Badania w kulturze » polityki kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 XXXI Spotkanie Forum Kraków. Samorządowe polityki kulturalne http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/05/25/xxxi-spotkanie-forum-krakow-samorzadowe-polityki-kulturalne/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/05/25/xxxi-spotkanie-forum-krakow-samorzadowe-polityki-kulturalne/#comments Thu, 25 May 2017 09:40:17 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6192 czytaj więcej]]> Trzydzieste pierwsze spotkanie Forum Kraków odbyło się w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie w dniach 25-26 kwietnia 2017 roku. Tematem spotkania były relacje łączące samorządy z kulturą w polu projektowania i wdrażania samorządowych polityk kulturalnych. Samorządy są w Polsce najsilniejszym – zbiorowym – graczem w sektorze kultury. Samodzielnie wdrażają projekty i programy kulturalne, „organizują” liczne instytucje kultury, przekazują środki publiczne innym podmiotom. Ich siła i pozycja wynikają z pozycji hegemona w sektorze kultury w każdej gminie i mieście. Samorządy – poprzez to, co robią, i to, czego nie robią – kreują przestrzeń możliwości i niemożliwości dla innych aktorów w „poszerzonym polu kultury” (obejmującym też pole turystyki, promocji, działań społecznych czy gospodarczych). Wszystkie podmioty społeczne i prywatne, a w całości publiczne instytucje kultury, są zależne (uzależnione) od kierunków rozwoju polityki kulturalnej wybranych przez samorządy. Mecenat prywatnych darczyńców, aktywność i zaangażowanie obywateli (w tym poprzez organizacje pozarządowe), niezależne i „dochodowe” przemysły kreatywne są uzupełnieniem dla aktywności samorządów (ta konstatacja nie dotyczy tylko Warszawy, która z racji swojej wielkości, bogactwa, rynku kulturalnego jest odmienna od reszty kraju).

Obecnie samorządy są w większości świadome tej pozycji i aktywnie modelują swoją rolę w tworzeniu lokalnej/ regionalnej polityki kulturalnej. Nie jest już zazwyczaj tak, że „polityki kulturalnej nie ma”, a samorządy można postrzegać jako niezorientowanych mecenasów kultury (dają na kulturę, nie pytają o wyniki czy „artyzm”). Jednakże pogłębione diagnozy i obserwacje odsłaniają mechanizmy projektowania i wdrażania samorządowych polityk kulturalnych w Polsce. Obok niewątpliwego sukcesu samorządów w przemianie kultury w Polsce lokalnej i metropolitarnej warto zwrócić uwagę na to, jakie procesy „dzieją się” na styku samorządów i innych aktorów „doangażowanych” do projektowania i realizacji samorządowych polityk kulturalnych. Czy jest to obszar narastających dysfunkcji, czy laboratorium zmian społecznych, czy może komercyjny/ frekwencyjny sukces nowych przestrzeni kultury?

Wstępem do dyskusji były dwie prezentacje gości zaproszonych do udziału w Forum Kraków. Jako pierwszy wystąpił Artur Celiński z zespołu czasopisma Res Publica, pomysłodawca i koordynator badania „DNA Miasta: Miejskie Polityki Kulturalne”. Zaprezentował on wyniki najnowszej edycji tego badania. Drugim gościem był Paweł Kubicki z Instytutu Europeistyki UJ, współrealizator dwóch projektów badawczych: „Efekt ESK. W poszukiwaniu nowych miejskich narracji” oraz „Polska lokalna wobec integracji europejskiej. Dekada doświadczeń”.

Prezentacja Artura Celińskiego oparta na danych pochodzących ze 100 największych polskich miast pokazała, że ich samorządowe polityki kulturalne są niezwykle różnorodne. Różni je to, jaką rolę przyjmują samorządy (np. rola płatnika, innowatora, inwestora), jak również to, co jest ich główną domeną (np. promocja przez kulturę, edukacja kulturalna, rewitalizacja społeczna). Cechą wspólną tych miast jest wytworzenie się dominującego ośrodka decyzyjnego, którym jest burmistrz/ prezydent, a którego wspierają raczej nieoficjalne grona doradców (wpływowi dyrektorzy instytucji kultury, wybrani urzędnicy, wybrani przedstawiciele NGO, eksperci zewnętrzni itp.). Zespoły urzędników raczej wykonują polecenia i koordynują wykonanie planów, a rady miejskie zostały całkowicie w obszarze kultury zmarginalizowane. Partycypacja i konsultacje są obecne w projektowaniu polityk kultury, jednak nie mają one większego znaczenia, chyba że pojawia się sytuacja konfliktu, zwarcia politycznego, protestu, kiedy to znaczenie strony społecznej może stać się istotne. W „codziennej” koordynacji polityk kulturalnych aktywność strony społecznej jest znikoma, a funkcjonujący system konsultacji nie wzmacnia pozycji strony społecznej. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że z badań sondażowych osób powiązanych z sektorem kultury wynika, iż wzrasta zadowolenie z funkcjonowania miejskich polityk kultury. Ciekawe jest również zjawisko generalnie coraz słabszej oceny wystawianej przez urzędników organizacjom pozarządowym realizującym projekty z dofinansowaniem miejskim w obszarze kultury. Według urzędników można obserwować impas dotyczący ich innowacyjności, jakości działań, efektywności. Oglądając sprawy od strony finansowej, w kulturze najistotniejsze (w znaczeniu wagi i uwagi skierowanej przez samorządy) są wciąż inwestycje w infrastrukturę (obecnie to problem jej dalszego unowocześniania i rozwoju działalności merytorycznej), działalność kluczowych miejskich instytucji kultury w powiązaniu z „festiwalem promocyjnym” miasta, rozwój edukacji kulturalnej i artystycznej skierowanej do dzieci i młodzieży, działania o charakterze rewitalizacji miejskiej, a na końcu „obdzielenie” dotacjami tych organizacji pozarządowych i instytucji kultury(istnieje kilka modeli tej polityki), które nie partycypują w działaniach obejmujących kluczowe obszary rozwoju kultury w rozumieniu ratusza.

Paweł Kubicki porównywał w swoim wystąpieniu działania w obrębie dużych metropolii, które wzięły udział w konkursie o ESK 2016, oraz przemiany tzw. Polski lokalnej. W ciekawy sposób przedstawił procesy, które zostały zainicjowane w ramach gry o ESK w obszarze kultury. Przede wszystkim nastąpiło „urefleksyjnienie sfery kultury”, a konkurs na ESK stał się istotnym bodźcem do rozmywania symbolicznych granic i stereotypów pomiędzy różnymi środowiskami w mieście. Publiczne instytucje kultury zostały poniekąd pozostawione w tyle przez grona aktywistów i koalicje różnych podmiotów, które nadały ton dyskusji o mieście. Tworzenie aplikacji i programu działań stało się poligonem tworzenia nowych narracji o mieście. Jednakże, jak powiedział Paweł Kubicki, konkurs na ESK, mimo że przyczynił się do istotnych zmian w sferze społeczno-kulturowej polskich miast, nie stał się jednak rewolucją. Do gruntownej reformy zabrakło długofalowych zmian w sferze instytucjonalnej. W tym wymiarze konkurs na ESK, z pewnymi wyjątkami, przybierał raczej charakter karnawału, czyli sytuacji, gdzie na krótki, odświętny czas, zmieniają się relacje w sferze władzy, po czym po pewnym czasie wszystko wraca do starego, ustalonego porządku rzeczy. Dobrą stroną tego konkursu było na pewno to, że wiele osób i środowisk, które uaktywniły się w czasie konkursu na ESK, weszło na stałe w obieg inicjatyw i projektów realizowanych w kulturze.

Na prowincji nie było tak spektakularnych procesów, jednakże również tam nastąpiła bardzo duża zmiana. Przebiegała ona jednak głównie w ustalonym nurcie funkcjonowania systemu samorządowego, tu zabrakło niezależnych aktorów zmiany – alternatywnych lokalnych elit. Kluczowym problemem dla dynamiki tożsamości jest silne wydrenowanie Polski lokalnej z kapitału ludzkiego. W pewnym uproszczeniu można stwierdzić, że najzdolniejsi wyjechali na studia do dużych miast i tam zostali, zaradniejsi wyjechali pracować do innych państw UE i wciąż nie wracają. Ci, co zostali, albo wycofali się zupełnie z życia publicznego, albo dokooptowani zostali do lokalnych elit władzy, co sprzyja kształtowani się zależności klientelistycznych, a nie tworzeniu konstruktywnej opozycji, która przyczyniałaby się do dynamiki lokalnych społeczności. Oznacza to brak przestrzeni dla innowatorów społecznych lub, jeśli tacy są aktywni, ich całkowitą alternatywność w stosunku do dominującego systemu. Zazwyczaj postanawiają oni działać obok samorządów. Polska lokalna, w opowieści Pawła Kubickiego, to zatem nie „ciemnogród” i prowincja, ale przestrzeń zamkniętych wzajemnie na siebie systemów. Nowe elity unikają spotkania z samorządami, zastane publiczne instytucje kultury funkcjonują obok rynkowych/ społecznych nowych aktywnych podmiotów kultury. Pojawiają się często jaskółki zmian i szczeliny, przez które przesączają się innowacje. Jednak z przyczyn opisanych powyżej nowe trendy nie mogą zdobyć dominującej pozycji.

Dyskusja dotyczyła głównie dwóch obszarów. Po pierwsze uczestnicy spotkania starali się ustalić, jak mógłby zmieniać się standard projektowania, koordynacji i realizacji samorządowych polityk kulturalnych. Na czym powinna polegać autonomia instytucji kultury, jak wyjść z impasu grantozy (czy należy w większym zakresie dotować komercyjne rozwiązania zamiast całkowitego skupienia się na dotowaniu usług publicznych realizowanych przez NGO), jaka może być funkcja rad programowych i funkcja partnerstw publiczno-prywatno-społecznych. Po drugie uczestnicy dyskutowali o tym, w jaki sposób samorządy w większym stopniu mogą być otwarte na innowacje w kulturze i gdzie system ten ma „szczeliny”, przez które mogą wnikać zmiany. Czy samorządy, a właściwie wójtowie, burmistrzowie i prezydenci, zbudowali taki a nie inny system kultury dlatego, że nie mieli mocnych (równych ich pozycji) partnerów, czy dlatego, że system klientelistyczny jest dla nich w pełni wygodny i kompatybilny z ich potrzebami realizacji polityk kulturalnych. Ale o tym później, bo dyskusja będzie miała kontynuację z racji prac nad kolejnym NieKongresem Animatorów Kultury. Więcej szczegółów wkrótce.

W spotkaniu wzięli udział Marcin Jasiński, Beata Waśko, Maciej Zygmunt, Agata Lisowicz-Wala, Tomasz Ignalski, Piotr Wyrobiec, Hanna Błauciak, Anna Michalak-Pawłowska, Mariusz Wróbel, Paweł Gogołek, Paweł Kubicki, Robert Piaskowski, Tomasz Grabiński, Małgorzata Jezutek, Agnieszka Sojka, Marek Karpiński, Justyna Makowska, Marcin Kostaszuk, a moderowała je Joanna Orlik, dyrektorka Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie.

Galeria zdjęć ze spotkania >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/05/25/xxxi-spotkanie-forum-krakow-samorzadowe-polityki-kulturalne/feed/ 0
Samorządy w Małopolsce łączą instytucje kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/08/samorzady-w-malopolsce-lacza-instytucje-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/08/samorzady-w-malopolsce-lacza-instytucje-kultury/#comments Tue, 08 Sep 2015 14:51:16 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5607 czytaj więcej]]> Rada Miasta Zakopane 3 września 2015 przyjęła uchwałę o zamiarze połączenia Biura Promocji Zakopanego i Miejskiej Galerii Sztuki w nową instytucję pod nazwą Zakopiańskie Centrum Kultury. Nie tylko pod Tatrami przyjmowane są takie uchwały, podobne są procedowane w Gminie Szaflary, w Gminie Bukowno, w Gminie Iwanowice, w Gminie Świątniki Górne i w Gminie Limanowa. Zazwyczaj dotyczą one połączenia centrum kultury i biblioteki w jedną nową instytucję kultury, czasem w grę wchodzą jeszcze muzea, tak jest w Świątnikach i Limanowej.

Na mocy ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz ustawy o bibliotekach i muzeach organizatorzy instytucji kultury (czyli np. samorządy) mają prawo powoływać, likwidować i łączyć instytucje kultury z zachowaniem określonych procedur. W zamierzeniu prawo takie może służyć efektywnemu wydatkowaniu środków publicznych oraz wprowadzaniu najdogodniejszego lokalnie modelu zapewniania usług publicznych w obszarze kultury. Warto wskazać, że większość instytucji kultury samorządy niejako „otrzymały w prowadzenie” w trakcie realizacji reformy samorządowej. Zatem nie zawsze odziedziczony system instytucjonalny może być zgodny z lokalną strategią rozwoju kultury. Tyle teoria, w praktyce samorządy przede wszystkim łączą instytucje dla różnie pojmowanych oszczędności oraz powodów infrastrukturalnych, kiedy np. w jednym budynku jest wielu gospodarzy.

Najczęściej takie uzasadnienie brzmi: Połączenie instytucji pomoże w promowaniu czytelnictwa chociażby poprzez organizację spotkań z autorami. Dokonanie połączenia tych podmiotów wpłynie korzystnie na działania podejmowane w obszarze organizowania działalności kulturalnej i nie ulegnie obniżeniu jakość świadczonych usług. Dzięki temu zagwarantowany zostanie lepszy dostęp do zasobów muzealnych, który wielokrotnie jest ograniczony ze względu na ograniczone zasoby kadrowe. Nowo utworzone [nazwa instytucji] da możliwość pełniejszego wykorzystania zasobów materialnych i merytorycznych tych instytucji. Działania tych podmiotów niejednokrotnie się przenikają i uzupełniają. Połączenie umożliwi również pełniejsze wykorzystanie zasobów materialnych instytucji i sprawniejszą organizację pracy merytorycznej. Stworzy możliwość elastycznego dysponowania pracownikami oraz ustalenia harmonogramu pracy w taki sposób, by najbardziej wszechstronnie zostały realizowane cele i zadania jednostki, a godziny jej funkcjonowania dostosowane będą do potrzeb lokalnej społeczności. Połączenie umożliwi zaplanowanie pracy rocznej, jako jednego organu instytucjonalnego, przy realizacji jednego budżetu dającego niższe koszty i możliwość lepszego nadzoru.

Uzasadnienia takie są zazwyczaj postulatywne, a w ich zapisie gminy posługują się gotowcami przygotowanymi specjalnie pod zapisy ustawowe. Praktycznie w żadnych uzasadnieniach do przyjmowanych uchwał nie ma wyliczeń, ekspertyz, opracowań wyjaśniających dlaczego takie postulaty mogą się ziścić. Zatem trudno jest obecnie stwierdzić, które tego typu działania mają sens, a które są wyłącznie próbą większego podporządkowania instytucji samorządom. Ogranicza tego typu nieprzemyślane działania (jeśli w grę wchodzi biblioteki) ustawowy obowiązek uzyskania zgody ze strony MKiDN. Dla przykładu, w pierwszej połowie 2014 wyraziło ono zgodę na połączanie w jednym przypadku, a w dziewięciu odmówiło.

To, co dla samorządów może być plusem wynikającym z połączenia instytucji (lepsze wykorzystanie zasobów kadrowych i infrastrukturalnych, jednolity program kulturalny) dla zespołu nowej instytucji i odbiorców może być problemem (odrywanie od zadań i przepracowanie zespołu, realizacja jednych zadań kosztem innych np. tych muzealnych i bibliotecznych, brak dobrze pojętej konkurencji i możliwości kooperacji, wybór jednej ścieżki rozwoju zamiast kilku wzajemnie uzupełniających się).

Ciekawe zatem, jak potoczą się losy wyżej wzmiankowanych uchwał o zamiarze połączenia instytucji?

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/08/samorzady-w-malopolsce-lacza-instytucje-kultury/feed/ 0
Dom kultury do likwidacji http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/04/09/dom-kultury-do-likwidacji/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/04/09/dom-kultury-do-likwidacji/#comments Thu, 09 Apr 2015 14:15:31 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5449 czytaj więcej]]> Jarocin jest coraz mocniej rozpoznawalny w kraju jako likwidator własnych instytucji publicznych. Jednocześnie działania samorządu w Jarocinie można też traktować jako strategię przekazywania kompetencji i usług publicznych stronie społecznej, różnego typu niezależnym organizacjom społecznym, które na zasadzie czasowych kontraktów stają się partnerami samorządu w zapewnianiu usług mieszkańcom. W 2009 roku zaczęto w Jarocinie likwidować biblioteki szkolne, potem zajęto się szkołami i przedszkolami samorządowymi, teraz przyszedł czas na Jarociński Ośrodek Kultury. Samorząd uzasadnia swoje działania cięciami kosztów (organizacje pozarządowe będą efektywniejsze i mniej kosztochłonne) oraz lepszym odpowiadaniem na potrzeby lokalne (organizacje pozarządowe są co do zasady są emanacją aktywności obywateli).

Proces likwidacji JOK-u już się rozpoczął. Rada Miasta przyjęła uchwałę o zamiarze likwidacji instytucji:

Sytuacja, w jakiej znajduje się samorządowa instytucja kultury – Jarociński Ośrodek Kultury i jego organizator – Gmina Jarocin – wskazują, iż zasadne jest zlikwidowanie instytucji. Przypadek należy rozpatrywać w trzech kontekstach: ekonomicznym, związanym z celami statutowymi oraz organizacyjnym. W przypadku likwidacji Jarocińskiego Ośrodka Kultury mamy do czynienia z wyczerpaniem się celów statutowych i niemożliwością pełnienia przez tę instytucję roli wiodącego w gminie organizatora i kreatora życia kulturalnego. Gminna kultura na przestrzeni ostatnich lat została zdecentralizowana, a główne wydarzenia kulturalne realizowane są przez inne niż JOK podmioty – dwie pozostałe samorządowe instytucje kultury bibliotekę i muzeum, podmioty prywatne i organizacje pozarządowe. (źródło: Uchwała Nr IV/25/2015 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 28 stycznia 2015 r. w sprawie zamiaru likwidacji instytucji kultury pn. Jarociński Ośrodek Kultury)

Co w zamian domu kultury? Władze Jarocina wskazują, że w miejsce ośrodka kultury powstanie „centrum aktywności lokalnej”, jak roboczo nazywają nową instytucję. Metodologia działania nowej instytucji powstanie w oparciu o doświadczenia CAL-u.

Wszyscy czekali na przybycie burmistrza Adama Pawlickiego. Zamiast w sali widowiskowej pierwsza część spotkania odbyła się w holu. To właśnie tam, stojąc na schodach włodarz „przekazał” JOK we władanie stowarzyszeniom. – Cieszę się, że tak dużo osób jest zainteresowanych tym, co z kulturą w Jarocinie będzie się działo. Jesteśmy w momencie przełomowym, ponieważ przechodzimy od kultury, która była wykonywana przez urzędników do kultury, którą będziecie tworzyć wy, mieszkańcy Jarocina – stwierdził burmistrz. Po tych słowach rozległy się nieśmiałe brawa. Przedstawił też Justynę Zawieję, która przez najbliższe kilka miesięcy ma kierować domem kultury. Ona sama określiła siebie jako „animatora zmian”. Symbolem otwarcia JOK-u na wszelkie inicjatywy miało być przecięcie kłódki na kracie. Później wszyscy mieli okazję zwiedzić wszystkie pomieszczenia w ośrodku. Mieli też zapisywać na kartkach pomysły na to, jaką działalność można w nich prowadzić. Po dwudziestominutowym „spacerze” odbyła się prezentacja, którą przeprowadziła Magdalena Popławska-Kowalska z Poznania, reprezentująca Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej z Warszawy. Wyjaśniła zasady działania CAL-u. Podkreśliła, że przedsięwzięcie rozpocznie się od przeszkolenia 20 osób, a kurs ma potrwać około półtora roku. Na pierwszej z dziesięciu sesji uczestnicy mają pojechać do Warszawy, żeby zobaczyć działalność CAL-u w praktyce. (źródło: jarocinska.pl; CAL zamiast JOK-u, mieszkańcy zamiast urzędników).

Co ciekawe samorząd ma silnego partnera po stronie społecznej. Działania związane z przekształceniem domu kultury w centrum aktywności lokalnej wspiera Stowarzyszenie Jarocin XXI, które pozyskało środki na projekt Jarociński Kongres Kultury w ramach programu „Obywatele dla demokracji”.

Projekt zakłada powstanie szerokiego forum dyskusyjnego na temat polityki kulturalnej władz lokalnych (Powiat Jarociński, Gminy Jarocin, Jaraczewo, Kotlin, Jarocin, Żerków). Włączenie w procesy decyzyjne w tym zakresie mieszkańców, podmioty kultury (instytucje i organizacje pozarządowe działające w zakresie kultury) i władze regionalne. Projekt stawia sobie za cel wypracowanie trwałego modelu współpracy i współdecydowania władz, odbiorców i animatorów kultury. (źródło: Jarocin XXI)

Trudno ocenić, czy projekt został zorganizowany z myślą o przekształceniu JOK-u, czy też naturalnie działania miasta związane z likwidacją instytucji stały się przestrzenią dla rozwoju modelu współpracy. Warto przyglądać się nowej polityce kulturalnej Jarocina. To eksperyment, który jeśli się uda może być modelem dla zmian w funkcjonowaniu lokalnych ośrodków kultury. Wiele z nich może stać się centrami społecznościowymi zarządzanymi przez organizacje pozarządowe. Do tej pory domy kultury przejmowały metody calowskie pozostając samorządowymi instytucjami kultury. W Jarocinie prawdopodobnie powstanie CAL w całości pozarządowy na „gruzach” dawnej instytucji.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/04/09/dom-kultury-do-likwidacji/feed/ 2
Raport badawczy Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/01/raport-badawczy-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/01/raport-badawczy-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/#comments Sat, 01 Feb 2014 17:46:02 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5028 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania raportu badawczego Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego autorstwa Jana Strycharza, Łukasza Maźnicy, Krzysztofa Malczyka i Wojciecha Kowalika. Publikacja powstała w ramach projektu badawczego „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczne. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich”. Konsultacji merytorycznych udzielił prof. Jerzy Hausner.

Prezentowany raport powstał w oparciu o badania terenowe zrealizowane w dziewięciu gminach na terenie województwa małopolskiego (Stary Sącz, Dobczyce, Zator), śląskiego (Żarki, Wilamowice, Skoczów), podkarpackiego (Narol, Tyczyn, Przecław). Badaliśmy lokalne centra kultury, które w ostatnim czasie przeprowadziły znaczące inwestycje dotyczące rozwoju posiadanej infrastruktury kultury. Naszym głównym celem było rozpoznanie (1) kompetencji kadr kultury w zakresie (2) programowania i wdrażania programu merytorycznego mającego potencjał wpływu na (3) rozwój kapitału społecznego.

Niniejsza publikacja nie powstałaby bez zaangażowania zaproszonych do współpracy lokalnych samorządów i instytucji kultury. Bardzo dziękujemy za poświęcony czas, inspirujące rozmowy oraz chęć podzielnia się wiedzą o lokalnej animacji kultury. Wszelkie informacje zbieraliśmy w ramach dziewięciu studiów przypadków, jednak treści w raporcie prezentowane są wspólnie. Wybraliśmy na podstawie analizy tych konkretnych studiów pewne trendy, interesujące nas aspekty i obszary analizy. Zatem prezentowany w raporcie obraz kompetencji kadr kultury nie ma charakteru ewaluacji i nie zawiera ocen tychże instytucji czy ich zespołów pracowników. Zawartość raportu to eksploracja znaczących (z punktu widzenia przyjętej metodologii) kwestii mających wpływ na kompetencje kadr kultury oraz program lokalnych instytucji kultury. Czy w ramach lokalnych instytucji kultury budowany jest w Polsce kapitał społeczny – definiowany na podstawie obowiązującej Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego w Polsce.

PDF publikacji >>
Ebook MOBI >>
Ebook EPUB >>

Zapraszamy również do przeczytania drugiej publikacji powstałej w ramach projektu Lokalne centrum kultury. Zrób to z innymi oraz recenzji naukowych prezentowanego tu raportu.

Dofinansowano z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
MKIDN_2

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/01/raport-badawczy-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/feed/ 3
Seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/#comments Tue, 28 Jan 2014 13:34:43 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5051 czytaj więcej]]> Kapitał społeczny od lat obecny jest w debacie publicznej. Zwolennicy związanych z nim teorii chętnie przedstawiają go jako niematerialny klucz do rozwoju gospodarczego i dobrobytu. Skrajni przeciwnicy wolą postrzegać go jako rodzaj zarazy umacniającej „kolesiostwo” i różnej maści kliki. Choć wydaje się to nielogiczne racje mogą mieć i jedni i drudzy. Nie jest to jednak (i słusznie) przeszkoda w tym by rozwój kapitału społecznego (pozytywnego) uznać za jeden ze strategicznych celów rozwojowych dla Polski w perspektywie najbliższych kilkunastu lat. Czym zatem jest ów rzekomy i zarazem tajemniczy klucz do ekonomicznego sukcesu? Jak można go mierzyć i rozwijać (o ile w ogóle powinno się to robić) oraz jaką rolę w tym wszystkim odgrywają instytucje kultury i ich pracownicy? To główne pytania, z którymi próbowali się zmierzyć uczestnicy seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego zorganizowanego 9 grudnia w Małopolskim Instytucie Kultury (MIK).

Okazją do opisywanego spotkania było podsumowanie wyników projektu badawczego „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich”. Przedsięwzięcie to było realizowane przez Małopolski Instytutu Kultury we współpracy z Katedrą Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz Związkiem Miast Polskich.

Flickr is currently unavailable.

Seminarium składało się z trzech głównych elementów, które pokrótce przedstawione zostaną w dalszej części tekstu. W pierwszej kolejności głos zabrali współautorzy badań Jan Strycharz i Wojciech Kowalik. Przedstawili oni główne założenia oraz wnioski płynące z przeprowadzonego badania. Uzupełnieniem wypowiedzi badaczy był głos zabrany przez dyrektora jednej z analizowanych instytucji kultury. W tej roli głos zabrał Wojciech Knapik, dyrektor Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari w Starym Sączu. Następnym elementem seminarium był panel dyskusyjny, w którym przedstawione zostały wyniki innych – zbliżonych – projektów badawczych. W tej części głos zabrali: Sławomir Czarnecki, Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku (Obserwatorium kultury), Maciej Zygmunt, Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach (Regionalne Obserwatorium Kultury), Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?” oraz Marcin Poprawski, UAM, (Regionalne Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu). Zwieńczeniem spotkania była moderowana przez Joannę Orlik dyskusja pt. „Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?”. Udział w niej wzięli profesorowie: Jerzy Hausner (UEK) oraz Marek Krajewski (UAM).

Omówienie projektu badawczego
Zatem od początku. Czym jest kapitał społeczny i dlaczego stał się przedmiotem badań realizowanych przez MIK? Liczba opracowań zajmujących się definiowaniem kapitału społecznego jest tak duża, że trywializmem wydaje się szersze rozwijanie tego wątku w tym miejscu. Z poczucia obowiązku i dla jasności wywodu można wszystkie te rozważania – upraszczając nieco – sprowadzić do konkluzji, iż opisywane pojęcie jest formą tzw. miękkiego (a więc niematerialnego) kapitału i opisuje zasoby charakterystyczne dla społecznych relacji międzyludzkich – poziom wzajemnego zaufania, panujące normy zachowań, czy zdolność do współdziałania.

Jako taki, kapitał społeczny ma w sobie istotny potencjał ekonomiczny. Łatwość nawiązywania transakcji, sprawniejsza wymiana wiedzy, intensywniejsze relacje na linii obywatel – władza – to tylko kilka z potencjalnych zalet, jakie mogą zostać osiągnięte dzięki podniesieniu kapitału społecznego. Ta gospodarcza wartość tego zasobu skłoniła polski rząd do sformułowania i przyjęcia Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2020 (SRKS). Zgodnie z tym dokumentem istotną rolę w ramach procesu wzmacniania relatywnie niskiego rodzimego kapitału społecznego mogą odgrywać instytucje kultury.

Projekt badawczy „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich” był w istocie próbą dokonania diagnozy na ile ta – przypisana instytucjom kultury – rola możliwa jest do wypełnienia i, idąc dalej, na ile kadry kultury przygotowane są do działań aktywnie wzmacniających kapitał społeczny. Jakie są efekty tego przedsięwzięcia?
Zdaniem autorów badania kadry kultury często izolują się od swojego otoczenia, zamiast z nim współdziałać. Dotyczy to w równiej mierze samorządowców (radnych, burmistrzów) kształtujących politykę kulturalną i nowe inwestycje w tym zakresie, jak i pracowników instytucji kultury odpowiedzialnych za tworzenie, wdrażanie i ewaluację wydarzeń realizowanych przez badane ośrodki kultury. U tych ostatnich dostrzeżono jednak wyjątkowy etos pracy, skłaniający pracowników do ponadnormatywnej i w wielu przypadkach quasi-wolontaryjnej pracy, świadczącej pośrednio o ponadprzeciętnym zaangażowaniu w wykonywane obowiązki. Pewnym zdiagnozowanym deficytem jest dość konserwatywne (z punktu widzenia celów działania) podejście do kształtowania oferty badanych instytucji. Chętnie sięgają one choćby po propozycje ambitne i kulturę „wysoką”, nie wykorzystują przy tym jednak w sposób optymalny i twórczy działań z zakresu edukacji kulturalnej. Ta koncentruje się na ogół wg autorów badań na edukacji artystycznej i rozwoju indywidualnych talentów. Siłą analizowanych ośrodków kultury jest otwartość na współpracę międzyinstytucjonalną. Chętnie angażują się one w działania z innymi podmiotami tak publicznymi, jak i pozarządowymi, powiększając w ten sposób zakres swojego społecznego oddziaływania. To osłabiane jest jednak przez brak długofalowego planowania realizowanych przedsięwzięć. Bardzo często są one wynikiem spontanicznie pojawiających się pomysłów.

Opisany powyżej stan zastany w badanych instytucjach kultury wskazuje, że posiadają one istotne i znaczące możliwości wpływania na społeczność lokalną. Z punktu widzenia wzmacniania kapitału społecznego wiele z tych środków pozostaje jednak, mimo potencjalnych szans, niewykorzystanych. Do zmiany tak zdefiniowanego stanu rzeczy konieczna jest zdaniem autorów badania zmiana sposobu postrzegania gminnych ośrodków kultury i ich roli w społeczności lokalnej i polityce rozwoju. Ta dokonała się już na poziomie strategii centralnych (choćby we wspominanym SRKS), pora by owa redefinicja poszła dalej, czy raczej niżej (z punktu widzenia szczebli administracji publicznej). Do tego potrzebne są jednak działania edukacyjne dla samych kadr kultury (rozumianych szeroko, a więc obejmujących również samorządowców). Niezbędne jest zwiększenie świadomości, czym jest kapitał społeczny i w jaki sposób można go wzmacniać poprzez uczestnictwo w kulturze. Tu otwiera się duże pole do działania dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz innych instytucji wspomagających sektor kultury.

Zwracał na to także uwagę Wojciech Knapik, który zgodził się z rekomendacjami zaproponowanymi przez badaczy. Wyraził on jednak wątpliwość, co do modelu rozwoju instytucji kultury, jaki powinien zostać uznany za optymalny. Mowa tutaj o swego rodzaju schizofrenii, jaka powstaje, kiedy jednocześnie postuluje się promowanie partycypacyjnego zarządzania oraz, po drugiej stronie, oparcia instytucji na mocnym, niezależnym liderze. Podejścia te nie wykluczają się, niemniej zebrani uznali, że konieczne jest wypracowanie praktycznych ram funkcjonowania obu tych rozwiązań. Podobnie rzecz ma się z dwoma postulatami kierowanymi jednocześnie do lokalnych instytucji kultury. Pierwszy brzmi „zarabiajcie na swoje utrzymanie, róbcie jak najwięcej”, a drugi „bądźcie społecznie zaangażowani, kreujcie przemyślane i skuteczne przedsięwzięcia”.

Alternatywne projekty – punkty styczne, kontrowersje, rekomendacje
W duchu poszukiwania potwierdzenia bądź zaprzeczenia wniosków przedstawionych w badaniu Kompetencje Kadr Kultury odbyła się druga jego część, na którą składały się prezentacje innych projektów badawczych realizowanych przez regionalne obserwatoria kultury w Katowicach, Poznaniu, Gdańsku i Bydgoszczy. Jako pierwszy głos zabrał Marcin Poprawski z Regionalnego Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu. Zgodził się on z głównymi tezami przedstawionego badania. Zwrócił uwagę, że pokrywają się one z wnioskami projektów realizowanych przez jego jednostkę. Podkreślał, że wzmacnianie kapitału społecznego jest często dość nisko wśród priorytetów kadr kultury, co pokazuje zarówno przedstawiony raport MIK, jak i badania realizowane w Wielkopolsce.

Kolejnym mówcą był Maciej Zygmunt, przedstawiciel Regionalnego Ośrodka Kultury w Katowicach. Zwrócił on uwagę na problem negatywnego kapitału społecznego. Uzupełniając przedstawione przez zespół MIK rekomendacje, sugerował on, że programując działalność instytucji kultury należy zwrócić szczególną uwagę na konieczność poszerzania ich włączającego charakteru. Jednostki te nie mogą kierować swojej oferty wyłącznie do osób funkcjonujących już w obiegach społecznych. Powinny w możliwie dużym stopniu angażować się w inkluzję osób wykluczonych społecznie.

Na podobny problem zwróciła uwagę Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?”. Jej zdaniem sporym problemem jest podejście dyrekcji do pracowników instytucji kultury. Niewłączani do zarządzania pracownicy niechętnie włączają do działań domów kultury społeczność lokalną. Bo i jak, skoro są wykonawcami, nie współrealizatorami i kreatorami działań? Innym, przedstawionym przez Olgę Marcinkiewicz problemem, była postawa władz samorządowych, w ramach której zaobserwować można stałą i wciąż rosnącą presję na liczby – wskaźniki rezultatu działań instytucji kultury.

Problem częściowego braku świadomości kadr, co do celów, jakich mają się podejmować, postawił Sławomir Czarnecki z Instytutu Kultury Miejskiej w Gdańsku. W jego opinii mamy doczynienia z sytuacją, gdzie na szczeblu centralnym, czy regionalnym tworzone są kolejne strategie przypisujące instytucjom kultury nowe funkcje. Te nie są na ogół w żaden sposób ani przekazywane, ani też wprost komunikowane tym jednostkom. Przez to ich kadry funkcjonują w warunkach wysokiej niepewności co do misji i celów, które powinny być przez nie realizowane. To popycha badane podmioty do bardzo tradycyjnego podchodzenia do swoich działań. Skupiają się one bardziej na edukacji artystycznej niż np. kształtowaniu kapitału społecznego. I choć wśród zebranych w Małopolskim Instytucie Kultury panowała ogólna zgoda, co do zasadniczych diagnoz i konkluzji zawartych w omawianym badaniu, wciąż otwarte pozostaje pytanie o styl i sposób dochodzenia do modelu działalności stymulującego kapitał społeczny.

Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?
Ta ostatnia problematyka omawiana była szerzej podczas panelu wieńczącego seminarium. Swoje spostrzeżenia przedstawili tu prof. Jerzy Hausner oraz prof. Marek Krajewski. Wątpliwości budzi m.in. możliwość wypracowania optymalnego rozwojowo modelu zarządzania ośrodkami kultury. Z jednej strony postulowano dążenie do uspołecznienia instytucji, której skrajną postacią może być niekoniecznie pozytywny przykład przywoływanego przez prof. Jerzego Hausnera warszawskiego Domu Kultury Śródmieście. Instytucja ta jako pierwsza w Polsce oddała w 2013 roku cały swój budżet w ręce mieszkańców (poprzez budżet partycypacyjny). Z drugiej strony w prowadzonej w MIK dyskusji pojawiał się nie tak rzadki i często pozytywny schemat zarządzania oparty na mocnym i w dużej mierze autonomicznym liderze, inicjującym zgodnie ze swoją wizją innowacyjny program kulturalny. Nie sposób ocenić, które z rozwiązań ma większe szanse stymulować kapitał społeczny. Wszystko jest tu kwestią oceny indywidualnych przypadków. Najpewniej optymalny okaże się, jak to zwykle bywa, model łączący w sposób płynny oba te podejścia.

Podobne trudności rodzi wzywanie instytucji kultury do obligatoryjnego tworzenia długofalowych strategii działania. Mimo że jest to obecnie silnie eksponowana moda w instytucjach publicznych, nie jest ona przyjmowana bezkrytycznie. Obecni w MIK dyskutanci, a wśród nich m.in. prof. Marek Krajewski zwracali uwagę, że strategia może zniewalać instytucję, która ją wdraża. Zamiast do rozwoju, może się ona przyczynić do utraty nadarzających się okazji. Wątpliwości budzi także jakość tego typu dokumentów, pisanych w wielu przypadkach ad hoc przez specjalizujące się w tym instytucje zewnętrzne. Lepszym rozwiązaniem mogą się w tym kontekście okazać bardziej elastyczne średniookresowe taktyki, na co wskazywał prof. Krajewski.

Poważną barierą dla rozwoju kapitału społecznego w ramach działalności instytucji kulturalnych mogą się okazać paradoksalnie samorządowe inwestycje w kulturę. Niepokój ten – wyrażony przez autorów badania – zdecydowanie podzielił prof. Hausner. Jego zdaniem ogromne koszty, jakie pociągają za sobą inwestycje kubaturowe dostrzeżone zostaną dopiero za kilka lat. Trzeba pamiętać, że nowy budynek to także nowe wydatki związane z jego utrzymaniem. Dążąc do realizacji spektakularnej inwestycji często się o tym zapomina (szczególnie kiedy te realizowana jest relatywnie niewielkim kosztem przy wsparciu środków zewnętrznych), a negatywnym efektem pośrednim takiej sytuacji może być ograniczenie działalności merytorycznej ośrodków kultury poprzez przeznaczanie coraz większej części ich budżetów na samo utrzymanie obiektów, w których funkcjonują.

Prof. Krajewski zwracał także uwagę na pewną dwoistość kapitału społecznego, sygnalizowaną we wstępie do niniejszego tekstu. Ten może być bowiem atrybutem tak wąskich, jak i szerszych grup społecznych. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której znające się dobrze osoby czerpią wzajemne korzyści ze swojej relacji. Taka forma opisywanego zasobu bywa określana jako wiążący kapitał społeczny. Jest on wykluczający i jako taki niepożądany. Pozytywnym i oczekiwanym jest za to tzw. pomostowy kapitał społeczny – włączający, wspierający kooperację i zachęcający do większej aktywności tych, którzy do tej pory znajdowali się na uboczu życia społecznego (realnie bądź pozornie).

Kwestią osobną, będącą niejako obok prowadzonych badań, jest obecny w nauce od dawna problem z mierzeniem kapitału społecznego. Sygnalizowali to wszyscy uczestnicy spotkania. Najpopularniejsze do tej pory wskaźniki nie spełniają swojej roli. Frekwencja wyborcza może, ale – szczególnie w polskich warunkach – nie musi obrazować indywidualnych i społecznych postaw obywatelskich (bierna postawa podczas wyborów także może być świadomym wyrazem opinii); liczba organizacji pozarządowych także obarczona jest odchyleniami związanymi z powstawaniem szeregu organizacji quasi-NGO (forma organizacji pozarządowej jest tu wyłącznie przepustką np. do ubiegania się o środki grantowe). W odpowiedzi na te niedoskonałości prof. Krajewski poszukiwał nowych ścieżek mierzenia kapitału społecznego, prowadzących przez wskaźniki związane z lokalną skalą wandalizmu, liczbą spółdzielni oraz innego rodzaju inicjatyw społecznych, czy w końcu trudnym do skwantyfikowania poziomem troski o przestrzeń publiczną.

Podsumowanie
Ogólne wnioski płynące z przywoływanych badań i opisywanej dyskusji, mimo wielu elementów wymagających poprawy, są jednak pozytywne. Należy podkreślić, że tak zdaniem autorów badania, jak i obu zaproszonych do dyskusji ekspertów oraz pozostałych gości, instytucje kultury odgrywają istotną rolę w budowaniu kapitału społecznego. Jednocześnie jednak panuje zgoda, co do tego, że badane ośrodki nie wykorzystują w pełni posiadanego w tym zakresie potencjału. Istnieje szansa, że zrealizowany projekt będzie bodźcem do zmiany tego stanu rzeczy. Z całą pewnością nie daje on odpowiedzi na wszystkie pojawiające się pytania. Bez wątpienia przybliża nas jednak do poznania i zrozumienia problemów i barier z jakimi zmagają się w swojej pracy kadry kultury.

Łukasz Maźnica

Wybrane komentarze zaproszonych gości:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/feed/ 1
O Pakcie dla kultury w sejmie http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/10/16/o-pakcie-dla-kultury-w-sejmie/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/10/16/o-pakcie-dla-kultury-w-sejmie/#comments Wed, 16 Oct 2013 09:55:14 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4939 czytaj więcej]]> Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski 11 października 2013 roku przedstawił w sejmie informację Rady Ministrów na temat realizacji dokumentu Pakt dla Kultury. Jego przemówienie stało się poniekąd okazją do sejmowej debaty nad polityka kulturalną państwa i samorządów. Zapraszamy do zapoznania się ze stenogramem tej rozmowy (w dokumencie to strony 368-389).

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/10/16/o-pakcie-dla-kultury-w-sejmie/feed/ 0
Teatr Nowy zaprasza na spotkanie z Magdaleną Sroką na temat polityki kulturalnej Krakowa w okresie kryzysu http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/29/kulturalny-prezydent/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/29/kulturalny-prezydent/#comments Tue, 29 Jan 2013 11:41:11 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4510 czytaj więcej]]> Teatr Nowy zaprasza na spotkanie „Kulturalny Prezydent” poświęcone „polityce kulturalnej miasta Krakowa w okresie kryzysu”. W spotkaniu będą uczestniczyli przedstawiciele miasta Krakowa, w tym Zastępca prezydenta ds. kultury Pani Magdalena Sroka. Spotkanie odbędzie się 6 lutego 2012 roku, o godzinie 18.00 w siedzibie Teatru Nowego, przy ulicy Gazowej 21.

Ekipa Teatru Nowego zaproponowała debatę o krakowskiej kulturze i jej finansowaniu (w kontekście ściętego budżetu i marnych perspektyw na najbliższe lata) z udziałem ludzi kulturę tworzących i Magdaleny Sroki; my wspieramy i weźmiemy udział; trochę trwało poszukiwanie terminu – ostatecznie szanowna prezydentka potwierdziła 6 lutego, czyli 3 dni przed wręczenie Odlotów (i w dniu obrad jury); zapraszamy więc wszystkich serdecznie do Nowego:) a już teraz możecie pisać (zarówno tu, jak i na adres odloty@krakow.agora.pl), co sądzicie o polityce kulturalnej Krakowa oraz podrzucać propozycje rozwiązań i pytania do wiceprezydent Sroki – zadamy je podczas spotkania (źródło: FB Teatru Nowego)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/29/kulturalny-prezydent/feed/ 14
Kultura dostępna i sprzyjająca włączeniu społecznemu. Raport grupy OMC http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/22/kultura-dostepna-i-sprzyjajaca-wlaczeniu-spolecznemu-raport-grupy-omc/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/22/kultura-dostepna-i-sprzyjajaca-wlaczeniu-spolecznemu-raport-grupy-omc/#comments Tue, 22 Jan 2013 16:39:20 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4478 czytaj więcej]]> Zapraszamy do zapoznania się z raportem Policies and good practices in the public arts and in cultural institutions to promote better access to and wider participation in culture, dostępnym w języku angielskim. Publikacja powstała w ramach prac nad Europejską agendą kultury – Planem prac w dziedzinie kultury na lata 2011–2014.

Publikacja została przygotowana przez tzw. grupę OMC (OPEN METHOD OF COORDINATION). „Grupa ta, złożona z ekspertów z państw członkowskich, miała za zadanie określić polityki i wskazać dobre praktyki stosowane przez publiczne instytucje artystyczne i kulturalne w celu promowania lepszego dostępu do kultury i szerszego w niej uczestnictwa, również słabszych grup społecznych, różnorodności kulturowej i dialogu międzykulturowego poprzez zaakcentowanie międzykulturowego wymiaru dziedzictwa i promowanie edukacji artystycznej i kulturalnej oraz dzięki rozwojowi kompetencji międzykulturowych.” W jej pracach uczestniczyła Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury, zaproszona do współpracy przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Raport do pobrania w Formacie PDF >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/22/kultura-dostepna-i-sprzyjajaca-wlaczeniu-spolecznemu-raport-grupy-omc/feed/ 0
(Nie)czekając na starość. Wyzwania dla polityki społecznej w obliczu demograficznych przemian http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/21/nie-czekajac-na-starosc-wyzwania-dla-polityki-spolecznej-w-obliczu-demogra%ef%ac%81cznych-przemian/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/21/nie-czekajac-na-starosc-wyzwania-dla-polityki-spolecznej-w-obliczu-demogra%ef%ac%81cznych-przemian/#comments Mon, 21 Jan 2013 12:53:42 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4466 czytaj więcej]]> Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej opublikował raport będący podsumowaniem Małopolskiego Kongresu Polityki Społecznej pt. (Nie)czekając na starość. Wyzwania dla polityki społecznej w obliczu demograficznych przemian. Konferencja odbyła się 15 i 16 listopada 2012 roku, debata skupiała się na zagadnieniach aktywizacji społecznej seniorów, zmieniających się potrzebach dotyczących opieki nad osobami starszymi oraz strategicznego podejścia polityk publicznych do rozwiązywania problemów wynikających ze zmian demograficznych. W publikacji znajduje się również tekst Kultura miejska – węzły i przepływy, czyli uczestnictwo seniorów w kulturze:

O seniorach zazwyczaj mówi się w kontekście „starzenia się społeczeństwa” – a zatem stawia się przede wszystkim pytanie, jak opiekować się ludźmi starszymi. Pojawia się czasem także kwestia „srebrnej gospodarki”: gospodarki nakierowanej na potrzeby ludzi starszych. W strategiach dotyczących grupy 55+ akcentuje się typ myślenia o seniorach jako homogenicznej grupie wymagającej aktywizacji, zwiększonych nakładów na zdrowie, opieki i nadzoru. Tymczasem z badań wyłania się obraz nieco odmienny. Przede wszystkim osoby z tej grupy charakteryzują się niezwykłą różnorodnością potrzeb, sposobów bycia w świecie, praktyk kulturowych, sposobów spędzania wolnego czasu, jak i bardzo różnymi problemami: zdrowotnymi, bytowymi, społecznymi. W obszarze kultury nie chodzi zatem o wyważenie „oferty dla seniorów” ani o stworzenie specjalnego pakietu skierowanego do tej grupy: wydzielonych placów zabaw i wydarzeń „dla staruszków”. W swoich wyborach seniorzy chcą mieć wolność uczestnictwa i działania. Potrzebują przyjaznych rozwiązań w zakresie ich mobilności, zmysłów, percepcji, możliwości finansowych, aby – starzejąc się – nie trafiali na bok, do umieralni. Starzenie się to dla pewnej grupy osób fakt zaznaczający się od samego momentu przejścia na emeryturę, związany z bardzo różnymi niedomaganiami i kłopotami w samodzielnym egzystowaniu. Dla równie jednak widocznej grupy emerytura to bardzo długi czas aktywności bez wielkich kłopotów związanych z posuwaniem się w latach. Miasto – w zakresie usług społecznych – powinno być przyjazne wszystkim grupom wiekowym i różnorodnym stylom życia, często zależnym od stanu zdrowia, kompetencji społecznych, wsparcia ze strony innych. (źródło: (Nie) czekając na starość. Wyzwania dla polityki społecznej w obliczu demograficznych przemian, s.69)

W publikacji tej znajdują się również inne ciekawe artykuły dotyczące np. projektowania miasta przyjaznego seniorom, uniwersytetów III wieku, aktywności seniorów w sieci itp. Zapraszamy do lektury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/21/nie-czekajac-na-starosc-wyzwania-dla-polityki-spolecznej-w-obliczu-demogra%ef%ac%81cznych-przemian/feed/ 2
Kultura miejska – węzły i przepływy. Rekomendacje w zakresie rozwoju miejskich polityk kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/17/kultura-miejska-rekomendacje/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/17/kultura-miejska-rekomendacje/#comments Thu, 17 Jan 2013 11:19:52 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4413 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z rekomendacjami dotyczącymi miejskich polityk kultury w Krakowie. Zostały one przygotowane w ramach projektu badawczego Kultura miejska – węzły i przepływy. Więcej na temat wskazanych tu rekomendacji można znaleźć w publikacji Spacerowicze, nomadzi i sieciowi łowcy okazji pod redakcją Anny Nacher, w rozdziale Miejskie polityki kultury. Kraków uczestników, aktywistów i grup nieformalnych.

street_art2

Projekt Kultura miejska – węzły i przepływy dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
mkidn_01

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/17/kultura-miejska-rekomendacje/feed/ 1