Badania w kulturze » polityki kulturalne http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Diagnozy w kulturze. Badania i analizy w projektowaniu i wdrażaniu samorządowych polityk kulturalnych http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/09/diagnozy-w-kulturze-badania-i-analizy-w-projektowaniu-i-wdrazaniu-samorzadowych-polityk-kulturalnych/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/09/diagnozy-w-kulturze-badania-i-analizy-w-projektowaniu-i-wdrazaniu-samorzadowych-polityk-kulturalnych/#comments Tue, 09 Jan 2018 10:53:24 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6257 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania raportu „Diagnozy w kulturze. Badania i analizy w projektowaniu i wdrażaniu samorządowych polityk kulturalnych” opracowanego w ramach projektu „Czy polityki kulturalne oparte są na dowodach? – wpływ diagnoz na projektowanie samorządowych polityk sektora kultury”. Projekt został zrealizowany przez Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji we współpracy z Małopolskim Instytutem Kultury w Krakowie. Autorami raportu są Dawid Hoinkis, Piotr Knaś oraz Maria Piątkowska.

Celem raportu jest przedstawienie analizy tego, jak diagnozy, działania ewaluacyjne, badania społeczne i działalność ekspertów wpływają na konstruowanie samorządowych polityk kulturalnych, a w szczególności w jakim zakresie szeroko pojęta działalność diagnostyczna jest częścią procesów decyzyjnych związanych z programowaniem i wdrażaniem przedsięwzięć w obszarze kultury.

  • Czy wiedza taka powstaje?
  • Jak diagnozy są realizowane?
  • Czy wiedza wynikająca z diagnoz ma wpływ na działania decydentów?
  • Czy wiedzą tą menadżerowie, urzędnicy i decydenci dzielą się z innymi interesariuszami przedsięwzięć kulturalnych w trakcie działań partycypacyjnych i konsultacyjnych (przy założeniu że takie działania są prowadzone)?

Przedstawiona w raporcie analiza oparta jest o badania terenowe polegające na rozpoznaniu 12 studiów przypadku (z czego cztery dotyczyły Małopolski i Krakowa). Były to różnego rodzaju długofalowe przedsięwzięcia i programy realizowane przez samorządy regionalne i metropolitalne w obszarze kultury. Zespół badawczy przeprowadził wizyty studyjne, analizował dokumentację (w tym dokumenty związane z prowadzoną działalnością diagnostyczną) oraz zrealizował wywiady z decydentami, urzędnikami, menadżerami, badaczami i ekspertami zaangażowanymi w te przedsięwzięcia.

W opinii decydentów, urzędników, menadżerów kultury znaczna większość raportów (które sami zamówili) jest „nieodkrywcza” lub po prostu „słaba” w stosunku do tego, jakie było zamierzenie diagnostyczne. Często przypisują oni analizom rolę polegającą na potwierdzeniu intuicji i własnych refleksji. Z kolei rekomendacje i zalecenia są rozpatrywane jako generalnie słuszne/ właściwe, ale w ich opinii, ich mankamentem jest brak związku z całym skompilowanym (matrycowym) układem relacji rządzących konkretnymi politykami publicznymi. Obejmuje on kwestie polityczne, wskaźniki projektów unijnych, potrzeby infrastrukturalne, obowiązki prawne, itp. W pierwszym rzędzie wiele kwestii musi się ze sobą zgadzać oraz trzeba mieć pewność, że wszelkie wymogi prawno-formalne są pod kontrolą. „To co zostaje” jest polem manewru. Nie można zatem łatwo „przesterować” polityk, stąd ciekawe wnioski badaczy „wkłada się między bajki”. Co ciekawe, im mniejsza skala diagnozy,tym opinie były lepsze, a praktyczność raportu wyżej oceniana. (fragment raportu, str 10)

Raport jest dostępny tutaj >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/09/diagnozy-w-kulturze-badania-i-analizy-w-projektowaniu-i-wdrazaniu-samorzadowych-polityk-kulturalnych/feed/ 0
Relacja ze spotkania „Wpływ diagnoz i badań na lokalne polityki kulturalne w Małopolsce. Seminarium badaczy i praktyków” http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/27/relacja-ze-spotkania-wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/27/relacja-ze-spotkania-wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/#comments Wed, 27 Dec 2017 10:04:23 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6239 czytaj więcej]]> 26 października 2017 roku w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie odbyło spotkanie na temat wpływu diagnoz i badań na lokalne polityki kulturalne w Małopolsce. Zostało ono zorganizowane we współpracy z prof. Barbarą Fatygą z Fundacji Obserwatorium Żywej Kultury – Sieć Badawcza. Spotkanie miało charakter dyskusji praktyków (osób zajmujących się zarządzaniem i animacją kultury) oraz badaczy (osób zajmujących się analizami i diagnozami kultury). Dzięki temu doszło do bardzo ciekawej wymiany opinii pomiędzy diagnostykami i animatorami.

22829659_10155887826482783_8031861384746425759_o

Podstawą do dyskusji był raport Wpływ diagnoz i badań na realizację polityk kulturalnych w 48 gminach województw mazowieckiego, małopolskiego i warmińsko-mazurskiego (OŻK) oraz raport Diagnozy w kulturze. Badania i analizy w projektowaniu i wdrażaniu samorządowych polityk kulturalnych (MISTiA).

Obie grupy zgodziły się, że w obszarze kultury (przede wszystkim dotyczy to działalności publicznych instytucji kultury oraz samorządowych polityk kulturalnych ) diagnozy nie mają mocy sprawczej lub mają bardzo małą moc sprawczą. Rozmawialiśmy o czterech najczęstszych przyczynach tego stanu z punktu widzenia „menadżera kultury”:

  • Diagnoza jest ciekawa, ale nie jest to moja wizja rozwoju kultury (negacja z powodu nieadekwatnych założeń wyjściowych);
  • Diagnoza jest słuszna i popiera nasze działania (nic nowego, diagnoza jest potwierdzeniem naszych słusznych działań);
  • Diagnoza jest ciekawym głosem, ale proponowane zmiany są zbyt daleko idące, za trudne i za dużo spraw wymagałoby zmiany (diagnoza jest fantasmagorią ludzi nie znających realiów);
  • Diagnoza ta nie będzie wykorzystywana i upubliczniana, ponieważ może się obrócić przeciwko mnie (diagnoza zawiera potencjalnie niebezpieczne treści).

Są to bardzo często spotykane strategie „odbioru” diagnoz – w każdym przypadku nie stanie się ona inspiracją do zmiany ani zapalnikiem do dyskusji o kulturze.

Kolejnym wyzwaniem w realizacji diagnoz w obszarze kultury jest znalezienie równowagi pomiędzy krytycznym spojrzeniem „z zewnątrz” przez zawodowych badaczy i analityków a moderacją „wewnętrznej” dyskusji w gronie interesariuszy, którzy pozostają ze sobą w różnego typu relacjach i zależnościach. Mówiąc inaczej jeśli diagnoza jest zdaniem sprawy z pewnego stanu rzeczy (w oparciu o przyjęte kryteria) tu musi być ona bardzo niezależna od interesów jej interesariuszy, a jednocześnie ma być dla nich inspiracją do zmiany (zatem nie może być przez nich odrzucona jako „obce ciało”). Jest to wyzwanie zarówno dla diagnostyków jak i odbiorców diagnozy – takie przedsięwzięcie wymaga wzajemnego zaufania i zgody na otwartą rozmowę o diagnozowanym obszarze.
Dlatego przystępując do diagnozy warto pamiętać o kilku kwestiach wspomagających dobrą realizację takiego działania:

  • Osoby realizujące diagnozy powinny się charakteryzować interdyscyplinarnym podejściem do rzeczywistości społeczno-kulturowej, szerokim zasobem narzędzi diagnostycznych, dużymi umiejętnościami komunikacyjnymi związanymi z prowadzeniem spotkań oraz umiejętnościami analitycznego i syntetycznego myślenia;
  • Właściwa diagnoza jest tylko częścią szerszego projektu diagnostycznego, działania badawcze i diagnostyczne muszą być obudowane działaniami komunikacyjnymi, partycypacyjnymi oraz ich wykorzystaniem w kontekście realizowanych działań i przedsięwzięć (diagnoza jako wsparcie procesów projektowania i wdrażania działań);
  • Dobrym modelem diagnozy jest model lokalny, partnerski, w ramach którego działania diagnostyczne są uzgadnianie z ustalonymi wcześniej grupami interesariuszy diagnozy, dzięki czemu są oni zaangażowaniu w proces konstrukcji projektu diagnostycznego (a nie w samą diagnozę!);
  • Wyniki diagnozy powinny być prezentowane pod postacią „zapalników dyskusji”. Wartością diagnozy powinny być rozmowy i dyskusje zainspirowane wynikami diagnozy. Rekomendacje mogą być kolejnym krokiem – dzięki metodzie warsztatowej staną się one wynikiem wspólnej pracy.

Zachęcamy do przeczytania obu raportów, zawierają one znacznie więcej pomysłów jak zlecić, zrealizować trafną i rzetelną diagnozę, która ma szansę na odegranie swojej roli.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/27/relacja-ze-spotkania-wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/feed/ 0
Wpływ diagnoz i badań na lokalne polityki kulturalne w Małopolsce. Seminarium badaczy i praktyków http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/10/12/wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/10/12/wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/#comments Thu, 12 Oct 2017 21:25:55 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6203 czytaj więcej]]> Fundacja Obserwatorium Żywej Kultury – Sieć Badawcza oraz Małopolski Instytut Kultury w Krakowie zapraszają na spotkanie na temat wpływu diagnoz i badań na lokalne polityki kulturalne w Małopolsce.

Spotkanie będzie miało charakter dyskusji praktyków (osób zajmujących się zarządzaniem i animacją kultury) oraz badaczy (osób zajmujących się analizami i diagnozami kultury). Podstawą do dyskusji będzie raport opracowany przez Obserwatorium Żywej Kultury – Sieć Badawczą pt. Wpływ diagnoz i badań na realizację polityk kulturalnych w 48 gminach województw mazowieckiego, małopolskiego i warmińsko-mazurskiego. Warto zapoznać się również z raportem badawczym opracowanym przez MISTiA pt. Diag­nozy w kul­turze. Bada­nia i anal­izy w pro­jek­towa­niu i wdraża­niu samorzą­dowych poli­tyk kul­tur­al­nych.

Kiedy: 26 października 2017 roku
Gdzie: Małopolski Instytut Kultury w Krakowie; ul. 28 lipca 1943 17c; 30-233 Kraków
Godzina rozpoczęcia: 11.00

Program:
11.00 – 13.00 Prezentacja raportu badawczego i pierwsza część dyskusji
13.00 – 13.30 Przerwa kawowa i kanapki
13.30 – 15.30 Druga część dyskusji i podsumowanie spotkania

W spotkaniu wezmą udział autorzy raportu i współrealizatorzy badań w Małopolsce: prof. Barbara Fatyga, dr Mariusz Piotrowski, mgr Kaja Rożdżyńska-Stańczak, dr Bogna Kietlińska, dr Joanna Dziadowiec, mgr Michał Kurcwald.

Bardzo prosimy o potwierdzenie chęci przybycia na adres mailowy knas@mik.krakow.pl do 24 października 2017 roku.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/10/12/wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/feed/ 0
XXXI Spotkanie Forum Kraków. Samorządowe polityki kulturalne http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/05/25/xxxi-spotkanie-forum-krakow-samorzadowe-polityki-kulturalne/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/05/25/xxxi-spotkanie-forum-krakow-samorzadowe-polityki-kulturalne/#comments Thu, 25 May 2017 09:40:17 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6192 czytaj więcej]]> Trzydzieste pierwsze spotkanie Forum Kraków odbyło się w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie w dniach 25-26 kwietnia 2017 roku. Tematem spotkania były relacje łączące samorządy z kulturą w polu projektowania i wdrażania samorządowych polityk kulturalnych. Samorządy są w Polsce najsilniejszym – zbiorowym – graczem w sektorze kultury. Samodzielnie wdrażają projekty i programy kulturalne, „organizują” liczne instytucje kultury, przekazują środki publiczne innym podmiotom. Ich siła i pozycja wynikają z pozycji hegemona w sektorze kultury w każdej gminie i mieście. Samorządy – poprzez to, co robią, i to, czego nie robią – kreują przestrzeń możliwości i niemożliwości dla innych aktorów w „poszerzonym polu kultury” (obejmującym też pole turystyki, promocji, działań społecznych czy gospodarczych). Wszystkie podmioty społeczne i prywatne, a w całości publiczne instytucje kultury, są zależne (uzależnione) od kierunków rozwoju polityki kulturalnej wybranych przez samorządy. Mecenat prywatnych darczyńców, aktywność i zaangażowanie obywateli (w tym poprzez organizacje pozarządowe), niezależne i „dochodowe” przemysły kreatywne są uzupełnieniem dla aktywności samorządów (ta konstatacja nie dotyczy tylko Warszawy, która z racji swojej wielkości, bogactwa, rynku kulturalnego jest odmienna od reszty kraju).

Obecnie samorządy są w większości świadome tej pozycji i aktywnie modelują swoją rolę w tworzeniu lokalnej/ regionalnej polityki kulturalnej. Nie jest już zazwyczaj tak, że „polityki kulturalnej nie ma”, a samorządy można postrzegać jako niezorientowanych mecenasów kultury (dają na kulturę, nie pytają o wyniki czy „artyzm”). Jednakże pogłębione diagnozy i obserwacje odsłaniają mechanizmy projektowania i wdrażania samorządowych polityk kulturalnych w Polsce. Obok niewątpliwego sukcesu samorządów w przemianie kultury w Polsce lokalnej i metropolitarnej warto zwrócić uwagę na to, jakie procesy „dzieją się” na styku samorządów i innych aktorów „doangażowanych” do projektowania i realizacji samorządowych polityk kulturalnych. Czy jest to obszar narastających dysfunkcji, czy laboratorium zmian społecznych, czy może komercyjny/ frekwencyjny sukces nowych przestrzeni kultury?

Wstępem do dyskusji były dwie prezentacje gości zaproszonych do udziału w Forum Kraków. Jako pierwszy wystąpił Artur Celiński z zespołu czasopisma Res Publica, pomysłodawca i koordynator badania „DNA Miasta: Miejskie Polityki Kulturalne”. Zaprezentował on wyniki najnowszej edycji tego badania. Drugim gościem był Paweł Kubicki z Instytutu Europeistyki UJ, współrealizator dwóch projektów badawczych: „Efekt ESK. W poszukiwaniu nowych miejskich narracji” oraz „Polska lokalna wobec integracji europejskiej. Dekada doświadczeń”.

Prezentacja Artura Celińskiego oparta na danych pochodzących ze 100 największych polskich miast pokazała, że ich samorządowe polityki kulturalne są niezwykle różnorodne. Różni je to, jaką rolę przyjmują samorządy (np. rola płatnika, innowatora, inwestora), jak również to, co jest ich główną domeną (np. promocja przez kulturę, edukacja kulturalna, rewitalizacja społeczna). Cechą wspólną tych miast jest wytworzenie się dominującego ośrodka decyzyjnego, którym jest burmistrz/ prezydent, a którego wspierają raczej nieoficjalne grona doradców (wpływowi dyrektorzy instytucji kultury, wybrani urzędnicy, wybrani przedstawiciele NGO, eksperci zewnętrzni itp.). Zespoły urzędników raczej wykonują polecenia i koordynują wykonanie planów, a rady miejskie zostały całkowicie w obszarze kultury zmarginalizowane. Partycypacja i konsultacje są obecne w projektowaniu polityk kultury, jednak nie mają one większego znaczenia, chyba że pojawia się sytuacja konfliktu, zwarcia politycznego, protestu, kiedy to znaczenie strony społecznej może stać się istotne. W „codziennej” koordynacji polityk kulturalnych aktywność strony społecznej jest znikoma, a funkcjonujący system konsultacji nie wzmacnia pozycji strony społecznej. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że z badań sondażowych osób powiązanych z sektorem kultury wynika, iż wzrasta zadowolenie z funkcjonowania miejskich polityk kultury. Ciekawe jest również zjawisko generalnie coraz słabszej oceny wystawianej przez urzędników organizacjom pozarządowym realizującym projekty z dofinansowaniem miejskim w obszarze kultury. Według urzędników można obserwować impas dotyczący ich innowacyjności, jakości działań, efektywności. Oglądając sprawy od strony finansowej, w kulturze najistotniejsze (w znaczeniu wagi i uwagi skierowanej przez samorządy) są wciąż inwestycje w infrastrukturę (obecnie to problem jej dalszego unowocześniania i rozwoju działalności merytorycznej), działalność kluczowych miejskich instytucji kultury w powiązaniu z „festiwalem promocyjnym” miasta, rozwój edukacji kulturalnej i artystycznej skierowanej do dzieci i młodzieży, działania o charakterze rewitalizacji miejskiej, a na końcu „obdzielenie” dotacjami tych organizacji pozarządowych i instytucji kultury(istnieje kilka modeli tej polityki), które nie partycypują w działaniach obejmujących kluczowe obszary rozwoju kultury w rozumieniu ratusza.

Paweł Kubicki porównywał w swoim wystąpieniu działania w obrębie dużych metropolii, które wzięły udział w konkursie o ESK 2016, oraz przemiany tzw. Polski lokalnej. W ciekawy sposób przedstawił procesy, które zostały zainicjowane w ramach gry o ESK w obszarze kultury. Przede wszystkim nastąpiło „urefleksyjnienie sfery kultury”, a konkurs na ESK stał się istotnym bodźcem do rozmywania symbolicznych granic i stereotypów pomiędzy różnymi środowiskami w mieście. Publiczne instytucje kultury zostały poniekąd pozostawione w tyle przez grona aktywistów i koalicje różnych podmiotów, które nadały ton dyskusji o mieście. Tworzenie aplikacji i programu działań stało się poligonem tworzenia nowych narracji o mieście. Jednakże, jak powiedział Paweł Kubicki, konkurs na ESK, mimo że przyczynił się do istotnych zmian w sferze społeczno-kulturowej polskich miast, nie stał się jednak rewolucją. Do gruntownej reformy zabrakło długofalowych zmian w sferze instytucjonalnej. W tym wymiarze konkurs na ESK, z pewnymi wyjątkami, przybierał raczej charakter karnawału, czyli sytuacji, gdzie na krótki, odświętny czas, zmieniają się relacje w sferze władzy, po czym po pewnym czasie wszystko wraca do starego, ustalonego porządku rzeczy. Dobrą stroną tego konkursu było na pewno to, że wiele osób i środowisk, które uaktywniły się w czasie konkursu na ESK, weszło na stałe w obieg inicjatyw i projektów realizowanych w kulturze.

Na prowincji nie było tak spektakularnych procesów, jednakże również tam nastąpiła bardzo duża zmiana. Przebiegała ona jednak głównie w ustalonym nurcie funkcjonowania systemu samorządowego, tu zabrakło niezależnych aktorów zmiany – alternatywnych lokalnych elit. Kluczowym problemem dla dynamiki tożsamości jest silne wydrenowanie Polski lokalnej z kapitału ludzkiego. W pewnym uproszczeniu można stwierdzić, że najzdolniejsi wyjechali na studia do dużych miast i tam zostali, zaradniejsi wyjechali pracować do innych państw UE i wciąż nie wracają. Ci, co zostali, albo wycofali się zupełnie z życia publicznego, albo dokooptowani zostali do lokalnych elit władzy, co sprzyja kształtowani się zależności klientelistycznych, a nie tworzeniu konstruktywnej opozycji, która przyczyniałaby się do dynamiki lokalnych społeczności. Oznacza to brak przestrzeni dla innowatorów społecznych lub, jeśli tacy są aktywni, ich całkowitą alternatywność w stosunku do dominującego systemu. Zazwyczaj postanawiają oni działać obok samorządów. Polska lokalna, w opowieści Pawła Kubickiego, to zatem nie „ciemnogród” i prowincja, ale przestrzeń zamkniętych wzajemnie na siebie systemów. Nowe elity unikają spotkania z samorządami, zastane publiczne instytucje kultury funkcjonują obok rynkowych/ społecznych nowych aktywnych podmiotów kultury. Pojawiają się często jaskółki zmian i szczeliny, przez które przesączają się innowacje. Jednak z przyczyn opisanych powyżej nowe trendy nie mogą zdobyć dominującej pozycji.

Dyskusja dotyczyła głównie dwóch obszarów. Po pierwsze uczestnicy spotkania starali się ustalić, jak mógłby zmieniać się standard projektowania, koordynacji i realizacji samorządowych polityk kulturalnych. Na czym powinna polegać autonomia instytucji kultury, jak wyjść z impasu grantozy (czy należy w większym zakresie dotować komercyjne rozwiązania zamiast całkowitego skupienia się na dotowaniu usług publicznych realizowanych przez NGO), jaka może być funkcja rad programowych i funkcja partnerstw publiczno-prywatno-społecznych. Po drugie uczestnicy dyskutowali o tym, w jaki sposób samorządy w większym stopniu mogą być otwarte na innowacje w kulturze i gdzie system ten ma „szczeliny”, przez które mogą wnikać zmiany. Czy samorządy, a właściwie wójtowie, burmistrzowie i prezydenci, zbudowali taki a nie inny system kultury dlatego, że nie mieli mocnych (równych ich pozycji) partnerów, czy dlatego, że system klientelistyczny jest dla nich w pełni wygodny i kompatybilny z ich potrzebami realizacji polityk kulturalnych. Ale o tym później, bo dyskusja będzie miała kontynuację z racji prac nad kolejnym NieKongresem Animatorów Kultury. Więcej szczegółów wkrótce.

W spotkaniu wzięli udział Marcin Jasiński, Beata Waśko, Maciej Zygmunt, Agata Lisowicz-Wala, Tomasz Ignalski, Piotr Wyrobiec, Hanna Błauciak, Anna Michalak-Pawłowska, Mariusz Wróbel, Paweł Gogołek, Paweł Kubicki, Robert Piaskowski, Tomasz Grabiński, Małgorzata Jezutek, Agnieszka Sojka, Marek Karpiński, Justyna Makowska, Marcin Kostaszuk, a moderowała je Joanna Orlik, dyrektorka Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie.

Galeria zdjęć ze spotkania >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/05/25/xxxi-spotkanie-forum-krakow-samorzadowe-polityki-kulturalne/feed/ 0