace nad strategią koordynuje niezależny ekspert, a wsparcia udziela mu fundacja i urząd marszałkowski:

Strategia rozwoju kultury w województwie mazowieckim do roku 2020 przygotowywana jest właśnie przez zespół pod kierownictwem Wojciecha Kłosowskiego. Prace koordynuje Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana we współpracy z Urzędem Marszałkowskim. (źródło: Platforma Kultury)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/07/program-rozwoju-kultury-w-warszawie-byl-dokument-doszedl-system-wdrazania/feed/ 0
Nowa publikacja. Kultura lokalnie. Między uczestnictwem w kulturze a partycypacją w zarządzaniu http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/14/nowa-publikacja-kultura-lokalnie-miedzy-uczestnictwem-w-kulturze-a-partycypacja-w-zarzadzaniu/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/14/nowa-publikacja-kultura-lokalnie-miedzy-uczestnictwem-w-kulturze-a-partycypacja-w-zarzadzaniu/#comments Wed, 14 Dec 2011 16:16:18 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=2851 czytaj więcej]]> Prezentujemy Państwu publikację Kultura lokalnie. Między uczestnictwem w kulturze a partycypacją w zarządzaniu, powstałą w ramach zamykanego obecnie projektu „Partycypacyjne zarządzanie w lokalnych instytucjach kultury a profile uczestnictwa w kulturze”.

Gorąco zapraszamy do lektury i dyskusji wszystkie osoby zainteresowane badaniami sektora kultury, a w szczególności uczestnictwa w kulturze oraz zarządzania instytucjami tego sektora. Zapraszamy również samorządowców oraz osoby zarządzające instytucjami, dla których publikacja może okazać się wartościowym źródłem wiedzy o stosunkowo rzadko wdrażanym w Polsce nurcie zarządzania, jakim jest zarządzanie partycypacyjne.

Idea projektu powstała z przekonania, że udział obywateli w życiu publicznym i wzajemne budowanie relacji stanowią istotne elementy zarządzania w sektorze publicznym oraz życia każdej społeczności lokalnej. Chcemy też przyczynić się do promocji idei włączania w zarządzanie instytucjami kultury ich pracowników i użytkowników.

Publikacja dostępna jest jedynie w formie elektronicznej.

Publikacja do pobrania w formacie PDF

Publikacja do pobrania w formacie e-booka: MOBI oraz EPUB

Projekt zrealizowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Obserwatorium Kultury (www.obserwatoriumkultury.nck.pl).

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/14/nowa-publikacja-kultura-lokalnie-miedzy-uczestnictwem-w-kulturze-a-partycypacja-w-zarzadzaniu/feed/ 2
Raport Sceny kulturowe a polityki kultury w Małopolsce. Raport z badań eksploracyjnych http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/12/14/raport-sceny-kulturowe-a-polityki-kultury-w-malopolsce-raport-z-badan-eksploracyjnych/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/12/14/raport-sceny-kulturowe-a-polityki-kultury-w-malopolsce-raport-z-badan-eksploracyjnych/#comments Tue, 14 Dec 2010 10:52:24 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=990 diagnozę kultury w oparciu o pogłębioną analizę scen kultury w 10 gminach Małopolski. czytaj więcej]]> Raport zawiera diagnozę kultury w oparciu o pogłębioną analizę scen kultury w 10 gminach Małopolski. Wskazujemy w nim zależności pomiędzy działaniami kulturowymi podejmowanymi przez lokalnych aktorów kultury (instytucje kultury, III sektor, inicjatywy indywidualne, sektor przemysłów kultury) a lokalną polityką kulturową (przede wszystkim w kwestii roli samorządu lokalnego).

Czy wizje decydentów samorządowych spotykają się z strategiami działań animatorów, menadżerów i twórców kultury?

Raport powstał w ramach projektu badawczego „Usługi kulturalne a praktyki kulturowe. Badania lokalnych obiegów kultury”

Raport w formacie PDF do pobrania.

Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach Programu Obserwatorium Kultury

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/12/14/raport-sceny-kulturowe-a-polityki-kultury-w-malopolsce-raport-z-badan-eksploracyjnych/feed/ 5
Nowe ośrodki badań kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/11/05/nowe-instytuty-badawcze-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/11/05/nowe-instytuty-badawcze-kultury/#comments Fri, 05 Nov 2010 10:16:41 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=914 czytaj więcej]]> Ciekawym zjawiskiem ale i świetnym przykładem słabej elastyczności publicznych instytucji kultury i wyższych uczelni jest przenoszenie innowacyjnych badań społecznych dotyczących sektora kultury do nowo powstałych fundacji i stowarzyszeń. W ten sposób łączą się środowiska osób zainteresowanych prowadzeniem badań kultury, które jednocześnie chcą włączać je w obieg działań prorozwojowych.

Własna (środowiskowa) fundacja lub stowarzyszenie daje większą przestrzeń wolności, możliwość interdyscyplinarnego łączenia rożnych kompetencji (badawczych, menadżerskich, animatorskich), większą elastyczność i łatwość tworzenia programu badawczego. Ciekawe, czy staną się one trwałymi instytucjami współtworzącymi „rynek idei” rozwoju kultury w Polsce.

Polecamy Państwa uwadze dwie fundacje: Fundację Obserwatorium oraz Fundację Pracowania Badań i Innowacji Społecznych Stocznia.

Obserwatorium:

Kierowani doświadczeniami zagranicznymi, „pod szyldem” Fundacji pragniemy propagować model nowoczesnych badań nad kulturą, którego głównym założeniem jest praca i porozumienie różnych środowisk oraz wymiana wiedzy eksperckiej. Zależy nam, aby podejmowane przez nas inicjatywy prowadzone były z wielu różnych perspektyw i traktowały zjawiska w sposób komplementarny. Dlatego właśnie, w ramach prowadzonych działań, budujemy platformę współpracy różnych środowisk: socjologów, antropologów, ekonomistów, artystów, prawników, przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych, a także sektora biznesu, administracji publicznej, organizacji pozarządowych oraz międzynarodowych sieci kulturalnych.
(źródło cytatu: Obserwatorium)

Stocznia:

Pracownia Badań i Innowacji Społecznych „Stocznia” powstała w celu krytycznego i rzetelnego opisywania wyzwań dotyczących życia społecznego w Polsce oraz poszukiwania i upowszechniania skutecznych, innowacyjnych i opartych na partycypacji obywatelskiej metod reagowania na nie. Stawia sobie za cel także formację i rozwój intelektualny osób z różnych środowisk, gotowych do wykraczającego poza indywidualne interesy angażowania się w sprawy publiczne. Szczególnie ważne w działaniach Stoczni jest wzmacnianie współpracy między dwoma środowiskami: badaczami-akademikami oraz aktywistami społecznymi, działającymi także w organizacjach pozarządowych. Działania podejmowane przez Stocznię koncentrują się wokół trzech kluczowych zagadnień: rozwoju wspólnot lokalnych, innowacji społecznych oraz partycypacji obywatelskiej. Stocznia chce być pomocna w budowaniu i uzupełnianiu wiedzy na temat społecznych wymiarów aktywności lokalnej i rozwoju lokalnego.
(źródło cytatu: Stocznia)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/11/05/nowe-instytuty-badawcze-kultury/feed/ 0
Relacja z konferencji Kultura i dziedzictwo kulturowe w rozwoju regionu http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/06/10/relacja-z-konferencji-kultura-i-dziedzictwo-kulturowe-w-rozwoju-regionu-2/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/06/10/relacja-z-konferencji-kultura-i-dziedzictwo-kulturowe-w-rozwoju-regionu-2/#comments Thu, 10 Jun 2010 15:43:19 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=478 czytaj więcej]]> Prezentacja Marka Nawary – marszałka Województwa Małopolskiego

Swoją wypowiedź rozpoczął od przedstawienia zasobów i potencjałów rozwoju kultury w regionie:

  • unikatowych zasobów dziedzictwa kulturowego (obiekty zabytkowe, pomniki historii, obiekty z listy dziedzictwa kulturowego UNESCO),
  • wykorzystania zasobów przyrody w turystyce kulturowej,
  • potencjału licznych instytucji kultury w regionie.

Według słów marszałka znaczenie kultury w nowej strategii ma zostać przeniesione z obszaru rozwoju społecznego i jakości życia do obszaru rozwoju konkurencyjności regionalnej [Oznaczać to może poważną zmianę polityki kulturalnej regionu!]. Priorytetem rozwoju ma być „kształtowanie i promocja marki regionu wiedzy i aktywności oraz unikalnego dziedzictwa regionalnego”. Większe znaczenie ma zyskać wsparcie przedsiębiorczości w sektorze kultury (gospodarka kreatywna) oraz rozwój przemysłów czasu wolnego (turystyka kulturowa). Priorytet mają uzyskać zadania:

  • wsparcia przedsiębiorczości,
  • promocji talentów,
  • edukacji w zawodach „kulturalnych”,
  • ochrony zasobów dziedzictwa kulturowego,
  • tworzenia infrastruktury kulturalnej.

Marszałek Nawara wskazał również główne efekty inwestowania w kulturę:

  • więcej innowacyjnych i twórczych miejsc pracy,
  • wyższą jakość życia,
  • rozwój sektora usług,
  • tworzenie podstaw dla gospodarki wiedzy,
  • rozwój aktywności obywatelskiej.

Tyniec, opactwo oo. Benedyktynów

Panel Dziedzictwo kulturowe a rozwój regionu

Prof. Jacek Purchla, dyrektor Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie, rozpoczynając dyskusję, przedstawił „zmianę paradygmatu” w myśleniu o dziedzictwie kulturowym:

  • kultura nie jest balastem, tradycją do ocalenia – ma być istotnym czynnikiem rozwoju,
  • nie jest już państwowa, a przede wszystkim samorządowa w sektorze publicznym,
  • zabytek (rzecz z przeszłości) stał się dziedzictwem (istniejącym dla współczesnych celów),
  • dziedzictwo kulturowe jest częściej utożsamiane z pamięcią, tożsamością, obyczajem, a nie tylko „materią zabytkową”,
  • dziedzictwo kulturowe przestaje być pomnikiem dziejów, sacrum narodowym, a bardziej towarem na rynku społecznych i gospodarczych potrzeb.

Zaproponował też pytanie gościom: jakie jest miejsce dziedzictwa kulturowego w rozwoju lokalnym?

Leszek Zegzda, wicemarszałek Województwa Małopolskiego wskazywał, że należy „połączyć” dziedzictwo kultury z przemysłami czasu wolnego, bo wyzwaniem jest przekucie przestrzeni kultury (rozumianej szeroko jako małopolski obieg kultury i dziedzictwa) w biznes. Dylematem rozwoju kultury, który wskazał marszałek jest wybór między inwestowaniem w infrastrukturę kultury a rozwojem programów kulturalnych (tworzenie ofert kulturalnych, zarządzanie kulturą, wsparcie biznesu i sektora pozarządowego w obszarze kultury). Stwierdził również, że w promocji Małopolski trzeba postawić na „duet Krakowiacy i Górale”, który jest wyznacznikiem tożsamości Małopolski [pewnie trzeba by dodać Krakusów przyp. aut.]. Przed instytucjami kultury postawił on zadanie wzajemnego „sieciowania” i wzajemnej koordynacji działań.

Michał Niezabitowski, dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Krakowa podzielił się refleksją na temat przetwarzania Krakowa w „fabrykę pamięci”, dzięki czemu jego unikalna historia i pamięć może stać się kanwą wyjątkowych produktów kulturowych. Zauważył on, że obecnie liczy się przede wszystkim unikalność. Kraków powinien własną unikalność wygrać dzięki bliższej współpracy instytucji kultury i sektora pozarządowego.

Opat Bernard Sawicki z Opactwa Benedyktyńskiego w Tyńcu mówił o Benedyktynach jako o instytucji, która zawsze starała się być w awangardzie zmian. Z tego powodu Tyniec stara się być ważnym miejscem rozwoju kultury. Jako przykłady tej działalności można wskazać Benedyktyński Instytut Kultury, renowację siedziby klasztoru, czy rozwój sieci franczyzowej Produkty Benedyktyńskie. Mówił też, że dzięki współpracy sieci klasztorów benedyktyńskich z całej Europy mogą oni korzystać z wielu wzorów i doświadczeń. Benedyktyni w Tyńcu starają się również rozwijać małopolską sieć benedyktyńską obejmującą obok Tyńca jeszcze klasztor Benedyktynek w Staniątkach i klasztor Redemptorystów w Tuchowie.

Panel Kultura w procesie zmiany

Prowadzący panel prof. Jerzy Hausner wskazał tematy, o których poruszenie został poproszony przez organizatorów konferencji:

  • jaki jest potencjał ekonomiczny sektora kultury,
  • jakie powinny być nowoczesne instytucje kultury,
  • jaka jest odpowiedzialność samorządu,
  • jak przekłada się uczestnictwo w kulturze na siłę społeczeństwa obywatelskiego,
  • kultura w kryzysie, kryzys w kulturze.

Podobnie do prof. Purchli podjął się próby krótkiego zdefiniowania zmian oddziaływających na rozwój kultury:

  • mamy do czynienia z cywilizacja przepływu, a nie gromadzenia,
  • zmienia się nie tylko natężenie przepływu, ale również forma i treść, produktów wymiany
  • tworzą się nowe relacje między państwem, rynkiem a społecznością.

Dlatego – według słów profesora – muszą się zmienić instytucje kultury, muszą one przybrać nowe formy organizacyjne. Tak samo musi się zmienić polityka, aby być bardziej nastawiona na współpracę z interesariuszami rozwoju kultury. Trzy słowa klucze powinny określać zmianę: komunikacja, kreatywność, kooperacja.

Antoni Bartosz, dyrektor Muzeum Etnograficznego w Krakowie odniósł się do trzech ważnych elementów zmiany, które powinny zostać wzięte pod uwagę przez aktorów kultury. Po pierwsze rozwój kultury to wysiłek intelektualny, korzystający z tradycji i dziedzictwa do interpretacji i re-prezentacji. Nie należy używać metod kopiuj/wklej, nie powinno się dziedzictwa kultury używać jak „sprawy” do folkloryzacji i kultywowania. To interpretacja powoduje, że żyje źródło, celem jest nieustający przekład, a nie modernizacja. Po drugie rozwój kapitału społecznego (ściółki, z której rodzi się nowe) wymaga nowego rozpoznania aktywności kulturowej społeczności regionu, bo „ludziom się raczej chce, niż nie chce, jeśli mają wybór”. Jeśli społeczność jest zaproszona do „odtwarzania” schematów, nie ma wyboru i wycofuje się, jest aktywna gdzie indziej. Należy też rozwijać inny język komunikacji, który będzie zapraszał do partycypacji.

Jadwiga Emilewicz, dyrektor Muzeum PRL-u zwróciła uwagę na renesans muzealnictwa, nową jakość muzeum, które przestaje być miejscem spoczynku rzeczy, a z powrotem „domem muz”. Według niej również wydarzenia kulturalne przestają być wyłącznie rozrywka kulturalną, a coraz bardziej są budowane jako narracje o miejscu, z tego względu bardziej wpływają na budowanie przestrzeni kultury i jej zbiorowej świadomości. Wskazała też na potencjał szlaków kulturowych jako sposobność do tworzenia narracji o tożsamości.

Łucja Ginko, doradca marszałka Województwa Śląskiego ds. kultury analizowała zależności pomiędzy polityką kulturalną a odpowiedzialnością samorządu. Aby stwierdzić, na czym one polegają, należy odpowiedzieć sobie na pytanie, co kultura może dać regionowi (a tu należy pamiętać o holistycznym znaczeniu kultury). Ważną rolą samorządu jest konstruowanie strategii działań, jej wdrażanie i ciągła ewaluacja. Na Śląsku podejmowane są obecnie działania, które realnie mają wpłynąć na rozwój tak skonstruowanego systemu zarządzania: instytucje kultury zostały zobowiązane do sprawozdań z realizacji przyjętych strategii, we wrześniu odbędzie się Kongres Kultury Województwa Śląskiego, którego zadaniem będzie operacjonalizacja strategii rozwoju kultury. Główną odpowiedzialnością samorządu jest zapewnienie warunków do wykorzystania potencjałów oraz wybór najważniejszych celów finansowania.

Krzysztof Markiel, dyrektor Departamentu Kultury i Dziedzictwa Narodowego UMWM wskazał na zmianę w myśleniu o polityce rozwoju kultury. Coraz istotniejsze stają się wyspecjalizowane programy rozwoju, a spektrum obszarów znaczeń kultury uległo poszerzeniu, liczą się więc nowe narzędzia realizacji polityk i holistyczne spojrzenie na efektywność kultury w rozwoju. Priorytety rozwoju kultury można według słów dyrektora opisać następująco: spajanie trzech sektorów, rozwój instytucji kultury, nowy pomysł opisu uczestnictwa w kulturze, nowa jakość wspomagania niezależnych „aktorów kultury”, przypisanie większej wagi niezależnym środowiskom kultury.

Prof. Jerzy Hausner podsumował dyskusję następująco:

  • instytucje kultury stoją przed odpowiedzią, po istnieją (zostały one kiedyś stworzone do innych celów, niż teraz się przed nimi stawia),
  • instytucje kultury są odpowiedzialne za budowanie kompetencji kulturowych,
  • istnieje potrzeba „nowych’ kadr kultury, ale też nowymi delegacjami do realizacji zadań,
  • dziedzictwo to też rzecz do myślenia, nie tylko do konserwacji,
  • kreatywność i inicjatywność zależy od rozbudzenia potrzeb kulturalnych,
  • wielofunkcyjność kultury na rzecz rozwoju,
  • dopuszczenie wielości form prawno-instytucjonalnych dla instytucji kultury,
  • animator kultury jest również przewodnikiem.

Panel Media i sektor kreatywny

Dyskusję poprowadził Jacek Żakowski, dziennikarz tygodnika Polityka. Zwrócił on uwagę, że dziedzictwo (tradycja) może zarówno sprzyjać rozwojowi lub może go – odwrotnie – hamować. Z tego powodu często przemysły kultury i sektor kreatywny walczą z obiegiem tradycjonalistycznym (o finanse, o zainteresowanie, o przestrzeń życia). W warunkach Krakowa można się spytać, czy wygra cyganeria, czy spokojne mieszczaństwo? Sytuacja mediów tradycyjnych też jest bardzo niepewna, są osłabione, tworzą coraz mniej krytyczny kontent, mają mniejsze zaufanie, są w złej sytuacji finansowej. A to media tradycyjne tworzą materiał, z którego korzystają „remiksujące” go nowe media. Wciąż nie stworzył się kompatybilny z nowymi technologiami model finansowania instytucji tworzących informację. Gościom zadał następujące pytanie : czy Kraków z Małopolską będzie bardziej Barceloną czy Madrytem?

Krzysztof Pawłowski, rektor Wyższej Szkoły Biznesu-National- Louis University w Nowym Sączu wskazał, że celem istnienia tej uczelni jest „rozpędzenie” Nowego Sącza. Wszystkie wolne pieniądze powinny być skierowane na rozwój, co oznacza, że powinny one być inwestowane, a sektor kreatyny uważa się za najbardziej dynamiczny obszar wzrostu gospodarki. Na uczeni w Nowym Sączu zostało otwarte Miasteczko Multimedialne (głównym obszarem działań jest animacja i grafika komputerowa), które ma stać się inkubatorem firm sektora kreatywnego. Do 2012 roku ma powstać Park Technologiczny z prawdziwego zdarzenia.

Piotr Legutko, naczelny redaktor Dziennika Polskiego powiedział, że bardzo dobrze zdaje sobie sprawę, że jego gazeta prezentuje archaiczny model biznesowy i jest ostatnim dinozaurem sektora niezależnej prasy regionalnej. Uważa jednak, że w tym tkwi jego szansa na rozwój, bo Dziennik Polski może być niezależnym opiniotwórczym medium regionalnym. To jest nisza, w której zawsze jest popyt, kłopot polega na stworzeniu modelu biznesowego, który zapewni finansowanie takiego przedsięwzięcia. Cel jaki stawia własnej gazecie, to budowanie kapitału społecznego w regionie. To rola instytucji, która jest klejem, która „coś” spaja poprzez tworzenie kanałów komunikacji i kooperacji. Ale jak sam stwierdził, zainicjowanie w Małopolsce debaty jest trudne, a niedługo, oprócz nich, nie będzie żadnych innych niezależnych instytucji informacyjnych.

Jacek Ślusarczyk, prezes zarządu Tygodnika Powszechnego przypomniał, że Kraków i okolica są siedzibą Onetu, Interii i polskiego oddziału Google. Głównym celem powinno być zatrzymanie/ściągnięcie nowej klasy kreatywnej, a dla nich liczy się jakość życia i możliwości rozwoju. Zwrócił też uwagę, że media to również innowacyjne środowiska ludzi. One mogą być zarzewiem zmian w gospodarce kreatywnej, jeśli uwolni się ich energię. Obecnie Kraków jest raczej postrzegany jako nekropolia narodowa i pomnik historii.

Grzegorz Hajdarowicz, prezes zarządu wydawnictwa Przekrój, powiedział, że albo Kraków będzie skansenem, albo ważnym „przystankiem” na trasie klasy kreatywnej. Jest bardzo atrakcyjny, ale wciąż traci szanse rozwoju, bo jest zbyt mało otwarty i synergiczny.

Paweł Szlachta, prezes zarządu Klastra Przemysłów Kultury i Czasu Wolnego INRET wskazał efekt Bilbao, jako model biznesu, którego brakuje Krakowowi. Obecna sytuacja, która można na tle kraju ocenić jako dobrą (liczni turyści, kilka uniwersytetów, przemysł informatyczny, itp.) usypia. Jeśli chodzi o politykę regionu, to zdaniem panelisty należy działać bardziej międzysektorowo, stwarzać całkiem nowe duże projekty kreatywne, aktorom zmiany trzeba dawać narzędzia, bo resztę sami sobie zorganizują, również finansowanie przedsięwzięć powinno być bardziej zróżnicowane, korzystające z wielu nowych źródeł: prywatnych i publicznych. W przyszłości będzie się liczyć wyobraźnia i gospodarka kreatywna, a w takim modelu liczą się inne kompetencje i aktywne sieci współpracy. Tego Małopolsce brakuje.

Jacek Żakowski podsumował panel następująco: przemysły kreatywne rozwijają się tam, gdzie są odbiorcy dla ich nowych produktów i usług.

Mimo całej różnorodności wypowiedzi panelistów efekt dyskusji jest spójny:

1. Kultura jest przestrzenią tworzenia kapitału społecznego jak i obszarem rozwoju nowej gospodarki wiedzy i kreatywności

2. Nowa kultura rozwija się w oparciu o przyjazną przestrzeń dla klasy kreatywnej oraz wysoką jakość i liczbę potrzeb kulturowych w regionie, ich rozbudzaniem powinny zająć się instytucje kultury.

3. Samorząd powinien stwarzać przestrzeń komunikacji i kooperacji dla wszystkich aktorów zmiany w obszarze kultury. Aby to czynić, musi innowacyjnie podchodzić do narzędzi i metodologii pracy, musi planować, musi korygować plany, musi mieć dobre rozeznanie w sytuacji, musi być otwarty na sieciowe zarządzanie rozwojem i partycypację społeczną.

4. Społeczność jest aktywna i gotowa do współpracy, ale nie ma obecnie zbyt dużych szans udziału. Trzy sektory muszą działać bliżej siebie, tworzyć efekt synergii. Istnieje potrzeba wsparcia przedsiębiorczości w obszarze przemysłów kreatywnych (edukacja zawodowa, kapitał, ułatwienia na start, edukacja uczestników kultury, przyjazna przestrzeń dla przedsiębiorców, wysoka jakość usług instytucji wsparcia rozwoju kultury). Dziedzictwo i tożsamość mogą być źródłem nowych twórczych interpretacji.

5. Instytucje kultury powinny być bardziej elastyczne, gotowe do zmian, nastawione na różnorodne metodologie zwiększania szans rozwojowych regionu i społeczności.

Wydaje się, iż proponowana aktualizacja strategii zbyt mocno premiuje sektor przemysłów czasu wolnego oraz rozwój infrastruktury kulturalnej. Przyroda, dziedzictwo kulturowe oraz turyści nie staną się raczej „punktem zwrotnym” rozwoju. Sama strategia w większym stopniu niż obecna powinna być operacyjnym dokumentem wdrażania programów rozwoju.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/06/10/relacja-z-konferencji-kultura-i-dziedzictwo-kulturowe-w-rozwoju-regionu-2/feed/ 3
Instytucje emanacyjne, instytucje-operatorzy http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/05/25/instytucje-emanacyjne-instytucje-operatorzy/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/05/25/instytucje-emanacyjne-instytucje-operatorzy/#comments Tue, 25 May 2010 17:40:35 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=455 czytaj więcej]]> Przygotowując się do opracowania „podręcznika zarządzania strategicznego dla instytucji kultury” w ramach Projektu 18, MIK oraz FRSI musiały dokonać wyboru: jaki typ instytucji ma być jego odbiorcą? Bo i mały dom kultury i Opera Narodowa to instytucje kultury. Próba przedstawienia publikacji ważnej dla obu tych instytucji byłaby skomplikowana. Na samym początku postanowiono również, że nie będzie to wyłącznie publikacja dla bibliotek – ani gminnych czy powiatowych, ani wojewódzkich. Temu tematowi poświęcona jest inna część Programu Rozwoju Bibliotek. Dodatkowo trzeba wziąć pod uwagę istniejącą, bogatą ofertę publikacji na temat zarządzania (instytucjami kultury, sektorem publicznym, tworzeniem strategii rozwoju), które również mogą być źródłem inspiracji.

Rozwiązaniem okazał się typ instytucji kultury, który można nazwać „regionalną instytucją wsparcia rozwoju kultury”. Takie instytucje można zdefiniować w dwóch kontekstach: istniejącego potencjału instytucjonalnego oraz debaty na temat wizji rozwoju kultury.

W pierwszym kontekście należy przede wszystkim wskazać na wojewódzkie biblioteki publiczne, które są ważnymi instytucjami wsparcia dla lokalnego systemu bibliotek publicznych. Jest to ostatnia funkcjonująca sieć instytucji kultury w Polsce, w ramach której odbywa się „koordynacja rozwoju”. Drugim typem instytucji kultury, o którym należy wspomnieć są byłe wojewódzkie domy kultury. Kiedyś „opiekowały się” się gminnymi domami kultury. Po 1989 roku były likwidowane, stawały się „miejskimi” ośrodkami kultury lub centrami animacji kultury, generalnie rzecz ujmując dryfowały w różnych kierunkach. Około 2000 roku zaczęły odzyskiwać wigor, kiedy w większości zostały przejęte przez samorządy wojewódzkie. Część z samorządów regionalnych zaczęła naciskać na te instytucje, aby w większym stopniu pełniły one funkcję dla całego nowego województwa, a nie tylko dla miasta, w którym mają siedzibę. Ta zmiana to ważne pole rozwoju związane z drugim kontekstem: zmianami w systemie instytucji kultury.

Drugi kontekst ma związek z rozwojem kultury w oparciu o powstanie nowoczesnego systemu instytucji kultury w systemie regulator – operator – realizator. Taki system opiera się na podziale zadań:

  • MKiDN oraz samorząd regionalny to regulatorzy polityki kulturalnej wytyczający kierunki rozwoju,
  • wyspecjalizowane instytucje kultury, działające w imieniu regulatorów są odpowiedzialne za realizację polityk i „zarządzanie operacyjne”,
  • pozostałe instytucje kultury tworzące w obrębie różnych obszarów kultury są realizatorami ustalonych polityk oraz korzystają z mecenatu państwa i regionów.

Do realizacji funkcji regionalnych operatorów kultury najlepiej przygotowane są byłe „wojewódzkie ośrodki kultury” oraz wojewódzkie biblioteki publiczne, część z nich realnie już taką funkcję wykonuje. Biorąc pod uwagę zmiany w regionach oraz nowy paradygmat funkcjonowania sektora kultury przyszłe instytucje-operatorzy kultury stają przed wyzwaniem jak wypełnić nową funkcję np.:

  • jak wspomagać rozwój lokalny w obszarze kultury,
  • jak tworzyć sieci współpracy instytucji i organizacji kultury,
  • jak wspierać rozwój kadr kultury,
  • jak być operatorem strategicznych programów rozwoju w sektorze kultury,
  • jak monitorować i ewaluować obszar kultury,
  • jak współpracować z interesariuszami rozwoju kultury.

Więcej na ten temat można znaleźć w ciekawym opracowaniu przygotowanym przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego pt. „Trzy kroki ku zmianom na lepsze w polskiej kulturze”. Takich regionalnych instytucji jest obecnie około 40. Podręcznik poświęcony wypunktowanym wyżej tematom, mógłby być przydatny w objęciu nowej funkcji „operatora kultury” przez te instytucje.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/05/25/instytucje-emanacyjne-instytucje-operatorzy/feed/ 0
Rozwój lokalny. Magiel szans http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/05/25/rozwoj-lokalny-magiel-szans/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/05/25/rozwoj-lokalny-magiel-szans/#comments Tue, 25 May 2010 15:33:29 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=425 czytaj więcej]]> Obserwacja toczącej się „samorządowym” rytmem dyskusji na temat rozwoju lokalnego skłania do refleksji o jej pozornej „nieważności” dla społeczności Małopolski, nieważności spowodowanej raczej brakiem pomysłu samorządowców na współpracę z mieszkańcami regionu przy wytyczaniu lokalnej wizji rozwoju niż tylko „nikłym zainteresowaniem” ze strony obywateli. W tym roku Małopolska dokonuje re-aktualizacji własnej strategii rozwoju województwa. Prace nad nią rozwijają się, w jej powstawanie zaangażowanych jest wiele środowisk samorządowych, pozarządowych, biznesowych czy naukowych. Wszelkie dokumenty są wypracowywane na warsztatach strategicznych i są ogólnie dostępne. Na konferencjach rożne ciekawe osoby prezentują własne wizje rozwoju regionu budując otwarte spektrum możliwości. Jednak obserwacja zawartości np. strony Małopolskie.pl, gazet lokalnych, stron instytucji kultury i innych organizacji „kulturalnych” (kultura to obszar naszego monitoringu) wskazuje, że ta debata nie przenika dalej. Prezentowane wizje nie stają się „zarzewiem” dyskusji i widocznej gry interesów. Dlaczego tak się dzieje?

Dyskusja na temat rozwoju lokalnego dla osoby chcącej „ustrukturyzować” sobie to pojęcie jest trudnym doświadczeniem. Ilość koncepcji, projektów, publikacji, szkoleń, ekspertów, diagnoz, konferencji, pomysłów, diagramów jest oszałamiająca. To oczywiście pożądany i pozytywny rozwój sektora wsparcia rozwoju oraz ważna jakość nowego zarządzania publicznego. Ale proces ten odbywa się w bardzo zagmatwany sposób, który – w terminach antropologicznych – przypomina bardziej jakiś magiczny obrzęd urzędników i ekspertów, a mniej metodę konstruowania polityki publicznej. Brakuje elementu debaty publicznej i twórczej krytycznej dyskusji. W końcu to, co prezentowane jest jako założenia aktualizacji strategii, jest często wewnętrznie sprzeczne lub zbyt szerokie w stosunku do istniejącego potencjału zmiany. Podobnie należy przedyskutować, czy pod pojęciami kapitału społecznego, sieciowania, przemysłów kultury, nowych mediów, zarządzania publicznego różni uczestnicy dialogu umieszczają tę samą treść. Wrażenie jest takie, że rozwój lokalny wszędzie polega na tym samym i nie ma w nim niczego „małopolskiego”, specyficznego dla tego miejsca. A dopiero takie treści nabierają lokalnej ważności.

Ujmując rzecz w kilku punktach:

  • brak jest opracowań dostępnych dla nie-ekspertów na temat metodologii tego procesu,
  • nie upowszechnia się „zapalników” dyskusji, które mogłyby stać się zaczynem publicznej, szerokiej dyskusji,
  • brak informacji o krytyce proponowanej koncepcji strategii, czy to oznacza, że wszyscy w 100% się z nią zgadzają?
  • na spotkaniach otwartych dyskutowane są wizje i cele rozwojowe, nie rozpoczyna się spotkań od diagnozy „punktu wyjścia” lub problemów zarządczych specyficznych dla Małopolski.

Być może słabość systemu „dystrybucji” wiedzy o tworzeniu strategii i mechanizmach rozwoju lokalnego ma związek ze słabością polskiej debaty publicznej. W tym kontekście polecam dwugłos analizujący podobny problem związany z debatami na temat zarządzania przestrzenią Anny Miodyńskiej i Hanny Gill-Piątek. Dla mnie osobiście ważną publikacją porządkującą tę problematykę jest wydawnictwo przygotowane w ramach Polskiego Forum Obywatelskiego „Jak uczynić regiony motorami rozwoju i modernizacji Polski”. Strategia rozwoju ma być nie tylko wskaźnikiem szerokości horyzontów lokalnej elity politycznej i eksperckiej. Ma być ogniskiem debaty rozwojowej i narzędziem zmiany, a to wymaga pozwolenia innym nie tylko na wypowiedzenie się ale i na współdecydowanie.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/05/25/rozwoj-lokalny-magiel-szans/feed/ 0