Badania w kulturze » prof. Jerzy Hausner http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Miasto Kraków zamawia badanie Krakowska kultura – stan obecny i perspektywy rozwoju http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/11/miasto-krakow-zamawia-badanie-krakowska-kultura-stan-obecny-i-perspektywy-rozwoju/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/11/miasto-krakow-zamawia-badanie-krakowska-kultura-stan-obecny-i-perspektywy-rozwoju/#comments Fri, 11 Sep 2015 10:33:40 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5628 czytaj więcej]]> Miasto Kraków dokonało rozstrzygnięcia przetargu na realizację badania sektora kultury pt. Krakowska kultura – stan obecny i perspektywy rozwoju. Badanie wykona firma Agrotec Polska z Warszawy, a będzie ono kosztowało 259 tys. złotych.

Zgodnie z informacją zawartą w ogłoszeniu celem realizacji badań jest:

  • Charakterystyka sektora kultury w obszarach, na które ma/ może mieć wpływ samorząd miejski w Krakowie.
  • Ranking markowych produktów z obszaru kultury w Krakowie (na bazie oceny rozpoznawalności produktów); w tym wskazanie niewykorzystanych potencjałów Krakowa – marki, które miasto powinno wypromować
  • Ocena potrzeb/popytu na usługi w sferze kultury
  • Ocena poziomu zaspokojenia potrzeb oraz poziomu satysfakcji odbiorców/ uczestników kultury, w tym zarówno w kontekście oferty Krakowa (bez podziału na podmioty świadczące usługi w zakresie kultury), jak i oceny poziomu satysfakcji odbiorców oferty miejskich instytucji kultury w Krakowie (z uwzględnieniem różnych typów instytucji oraz rodzajów oferty (oferta kulturalna, oferta z zakresu edukacji kulturalnej i artystycznej, w tym świadczona przez instytucje artystyczne, nie tylko specjalizujące się w upowszechnianiu kultury)
  • Ocena kondycji miejskich instytucji kultury (w tym: finanse, infrastruktura, potencjał a działalność merytoryczna)
  • Inwentaryzacja oferty edukacyjnej publicznych instytucji kultury (w tym we współpracy z innymi podmiotami – np. organizacjami pozarządowymi, bądź sektorem prywatnym)
  • Ocena poziomu satysfakcji uczestników oferty edukacyjnej miejskich instytucji kultury. Analiza profilu odbiorców oferty edukacyjnej.
  • Rozpoznanie trendów zmian zachodzących w kulturze w Polsce i Europie oraz pozycji Krakowa na tym tle.
  • Określenie katalogu dobrych praktyk z zakresu zarządzania kulturą w dużych miastach (kontekst polski)

Końcowy raport ma zostać przedstawiony najpóźniej 7 grudnia 2015 roku. Warto zwrócić uwagę, że Miasto Warszawa, które podobnie jak Kraków pracuje nad miejską strategią rozwoju kultury, przyjęło odmienną strategię ekspercką. Nawiązano współpracę z dwoma zespołami badawczymi Jerzego Hausnera i Edwina Bendyka. Zespół prof. Hausnera ma opracować program „Doskonalenie polityki kulturalnej w Warszawie – obszar instytucje kultury”, a zespół Bendyka program „Rozwój potencjału twórczego i wsparcie twórców”. Zatem połączono w jednym zamówieniu prace diagnostyczne z formułowaniem programów działania.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/11/miasto-krakow-zamawia-badanie-krakowska-kultura-stan-obecny-i-perspektywy-rozwoju/feed/ 3
Kultura i rozwój. Lokalne wyzwania dla społecznej roli kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/kultura-i-rozwoj-lokalne-wyzwania-dla-spolecznej-roli-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/kultura-i-rozwoj-lokalne-wyzwania-dla-spolecznej-roli-kultury/#comments Thu, 20 Feb 2014 15:28:13 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5075 czytaj więcej]]> Jan Strycharz, doktorant Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie weźmie udział w seminarium Kultura i rozwój w ramach Instytutu Studiów Zaawansowanych. Zaprezentuje referat Lokalne wyzwania dla społecznej roli kultury. Referat na seminarium został opracowany dzięki projektowi badawczemu Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne obszarów wiejskich i małych miast. Jan Strycharz był członkiem zespołu projektowego oraz współautorem publikacji Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego.

Zapraszamy również do przeczytania tekstu Jana Strycharza w publikacji Kultura a rozwój pod redakcją prof. Anny Karwińskiej, prof. Jerzego Hausnera i prof. Jacka Purchli pt. Organizacje sektora kultury a rozwój (str. 175).

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/kultura-i-rozwoj-lokalne-wyzwania-dla-spolecznej-roli-kultury/feed/ 0
Raport badawczy Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/01/raport-badawczy-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/01/raport-badawczy-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/#comments Sat, 01 Feb 2014 17:46:02 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5028 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania raportu badawczego Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego autorstwa Jana Strycharza, Łukasza Maźnicy, Krzysztofa Malczyka i Wojciecha Kowalika. Publikacja powstała w ramach projektu badawczego „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczne. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich”. Konsultacji merytorycznych udzielił prof. Jerzy Hausner.

Prezentowany raport powstał w oparciu o badania terenowe zrealizowane w dziewięciu gminach na terenie województwa małopolskiego (Stary Sącz, Dobczyce, Zator), śląskiego (Żarki, Wilamowice, Skoczów), podkarpackiego (Narol, Tyczyn, Przecław). Badaliśmy lokalne centra kultury, które w ostatnim czasie przeprowadziły znaczące inwestycje dotyczące rozwoju posiadanej infrastruktury kultury. Naszym głównym celem było rozpoznanie (1) kompetencji kadr kultury w zakresie (2) programowania i wdrażania programu merytorycznego mającego potencjał wpływu na (3) rozwój kapitału społecznego.

Niniejsza publikacja nie powstałaby bez zaangażowania zaproszonych do współpracy lokalnych samorządów i instytucji kultury. Bardzo dziękujemy za poświęcony czas, inspirujące rozmowy oraz chęć podzielnia się wiedzą o lokalnej animacji kultury. Wszelkie informacje zbieraliśmy w ramach dziewięciu studiów przypadków, jednak treści w raporcie prezentowane są wspólnie. Wybraliśmy na podstawie analizy tych konkretnych studiów pewne trendy, interesujące nas aspekty i obszary analizy. Zatem prezentowany w raporcie obraz kompetencji kadr kultury nie ma charakteru ewaluacji i nie zawiera ocen tychże instytucji czy ich zespołów pracowników. Zawartość raportu to eksploracja znaczących (z punktu widzenia przyjętej metodologii) kwestii mających wpływ na kompetencje kadr kultury oraz program lokalnych instytucji kultury. Czy w ramach lokalnych instytucji kultury budowany jest w Polsce kapitał społeczny – definiowany na podstawie obowiązującej Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego w Polsce.

PDF publikacji >>
Ebook MOBI >>
Ebook EPUB >>

Zapraszamy również do przeczytania drugiej publikacji powstałej w ramach projektu Lokalne centrum kultury. Zrób to z innymi oraz recenzji naukowych prezentowanego tu raportu.

Dofinansowano z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
MKIDN_2

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/01/raport-badawczy-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/feed/ 3
Seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/#comments Tue, 28 Jan 2014 13:34:43 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5051 czytaj więcej]]> Kapitał społeczny od lat obecny jest w debacie publicznej. Zwolennicy związanych z nim teorii chętnie przedstawiają go jako niematerialny klucz do rozwoju gospodarczego i dobrobytu. Skrajni przeciwnicy wolą postrzegać go jako rodzaj zarazy umacniającej „kolesiostwo” i różnej maści kliki. Choć wydaje się to nielogiczne racje mogą mieć i jedni i drudzy. Nie jest to jednak (i słusznie) przeszkoda w tym by rozwój kapitału społecznego (pozytywnego) uznać za jeden ze strategicznych celów rozwojowych dla Polski w perspektywie najbliższych kilkunastu lat. Czym zatem jest ów rzekomy i zarazem tajemniczy klucz do ekonomicznego sukcesu? Jak można go mierzyć i rozwijać (o ile w ogóle powinno się to robić) oraz jaką rolę w tym wszystkim odgrywają instytucje kultury i ich pracownicy? To główne pytania, z którymi próbowali się zmierzyć uczestnicy seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego zorganizowanego 9 grudnia w Małopolskim Instytucie Kultury (MIK).

Okazją do opisywanego spotkania było podsumowanie wyników projektu badawczego „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich”. Przedsięwzięcie to było realizowane przez Małopolski Instytutu Kultury we współpracy z Katedrą Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz Związkiem Miast Polskich.

Flickr is currently unavailable.

Seminarium składało się z trzech głównych elementów, które pokrótce przedstawione zostaną w dalszej części tekstu. W pierwszej kolejności głos zabrali współautorzy badań Jan Strycharz i Wojciech Kowalik. Przedstawili oni główne założenia oraz wnioski płynące z przeprowadzonego badania. Uzupełnieniem wypowiedzi badaczy był głos zabrany przez dyrektora jednej z analizowanych instytucji kultury. W tej roli głos zabrał Wojciech Knapik, dyrektor Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari w Starym Sączu. Następnym elementem seminarium był panel dyskusyjny, w którym przedstawione zostały wyniki innych – zbliżonych – projektów badawczych. W tej części głos zabrali: Sławomir Czarnecki, Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku (Obserwatorium kultury), Maciej Zygmunt, Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach (Regionalne Obserwatorium Kultury), Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?” oraz Marcin Poprawski, UAM, (Regionalne Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu). Zwieńczeniem spotkania była moderowana przez Joannę Orlik dyskusja pt. „Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?”. Udział w niej wzięli profesorowie: Jerzy Hausner (UEK) oraz Marek Krajewski (UAM).

Omówienie projektu badawczego
Zatem od początku. Czym jest kapitał społeczny i dlaczego stał się przedmiotem badań realizowanych przez MIK? Liczba opracowań zajmujących się definiowaniem kapitału społecznego jest tak duża, że trywializmem wydaje się szersze rozwijanie tego wątku w tym miejscu. Z poczucia obowiązku i dla jasności wywodu można wszystkie te rozważania – upraszczając nieco – sprowadzić do konkluzji, iż opisywane pojęcie jest formą tzw. miękkiego (a więc niematerialnego) kapitału i opisuje zasoby charakterystyczne dla społecznych relacji międzyludzkich – poziom wzajemnego zaufania, panujące normy zachowań, czy zdolność do współdziałania.

Jako taki, kapitał społeczny ma w sobie istotny potencjał ekonomiczny. Łatwość nawiązywania transakcji, sprawniejsza wymiana wiedzy, intensywniejsze relacje na linii obywatel – władza – to tylko kilka z potencjalnych zalet, jakie mogą zostać osiągnięte dzięki podniesieniu kapitału społecznego. Ta gospodarcza wartość tego zasobu skłoniła polski rząd do sformułowania i przyjęcia Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2020 (SRKS). Zgodnie z tym dokumentem istotną rolę w ramach procesu wzmacniania relatywnie niskiego rodzimego kapitału społecznego mogą odgrywać instytucje kultury.

Projekt badawczy „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich” był w istocie próbą dokonania diagnozy na ile ta – przypisana instytucjom kultury – rola możliwa jest do wypełnienia i, idąc dalej, na ile kadry kultury przygotowane są do działań aktywnie wzmacniających kapitał społeczny. Jakie są efekty tego przedsięwzięcia?
Zdaniem autorów badania kadry kultury często izolują się od swojego otoczenia, zamiast z nim współdziałać. Dotyczy to w równiej mierze samorządowców (radnych, burmistrzów) kształtujących politykę kulturalną i nowe inwestycje w tym zakresie, jak i pracowników instytucji kultury odpowiedzialnych za tworzenie, wdrażanie i ewaluację wydarzeń realizowanych przez badane ośrodki kultury. U tych ostatnich dostrzeżono jednak wyjątkowy etos pracy, skłaniający pracowników do ponadnormatywnej i w wielu przypadkach quasi-wolontaryjnej pracy, świadczącej pośrednio o ponadprzeciętnym zaangażowaniu w wykonywane obowiązki. Pewnym zdiagnozowanym deficytem jest dość konserwatywne (z punktu widzenia celów działania) podejście do kształtowania oferty badanych instytucji. Chętnie sięgają one choćby po propozycje ambitne i kulturę „wysoką”, nie wykorzystują przy tym jednak w sposób optymalny i twórczy działań z zakresu edukacji kulturalnej. Ta koncentruje się na ogół wg autorów badań na edukacji artystycznej i rozwoju indywidualnych talentów. Siłą analizowanych ośrodków kultury jest otwartość na współpracę międzyinstytucjonalną. Chętnie angażują się one w działania z innymi podmiotami tak publicznymi, jak i pozarządowymi, powiększając w ten sposób zakres swojego społecznego oddziaływania. To osłabiane jest jednak przez brak długofalowego planowania realizowanych przedsięwzięć. Bardzo często są one wynikiem spontanicznie pojawiających się pomysłów.

Opisany powyżej stan zastany w badanych instytucjach kultury wskazuje, że posiadają one istotne i znaczące możliwości wpływania na społeczność lokalną. Z punktu widzenia wzmacniania kapitału społecznego wiele z tych środków pozostaje jednak, mimo potencjalnych szans, niewykorzystanych. Do zmiany tak zdefiniowanego stanu rzeczy konieczna jest zdaniem autorów badania zmiana sposobu postrzegania gminnych ośrodków kultury i ich roli w społeczności lokalnej i polityce rozwoju. Ta dokonała się już na poziomie strategii centralnych (choćby we wspominanym SRKS), pora by owa redefinicja poszła dalej, czy raczej niżej (z punktu widzenia szczebli administracji publicznej). Do tego potrzebne są jednak działania edukacyjne dla samych kadr kultury (rozumianych szeroko, a więc obejmujących również samorządowców). Niezbędne jest zwiększenie świadomości, czym jest kapitał społeczny i w jaki sposób można go wzmacniać poprzez uczestnictwo w kulturze. Tu otwiera się duże pole do działania dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz innych instytucji wspomagających sektor kultury.

Zwracał na to także uwagę Wojciech Knapik, który zgodził się z rekomendacjami zaproponowanymi przez badaczy. Wyraził on jednak wątpliwość, co do modelu rozwoju instytucji kultury, jaki powinien zostać uznany za optymalny. Mowa tutaj o swego rodzaju schizofrenii, jaka powstaje, kiedy jednocześnie postuluje się promowanie partycypacyjnego zarządzania oraz, po drugiej stronie, oparcia instytucji na mocnym, niezależnym liderze. Podejścia te nie wykluczają się, niemniej zebrani uznali, że konieczne jest wypracowanie praktycznych ram funkcjonowania obu tych rozwiązań. Podobnie rzecz ma się z dwoma postulatami kierowanymi jednocześnie do lokalnych instytucji kultury. Pierwszy brzmi „zarabiajcie na swoje utrzymanie, róbcie jak najwięcej”, a drugi „bądźcie społecznie zaangażowani, kreujcie przemyślane i skuteczne przedsięwzięcia”.

Alternatywne projekty – punkty styczne, kontrowersje, rekomendacje
W duchu poszukiwania potwierdzenia bądź zaprzeczenia wniosków przedstawionych w badaniu Kompetencje Kadr Kultury odbyła się druga jego część, na którą składały się prezentacje innych projektów badawczych realizowanych przez regionalne obserwatoria kultury w Katowicach, Poznaniu, Gdańsku i Bydgoszczy. Jako pierwszy głos zabrał Marcin Poprawski z Regionalnego Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu. Zgodził się on z głównymi tezami przedstawionego badania. Zwrócił uwagę, że pokrywają się one z wnioskami projektów realizowanych przez jego jednostkę. Podkreślał, że wzmacnianie kapitału społecznego jest często dość nisko wśród priorytetów kadr kultury, co pokazuje zarówno przedstawiony raport MIK, jak i badania realizowane w Wielkopolsce.

Kolejnym mówcą był Maciej Zygmunt, przedstawiciel Regionalnego Ośrodka Kultury w Katowicach. Zwrócił on uwagę na problem negatywnego kapitału społecznego. Uzupełniając przedstawione przez zespół MIK rekomendacje, sugerował on, że programując działalność instytucji kultury należy zwrócić szczególną uwagę na konieczność poszerzania ich włączającego charakteru. Jednostki te nie mogą kierować swojej oferty wyłącznie do osób funkcjonujących już w obiegach społecznych. Powinny w możliwie dużym stopniu angażować się w inkluzję osób wykluczonych społecznie.

Na podobny problem zwróciła uwagę Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?”. Jej zdaniem sporym problemem jest podejście dyrekcji do pracowników instytucji kultury. Niewłączani do zarządzania pracownicy niechętnie włączają do działań domów kultury społeczność lokalną. Bo i jak, skoro są wykonawcami, nie współrealizatorami i kreatorami działań? Innym, przedstawionym przez Olgę Marcinkiewicz problemem, była postawa władz samorządowych, w ramach której zaobserwować można stałą i wciąż rosnącą presję na liczby – wskaźniki rezultatu działań instytucji kultury.

Problem częściowego braku świadomości kadr, co do celów, jakich mają się podejmować, postawił Sławomir Czarnecki z Instytutu Kultury Miejskiej w Gdańsku. W jego opinii mamy doczynienia z sytuacją, gdzie na szczeblu centralnym, czy regionalnym tworzone są kolejne strategie przypisujące instytucjom kultury nowe funkcje. Te nie są na ogół w żaden sposób ani przekazywane, ani też wprost komunikowane tym jednostkom. Przez to ich kadry funkcjonują w warunkach wysokiej niepewności co do misji i celów, które powinny być przez nie realizowane. To popycha badane podmioty do bardzo tradycyjnego podchodzenia do swoich działań. Skupiają się one bardziej na edukacji artystycznej niż np. kształtowaniu kapitału społecznego. I choć wśród zebranych w Małopolskim Instytucie Kultury panowała ogólna zgoda, co do zasadniczych diagnoz i konkluzji zawartych w omawianym badaniu, wciąż otwarte pozostaje pytanie o styl i sposób dochodzenia do modelu działalności stymulującego kapitał społeczny.

Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?
Ta ostatnia problematyka omawiana była szerzej podczas panelu wieńczącego seminarium. Swoje spostrzeżenia przedstawili tu prof. Jerzy Hausner oraz prof. Marek Krajewski. Wątpliwości budzi m.in. możliwość wypracowania optymalnego rozwojowo modelu zarządzania ośrodkami kultury. Z jednej strony postulowano dążenie do uspołecznienia instytucji, której skrajną postacią może być niekoniecznie pozytywny przykład przywoływanego przez prof. Jerzego Hausnera warszawskiego Domu Kultury Śródmieście. Instytucja ta jako pierwsza w Polsce oddała w 2013 roku cały swój budżet w ręce mieszkańców (poprzez budżet partycypacyjny). Z drugiej strony w prowadzonej w MIK dyskusji pojawiał się nie tak rzadki i często pozytywny schemat zarządzania oparty na mocnym i w dużej mierze autonomicznym liderze, inicjującym zgodnie ze swoją wizją innowacyjny program kulturalny. Nie sposób ocenić, które z rozwiązań ma większe szanse stymulować kapitał społeczny. Wszystko jest tu kwestią oceny indywidualnych przypadków. Najpewniej optymalny okaże się, jak to zwykle bywa, model łączący w sposób płynny oba te podejścia.

Podobne trudności rodzi wzywanie instytucji kultury do obligatoryjnego tworzenia długofalowych strategii działania. Mimo że jest to obecnie silnie eksponowana moda w instytucjach publicznych, nie jest ona przyjmowana bezkrytycznie. Obecni w MIK dyskutanci, a wśród nich m.in. prof. Marek Krajewski zwracali uwagę, że strategia może zniewalać instytucję, która ją wdraża. Zamiast do rozwoju, może się ona przyczynić do utraty nadarzających się okazji. Wątpliwości budzi także jakość tego typu dokumentów, pisanych w wielu przypadkach ad hoc przez specjalizujące się w tym instytucje zewnętrzne. Lepszym rozwiązaniem mogą się w tym kontekście okazać bardziej elastyczne średniookresowe taktyki, na co wskazywał prof. Krajewski.

Poważną barierą dla rozwoju kapitału społecznego w ramach działalności instytucji kulturalnych mogą się okazać paradoksalnie samorządowe inwestycje w kulturę. Niepokój ten – wyrażony przez autorów badania – zdecydowanie podzielił prof. Hausner. Jego zdaniem ogromne koszty, jakie pociągają za sobą inwestycje kubaturowe dostrzeżone zostaną dopiero za kilka lat. Trzeba pamiętać, że nowy budynek to także nowe wydatki związane z jego utrzymaniem. Dążąc do realizacji spektakularnej inwestycji często się o tym zapomina (szczególnie kiedy te realizowana jest relatywnie niewielkim kosztem przy wsparciu środków zewnętrznych), a negatywnym efektem pośrednim takiej sytuacji może być ograniczenie działalności merytorycznej ośrodków kultury poprzez przeznaczanie coraz większej części ich budżetów na samo utrzymanie obiektów, w których funkcjonują.

Prof. Krajewski zwracał także uwagę na pewną dwoistość kapitału społecznego, sygnalizowaną we wstępie do niniejszego tekstu. Ten może być bowiem atrybutem tak wąskich, jak i szerszych grup społecznych. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której znające się dobrze osoby czerpią wzajemne korzyści ze swojej relacji. Taka forma opisywanego zasobu bywa określana jako wiążący kapitał społeczny. Jest on wykluczający i jako taki niepożądany. Pozytywnym i oczekiwanym jest za to tzw. pomostowy kapitał społeczny – włączający, wspierający kooperację i zachęcający do większej aktywności tych, którzy do tej pory znajdowali się na uboczu życia społecznego (realnie bądź pozornie).

Kwestią osobną, będącą niejako obok prowadzonych badań, jest obecny w nauce od dawna problem z mierzeniem kapitału społecznego. Sygnalizowali to wszyscy uczestnicy spotkania. Najpopularniejsze do tej pory wskaźniki nie spełniają swojej roli. Frekwencja wyborcza może, ale – szczególnie w polskich warunkach – nie musi obrazować indywidualnych i społecznych postaw obywatelskich (bierna postawa podczas wyborów także może być świadomym wyrazem opinii); liczba organizacji pozarządowych także obarczona jest odchyleniami związanymi z powstawaniem szeregu organizacji quasi-NGO (forma organizacji pozarządowej jest tu wyłącznie przepustką np. do ubiegania się o środki grantowe). W odpowiedzi na te niedoskonałości prof. Krajewski poszukiwał nowych ścieżek mierzenia kapitału społecznego, prowadzących przez wskaźniki związane z lokalną skalą wandalizmu, liczbą spółdzielni oraz innego rodzaju inicjatyw społecznych, czy w końcu trudnym do skwantyfikowania poziomem troski o przestrzeń publiczną.

Podsumowanie
Ogólne wnioski płynące z przywoływanych badań i opisywanej dyskusji, mimo wielu elementów wymagających poprawy, są jednak pozytywne. Należy podkreślić, że tak zdaniem autorów badania, jak i obu zaproszonych do dyskusji ekspertów oraz pozostałych gości, instytucje kultury odgrywają istotną rolę w budowaniu kapitału społecznego. Jednocześnie jednak panuje zgoda, co do tego, że badane ośrodki nie wykorzystują w pełni posiadanego w tym zakresie potencjału. Istnieje szansa, że zrealizowany projekt będzie bodźcem do zmiany tego stanu rzeczy. Z całą pewnością nie daje on odpowiedzi na wszystkie pojawiające się pytania. Bez wątpienia przybliża nas jednak do poznania i zrozumienia problemów i barier z jakimi zmagają się w swojej pracy kadry kultury.

Łukasz Maźnica

Wybrane komentarze zaproszonych gości:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/feed/ 1
Raport o stanie samorządności terytorialnej w Polsce. Obszar kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/02/15/raport-o-stanie-samorzadnosci-terytorialnej-w-polsce-obszar-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/02/15/raport-o-stanie-samorzadnosci-terytorialnej-w-polsce-obszar-kultury/#comments Fri, 15 Feb 2013 12:09:54 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4582 czytaj więcej]]> Zapraszamy Państwa do zapoznania się z Raportem o stanie samorządności terytorialnej w Polsce opracowanym przez zespół prof. Jerzego Hausnera. Raport wydała Małopolska Szkoła Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Celem tego opracowania jest wskazanie narastających dysfunkcji, zasadniczych dylematów, koniecznych działań odnoszących się do funkcjonowania samorządów (gmin, powiatów, regionów) w Polsce.

We wstępie publikacji autorzy piszą tak:

Naszym zdaniem – i to w Raporcie staramy się wykazać – podstawową funkcją samorządności terytorialnej powinno być pobudzanie i kierunkowanie lokalnego i regionalnego rozwoju społeczno-gospodarczego. Dlatego zastanawiamy się nad tym, w jakim stopniu JST faktycznie spełniają tę funkcję, a także w jaki sposób mogą prowadzić skuteczną politykę rozwoju, jakie czynniki im w tym przeszkadzają oraz jakie potrzebne są tu zmiany.

W rozdziale trzecim raportu pt. WYKONYWANIE ZADAŃ PRZEZ JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO analizującym najważniejsze zagadnienia funkcjonowania JST w sferze świadczenia usług publicznych ustęp poświęcony kulturze opracowała Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury. Są to strony 66-67.

Warto też zaznaczyć, że wzrastająca aktywność obywatelska w obszarze kultury i sztuki (dająca się zauważyć szczególnie w wielkich miastach), obejmująca zarówno podmioty trzeciego sektora, jak i działania całkowicie indywidualne, wręcz prywatne, powinna zostać zauważona i uwzględniona przez instytucje samorządowe. Być może to właśnie instytucje kultury powinny móc statutowo wspierać działalność słabszych organizacyjnie osób fizycznych i prawnych, tworząc swojego rodzaju klastry obiegów kultury, finansowane ze środków publicznych. Wymagałoby to jednak nowego zdefiniowania ich sposobu pracy i kultury organizacyjnej oraz przekazania właściwych kompetencji i środków ze strony samorządu.

Cały raport można znaleźć tu >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/02/15/raport-o-stanie-samorzadnosci-terytorialnej-w-polsce-obszar-kultury/feed/ 0
Rok Paktu dla kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/05/25/rok-paktu-dla-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/05/25/rok-paktu-dla-kultury/#comments Fri, 25 May 2012 12:35:01 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3896 czytaj więcej]]> Minął rok odkąd Rząd Rzeczpospolitej Polskiej reprezentowany przez Prezesa Rady Ministrów pana Donalda Tuska i ruch społeczny Obywatele Kultury roku podpisali 14 maja 2011 Pakt dla Kultury – umowę społeczną, która określiła zakres zobowiązań państwa w dziedzinie kultury i edukacji kulturalnej. Z tej okazji obywatele i rząd wydali szereg oświadczeń i podsumowań. Najkrócej rok funkcjonowania paktu podsumował prof. Andrzej Mencwel w wywiadzie udzielonym Romanowi Pawłowskiemu z Gazety Wyborczej:

Pakt obowiązuje, władza wywiązuje się z zapisów, zwłaszcza jeśli chodzi o zwiększenie wydatków z budżetu na kulturę. W tym roku jest o 100 mln zł więcej, i to na ważne programy: narodowe i regionalne kolekcje sztuki współczesnej, infrastrukturę domów kultury, edukację medialną.

To dlaczego jest tak źle, skoro jest tak dobrze?

Bo nie został utrwalony mechanizm negocjacyjny, który miał stać się płaszczyzną dialogu państwa ze społeczeństwem.
(źródło: Gazeta Wyborcza)

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przygotowało dokument oraz prezentację z podsumowaniem działań zrealizowanych w ramach Paktu. Są w nich wyszczególnione wszystkie podjęte działania, które realizują postulaty paktu oraz plany na kolejne lata. Już w 2013 roku budżet państwa na kulturę może przekroczyć 1%, co było podstawowym postulatem Obywateli kultury.

Prof. Jerzy Hausner wspólnie z prof. Andrzejem Mencwelem opublikowali manifest przypominający główny cel podpisania paktu: uspołecznienie tworzenia i zarządzania politykami kulturalnymi państwa:

Nowa polityka kulturalna, wyzbyta takich kosztownych mistyfikacji, winna otwierać wszystkie placówki kultury na swoje bezpośrednie otoczenie, oddawać je ludziom do współtworzenia, przekraczać wszędzie, gdzie to osiągalne, podziały na nabywców i producentów, widzów i aktorów, twórców i odbiorców. Zrozumienie i stymulowanie możliwości, jakie takiej otwartości i współtworzeniu dają nowe media, przede wszystkim internet, musi stanowić istotny komponent nowej polityki kulturalnej, pojmowanej jako całościowa polityka społeczna. Tylko tymi sposobami możemy uleczyć istniejące instytucje kultury z wiadomych dolegliwości i schorzeń – politycznego klientelizmu (zwłaszcza telewizji), zawodowo-korporacyjnej wsobności (zwłaszcza teatrów), estetyzującego izolacjonizmu (zwłaszcza galerii). Funkcjonujące tak jak dotąd, zbierające lwią część dostępnych publicznych środków, tworzą one zasadniczo kulturę dla wybranych, przybytki dla uprzywilejowanych, salony dla samych siebie. A nam potrzebna jest kultura zmiany, a nie przetrwania, społecznego rozwoju, a nie zastoju, humanistycznej pełni, a nie selektywnego wykluczania. Mija rok i trzeba prawdzie spojrzeć w oczy. Niewiele z tego, co zakładał i do czego zobowiązywał „Pakt dla Kultury”, zostało osiągnięte i weszło w życie. I to nie dlatego, że Obywatele Kultury czegokolwiek zaniechali lub zaniedbali. Przeciwnie – rozszerzenie ich działalności, pobudzenie aktywności środowisk, pakty regionalne i miejskie, jakie dotąd zawarto, to potwierdzają. Samorzutna obrona przedszkoli i szkół, bibliotek i domów kultury tworzy ogniwa nowego społeczeństwa obywatelskiego, a pojawiają się też inicjatywy innych paktów – dla edukacji czy nauki. Natomiast rządzący, którzy, tak wierzymy, podpisywali ten Pakt w dobrej wierze, sprowadzili jego zobowiązania do nielicznych i nieznacznych urzędowych posunięć. Wygląda więc na to, że aksjologicznej warstwy tego porozumienia albo nie zrozumieli, albo nie przyjęli. Co w końcu oznacza, że urzędują dalej tak, jak dotąd, co najwyżej, częściej usprawiedliwiając to, że nie da się inaczej. (źródło: Obywatele kultury)

Zapraszamy również do obejrzenia rozmowy Beaty Chmiel z Jackiem Żakowskim z tygodnika Polityka

Zdanie inaczej się nie da z manifestu Hausnera i Mencwela jest kluczowe. Polska kultura sektora publicznego przypomina pędzący pociąg: skład jest coraz bardziej luksusowy (fundusze unijne na rozwój infrastruktury kultury), w przedziałach jest luźno (pasażerów mniej, bo choć oferta dobra, nie odpowiada na potrzeby), lokomotywa coraz bardziej zużyta (kryzys finansowania bieżącej działalności), a maszynista chce jeszcze przyspieszyć. Decydenci mają zatem poważniejsze problemy niż partycypacja społeczna.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/05/25/rok-paktu-dla-kultury/feed/ 1
Kurs na innowacje. Jak wyprowadzić Polskę z rozwojowego dryfu. Znaczenie sektora kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/03/01/kurs-na-innowacje-jak-wyprowadzic-polske-z-rozwojowego-dryfu-znaczenie-sektora-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/03/01/kurs-na-innowacje-jak-wyprowadzic-polske-z-rozwojowego-dryfu-znaczenie-sektora-kultury/#comments Thu, 01 Mar 2012 14:15:13 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3525 czytaj więcej]]>

Zapraszamy do zapoznania się z raportem Kurs na innowacje. Jak wyprowadzić Polskę z rozwojowego dryfu wydanym przez Fundację Gospodarki i Administracji Publicznej. Publikację opracowali: Tomasz Geodecki, Grzegorz Gorzelak, Jarosław Górniak, Jerzy Hausner, Stanisław Mazur, Jacek Szlachta, Janusz Zaleski. Recenzję raportu opracowaną przez Witolda Gadomskiego można przeczytać na portalu wyborcza.pl.

Tezą raportu jest wskazanie, że ukształtowany w okresie dwóch ostatnich dekad model rozwoju naszego kraju powoli, ale wyraźnie się wyczerpuje – Polska znalazła się w rozwojowym dryfie. Aby to zmienić konieczne staje się przejście do formuły „dyfuzji kreatywnej”, w której importowi technologii i odpowiadających im rozwiązań zarządczych towarzyszą intensywne starania o ich twórczą, a nie wyłącznie imitacyjną adaptację i rozwinięcie. Celem powinien być realny wzrost innowacyjności gospodarki, nie uda się tego dokonać bez zmian w środowisku otoczenia gospodarki:

Dla polityki rozwoju kluczowe znaczenie mają charakter i różnorodność otoczenia instytucjonalnego gospodarki, determinujące efektywność adaptacyjną i innowacyjność podmiotów gospodarczych. Polityka ta musi bowiem umiejętnie pogodzić domenę rynku i domenę publiczną, połączyć rynkową konkurencję i partnerskie zarządzanie publiczne (wielopoziomowe współzarządzanie). Nie polega ona na scentralizowanym planowaniu gospodarczym i odgórnym narzucaniu form i profilu gospodarowania

W raporcie są zatem poruszane również kwestie kultury, ponieważ „usługi” oferowane przez sektor kultury (w rozumieniu np. Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego) są kluczowe we wdrażaniu zmian strukturalnych związanych z „przestawieniem się” na inny model rozwoju.

Między potencjałem badawczym i potencjałem innowacyjnym nie ma bezpośredniego i automatycznego związku. Popyt na wyniki prac badawczo-rozwojowych zależy od wielu czynników, które w Polsce wciąż występują w niewielkiej skali. Jeśli chcemy ukształtować u nas proinnowacyjny model rozwojowy, to zmianom gospodarczym muszą zacząć towarzyszyć adekwatne przemiany społeczne i instytucjonalne w takich obszarach, jak kultura, edukacja, szkolnictwo wyższe i nauka.

Muszą zatem zostać przeprowadzone zasadnicze zmiany w administracji publicznej i gospodarce. I tylko w ten sposób będzie można przełamać wewnętrzny dryf rozwojowy, a zarazem sprostać zewnętrznym wyzwaniom, z których najważniejsze to:

  • wzmocnienie potencjału kreatywnego jako warunek zapewnienia innowacyjności i trwałej konkurencyjności gospodarki;
  • dokonanie głębokich zmian w systemie edukacji pod kątem rozwijania edukacji dla kreatywności, edukacji kulturowej, edukacji medialnej oraz edukacji obywatelskiej;
  • kształtowanie przestrzeni publicznej generującej aktywność obywatelską i twórczą.

Jaki jest punkt startu Małopolski na tle Europy?

Żaden z polskich regionów – nawet metropolitalnych – nie może zostać uznany za mający wysoki potencjał wiedzy. W Regional Innovation Scoreboard (dane z 2006 r.) na 226 regionów europejskich województwo mazowieckie (czyli de facto Warszawa) zostało sklasyfi kowane na 65. miejscu, województwo małopolskie na 132.

Wszystkie cytaty pochodzą z publikacji Kurs na innowacje. Jak wyprowadzić Polskę z rozwojowego dryfu.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/03/01/kurs-na-innowacje-jak-wyprowadzic-polske-z-rozwojowego-dryfu-znaczenie-sektora-kultury/feed/ 1
Konsultacje Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego w Małopolsce http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/04/20/konsultacje-strategii-rozwoju-kapitalu-spolecznego-w-malopolsce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/04/20/konsultacje-strategii-rozwoju-kapitalu-spolecznego-w-malopolsce/#comments Wed, 20 Apr 2011 11:22:06 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1297 czytaj więcej]]>

O konieczności budowania zaufania społeczeństwa do państwa, potrzebie kształcenia przez całe życie, wspieraniu mediów w pełnieniu ich roli misyjnej, współpracy pozwalającej osiągać cele w dłuższym okresie – mówili 19 kwietnia naukowcy, dziennikarze, przedstawiciele samorządu regionalnego oraz instytucji zajmujących się polityką społeczną podczas konsultacji poświęconych rządowemu projektowi Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020. Spotkanie odbyło się w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Samorząd województwa, który przygotowuje opinię na temat projektu, do dyskusji nad dokumentem zaprosił ekspertów. (źródło: Województwo Małopolskie)

W spotkaniu uczestniczyli m.in. Jacek Woźniak, zastępca dyrektora Departamentu Polityki Regionalnej Urzędu Marszałkowskiego, Krzysztof Markiel, dyrektor Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego, Piotr Legutko, redaktor naczelny „Dziennika Polskiego”, dr hab. inż. architekt Aleksander Noworól, profesor w Instytucie Spraw Publicznych UJ, prof. dr hab. Grażyna Prawelska-Skrzypek, kierownik Katedry Metod i Technik Zarządzania w Sektorze Publicznym Instytutu Spraw Publicznych UJ, Wioletta Wilimska, dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Krakowie.

Konferencja Strategie dla kultury - kultura dla rozwoju

14 kwietnia, podczas konferencji „Strategie dla kultury – kultura dla rozwoju” prof. Jerzy Hausner, współtwórca założeń Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego zaprezentował jej założenia i wyzwania, których trzeba się podjąć, aby strategia „zadziałała”. Instytucje kultury w strategii tej pełnią niezwykle istotną rolę – powinny one stać się miejscami aktywnego uczestnictwa w kulturze oraz instytucjami rozwoju kompetencji społecznych i kulturowych. Powstaje ona w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w konsultacjach społecznych tej strategii, które rozpoczęły się 12 kwietnia 2011 roku.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/04/20/konsultacje-strategii-rozwoju-kapitalu-spolecznego-w-malopolsce/feed/ 0
Rewolucja kulturalna Hausnera http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/04/02/rewolucja-kulturalna-hausnera/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/04/02/rewolucja-kulturalna-hausnera/#comments Fri, 02 Apr 2010 16:07:02 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=121 czytaj więcej]]>

Instytucje kulturalne rządzą się regułami socjalistycznego zakładu pracy, strukturalnie wciąż tkwią w PRL. Królują w nich oportunizm, etatyzm i przerost zatrudnienia – uważa b. wicepremier Jerzy Hausner przygotowujący na zlecenie rządu radykalną reformę zarządzania kulturą.

Wywiad z Jerzym Hausnerem na temat planu reformy kultury (tekst „założycielski” debaty o kulturze). Więcej Wyborcza.pl

Project Management Plan

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/04/02/rewolucja-kulturalna-hausnera/feed/ 0