Badania w kulturze » plan strategiczny http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Plan rozwoju Domu Kultury „Dorożkarnia” w Warszawie http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/09/26/plan-rozwoju-domu-kultury-dorozkarnia-w-warszawie/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/09/26/plan-rozwoju-domu-kultury-dorozkarnia-w-warszawie/#comments Wed, 26 Sep 2012 10:44:40 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4163 czytaj więcej]]> Małopolski Instytut Kultury został zaproszony przez „Dorożkarnię” (niezwykle ciekawe miejsce na warszawskich Siekierkach) do współpracy w przy tworzeniu kilkuletniego planu rozwoju.

Planowanie strategiczne odbywa się tu partycypacyjnie – z udziałem wszystkich pracowników. Program „Zdziałaj dla siebie” realizuje tam trzy spotkania robocze z zespołem. Ich celem jest przeprowadzenie diagnozy instytucji i jej otoczenia oraz wyłonienie celów strategicznych. Ostatnim etapem pracy jest redakcja planu (ostateczny kształt nada dokumentowi zespół redakcyjny złożony z pracowników domu kultury) oraz jego akceptacja przez dyrekcję i cały zespół. Proces strategicznego planowania w „Dorożkarni” ze strony MIK-u wspierają Anna Miodyńska i Sebastian Wacięga.

Z doświadczeń dotychczasowej współpracy MIK-u z instytucjami kultury (lata 2009–2012) w zakresie analizy i planowania strategicznego w instytucjach kultury wynika, że partycypacyjne planowanie strategiczne (tj. planowanie z szerokim udziałem pracowników) nie musi prowadzić każdorazowo do powstania dokumentu strategicznego. Zespołowa praca może również posłużyć do namysłu nad takimi elementami działania instytucji, jak:

  • zidentyfikowanie przez zespół najsłabszych i najsilniejszych stron działania instytucji,
  • analiza relacji z odbiorcami i współpracownikami instytucji,
  • rozpoznanie obiecujących obszarów i kierunków działań wymagających bliższego zbadania,
  • wspólna refleksja nad długofalową misją instytucji – jej aktualnością i sposobem realizacji.

  • W każdym wypadku już sama praca zespołowa może prowadzić do większego zaangażowania pracowników nie tylko na własnym stanowisku pracy, a ich obserwacje, doświadczenia i pomysły mogą przyczynić się do usprawnienia działalności całej instytucji.

    ]]>
    http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/09/26/plan-rozwoju-domu-kultury-dorozkarnia-w-warszawie/feed/ 0
    Wyzwania Małopolski w kontekście starzejącego się społeczeństwa. Podejście strategiczne http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/03/30/wyzwania-malopolski-w-kontekscie-starzejacego-sie-spoleczenstwa-podejscie-strategiczne/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/03/30/wyzwania-malopolski-w-kontekscie-starzejacego-sie-spoleczenstwa-podejscie-strategiczne/#comments Fri, 30 Mar 2012 14:25:10 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3676 czytaj więcej]]> Zapraszamy do zapoznania się z dokumentem „Wyzwania Małopolski w kontekście starzejącego się społeczeństwa. Podejście strategiczne” opracowanym na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego przez Stanisławę Golinowską.

    Podstawowym wyzwaniem dla polskich regionów na początku XXI wieku jest optymalne wykorzystanie potencjału rozwojowego w celu zapewnienia trwałego i zrównoważonego rozwoju, zwiększenia konkurencyjności gospodarki i spójności zarówno w wymiarze społeczno – gospodarczym jak i przestrzennym, ale także sprostanie wyzwaniom globalnym, do których w pierwszym rzędzie należy starzenie się populacji. Proces starzenia się jest procesem powszechnym, nieuniknionym i nieodwracalnym w perspektywie około trzech pokoleń. Wywołany został zmniejszającą się dzietnością oraz spadkiem umieralności, prowadzącej do wydłużenia przeciętnego trwania życia.

    Zwrócenie uwagi na konsekwencje gospodarcze starzenia się populacji w sposób aktywny i pozytywny nawiązuje do koncepcji tzw. srebrnej gospodarki (silver economy). Jej cechy i kierunki rozwoju zostały przedstawione przez grupę ekspertów i przyjęte jako tzw. Bońska Deklaracja, wskazując, że aktywne przygotowanie gospodarki do nowych proporcji demograficznych jest szansą na poprawę jakości życia, wzrost ekonomiczny i konkurencyjną Europę (Bonn Declaration for the Silver Economy as an Opportunity for Quality of Life, Economic Growth and Competitiveness in Europe).

    (źródło: Wstęp do publikacji Wyzwania Małopolski w kontekście starzejącego się społeczeństwa. Podejście strategiczne)

    Dla sektora kultury istotne są dwa rozdziały tego opracowania:

    • POTENCJAŁ EDUKACYJNY I SPOŁECZNY MAŁOPOLSKI
    • POTENCJAŁ KULTURALNY I TURYSTYCZNY MAŁOPOLSKI

    Można w nich znaleźć analizy obecnych działań skierowanych na wsparcie szeroko rozumianej aktywności kulturalnej osób starszych, przykłady dobrych praktyk w tym zakresie, jak i rekomendacje zmian wspierających wdrożenie proponowanego podejścia strategicznego.

    Duże znaczenie dla uczestnictwa w kulturze osób starszych ma wielofunkcyjność instytucji kultury , tak, aby w jednym miejscu można było nie tylko uczestniczyć w jakimś wydarzeniu, ale też zdobyć potrzebną informację, dzięki dostępowi do Internetu, wypożyczyć, kupić lub przejrzeć w czytelni książkę czy czasopismo oraz zjeść zdrowy i smaczny posiłek. (źródło: Wyzwania Małopolski w kontekście starzejącego się społeczeństwa. Podejście strategiczne)

    Pławowice, pałac

    Przykłady rekomendacji dla sektora kultury:

    • Opracowanie dokumentu strategiczno – programowego w zakresie rozwoju zasobów kultury i turystyki w Małopolsce w zgodzie z koncepcją srebrnej gospodarki, uwzględniającej zwiększone korzystanie i uczestnictwo starszych grup odbiorców kultury, turystów, pielgrzymów oraz osób odwiedzających region z innego powodu.
    • Wprowadzanie do planów i programów rozwoju regionalnego w każdej dziedzinie perspektywy zróżnicowania potrzeb i popytu ze względu na wiek.
    • Sformułowanie zasad polityki regionalnej w dziedzinie kultury oraz turystyki wobec obszarów słabiej rozwiniętych, a posiadających znaczny potencjał dla rozwoju srebrnej gospodarki. Wykorzystanie w tym celu środków UE, składanie ofert lokalizacji przedsięwzięć biznesowych, ukierunkowywanie alokacji środków publicznych.
    • Opracowanie programu dofinansowywania uczestnictwa w kulturze wybranych grup ludności w celu poprawy dostępności do kultury wysokiej i powszechnej, przy jednoczesnym redukowaniu kosztów uczestnictwa w kulturze. Tendencja ta winna korespondować z polityką mecenatu nad kulturą w celu wzmocnienia atrakcyjności oferty kulturalnej adresowanej także do osób starszych.
    • Stworzenie platformy koordynującej (prowadzącej) działalność wspierającą edukację i doradztwo w zakresie prowadzenia działalności kulturalnej, upowszechniania metod nowoczesnego zarządzania w kulturze oraz doskonalenia zawodowego kadr kultury np. w formie kursów, cyklicznie organizowanych spotkań seminaryjno-szkoleniowych, stworzenia forum wymiany doświadczeń i upowszechniania dobrych praktyk.

    Więcej w publikacji.

    ]]>
    http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/03/30/wyzwania-malopolski-w-kontekscie-starzejacego-sie-spoleczenstwa-podejscie-strategiczne/feed/ 0
    Planowanie rozwoju w lokalnych instytucjach kultury. Planować czy nie planować? http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/06/07/planowanie-rozwoju-w-lokalnych-instytucjach-kultury-planowac-czy-nie-planowac/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/06/07/planowanie-rozwoju-w-lokalnych-instytucjach-kultury-planowac-czy-nie-planowac/#comments Tue, 07 Jun 2011 10:21:38 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1500 czytaj więcej]]> Plan rozwoju instytucji, zwany też strategią rozwoju, możemy uzyskać na różne sposoby:  można go zamówić w firmie świadczącej tego rodzaju usługi, może ją napisać dyrektor (samodzielnie lub we współpracy z kadrą zarządzającą), można też ułożyć plan rozwoju partycypacyjnie – czyli  z udziałem całego zespołu.  Ten ostatni sposób ma wiele zalet ale też przysparza pewnych trudności. Jedną z nich jest konieczność wygospodarowania czasu na  spotkania zespołu pracowników, konsultacje poszczególnych zapisów i wreszcie redakcję dokumentu. Należy też przekonać do pracy nad planem cały zespół, co bywa niełatwe.

    Często pojawiają się  głosy wątpiące w zasadność tworzenia planów rozwoju. Bo czym różni się taki plan od planów rocznych, które domy kultury przedstawiają systematycznie swoim organizatorom? Po co tworzyć skomplikowane drzewa celów strategicznych i operacyjnych, skoro istnieje statut ośrodka kultury, który nasze zadania precyzuje? Wreszcie, po co plany (lub w innym ujęciu: strategie) rozwoju, skoro istnieją gminne strategie rozwoju uwzględniające także rozwój kultury? Jeżeli ktoś planuje kupno samochodu – to jest to punkt do wpisania do planu rocznego, jeśli stara się on określić, po co jemu i innym ten samochód – to już jest planowanie rozwoju. Gminne i miejskie strategie rozwoju kultury na ogół nie uwzględniają specyfiki danej instytucji. Plany (strategie) rozwoju ośrodka kultury zwykle nie powstają w opozycji do dokumentów tworzonych przez jednostki samorządowe, choćby dlatego, że te ostatnie pozostają na wysokim poziomie ogólności. Dyrektor decydując się na partycypacyjne tworzenie planu rozwoju musi liczyć się z krytycznymi opiniami pracowników na temat organizacji pracy czy gospodarowania finansami. Bywa, że w czasie spotkań zespołu ujawniają się konflikty osobiste i ścierają rożne punkty widzenia.

    Jednak, pomimo tych trudności, warto podjąć trud zespołowego tworzenia planu. Spotkania pracowników poświęcone analizie SWOT i formułowaniu celów są okazją do wymiany poglądów, artykułowania zarówno obaw jak i pomysłów. Ustalone wspólnie cele strategiczne i operacyjne są podstawą zrozumiałych dla pracowników decyzji organizacyjnych, kadrowych i finansowych podejmowanych przez dyrekcję instytucji, która jest odpowiedzialna za realizację planu rozwoju.  Każdy nowy pracownik lub współpracownik łatwiej wdroży się do swoich obowiązków rozumiejąc charakter instytucji (jego misję, wizję, otoczenie i kierunki rozwoju). Dla organizatorów lokalnych instytucji kultury (jednostek samorządu terytorialnego) plan rozwoju powinien być podstawą współpracy z dyrektorami tych placówek, także w sprawach związanych z finansowaniem. Plany rozwoju wymagane są często przez grantodawców i sponsorów.

    Zważywszy argumenty za i przeciw  – zapraszamy do planowania!

    ]]>
    http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/06/07/planowanie-rozwoju-w-lokalnych-instytucjach-kultury-planowac-czy-nie-planowac/feed/ 2
    Tworzenie planu strategicznego w instytucji publicznej http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/07/16/plan-strategiczny-w-instytucji-publicznej/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/07/16/plan-strategiczny-w-instytucji-publicznej/#comments Fri, 16 Jul 2010 12:14:54 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=723 czytaj więcej]]> Instytucje publiczne (w tym instytucje kultury) tak samo jak wszystkie inne organizacje funkcjonują dzięki zdefiniowaniu kim są, dla kogo są i po co są. Takie zdefiniowanie nie musi być oczywiście wyrażone explicite. Dzięki posiadaniu celu i funkcji mogą tworzyć wartości dodane, które „utrzymują je na rynku”. Obecnie instytucje sektora publicznego w coraz większym stopniu stają się przedsiębiorstwami publicznymi (paradygmat „nowego zarządzania publicznego”) rezygnując tym samym z modelu instytucji biurokratycznej. Aczkolwiek trzeba pamiętać, że ta przemiana jest postulatem menadżerskim i musi być „wymuszana” reformami, a biurokratyzowanie się i rozrost struktur są naturalnymi procesami w każdej organizacji i systemie zasilanym finansowo „z mocy urzędu”. Dlatego wzrost liczby pracowników, wzrost wydatków, wzrost liczby procedur i zadań sektora publicznego nie stoi w sprzeczności z opisaną wyżej zmianą paradygmatu funkcjonowania instytucji sektora publicznego (w Polsce w samym samorządzie liczba pracowników w 2009 wzrosła o 22 tyś).

    Aby instytucja publiczna mogła wypełniać rolę w ramach paradygmatu zarządzania publicznego potrzebna jest (między innymi) umiejętność planowania strategicznego. Działanie to można opisać jako procedurę, jednak ważniejsze jest zrozumienie jego „ducha”. A jest on taki, że planowanie strategii nie służy opracowaniu dokumentu planistycznego, a bardziej stworzeniu koalicji (zespół instytucji, interesariusze), która wie, do jakich celów dąży, jakimi wartościami się kieruje, jak zorganizuje sobie pracę i jak zmierzy swój sukces lub porażkę.

    Funkcje planowania strategicznego są następujące:

    • ustalanie celów, do których organizacja będzie dążyła,
    • wskazywanie gdzie i jak koncentrować ograniczone zasoby,
    • skupianie uwagi na priorytetach,
    • gromadzenie ludzkiej energii wokół wybranych priorytetów,
    • określanie wspólnych wartości, wytwarzanie standardów jakości,
    • budowanie narzędzia porządkującego chaos możliwych potrzeb i wyzwań,
    • wskazywanie mierników osiągania celów, tworzenie opisu organizacji, który może być poddany ewaluacji.

    Etapy procesu planowania strategicznego (model wg. J. Brysona)

    1. Rozpocznij proces planowania strategicznego

    Niezwykle ważne jest zainicjowanie dialogu strategicznego, w którym od początku do końca tego procesu będą uczestniczyć członkowie zespołu organizacji (wybrani przedstawiciele) oraz interesariusze zewnętrzni (reprezentujący pełne ich spektrum). Stworzenie zespołu, który będzie mógł opracować strategię polega na wyborze jego członków, nadaniu im mandatu do zrealizowania tego celu, określeniu narzędzi pracy i harmonogramu procesu.

    2. Określ własny mandat przyznany organizacji przez prawo, organizatora, strategie wyższej rangi, zawarte porozumienia z innymi organizacjami

    W przypadku instytucji publicznej, która posiada różnorodne ograniczenia i zobowiązania ważne jest, aby je dobrze zdefiniować i określić ich związek z tworzącą się strategią. Instytucja publiczna funkcjonuje w szerszej sieci funkcjonalnej i ma wobec niej zobowiązania, oczywiście może je negocjować, a ich wynik wziąć pod uwagę w planie strategicznym.

    3. Zidentyfikuj i wyraź jasno misję instytucji oraz wartości, którymi się kieruje

    Ten punkt programu służy identyfikacji roli instytucji publicznej oraz zakresu jej odpowiedzialności. Wartości organizacji muszą pozwalać na wypełnianie tej roli oraz tworzyć bazę dla współpracy i dobrej komunikacji.

    4. Oceń środowisko działania organizacji w zakresie siły i słabości (procesy wewnętrzne organizacji) oraz możliwości i zagrożeń (na zewnątrz organizacji)

    Jest to przeprowadzenie analizy SWOT, której celem jest określenie zasobów, potencjałów i braków organizacji (kim i czym chcemy działać) oraz stworzenie obrazu środowiska w którym funkcjonuje organizacja (co ją wzmocni, co jej może zagrozić). Analizę SWOT można uzupełnić analizą potrzeb, wyzwań i potencjałów. Analiza potrzeb wskazuje, czego obecnie oczekują od organizacji jej interesariusze i klienci. Analiza wyzwań pomaga zrozumieć, jakie priorytety i cele może mieć organizacja aby wpływać na zmianę/rozwój. Analiza potencjałów wskazuje miejsca, na których można budować i tworzyć zmianę, której efekty mogą się następnie „rozprzestrzenić”.

    5. Określ wyzwania związane z wprowadzeniem w życie planu strategicznego organizacji

    Analizy z punktu 4 zgromadziły dane o różnorodnych „sprawach” mających związek z funkcjonowaniem instytucji i tworzeniem planu strategicznego organizacji. Teraz trzeba określić ich wagę oraz ich ryzyka. Strategia ma wskazywać „najlepszą ścieżkę działania”, aby zadziałała trzeba „oswoić” różnorodne konflikty wewnątrz instytucji oraz te zewnętrzne mogące jej plan unieważnić. Oswoić konflikty oznacza mieć strategie postępowania wobec nich, aby je zneutralizować lub rozwiązać.

    6. Sformułuj plan strategiczny, dzięki któremu organizacja będzie wiedziała, w jaki sposób podjąć się tych wyzwań i jakie są zadania do wykonania

    Opracowanie dokumentu, który podsumuje prace koncepcyjne (relacja z dialogu strategicznego), wskaże cele strategiczne i będzie zawierał plan prac dla organizacji w określonej perspektywie czasowej.

    7. Przejrzyj i ostatecznie przyjmij plan strategiczny

    Należy przeprowadzić podsumowanie całości procesu dialogu strategicznego, tak aby wszyscy członkowie zespołu, pracownicy i interesariusze zgodzili się, że plan jest gotowy do przyjęcia. Dzięki temu pierwsze wdrożenia mogą być naturalne i zrozumiałe dla wszystkich.

    8. Określ wizję powodzenia planu strategicznego

    Dopiero po przyjęciu planu strategicznego (obejmującego cele strategiczne, cele szczegółowe, zadania oraz analizy, które pomogły je sformułować) można przystąpić do określenia mierników powodzenia planu.

    9. Zdefiniuj i określ plan implementacji planu strategicznego

    Plan implementacji musi obejmować wszelkie sprawy mogące mieć związek z procesami wewnętrznymi w organizacji, od których jakości i skuteczności będzie zależało realizowanie planu strategicznego.

    10. Prowadź bieżącą ewaluację planu strategicznego i procesów jego implementacji

    Plan strategiczny może szybko zostać zarzucony, jeśli na bieżąco i stale nie monitoruje się jego związku z realnie realizowanymi działaniami. Plan i działania muszą być ze sobą zgodne, oznacza to, że opóźnienia, problemy, bariery muszą być oznaczone, a plan odpowiednio skorygowany. Czasem należy skorygować plan, czasem należy się skupić na zmianach organizacyjnych, które blokują realizacje planu.

    Przedstawiony powyżej model jest jednym z możliwych. Prezentuję go na postawie tekstu Richarda D. Younga „Perspectives on strategic planning in the public sector”. Więcej o tym modelu można znaleźć w książce Brysona „Strategic Planning for Public and Nonprofit Organizations: A Guide to Strengthening and Sustaining Organizational Achievement”.

    ]]>
    http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/07/16/plan-strategiczny-w-instytucji-publicznej/feed/ 0