Badania w kulturze » przemysły czasu wolnego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Przemysły czasu wolnego. Ekonomia kultury produktywnej i prorozwojowej http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/08/23/przemysly-czasu-wolnego-ekonomia-kultury-produktywnej-i-prorozwojowej/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/08/23/przemysly-czasu-wolnego-ekonomia-kultury-produktywnej-i-prorozwojowej/#comments Fri, 23 Aug 2013 12:35:48 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4858 czytaj więcej]]> Przeglądając liczne regionalne dokumenty strategiczne nie sposób nie zauważyć, że bardzo często posługują się one kategorią „przemysłów czasu wolnego”. Termin ten, od niedawna stosowany w języku polskim, jest tłumaczeniem angielskiego „leisure industry” obejmującego swoim znaczeniem gałęzie gospodarki związane z rozrywką, rekreacją, turystyką, lifestylem. Kategoria przemysłów czasu wolnego jest stosowana przez socjologów i antropologów kultury, dla których jest ona wyznacznikiem globalnych zmian w zakresie mobilności, wolnego czasu, turystyki, kultury popularnej, nowych technologii, stylów życia. Słowo to stało się równie popularne wśród ekonomistów i ekspertów zajmujących się rozwojem gospodarki, dla których jest ono kluczem dla opisu nowej „ekonomii emocji i wrażeń”, problematyki rozwoju regionalnego, gospodarki kreatywnej, funkcjonowania nowoczesnych metropolii.
Włodarze miast, decydenci samorządowi, eksperci i doradcy od rozwoju uczestnicząc w działaniach dotyczących planowania rozwoju regionalnego, konstruując dokumenty strategiczne, wyznaczając priorytety, posługują się różnymi modelami myślenia o kulturze. Wciąż poszukują jej miejsca (i znaczenia) na mapie podejmowanych działań inwestycyjnych. W działaniach tych posiłkują się wiedzą naukową oraz ekspercką, przejmując trendy, definicje, teorie rozwoju, podejścia metodologiczne. Z tego źródła do języka polskich samorządów trafiło podejście do kultury, jako przemysłów czasu wolnego, które akcentuje ekonomizację (kultura jako obiegi ekonomiczne), komercjalizację (dziedzictwo jako zasób dla gospodarki), „kreatywizację” (kompetencje kulturalne jako zasoby dla innowacyjnej pracy i przedsięwzięć) kultury. Zatem kultura ma być kapitałem, który ma procentować, ma być sektorem racjonalnie zarządzanym w zgodzie ze wskaźnikami efektywności oraz mierzalnym pod względem produktywności. Ludzi w tym systemie traktuje się jako klientów (odbiorców) kultury, którzy cenni są jako płatnicy – kiedy są turystami, odbiorcami oferty kulturalnej, klientami hoteli, restauracji, parków rozrywki, itp.

Warto zwrócić uwagę na nurt krytyczny w naukach społecznych i humanistycznych w stosunku do takiego podejścia wobec kultury, dziedzictwa, więzi społecznych. Można znaleźć wiele krytycznych tekstów o utowarowieniu kultury , o zaniku przestrzeni kooperacji i relacji międzyludzkich nie polegających na wymianie ekonomicznej/pieniężnej, o buncie kadr kultury wobec mierzenia ich produktywności, o zaniku sfery sacrum i ducha w kulturze, o disneylandyzacji przestrzeni miast czy wsi, które stają się parkami kulturowymi dla turystów i klientów ofert czasu wolnego.

Z drugiej strony decydenci planujący rozwój lokalny muszą bardzo racjonalnie podchodzić do sztuki, kultury, dziedzictwa. Z ich punktu widzenia najważniejsze są powiązania tych sfer z rozwojem gospodarczo-społecznym. Na tym polu szukają przewag konkurencyjnych i możliwości ich rozwoju: zasobów dla turystyki, przedsiębiorczości w dziedzinie kultury, kompetencji pracowników, jakości życia. W skrócie opisują ten priorytet jako „miasto kreatywne” czy też „region przyjazny turystom”. Wiele razy mogłem na różnych spotkaniach branżowych usłyszeć spory animatorów i artystów z samorządowcami i ekspertami o podejście do kultury – czy dominować ma produktywność i ekonomia czy artyzm/ideowość? Poniekąd jest to spór ciekawy, ale na gruncie zarządzania kulturą lepiej jest szukać dróg porozumienia, tak aby oba języki się przenikały, a strategie rozwoju były tworzone w obecności współczynnika humanistycznego.

Mam problem z pojęciem „przemysły kreatywne”, bo wiąże się z ekonomizacją kultury. Z drugiej strony, miasta, w których tak zwane przemysły kreatywne funkcjonują, są chyba miastami dobrymi do życia. Ten rodzaj gospodarki zdaje się stanowić najmniejsze zagrożenie dla środowiska naturalnego, nie szpeci krajobrazu tak bardzo jak inne, poza tym, przyciągając pewien rodzaj ludzi, tworzy ciekawszą i bogatszą strukturę społeczną. Podsumowując: tak, chciałbym mieszkać w mieście przemysłów kreatywnych; nie chciałbym natomiast mieszkać w mieście, którego kreatywność widoczna jest tylko na billboardach. (źródło: Wywiad z Jarosławem Suchanem, Regionalny Kongres Kultury w Łodzi)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/08/23/przemysly-czasu-wolnego-ekonomia-kultury-produktywnej-i-prorozwojowej/feed/ 0
Szlaki kulturowe w Małopolsce http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/18/szlaki-kulturowe-w-malopolsce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/18/szlaki-kulturowe-w-malopolsce/#comments Fri, 18 Jan 2013 17:25:02 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4460 czytaj więcej]]> Zapraszamy Państwa do zapoznania się z wynikami ankiety dotyczącej szlaków kulturowych i turystyki kulturowej w Małopolsce. Badania ankietowe zostały przeprowadzone wśród uczestników Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego, w maju 2012 roku. Respondenci kwestionariusze ankiet wypełniali samodzielnie, badania odbyły się bez doboru próby badawczej. Wyniki ankiety mają charakter orientacyjny. Uczestnikami dni są, w przeważającej liczbie, osoby bardzo aktywnie zwiedzające zabytki, jak również zainteresowane turystyką kulturową. Wyniki ankiety mogą być reprezentatywne dla osób a takim profilu aktywności kulturalnych i turystycznych, będących mieszkańcami Małopolski.

Prawie 2/3 uczestników badań korzysta z oferty szlaków kulturowych, w głównej mierze wybierając te oferujące zwiedzanie zabytków (Szlak Architektury Drewnianej był najczęściej wymieniany) lub ofertę aktywnej wędrówki tematycznej (np. śladem górskich wędrówek Jana Pawła II). Zdecydowanie mniej osób znajduje w ramach szlaków kulturowych ofertę związaną z wydarzeniami kulturalnymi czy warsztatami. Odbiorcy oferty związanej z turystyką kulturową (dodajmy: uprawianej poza metropolią – Krakowem) bardzo często wiążą ją z turystyką aktywną, zatem zabytki znajdujące się w najciekawszych krajobrazowo miejscach Małopolski, w pobliżu obszarów przyrodniczo cennych będą liczniej odwiedzane w porównaniu z tymi znajdującymi się poza takimi obszarami.

Uczestnicy badań trafnie zauważyli, że większość szlaków kulturowych ogranicza się do oferty związanej zaznajomieniem się z tablicami informacyjnymi. Stąd wiele osób traktuje szlaki kulturowe jako pomysł na tematyczne zwiedzanie Małopolski. Szlaki kulturowe będące żywymi partnerstwami, platformami kreowania tzw. produktów turystyki kulturowej są o wiele rzadsze. W bezpośrednich rozmowach wiele osób doceniało np. działania na Szlaku Architektury Drewnianej związane z organizacją wydarzeń muzycznych oraz zapewnieniem przewodnictwa po obiektach na szlaku.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/18/szlaki-kulturowe-w-malopolsce/feed/ 0
Przemysły kultury – gospodarka – polityki publiczne http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/03/09/przemysly-kultury-gospodarka-polityki-publiczne/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/03/09/przemysly-kultury-gospodarka-polityki-publiczne/#comments Fri, 09 Mar 2012 15:07:49 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3612 czytaj więcej]]> Coraz więcej mówi się o przemysłach kultury, przemysłach kreatywnych, przemysłach czasu wolnego i przemysłach praw autorskich. Czyli o produkcji dóbr i usług w ramach gospodarki postindustrialnej, ekonomii wiedzy i kapitalizmu kognitywnego. W ramach społeczeństw, które pracę zastąpiły tworzeniem patentów, produktów symbolicznych, marek, innowacyjnych technologii, a w czasie wolnym zajmują się konsumpcją idei i stylów życia.

A mówiąc inaczej – mniej ironicznie – coraz częściej kultura rozumiana jest jako przedsiębiorczość, produkcja i sprzedaż, dział gospodarki korzystający z zasobów sztuki, kultury, dziedzictwa, twórczości intelektualnej, rynek usług kreatywnych (takich jak reklama, dizajn, architektura, oprogramowanie komputerowe) oraz dóbr związanych z czasem wolnym przeznaczonym na konsumpcję ofert kulturalnych, od grania w gry komputerowe przez wyprawę do opery, po warsztaty z rzemiosła ludowego.

Dyskursy kultury, początkowo elitarne, związane z filozofią i historią, sztuką, które potem trafiły do dyskursów narodowych, ochrony tożsamości, upowszechniania „kulturalności” i budowania „obywatelskości”, dziś są częścią dyskursów zarządzania i rozwoju, eksperckiej debaty o produktywności, neoindustrializacji, innowacyjności, czy kreatywności. Kultura związała się z politykami rozwoju czyli np. kreowaniem prorozwojowych polityk publicznych (kultura – gospodarka), zintegrowanym planowaniem przestrzennym (kultura – potencjał rezydencjonalny) oraz samorządową infrastrukturą rozwoju w obszarze kultury (kultura – kapitał społeczny). Można się zastanawiać tylko, na ile poszerzanie pola „kultury” ma związek z integracją wiedzy o wzajemnym oddziaływaniu różnych, do tej pory rozłącznych poznawczo obszarów aktywności społeczno-gospodarczej, a na ile z ekspansją „kultury” jako pola aktywności i twórczości społeczeństw?

Polityki publiczne są mechanizmami programowania i wdrażania działań państwa i samorządów. System ten działa następująco: na początku jest diagnoza problemu lub wyzwania, następnie opracowuje się metodę interwencji, potem tworzy się harmonogram działań i schemat finansowania oraz alokacji środków, charakteryzuje się cele i wskaźniki ich osiągnięcia, wreszcie wdraża się zaprojektowane działania, ewaluacja mierzy ich skuteczność i efektywność. Rozwój przemysłów kreatywnych i trzech pozostałych trafił do systemu polityk publicznych, w połowie lat 90-tych, na początku w Wielkiej Brytanii, następnie został upowszechniony przez Unię Europejską w kontekście rozwoju innowacyjności i kreatywności oraz wykorzystania zasobów kultury i dziedzictwa kulturowego. Do Polski trafiły one dzięki wdrożeniu systemu zarządzania strategicznego, który twórczo wykorzystał europejskie trendy w myśleniu o rozwoju w oparciu o kulturę. Dziś zatem nowoczesne publiczne polityki kultury nie mają już charakteru mecenatu kulturalnego ani ochrony dziedzictwa kulturowego, ale stanowią je wielowątkowe schematy działań na rzecz rozwoju gospodarczo-społecznego w oparciu o zasoby kultury (od stymulowania rozwoju przemysłów kultury, przez rozwój kompetencji digitalnych po budowanie kapitału kulturowego).

Więcej:
Andrzej Zybała, O LEPSZĄ JAKOŚĆ POLITYK PUBLICZNYCH

Planowanie przestrzenne można scharakteryzować jako prowadzenie polityk rozwoju w ramach zdefiniowanych obszarów funkcjonalnych w powiązaniu z tworzeniem stref zagospodarowania przestrzennego wraz z odpowiednimi metodami interwencji. Kataloguje się zatem i oznacza przestrzeń jako strefy ochrony przyrody, obszary zdegradowane społecznie lub środowiskowo, strefy aktywności gospodarczej, zespoły o wartości krajobrazowej, obszary metropolitalne i peryferyjne. Przestrzenne potencjały i problemy stają się tematem interwencji i działań prorozwojowych. Podejmowane działania mają charakter rewitalizacji, tworzenia parków technologicznych i stref inwestycyjnych, parków kulturowych, budowy flagowych inwestycji infrastrukturalnych. Przemysły kultury i przemysły czasu wolnego zostały uznane za najbardziej wydajne (innowacyjne i nowoczesne) sposoby rewitalizacji/ rozwoju miast czy aktywizacji społeczności lokalnych. Jako przykład, wielokrotnie przywoływany, można wskazać Zagłębie Ruhry, w którym ze zlikwidowanych kopalń i hut postanowiono stworzyć postindustrialną przestrzeń dla rozwoju przemysłów kultury. Istotny jest też kontekst tworzenia zintegrowanych polityk miejskich spajających w jedną całość planowanie urbanistyczne, rozwój gospodarki, inkluzję społeczną, program usług publicznych. Obecnie większość polskich metropolii rozwija działania o charakterze rewitalizacji lub tworzenia „stref kreatywnych”, na obszarach wiejskich stawia się z kolei na rozwój przemysłów czasu wolnego (produktów turystycznych).

więcej:
Badania Małopolskiego Obserwatorium Rozwoju Regionalnego Subregiony funkcjonalne województwa małopolskiego oraz Małopolskie miasta – funkcje, potencjał i trendy rozwojowe

Samorządy (szczególnie regiony i duże miasta) coraz mocniej funkcjonują jako agencje rozwojowe. Zarządzają funduszami inwestycyjnymi (w tym gigantycznymi programami finansowanymi z Unii Europejskiej), tworzą długofalowe plany rozwoju i projekty strategiczne. Zajmują się marketingiem terytorialnym i tworzeniem ofert inwestycyjnych. Posiadają parki technologiczne, inicjują sieci branżowe i klastry współpracy, pośredniczą w transferze technologii, są udziałowcami spółek badawczych i rozwojowych, jak również są właścicielami szkół wyższych. Wspierają przedsiębiorczość. Przemysły kreatywne stały się poszukiwanym inwestorem i partnerem, obiecując sobą tak ważny rozwój innowacyjności oraz przestrzeń rozwoju przedsiębiorczości wśród młodych talentów (klasy kreatywnej). Stało się tak, że departamenty rozwoju regionalnego są istotniejszymi podmiotami dla rozwoju kultury od tych zajmujących się sektorowo kulturą, ponieważ finansują rozwój przedsiębiorczości, koordynują rozwój infrastruktury kultury, animują działania związane z tworzeniem systemu wsparcia dla innowacyjności i partnerstw kreatywnych, inicjują działania rewitalizacyjne i rozwój kompetencji kadr kultury.

Więcej:
Tomasz Parteka, ROLA INSTYTUCJI WSPIERAJĄCYCH ROZWÓJ REGIONALNY (W TYM AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO) W SYSTEMIE WDRAŻANIA NOWEJ POLITYKI REGIONALNEJ
Opracowanie Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego Agencje Rozwoju Regionalnego w ujęciu nowej polityki regionalnej

Rozwój kultury w trzech wyżej wskazanych aspektach wymaga dużych kompetencji związanych z metodologiami interwencji oraz wiedzy związanej z diagnozami potencjalnych obszarów rozwoju (gdzie i jak najefektywniej będzie alokować środki inwestycyjne). Z tego powodu samorządy i państwo poszukują użytecznej wiedzy o tym, jak wpierać rozwój przemysłów kreatywnych i czasu wolnego. Mogą wspomagać inicjatywy przedsiębiorców, twórców czy artystów poprzez zapewnienie dostępu do kapitału, szkoleń, technologii, partnerów rozwojowych, poprzez promocję osiągnięć oraz tworzenie specjalnych stref rozwoju. Bardzo często samodzielnie lub zlecając to zadanie innym wyspecjalizowanym instytucjom budują system otoczenia tego biznesu (inkubatory, obserwatoria rozwoju, itp.). Sami przedstawiciele branż kreatywnych zwracają uwagę na edukację odbiorców w zakresie uczestnictwa w kulturze (od kompetencji związanych z odbiorem dzieł sztuki po kształtowanie kompetencji digitalnych), rozwój zamówień publicznych związanych z usługami/ produktami kulturalnymi i kreatywnymi (np. w zakresie urbanistyki i architektury, dizajnu przemysłowego, outsoursingu usług kulturalnych), rozwój marketingu terytorialnego. Dziś w Polsce, to palący problem, w latach 2007-2013, dzięki pieniądzom unijnym „odrabialiśmy” tzw. zapóźnienia cywilizacyjne, czyli przede wszystkim inwestowano w infrastrukturę kultury czy ochronę dziedzictwa kulturowego. W latach 2014-2020 mamy się, wedle UE, skupić na rozwoju innowacyjności, produktywności i konkurencyjności gospodarki, kultura nie zostanie wyłączona z tego systemu.

Przemysły związane z kulturą z jednej strony wchodzą w zakres polityk kultury i stanowią część sektora kultury (obok publicznych instytucji kultury czy organizacji pozarządowych). Analizując sektor kultury częściej wskazuje się na jego znaczenie w zakresie usług społecznych, podnoszenia jakości życia, czy kreowania aktywności obywatelskiej. Z drugiej strony przemysły sektora kultury stanowią ważny obszar gospodarki związany z innowacyjnością, rozwojem kapitału intelektualnego, generowaniem przychodów, funkcjonowaniem rynku pracy dla kadr o wysokich kompetencjach. Polityki kultury i polityki przemysłowe wzajemnie się przenikają.

Przemysły kultury czy przemysły kreatywne?
Nie ma jednej uznanej definicji przemysłów kultury oraz spisu branż wchodzących w ich zakres. W Polsce wymiennie stosuje się nazewnictwo „kreatywne” i „kulturalne”. Źródłosłów nazwy „przemysły kreatywne” znajduje się w Wielkiej Brytanii, gdzie słowo „kultura” było kojarzone elitarnie, a „kreatywność” było zdecydowanie bardziej demokratyczne i egalitarne i bardziej nadawało się do wykorzystania w nowym dyskursie aktywizacji miast tracących miejsca pracy w przemyśle.

Jedna z podstawowych definicji wymienia następujące branże kreatywne: reklama, architektura, rynek sztuki, gry komputerowe, rzemiosło (wzornictwo, projektowanie graficzne), dizajn, projektowanie mody, film i rynek audiowizualny, muzyka, sztuki sceniczne, wydawnictwa, oprogramowanie i branża internetowa, media (prasa, telewizja, radio). Można przecież dodawać dalej: edukacja twórcza i kreatywna, konserwacja dzieł sztuki i renowacja zabytków, turystyka kulturowa, rozrywka (przemysły czasu wolnego), tzw. turystyka edukacyjna (studia za granicą), itd. Część z tych branż bardzo mocno wiąże się z prawami autorskimi, stąd np. w Stanach Zjednoczonych częściej mówi się o przemyśle praw autorskich. Być może warto wskazać, że przemysły kreatywne będą miały większy związek z prawami autorskimi i tworzeniem produktów „niematerialnych”, a przemysły kultury będą bardziej powiązane z uczestnictwem w kulturze i spędzaniem czasu wolnego. Czy kasyna i salony gier są częścią przemysłów kultury? Czy hotel w zabytkowym pałacu też tu dodać? Czy tworzenie oprogramowania związanego z księgowością i logistyką jest częścią sektora kreatywnego? Wbrew pozorom nie są to pytania bez znaczenia, bo zdefiniowanie „sytuacji” wyznaczy kierunek politykom publicznym i metodom wspierania rozwoju przez państwo czy samorządy. W Małopolsce dla przykładu jeden z dziesięciu strategicznych programów będących operacjonalizacją regionalnej strategii rozwoju będzie nosił tytuł Przemysły Czasu Wolnego i Dziedzictwo Kultury. Nazwa ta może wskazywać, że to turystyka i rozwój instytucji kultury (rozumianych szeroko, jako publiczne, społeczne i prywatne „przestrzenie” uczestnictwa w kulturze) będzie priorytetem. Koncepcja przemysłów czasu wolnego również ma dość szczególne pochodzenie wiążące się z antropologią i socjologią turystyki, czyli „zabetonowywaniem” hotelami dziewiczych krajobrazów oraz niszczeniem kultur lokalnych przez przemysł turystyczny. Dziś ta koncepcja nie jest tak jednoznacznie łączona z tym faktem, stając się jeszcze jedną dziedziną rozwoju polityk publicznych nakierowanych na rozwój turystyki.

Przykłady projektów/ przedsiębiorstw związanych z sektorem kreatywnym i niepublicznych instytucji kultury z Małopolski:

Pobieżny przegląd tej listy już na wstępie pokazuje, że przedsiębiorstwa/ podmioty tej branży są bardzo różnorodne, od bardzo dużych po bardzo małe. Część z nich jest raczej dotowana i korzysta grantów lub zleceń sektora publicznego, inne są poważnymi przedsięwzięciami biznesowymi z dużą grupą pracowników, a jeszcze inne są jednoosobowymi firmami.

Rozróżnienie pomiędzy przemysłami kreatywnymi a przemysłami kultury może być istotne z powodu ich funkcjonowania na odmiennych rynkach. Przemysły kultury będą bardziej zależne od rynku lokalnego, bo to na nim znajdują się ich odbiorcy. Opery, teatry, klubokawiarnie, parki rozrywki, pracownie edukacji twórczej, muzea, rzemieślnicy, muzycy, artyści muszą podstawową grupę odbiorców znaleźć na „pobliskim rynku”. Przemysły kreatywne będą mogły rywalizować na rynku globalnym, wspólnym dla dużych metropolii, ich ekspansja jest potencjalnie bardziej otwarta również na rynkach międzynarodowych. Innymi narzędziami zatem należy wspierać rozwój obu branż (jeśli przyjąć, że da się je funkcjonalnie rozdzielić). Dla przemysłów kultury ważniejszy będzie rozwój kapitału kulturowego i kompetencji społecznych w zakresie uczestnictwa w kulturze. Dla sektora kreatywnego istotny będzie rozwój kompetencji kadr, wspieranie innowacji i zarządzania, marketing, rozwój potencjału kreatywnego przedsiębiorstw.

Sektor kultury jest niezwykle pojemnym pomysłem. Jego powodzenie (jak i klasy kreatywnej, czy przemysłów kreatywnych) ma związek z odmaterialnieniem gospodarki w postindustrialnych społeczeństwach i największych miastach rozwiniętego świata. W obiegu pojawiły się wartości niematerialne, kapitały społeczny i kulturowy, innowacje i idee, które w wymiernej skali współtworzą gospodarkę. Stąd wszyscy (samorządowcy, pracownicy kultury, przedsiębiorcy) mówią o przemysłach kultury. Dla wielu z nich to sposób na „bycie nowoczesnym”. Dla mniejszej grupy przedsiębiorców sektora kultury to rzeczywistość i ciężki sposób zarabiania na życie.

Warto znać:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/03/09/przemysly-kultury-gospodarka-polityki-publiczne/feed/ 1
Programy i narzędzia rozwoju sektora kultury. Samorząd Województwa Małopolskiego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/02/23/programy-i-narzedzia-rozwoju-sektora-kultury-samorzad-wojewodztwa-malopolskiego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/02/23/programy-i-narzedzia-rozwoju-sektora-kultury-samorzad-wojewodztwa-malopolskiego/#comments Thu, 23 Feb 2012 16:17:00 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3445 czytaj więcej]]> W artykule „Sektor kultury. Ujęcie instytucjonalne i znaczenie gospodarcze” została podjęta próba nakreślenia obrazu instytucjonalnego sektora kultury oraz jego znaczenia gospodarczego. Aby uzupełnić ten obraz, można wskazać, jakie programy i narzędzia posiada Samorząd Województwa Małopolskiego, których celem jest wspieranie rozwoju sektora kultury.

Na poniższym schemacie zostały uporządkowane programy i schematy działań samorządu, które funkcjonują obecnie. Sektor kultury został ujęty funkcjonalnie, nie są to więc wyłącznie działania Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Działania te można podzielić na szereg podtypów:

  • udzielanie grantów i dotacji rozwojowych,
  • marketing i promocja,
  • wielowymiarowe programy rozwojowe i projekty systemowe,
  • prowadzenie konsultacji i debat (stałe platformy współpracy),
  • tworzenie wielostronnych umów o współpracy,
  • realizacja programów usług publicznych w obszarze kultury (regionalne instytucje kultury).

Ich porządek wyznaczają strategiczne dokumenty takie jak: Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego, Program Strategiczny Dziedzictwo Kultury i Przemysły Czasu Wolnego, Narodowa Strategia Rozwoju Kultury, Małopolski Regionalny Program Operacyjny, Wieloletni Regionalny Program Inwestycyjny. W tym roku planuje się powołanie Małopolskiej Rady Kultury, która stanie się organem doradczym dla samorządu regionalnego.

Przemysły kultury (kreatywne)
Departament Edukacji, Kultury i Dziedzictwa Narodowego uruchomił projekt Przemysły Kreatywne, który jest zalążkiem stałego programu wsparcia dla przedsiębiorstw sektora kultury. Priorytetem jest rozwój działalności filmowej, temu służy powołany wspólnie z Gminą Kraków Regionalny Fundusz Filmowy w Krakowie. Kolejne inicjatywy mogą być opracowane w oparciu o współpracę z Małopolskim Centrum Przedsiębiorczości, Małopolską Agencją Rozwoju Regionalnego, Krakowskim Parkiem Technologicznym. Niezwykle istotna będzie współpraca z uczelniami wyższymi, w ramach których działają placówki badawcze oraz inkubatory przedsiębiorczości. Ważnym partnerem rozwoju są też klastry sektora kultury takie jak: Europejskie Centrum Gier, Klaster Multimediów i Przemysłów Informatycznych, Klaster Poligraficzny Instytutu Transferu Technologii Poligraficznych, Krakowska Strefa Dizajnu. Finansowanie działań rozwojowych zapewniają: Małopolski Regionalny Program Operacyjny oraz Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka.

Wsparcie rozwoju III sektora
Od wielu lat Departament Edukacji, Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi konkurs grantowy dla organizacji pozarządowych pod nazwą Mecenat Małopolski. Samorząd regionalny jest również sygnatariuszem Małopolskiego Paktu na Rzecz Ekonomii Społecznej, który stanowi podstawę do działań rozwojowych w zakresie ekonomii społecznej. Współpraca samorządu z III sektorem odbywa się na podstawie rokrocznie opracowywanego Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi (konsultacje i uzgodnienia odbywają się w ramach Małopolskiej Rady Pożytku Publicznego oraz Małopolskiego Forum Organizacji Pozarządowych). Finansowanie działań rozwojowych zapewniają: Program Operacyjny Kapitał Ludzki oraz Program Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Współpraca z samorządami lokalnymi i rozwój samorządowych instytucji kultury
Samorząd Województwa Małopolskiego pełni rolę organizatora dla 23 regionalnych instytucji kultury. Obecnie priorytetem jest rozwój ich infrastruktury, spójnego programu usług publicznych w obszarze kultury oraz funkcji turystycznych. Samorząd w oparciu o wieloletnie umowy współpracy z lokalnymi samorządami z Małopolski dotuje szereg innych gminnych instytucji kultury, a w 2011 roku uruchomił program Małopolska Biblioteka Plus. Instytucje kultury korzystają z Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego oraz Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Samorząd może współpracować z Forum Kraków (w zakresie rozwoju domów kultury), MISTIĄ (w którym funkcjonuje Samorządowe Forum Kultury), Instytutem Spraw Publicznych UJ w zakresie rozwoju zarządzania publicznego, Wojewódzką Biblioteką Publiczną, która jest liderem sieci publicznych bibliotek w regionie. Ważne będą również działania uzgadniające regionalną strategię rozwoju z lokalnymi strategiami rozwoju sektora kultury.

Rozwój przemysłów czasu wolnego
Departament Promocji i Turystyki prowadzi program dotacyjny Małopolska Gościnna Dla rozwoju turystyki blisko współpracuje z Małopolską Organizacją Turystyczną. Przykładem ostatnio wdrożonego projektu systemowego może być Małopolski System Informacji Turystycznej. Kolejnym ważnym programem jest rozwój regionalnych szlaków kulturowych ze Szlakiem Architektury Drewnianej oraz Trasą UNESCO na czele. Finansowanie działań rozwojowych zapewniają: Małopolski Regionalny Program Operacyjny, Program rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Program Europejskiej Współpracy Terytorialnej (transgraniczne projekty ze Słowacją).

Ochrona dziedzictwa i krajobrazu kulturowego
Departament Edukacji, Kultury i Dziedzictwa Narodowego dofinansowuje prace konserwatorskie prowadzone w małopolskich zabytkach, a wspólnie w Wojewódzkim Urzędem Pracy prowadzi program Konserwator. Najważniejszymi partnerami mogą być Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków oraz Narodowy Instytut Dziedzictwa – oddział w Krakowie. Środki finansowe pochodzą z Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego oraz Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Czy można wskazać, że jakichś działań brakuje? Z pewnością jednego: w Małopolsce nie ma instytucji na wzór Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska (w regionie jest wiele cennych obszarów przyrodniczych, jednocześnie jest to region z bardzo dużą antropopresją turystyczną i infrastrukturalną).

Ujęcie zaproponowane w tym artykule nie jest z pewnością wyczerpujące. Działań prorozwojowych Samorządu Województwa Małopolskiego może być znacznie więcej. W tak krótkiej formie bardzo trudno jest „zintegrować” całość tematu. Należy też zastrzec, że samorząd regionalny jest jednym z wielu podmiotów wspierających rozwój sektora kultury. Miasto Kraków dysponuje zbliżonymi środkami finansowymi, pozostałe 182 gminy również działają. Sektor kultury integruje się sam tworząc porozumienia, sieci współpracy, programy rozwoju. W regionie obecne są podmioty działające z ramienia państwa oraz ogólnokrajowe programy takie jak np. Program Rozwoju Bibliotek, a „projektów systemowych” zrealizowanych w ramach funduszy europejskich nie da się dokładnie policzyć.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/02/23/programy-i-narzedzia-rozwoju-sektora-kultury-samorzad-wojewodztwa-malopolskiego/feed/ 0
Sektor kultury. Ujęcie instytucjonalne i znaczenie gospodarcze http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/02/22/sektor-kultury-ujecie-instytucjonalne-i-znaczenie-gospodarcze/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/02/22/sektor-kultury-ujecie-instytucjonalne-i-znaczenie-gospodarcze/#comments Wed, 22 Feb 2012 17:18:47 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3430 czytaj więcej]]> Pojęcie „sektora kultury” bardzo się już upowszechniło, używa się go często bezrefleksyjnie w różnych zakresach znaczeniowych: od ujęcia możliwie najszerszego (zbiór wszelkich możliwych podmiotów kultury – instytucji kultury, szkół artystycznych, organizacji pozarządowych, przedsiębiorstw prywatnych) po zawężone (np. zbiór podmiotów reprezentujących przemysły kultury czy przemysły kreatywne, które, dla skomplikowania sprawy, również jednej uznanej definicji nie posiadają). Słowo „sektor”, podobnie jak „branża” odwołuje do pojęć gospodarki (economy) i przemysłu (industry). Można niefachowo wskazać, że gospodarka bywa raczej rozpatrywana przestrzennie w kontekście kraju czy regionu wraz jej rożnymi obszarami: rynkiem pracy, kapitałem finansowym, kapitałem intelektualnym, produktywnością, innowacyjnością, otoczeniem społecznym; przemysł ma raczej konotacje związane z produkcją materialną: funkcjonowaniem przedsiębiorstw danej branży, ofertą produktów, inwestycjami, rozwojem technologicznym. Stąd, kiedy mówimy o sektorze kultury, zwykle chcemy wskazać, że jest to:

  • rynek pracy dla kadr kultury, artystów (nowe miejsca pracy);
  • obszar kultury związany z gospodarką (neoindustrializacja, rozwój gospodarki wiedzy);
  • kluczowy obszar wzrostu innowacyjności i kreatywności (badania + rozwój);
  • rynek usług związanych z czasem wolnym, rozrywką, turystyką;
  • potencjał rozwoju metropolitarnego i regionalnego (nowoczesne miasto, zrównoważony rozwój, wysoka jakość życia).

Sektor kultury jest zatem „pojęciem pozytywnym”, pożądaną branżą w gospodarce. Sektor kultury jest też ekspansywny, zagarnia do własnej domeny coraz to nowe obszary związane z „kulturą”, np. Internet, technologie multimedialne, turystykę, rozrywkę. Im go więcej w danej gospodarce, tym lepiej świadczy to o jej poziomie rozwoju, kreatywności, innowacyjności, szansach na przyszłość. Stąd sektor kultury (i związane z nim pojęcia takie jak: kreatywność, przemysły kultury, własność intelektualna, rozwój w oparciu o zasoby kultury) dominuje w obecnej debacie na temat kultury. Obok toczą się jeszcze rozmowy o kapitale społecznym i kulturowym, kulturze w sieci, upodmiotowieniu obywatelskim społeczności lokalnych.

Potrzebne jest zatem lokalne zdefiniowanie sektora kultury, tak, aby pokazać, że sektor kultury to realnie funkcjonujący obszar działań wielu podmiotów i aktorów kultury, a nie tylko trend lub moda we współczesnych dyskursach kulturalnych. Działania te mają znaczenie gospodarcze (nie zawsze innowacyjne i kreatywne), choć tylko część podmiotów można uznać za przedsiębiorstwa generujące dochody, współtworzące gospodarkę. Pozostałe mają ogromne znaczenie w obrocie gospodarczym:

  • uczestnicząc w redystrybucji dóbr i zapewniając usługi publiczne w zakresie kultury;
  • szkoląc kadry sektora kultury;
  • tworząc system wsparcia dla rozwoju biznesu i przedsiębiorczości;
  • zapewniając komunikację społeczną;
  • generując obiegi kulturalne;
  • finansując rozwój sektora kultura;
  • kreując polityki rozwoju sektora kultury;
  • chroniąc zasoby kultury i dziedzictwa kulturowego.

Można zatem mówić o pewnym „ekosystemie kulturalnym”, w którym rozwija się gospodarka korzystająca z zasobów kultury.

Sektor kultury – typologia instytucjonalna

Samorządy odpowiadają za program usług publicznych w sektorze kultury, koordynację polityk rozwoju, finansowanie działalności kulturalnej, marketing terytorialny. Od ich sprawności i skuteczności zależy lokalna przestrzeń rozwoju kultury. Zazwyczaj są mocno zaangażowane w rozwój lokalnej gospodarki.

Samorządowe instytucje kultury odpowiadają za realizację programu usług publicznych w obszarze kultury, są animatorami działań kulturalnych, poprzez różnego typu partnerstwa generują wokół siebie obiegi kultury: współpracując z podmiotami prywatnymi i pozarządowymi. Są znaczącymi odbiorcami usług, tym samym uczestniczą w obiegu gospodarczym. Kreując kapitał kulturowy poprzez edukację artystyczną i kulturalną stymulują potencjał dla rozwoju usług kulturalnych. Instytucje artystyczne i muzea są znaczącymi graczami w rozwoju turystyki.

Podmioty prywatne (przedsiębiorstwa) tworzą, jeśli można tak powiedzieć, najważniejszą część sektora kultury będąc realnymi podmiotami gospodarczymi, kreując najwięcej miejsc pracy, będąc bardziej eksporterami niż importerami, chłonąc innowacje, stymulując coraz bardziej zaawansowane potrzeby w zakresie rozwoju systemu szkolnictwa, przyciągając tzw. klasę kreatywną. Można wskazać następujące branże: przemysł filmowy, video i produkcji audiowizualnej; przemysł muzyczny; przemysł wydawniczy; przemysł medialny (telewizja, radio, prasa, internet); przemysł reklamy; projektowanie graficzne i wzornictwo przemysłowe (design); projektowanie ubioru (fashion design); architektura; sztuki sceniczne (teatr, opera, taniec); działalność artystów i rzemiosło artystyczne; galerie i handel sztuką; konserwacja zabytków i dzieł sztuki; gry komputerowe i oprogramowanie; prywatne instytucje kultury (klubokawiarnie, centra animacji kultury, kluby muzyczne). Można jeszcze dodać przemysł turystyczny (biura podróży, hotele, centra konferencyjne i kongresowe, restauracje, parki rozrywki, usługi związane z turystyką aktywną, operatorzy szlaków kulturowych).

Organizacje pozarządowe stanowią równie dużą część sektora kultury. Różnorodność form i zakresu działań, interdyscyplinarność projektów, łącznie celów komercyjnych i społecznych są tu przeogromne. Funkcjonują organizacje o charakterze korporacji, jak i maleńkie podmioty powołane do realizacji jednego projektu, a później uśpione do kolejnego. Fundacje i stowarzyszenia tworzą najgęstszą sieć podmiotów kultury (poza metropoliami przemysły kreatywne trudniej znaleźć) z największą ilością projektów kulturalnych i liczbą zaangażowanych weń osób (pracowników i wolontariuszy). Organizacje pozarządowe pozyskują też bardzo duże wsparcie finansowe z zewnątrz (fundusze unijne i krajowe), są blisko z lokalnym biznesem. Tworzą również system rozwoju dla ekonomii społecznej.

Następnie warto wskazać instytucje o charakterze podmiotów otoczenia biznesu. Wskazać można parki technologiczne, strefy inwestycyjne, inkubatory rozwoju, agencje rozwoju gospodarki, inicjatywy klastrowe, centra transferu technologii, instytucje szkoleniowe, samorządy gospodarcze, fundusze celowe. To bardzo wiele instytucji zapewniających wsparcie rozwojowe. Równie istotne są instytucje wsparcia III sektora (centra wolontariatu, inkubatory organizacji pozarządowych, specjalistyczne fundacje systemowe). Część z nich powołana jest specjalnie dla rozwoju sektora kultury. Lokalne Grupy Działania mogą być przykładem tego typu instytucji.

Parafie i wspólnoty religijne są też istotnymi podmiotami kultury. Organizują działalność społeczną, zajmuję się edukacją, są związane z rozwojem turystyki kulturowej i pielgrzymkowej, mają pod swoją opieką bardzo dużą część zabytków i pomników historii.

Szkoły i placówki oświatowe (w tym młodzieżowe domy kultury) mogą również wchodzić w zakres sektora kultury. Szczególnie istotne są szkoły artystyczne. Rozwój edukacji będzie wzmacniał obecność kultury w tym systemie (rozwój współpracy z artystami, edukacja pozalekcyjna, nowe programy zajęć z zakresu edukacji kulturalnej mogą o tym świadczyć).

Szkoły wyższe (w tym wydziały humanistyczne, nauk społecznych, zarządzania, pedagogiki) oraz wyższe szkoły artystyczne to ważny podsystem sektora kultury. Prowadzą one biblioteki, muzea, w ich ramach działają placówki badawcze. Bardzo dużą część ich działalności można uznać za kulturalną. A przede wszystkim zajmują się edukacją kadr kultury w tym artystów, animatorów, menadżerów kultury, specjalistów sektora kultury.

Instytucje ochrony przyrody takie jak parki narodowe czy krajobrazowe są też częścią sektora kultury. Oprócz ochrony przyrody zajmuję się również ochroną dziedzictwa kultury, posiadają placówki muzealne i edukacyjne. Są najliczniej odwiedzanymi instytucjami kultury! Są „zapleczem” dla rozwoju turystyki kulturowej i przyrodniczej, a dzika przyroda jest zasobem kulturowym.

Odrębną grupę mogą stanowić osoby fizyczne i prawne, które posiadają lub zarządzają zabytkami. Ich ochrona generuje przychody w branży konserwatorskiej. Są licznie odwiedzanymi atrakcjami turystycznymi. Zabytki dość często są przekształcane w zyskowne przedsięwzięcia w ramach przemysłów czasu wolnego (hotele, centra konferencyjne, prywatne muzea, modne obiekty mieszkaniowe).

Na koniec należy jeszcze dodać grupy nieformalne, np. zespoły artystyczne, grupy zainteresowań, lokalne grypy aktywności, nieformalne zrzeszenia. Funkcjonują w sieci i w realu, aby działać wydają pieniądze w „sklepach potrzeb kulturalnych” takich jak księgarnie, sklepy ze sprzętem muzycznym czy grami planszowymi, ale też osprzętem działkowicza czy turysty. Stanowią ogromny rynek potrzeb w ramach sektora kultury. Stąd też wywodzą się nowe biznesy kulturalne i organizacje pozarządowe.

Prezentowany tu schemat instytucjonalny sektora kultury nie wyczerpuje w pełni problematyki jego kształtu i wielkości. Obrazowo pokazuje jednak, jak można myśleć o nim w kontekście znaczenia gospodarczego, które można rozpatrywać w kilku zakresach:

  • przedsiębiorczości w sektorze kultury;
  • rynku pracy dla kadr kultury;
  • obiegów gospodarczych integrujących trzy sektory: prywatny, publiczny, pozarządowy;
  • kreatywności i innowacyjności gospodarki z dobrze rozwijającym się sektorem kultury.
]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/02/22/sektor-kultury-ujecie-instytucjonalne-i-znaczenie-gospodarcze/feed/ 1
X Forum Kultury – klubokawiarnie http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/02/10/x-forum-kultury-klubokawiarnie/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/02/10/x-forum-kultury-klubokawiarnie/#comments Fri, 10 Feb 2012 11:38:00 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3359 czytaj więcej]]>

Na dziesiątym spotkaniu Forum Kraków uczestnicy dyskutowali na temat klubokawiarni, będących z jednej strony niepublicznymi instytucjami animacji kultury, a z drugiej prywatnymi przedsiębiorstwami sektora kultury. Grzegorz Lewandowski zaprezentował Chłodną 25 z Warszawy, a Jacek Łasiewicki Alkierz z Supraśla. Oba te miejsca (i z pewnością inne klubokawiarnie) łączą cztery koegzystujące ze sobą obszary prowadzonej działalności:

  • animacja debaty i rozmowy obywatelskiej;
  • kreacja sceny kulturalnej dla wydarzeń artystycznych;
  • przestrzeń inkubacji projektów artystycznych, społecznych i kulturalnych;
  • budowanie przyjaznej przestrzeni spędzania wolnego czasu na rozmowie i uczestnictwie w kulturze.

Ale również nastawienie na trzy grupy odbiorców:

  • mieszkańców najbliższej okolicy i społeczność lokalną;
  • współczesnych miejskich „flaneurów” (poszukiwaczy modnych miejsc o charakterze kulturalnym) oraz turystów kulturowych;
  • przedstawicieli tzw. „klasy kreatywnej”: twórców, aktywistów, animatorów, menadżerów, społeczników, itp.

Klubokawiarnie, aby zarabiać na własne utrzymanie korzystają z kilku źródeł finansowania: z „baru” (sprzedaży alkoholu), z prowadzenia gastronomii, ze sprzedaży biletów wstępu na wydarzania oraz – coraz częściej – z prowadzenia „sklepu potrzeb kulturalnych” czyli sprzedaży książek, wydawnictw, sztuki, dizajnu itp. Ważna dla ich funkcjonowania mogłaby być również przyjazna polityka ustalania czynszów za wynajem lokali, czyli możliwość otrzymania preferencyjnej stawki za prowadzenie działalności ważnej społecznie. Część klubokawiarni powoła też fundacje lub stowarzyszenia, które mogą starać się o granty na działalność społeczną i kulturalną.

Klubokawiarnie dość często nazywane są kawiarniami obywatelskimi, co wskazywać ma na ich profil społeczno-obywatelski. To odróżnia je od innych prywatnych instytucji kultury takich jak galerie, kluby muzyczne, teatry, które skoncentrowane są na sprzedaży wydarzeń i produktów kulturalnych. Ale przecież nie zawsze. Klubokawiarnie nie są sformatowane: bardzo wiele zależy od osoby jej lidera/ właściciela, który może podążać w zarządzaniu klubokawiarnią bardziej w stronę modelu animacyjnego i obywatelskiego lub, inaczej, w stronę impresaryjnego i wydarzeniowego.

Klubokawiarnie w dużych miastach pełnią rolę węzłów sieci społecznej, będąc przyjazną przestrzenią do dyskusji i kreacji działań kulturalnych w ramach grup znajomych, mocniej lub słabiej związanych z zespołem/ właścicielem klubokawiarni. Klubokawiarnie łączą siły i współpracują wzajemnie ze sobą, stając się siecią przestrzeni kulturalnych, otwartą na oddolne inicjatywy i alternatywne sposoby uprawiania kultury. Przykładem mogą być projekty z Warszawy: ReAnimator, którego celem było zainicjowanie współpracy w gronie animatorów i decydentów kulturalnych oraz wrszw.pl, portal warszawskich instytucji i organizacji mający być przewodnikiem po wydarzeniach i działaniach kulturalnych w stolicy.

Klubokawiarnie, szczególnie te o profilu kawiarni obywatelskich, są bardzo mocno zwrócone w stronę sektora organizacji pozarządowych, dla których są naturalnym partnerem i współorganizatorem projektów kulturalnych. Od form najprostszych – udostępniania przestrzeni, po współpracę przy działaniach związanych z animacją debaty publicznej na temat miejskich polityk kultury wobec podmiotów nie będących instytucjami kultury. Organizacje pozarządowe mają pieniądze na projekty, klubokawiarnie poszukują powodów, dla których warto je odwiedzać, zatem idealnie się uzupełniają. Organizacje III sektora zyskują łatwo dostępną przestrzeń do działań wraz z dobrze rozwiniętym systemem promocji. Podobnie mają się sprawy z młodymi artystami, chcąc wystąpić przed publicznością, zaistnieć, muszą mieć gdzie. W instytucjach kultury są umowy, procedury, biurokracja, obawy przed „skandalem – trudniej jest więc zainicjować współpracę. Klubokawiarnie są otwarte, elastyczne, umowy podopisuje się „na gębę”, a „skandal” jest tym czego poszukują najbardziej, aby utrzymać zainteresowanie wśród nielojalnej publiczności. Klubokawiarnie są zatem bardzo ważnymi instytucjami otoczenia dla rozwoju przemysłów kultury i organizacji pozarządowych.

Chłodna 25, Warszawa
Dla Grzegorza Lewandowskiego słowem – kluczem jest „dialog”. Istotnym celem, który stawia sobie, jest stwarzanie warunków do rozmów o miejskich politykach kultury. Z tego względu umieszcza Chłodną 25 bardziej w sektorze organizacji pozarządowych niż przedsiębiorstw sektora kultury (dodając, że słabo się na tym interesie zarabia). To miejsce, pełni po prostu rolę instytucji wsparcia dla ich działalności – dodatkowo „samoutrzymując się”. Chce również pracować tym miejscem na rzecz rozwoju okolicy (klubokawiarnia mieści się na Woli), proponując odmienną ofertę od dzielnicowych domów kultury, starając się budować tkankę społeczną w najbliższym otoczeniu. Aby móc podejmować się tak zakreślonych działań, trzeba zarobić, temu służy program kulturalny przyciągający publiczność, ponad 80% dni w roku, to koncerty, przestawienia, wystawy, spotkania. Zwykle znajomi artyści, przyciągają kolejnych. Ich baza jest ważnym atutem, niektórzy z nich stali się sławni i uznani, wciąż można liczyć na ich pomoc, czy wsparcie, bo kiedyś zaczynali na Chłodnej.

Szef Chłodnej 25 wskazał również, że bycie biznesmenem daje wolność, z perspektywy czasu zauważa, że to był pewien fenomen pokoleniowy, aby stworzyć samemu sobie własne miejsce pracy. Pracę w klubokawiarni umieszcza na linii łączącej kompletne wariactwo ze społecznie odpowiedzialnym biznesem. Tego typu praca daje również możliwość połączenia kompetencji przedsiębiorcy (którym trzeba było się stać w biegu) i pasji kulturalnej. Efekt, po siedmiu latach starań można określił następująco: to miejsce to próba kruchej stabilizacji, bo dla mnie ważne jest organizowanie środowiska, które ma potencjał do zmiany, to próba odpowiedzi na pytanie, czy można ludzi skupić, czy można prowadzić dialog z miastem, jak i z kim można współpracować?.

Alkierz, Supraśl
Klubokawiarnia mieści się w drewnianym budynku dawnego kina z 1936 roku. Jak zauważył Jacek Łasiewicki, prowadząc takie miejsce ma się mnóstwo działań na głowie i mnóstwo problemów: jest się jednocześnie menadżerem, frontmanem, obywatelem kultury, animatorem i zaopatrzeniowcem. W Supraślu ważne są sezony i długie weekendy, bo miejsce w największym stopniu utrzymuje się z gości przyjeżdżających z Warszawy i Białegostoku – w tygodniu jest restauracją, a w weekendy zmienia się w galerię, klub muzyczny, miejsce imprez młodzieżowych. Klubokawiarnia ta żyje w symbiozie z Teatrem Wierszalin, wspólnie tworzymy markę Supraśla. Alkierz stał się instytucją, która koordynuje działalność kulturalną w mieście – wyszło naturalnie – jesteśmy obecnie zaangażowani większość działań kulturalnych. To efekt wypracowania sobie marki, wszyscy potrzebują miejsc do organizowania kultury. Coraz więcej młodych osób przychodzi tu z pomysłami, pracują jako wolontariusze, ostatnio zorganizowali Dyskusyjny Klub Filmowy.

Alkierz jest firmą rodzinną, została również nawiązana współpraca z grupą lokalnych „młodych zdolnych” którzy zajmują się organizacją wydarzeń, obsługa techniczną, promocją. To bardziej styl życia, niż sposób na biznes. Można wskazać dwa inne miejsca, w tym stylu, funkcjonujące na prowincji: Muzyczną Owczarnię z Jaworek w Małopolsce oraz Bogart z Gomunic w Łódzkim.

Podsumowanie
1. Obecnie obowiązujące prawo kultury nie tworzy żadnych ram dla funkcjonowania prywatnego sektora kultury, zaangażowanego w działania społeczne. Celem powinna być trzysektorowa ustawa o działalności kulturalnej, warto się zastanowić nad stworzeniem równego dostępu do publicznych środków na kulturę dla wszystkich trzech typów podmiotów: instytucji kultury, organizacji pozarządowych, przedsiębiorstw prywatnych. Potrzebna jest rozmowa o wprowadzeniu takich rozwiązań do sektora kultury.

2. Czy powinny funkcjonować przedsiębiorstwa społeczne (lub inaczej przedsiębiorstwa pożytku publicznego)? Np. na wzór podmiotów ekonomii społecznej. Czy warto zastanowić się nad takim rozwiązaniem w sektorze kultury?

3. Samorządy lokalne nie wykorzystują możliwości oferowanych im przez wszystkie podmioty kultury dla realizacji wytyczonych polityk kultury. Instytucje kultury są jedynymi, które mogą liczyć na stałą współpracę i finansowanie. Czy należy zmienić system finansowania z dotowania na celowy?

Flickr is currently unavailable.

W spotkaniu uczestniczyli:

  • Marek Sztark, prezes zarządu Towarzystwa Wspierania Rozwoju Pomorza Zachodniego SZCZECIN-EXPO;
  • Zofia Bisiak, prezes Stowarzyszenia Akademia Łucznica;
  • Zbigniew Darda, Warszawski Program Edukacji Kulturalnej, Dom Kultury Zaciesze;
  • Anna Michalak, dyrektor Domu Kultury „Dorożkarnia” w Warszawie;
  • Piotr Wyrobiec, dyrektor Wadowickiego Centrum Kultury;
  • Grzegorz Lewandowski, szef Chłodnej 25;
  • Marcin Jasiński, naczelnik Wydziału Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi Biura Kultury Miasta Stołecznego Warszawy;
  • Tomasz Zatorski, Krotoszyński Ośrodek Kultury;
  • Andrzej Trzeciak, dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury „Taklamakan” w Opalenicy;
  • Wojciech Szuniewicz, dyrektor Krotoszyńskiego Ośrodka Kultury;
  • Anna Sobczak, dyrektor Ośrodka Kultury Brwinów;
  • Tomasz Ignalski, dyrektor Miejskiego Domu Kultury Batory w Chorzowie;
  • Tomasz Bukowski, dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Kaliszu Pomorskim;
  • Jacek Gralczyk, Stowarzyszenie Centrum Aktywności Lokalnej;
  • Krystyna Michalska, dyrektor Miejskiego Domu Kultury w Radomsku;
  • Elżbieta Kwiatkowska, Miejski Dom Kultury Radomsko;
  • Jacek Łasiewicki, szef Alkierza;
  • Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury;
  • Anna Wiszniewska, dyrektor Ośrodka Kultury im. C.K. Norwida w Krakowie;
  • Małgorzata Jezutek, dyrektor Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta;
  • Katarzyna Mazurkiewicz, wicedyrektor Narodowego Centrum Kultury;
  • Janusz Paluch, Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie.

Na zakończenie cytat z raportu badawczego Infrastruktura kultury: polityka spójności a atrakcyjność miast Fundacji In situ na temat klubokawiarni:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/02/10/x-forum-kultury-klubokawiarnie/feed/ 3
Kultura ludowa w Małopolsce. Projekty dofinansowane przez MKiDN http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/21/kultura-ludowa-w-malopolsce-projekty-dofinansowane-przez-mkidn/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/21/kultura-ludowa-w-malopolsce-projekty-dofinansowane-przez-mkidn/#comments Wed, 21 Dec 2011 16:36:08 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=2918 czytaj więcej]]> Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2011 roku ramach Programów Ministra przeprowadziło m. in. konkurs grantowy Kultura Ludowa, którego cele zostały określone następująco:

  • wzmacnianie poczucia tożsamości regionalnej,
  • zachowanie, dokumentowanie i przekaz autentycznych wartości kultury tradycyjnej z uwzględnieniem elementów podlegających lokalnym i społecznym zmianom,
  • promowanie różnorodnych form popularyzacji kultury ludowej.

Wśród 80 rozpatrzonych pozytywnie wniosków 17 pochodziło z Małopolski (ponad 21%). Wśród dofinansowanych zadań znalazły się zarówno działania o wieloletniej tradycji i ustalonej renomie (tu głownie festiwale i przeglądy sztuki ludowej) jak i działania nowe, związane np. z digitalizacją, etnodizajnem, rozwojem przedsiębiorczości w oparciu o rzemiosło ludowe.

  • Trzy projekty realizowały organizacje pozarządowe.
  • Trzynaście projektów przeprowadziły instytucje kultury (w tym sześć instytucje kultury Województwa Małopolskiego)
  • Jeden projekt przygotowała firma prywatna działająca w sektorze kultury.

(ilustracja z archiwum Muzeum Etnograficznego w Krakowie)

Lista dofinansowanych projektów:

Jak można podsumować tę listę projektów poświęconych kulturze ludowej? Sceniczne przeglądy, konkursy i festiwale są najważniejszymi platformami animacji i promocji kultury ludowej w gminach Małopolski. Muzea rozwijają działalność edukacyjną w oparciu o zasoby dziedzictwa kulturowego odchodząc od statycznego programu lekcji muzealnych w stronę działań o charakterze przemyślanych edukacyjnych produktów kulturalnych. Rzemiosło ludowe, inspiracje sztuką ludową w dizajnie stają się coraz istotniejszym zasobem w tworzeniu oferty turystyki kulturowej.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/21/kultura-ludowa-w-malopolsce-projekty-dofinansowane-przez-mkidn/feed/ 0
Małopolska 2020. Debata o przyszłości regionu http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/14/malopolska-2020-debata-o-przyszlosci-regionu/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/14/malopolska-2020-debata-o-przyszlosci-regionu/#comments Wed, 14 Dec 2011 13:47:11 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=2838 czytaj więcej]]> Dziennik Polski wspólnie z Urzędem Marszałkowskim Województwa Małopolskiego przygotował cykl artykułów prezentujących nową Strategię Rozwoju Województwa Małopolskiego 2011-2020. Pełny zapis debaty znajduje się na stronie malopolskie.pl.

Poniżej prezentujemy teksty odnoszące się do kwestii rozwoju przemysłów czasu wolnego oraz rozwoju ruchu pielgrzymkowego.

Witold Latusek, członek Zarządu Województwa Małopolskiego oraz Leszek Zegzda, przewodniczący Komisji Kultury Sejmiku Województwa Małopolskiego

Ks. dr hab. Władysław Zuziak, rektor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie oraz Kazimierz Barczyk, przewodniczący Sejmiku Województwa Małopolskiego, członek Rady Patronów Centrum Jana Pawła II w Krakowie

Zapraszamy również do zapoznania się z tekstem Małgorzaty Potockiej-Momot i Jeremiasza Salamona „Kulturalna Małopolska – strategia rozwoju regionu” zamieszczonym w publikacji Małopolskie Studia Regionalne. Kultura. Przestrzeń rozwoju

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/14/malopolska-2020-debata-o-przyszlosci-regionu/feed/ 0