Badania w kulturze » prawo kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 XXX spotkanie Forum Kraków http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/02/21/xxx-spotkanie-forum-krakow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/02/21/xxx-spotkanie-forum-krakow/#comments Tue, 21 Feb 2017 13:07:09 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6181 czytaj więcej]]> XXX spotkanie Forum Kraków, o charakterze wewnętrznym, odbyło się w dniach 20–21 lutego 2017 roku i miało na celu wypracowanie nowej strategii działania wobec zmian zachodzących w sektorze animacji kultury na szczeblu centralnym, przede wszystkim na styku działań podejmowanych przez Narodowe Centrum Kultury oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, takich jak obniżenie dotacji MKiDN dla NCK na realizację programu Bardzo Młoda Kultura i zainicjowanie przez MKiDN cyklu spotkań dotyczących zmiany ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej (wrócił też pomysł odrębnej ustawy dla domów kultury).

26 stycznia 2017 roku Forum Kraków uczestniczyło w pierwszym takim spotkaniu konsultacyjnym, dotyczącym zmian i kierunków rozwoju w obszarze kultury, szczególnie tych dotyczących funkcjonowania domów kultury oraz animacji i edukacji. Kolejne spotkania zostały zapowiedziane, mają odbywać się raz na kwartał. Na styczniowe spotkanie Forum Kraków przygotowało stanowisko w sprawie zmiany Ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej w zakresie funkcjonowania domów, ośrodków i centrów kultury, opublikowane na stronie FK. Członkowie Forum Kraków ustalili, że w spotkaniach tych należy dalej uczestniczyć, aby po pierwsze być na bieżąco informowanym o proponowanych przez MKiDN zmianach, a po drugie – aby móc informować o stanowisku animatorów kultury wobec tych propozycji.

Forum Kraków poruszyło również sprawę wiadomości NCK, które 9 lutego 2017 roku poinformowało pismem wszystkich regionalnych operatorów programu Bardzo Młoda Kultura o decyzji MKiDN dotyczącej obniżenia całościowego budżetu programu na rok 2017 o połowę (z 4 mln do 2 mln zł). W opinii członków Forum Kraków jest to decyzja niedobra dla rozwoju edukacji kulturowej w Polsce, podważa ona również zaufanie do wszelkich umów zawieranych przez MKiDN i NCK z samorządowymi instytucjami kultury. Decyzja ta została ogłoszona bardzo późno, już w trakcie realizacji programu na rok 2017, w sytuacji, kiedy operatorzy rozpoczęli już działania i związali się umowami z partnerami i beneficjentami programu. Forum Kraków solidaryzuje się z operatorami programu Bardzo Młoda Kultura w ich staraniach o przywrócenie budżetu w jego ustalonej wcześniej wysokości, jak również podejmie się możliwych działań wspierających rozwój programu.

W spotkaniu uczestniczyli: Paweł Gogołek, Wojciech Szuniewicz, Tomasz Ignalski, Aleksandra Zając, Piotr Wyrobiec, Marcin Jasiński, Marta Włodarska, Sławomir Księżak, Agata Lisowicz-Wala, Anna Michalak-Pawłowska, Mariusz Wróbel. Spotkanie moderowała Joanna Orlik.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/02/21/xxx-spotkanie-forum-krakow/feed/ 0
Samorządy w Małopolsce łączą instytucje kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/08/samorzady-w-malopolsce-lacza-instytucje-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/08/samorzady-w-malopolsce-lacza-instytucje-kultury/#comments Tue, 08 Sep 2015 14:51:16 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5607 czytaj więcej]]> Rada Miasta Zakopane 3 września 2015 przyjęła uchwałę o zamiarze połączenia Biura Promocji Zakopanego i Miejskiej Galerii Sztuki w nową instytucję pod nazwą Zakopiańskie Centrum Kultury. Nie tylko pod Tatrami przyjmowane są takie uchwały, podobne są procedowane w Gminie Szaflary, w Gminie Bukowno, w Gminie Iwanowice, w Gminie Świątniki Górne i w Gminie Limanowa. Zazwyczaj dotyczą one połączenia centrum kultury i biblioteki w jedną nową instytucję kultury, czasem w grę wchodzą jeszcze muzea, tak jest w Świątnikach i Limanowej.

Na mocy ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz ustawy o bibliotekach i muzeach organizatorzy instytucji kultury (czyli np. samorządy) mają prawo powoływać, likwidować i łączyć instytucje kultury z zachowaniem określonych procedur. W zamierzeniu prawo takie może służyć efektywnemu wydatkowaniu środków publicznych oraz wprowadzaniu najdogodniejszego lokalnie modelu zapewniania usług publicznych w obszarze kultury. Warto wskazać, że większość instytucji kultury samorządy niejako „otrzymały w prowadzenie” w trakcie realizacji reformy samorządowej. Zatem nie zawsze odziedziczony system instytucjonalny może być zgodny z lokalną strategią rozwoju kultury. Tyle teoria, w praktyce samorządy przede wszystkim łączą instytucje dla różnie pojmowanych oszczędności oraz powodów infrastrukturalnych, kiedy np. w jednym budynku jest wielu gospodarzy.

Najczęściej takie uzasadnienie brzmi: Połączenie instytucji pomoże w promowaniu czytelnictwa chociażby poprzez organizację spotkań z autorami. Dokonanie połączenia tych podmiotów wpłynie korzystnie na działania podejmowane w obszarze organizowania działalności kulturalnej i nie ulegnie obniżeniu jakość świadczonych usług. Dzięki temu zagwarantowany zostanie lepszy dostęp do zasobów muzealnych, który wielokrotnie jest ograniczony ze względu na ograniczone zasoby kadrowe. Nowo utworzone [nazwa instytucji] da możliwość pełniejszego wykorzystania zasobów materialnych i merytorycznych tych instytucji. Działania tych podmiotów niejednokrotnie się przenikają i uzupełniają. Połączenie umożliwi również pełniejsze wykorzystanie zasobów materialnych instytucji i sprawniejszą organizację pracy merytorycznej. Stworzy możliwość elastycznego dysponowania pracownikami oraz ustalenia harmonogramu pracy w taki sposób, by najbardziej wszechstronnie zostały realizowane cele i zadania jednostki, a godziny jej funkcjonowania dostosowane będą do potrzeb lokalnej społeczności. Połączenie umożliwi zaplanowanie pracy rocznej, jako jednego organu instytucjonalnego, przy realizacji jednego budżetu dającego niższe koszty i możliwość lepszego nadzoru.

Uzasadnienia takie są zazwyczaj postulatywne, a w ich zapisie gminy posługują się gotowcami przygotowanymi specjalnie pod zapisy ustawowe. Praktycznie w żadnych uzasadnieniach do przyjmowanych uchwał nie ma wyliczeń, ekspertyz, opracowań wyjaśniających dlaczego takie postulaty mogą się ziścić. Zatem trudno jest obecnie stwierdzić, które tego typu działania mają sens, a które są wyłącznie próbą większego podporządkowania instytucji samorządom. Ogranicza tego typu nieprzemyślane działania (jeśli w grę wchodzi biblioteki) ustawowy obowiązek uzyskania zgody ze strony MKiDN. Dla przykładu, w pierwszej połowie 2014 wyraziło ono zgodę na połączanie w jednym przypadku, a w dziewięciu odmówiło.

To, co dla samorządów może być plusem wynikającym z połączenia instytucji (lepsze wykorzystanie zasobów kadrowych i infrastrukturalnych, jednolity program kulturalny) dla zespołu nowej instytucji i odbiorców może być problemem (odrywanie od zadań i przepracowanie zespołu, realizacja jednych zadań kosztem innych np. tych muzealnych i bibliotecznych, brak dobrze pojętej konkurencji i możliwości kooperacji, wybór jednej ścieżki rozwoju zamiast kilku wzajemnie uzupełniających się).

Ciekawe zatem, jak potoczą się losy wyżej wzmiankowanych uchwał o zamiarze połączenia instytucji?

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/08/samorzady-w-malopolsce-lacza-instytucje-kultury/feed/ 0
Nowe założenia ustawy MAC o samorządach a obszar kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/11/nowe-zalozenia-ustawy-mac-o-samorzadach-a-obszar-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/11/nowe-zalozenia-ustawy-mac-o-samorzadach-a-obszar-kultury/#comments Fri, 11 Jan 2013 15:37:30 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4401 czytaj więcej]]> Ministerstwo Cyfryzacji i Administracji przestawiło na konferencji prasowej, dnia 9 stycznia 2013 roku dwa dokumenty dotyczące funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego. Jednym z nich był raport Ocena funkcjonowania samorządu lokalnego. W oparciu o ten raport MAC przedstawi w najbliższym czasie do konsultacji społecznych założenia do ustawy o poprawie warunków świadczenia usług przez jednostki samorządu terytorialnego. Celem nowej ustawy ma być deregulacja oraz uelastycznienie organizacyjnych form wykonywania zadań publicznych.

Jednym z obszarów wykonywania usług przez samorządy jest kultura. Również i w tym zakresie MAC proponuje zmiany. Z przedstawionych materiałów można wydedukować, że podstawową zmianą ma być zniesienie wymogu realizacji usług społecznych przez samorządy, w obszarze kultury, poprzez powołaną, oddzielną instytucję kultury (minimalny ustawowy standard to przynajmniej jedna biblioteka lub inna instytucja kultury, w ramach której funkcjonuje również biblioteka publiczna). Ustawa ma wprowadzić:

możliwość organizowania działalności kulturalnej dodatkowo w formie samorządowej jednostki budżetowej lub samorządowego zakładu budżetowego. [ponieważ] Samorządy mają ograniczoną sferę decyzji organizacyjnych (np. działalność kultur. tylko w formie samodzielnej osoby prawnej) (źródło: mac.gov.pl)

W dokumencie Ocena funkcjonowania samorządu lokalnego znajduje się taki fragment:

Prawo wymaga, aby każda gmina posiadała bibliotekę publiczną (por. art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o bibliotekach). Co więcej, zgodnie z literą prawa, biblioteka publiczna, z zasady niegenerująca przychodów, powinna posiadać osobowość prawną albo wchodzić w skład innej instytucji kultury. Warto zastanowić się, czy takie rozwiązania instytucjonalne są konieczne i nie można zapewnić wykonywania usług bibliotecznych w inny sposób. Nakaz prowadzenia działalności kulturalnej w formie instytucji kultury zawiera art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Z jednej strony oznacza to, że działalność kulturalna w gminie musi być wykonywana przez instytucję kultury i nie można prowadzić jej przy pomocy np. organizacji pozarządowych, urzędu gminy. Z drugiej strony z punktu widzenia specyfiki usług, nieracjonalne jest, by instytucje, które prowadzą działalność praktycznie nieodpłatnie, działały w ramach formy organizacyjnej posiadającej osobowość prawną. Osobowość prawna ma sens tam, gdzie trzeba wydzielić ryzyko, połączyć kapitały różnych właścicieli, czy celem jest samowystarczalność danej instytucji. Tak w przypadku bibliotek publicznych, jak domów i ośrodków kultury, klubów czy świetlic – w obowiązującym stanie prawnym – nie zachodzi żadna z tych przesłanek. (źródło: Ocena funkcjonowania samorządu lokalnego)

Dalej autorzy raportu piszą:

Systemowe zmiany w tym zakresie mogłyby uwolnić przestrzeń dla racjonalizacji kosztów instytucji publicznych, większej dostępności i integracji usług świadczonych mieszkańcom oraz pozwolić na zdyskontowanie szans, jakie stwarza informatyzacja.

Można zatem powiedzieć, że w zamierzeniu MAC samorządy lokalne powinny móc tworzyć , w oparciu o nową ustawę, bardziej racjonalne rozwiązania instytucjonalne w zakresie świadczenia usług kulturalnych (w raporcie podobne uwagi dotyczą polityki społecznej i oświatowej) np poprzez:

  • jedną instytucję kulturę dla kilku gmin;
  • realizowanie usług kulturalnych w ramach urzędu bądź innej jednostki budżetowej/ organizacyjnej (np. szkoły);
  • przekierowywanie pieniądzy na rzecz organizacji pozarządowych wykonujących zlecone usługi publiczne.

Plan zmian jest ciekawy: deregulacja instytucjonalna powiązana z większym uspołecznieniem funkcjonowania samorządów. Jednak wielu dyrektorów lokalnych instytucji kultury mogłoby stwierdzić, że jakościowo dobre usługi kulturalne są efektem (choćby minimalnej) niezależności instytucji kultury od samorządów. A warunek utrzymywania instytucji kultury przez lokalny samorząd jest gwarantem prowadzenia jakiejkolwiek działalności kulturalnej i animacji kultury niepolegającej wyłącznie na uatrakcyjnianiu rocznic czy realizacji festynów. Chyba nie do końca tak jest, ale można sobie wyobrazić linię oporu lokalnych instytucji kultury wobec proponowanych w nowej ustawie zmian.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/11/nowe-zalozenia-ustawy-mac-o-samorzadach-a-obszar-kultury/feed/ 7