Badania w kulturze » organizacje pozarządowe http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Samorządowy dom kultury vs. oddolny inkubator społeczeństwa obywatelskiego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/19/samorzadowy-dom-kultury-vs-oddolny-inkubator-spoleczenstwa-obywatelskiego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/19/samorzadowy-dom-kultury-vs-oddolny-inkubator-spoleczenstwa-obywatelskiego/#comments Tue, 19 Jan 2016 18:11:43 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5783 czytaj więcej]]> Jacek Żakowski na swoim blogu Jak na dłoni opublikował tekst poświęcony trudnej sytuacji budynku, w którym znajduje się Świetlica Krytyki Politycznej w Cieszynie pt. Mail dla demokracji. Przy okazji przeprowadził ciekawą analizę porównawczą samorządowych instytucji kultury i oddolnych, spontanicznych „inkubatorów” żywych więzi społecznych. Przytaczam pełny zapis tej analizy:

Takie miejsca różnie się nazywa. Kiedyś byłby to po prostu „dom kultury”. Ja wolę je nazywać „inkubatorami społeczeństwa obywatelskiego”. Takich inkubatorów nie ma w Polsce wiele. Są gminne domy kultury zatrudniające etatowych animatorów i oferujące różne usługi kulturalne – od kółek i kursów po koncerty. Samorządy organizują festiwale, festyny, dni, tygodnie, miesiące różnych aktywności społeczno-kulturalnych. Są samorządowe biblioteki, świetlice i remizy. Ale spontanicznie, stworzonych i działających wyłącznie społecznym wysiłkiem inkubatorów żywych więzi społecznych mamy bardzo mało. W krajobrazie sformalizowanej przez samorządy etatowej kultury i aktywności społecznej cieszyńska świetlica – podobnie jak galeria w Bytomiu albo Pogranicze w Sejnach – należy do niezwykle rzadkich fenomenów miejsc, które urodziły się same, siłą naturalnej społecznej energii jednej lub kilku osób, a potem spontanicznie obrosły energią innych osób czy grup i wciąż budzą oraz kumulują nową społeczną energię. Każdy wójt, burmistrz czy prezydent miasta może sobie zbudować dom kultury, bibliotekę, świetlicę. Wynajęci fachowcy zorganizują mu tam zajęcia, imprezy i atrakcje dla mieszkańców. Jak gmina da pieniądze, coś będzie się tam działo. Trochę dzieci się zawsze zapisze na kółka, trochę dorosłych przyjdzie na imprezy. W statystyce może to przypominać żywe społeczeństwo. Ale z reguły będzie to lepsza albo gorsza atrapa społecznego zaangażowania lub więzi. Faktycznie będą to raczej finansowane z budżetu kulturalne „usługi dla ludności”. Potrzebne, sensowne, podnoszące jakość życie pewnej części mieszkańców, ale mające bardzo mało wspólnego z budowaniem społeczeństwa obywatelskiego, które jest niezbędnym fundamentem trwałej demokracji i którego w Polsce dramatycznie brakuje. Dlatego – jeśli już tu i ówdzie powstają – trzeba na nie troskliwie chuchać i dmuchać. Nie rozpieszczać. Nie dokarmiać i zwłaszcza nie przekarmiać, nie udomawiać, nie etatyzować, nie usamorządowiać, nie komunalizować, bo to jednak muszą być dzikie zwierzęta. Nie wolno ich uzależniać od samorządowego cycka, ale też nie wolno zabijać. Najlepiej jest, kiedy władza im kibicuje życzliwie, lecz niezbyt ostentacyjnie. (źródło: Mail dla demokracji)

Jeśli kontynuować tak skonstruowany ciąg skojarzeń, można dość do wniosku, że samorządowe instytucje kultury tworzą „atrapę” kultury, jako że mają skazę polegającą na funkcjonowaniu w ramach domeny państwowej i systemu usług finansowanych przez lokalne władze. Domy kultury i biblioteki to, co najwyżej, mogą dostarczać usług kulturalnych i zapełniać czas wolny ludności. Prawdziwie „żywa kultura” może rozwijać się tylko spontanicznie, oddolnie, siłą naturalnej społecznej energii. Autor używa tej generalizacji niechybnie w celu zobrazowania znaczenia miejsc takich, jak Świetlica w Cieszynie. Źródłem takiego przedstawienia domów kultury jako placówek usługowych może być inna analiza Jacka Żakowskiego przedstawiona w raporcie REFORMA KULTUROWA 2020 — 2030 — 2040 Sukces wymaga zmian:

Po pierwsze system usług społecznych, zarządzany w swojej klasycznej formie, dobrze odpowiada tradycji folwarcznej przeniesionej do kultury przemysłowej. Pan (płatnik) zleca czynności rządcy (świadczeniodawca – szpital, szkoła, komisariat, urząd). Pan ma przekonanie, że sam wie co robić i że rządca wie, jak to robić. Pańszczyźniani chłopi (chorzy, uczniowie, petenci) mają się podporządkować dla własnego dobra. Jak zaczną się wtrącać, zrobi się bałagan i będzie nieszczęście. Trochę racji w tym jest. Ale totalne uprzedmiotowienie konsumentów (chorych, uczniów itp.) demoralizuje i degeneruje system w dokładnie taki sam sposób, w jaki zdemoralizowały i zdegenerowały się systemy ekonomiczne realnego socjalizmu. (źródło: Reforma Kulturowa, str. 180)

Jednym słowem domy kultury zostały dołączone do „systemu usług społecznych”. Abstrahując od prawdziwości tej diagnozy, kluczowe w tym tekście jest mocne przeciwstawienie tego, co jest oddolne, obywatelskie, spontaniczne temu, co ma związek z państwem, usługami, etatami. Czy takie postawienie sprawy przyczynia się do reformy kulturowej w Polsce? Wiele raportów dotyczących funkcjonowania kultury w Polsce wskazuje na znaczenie istnienia sieci relacji międzysektorowych/ międzyinstytucjonalnych oraz przepływów kultury pomiędzy różnymi strefami kulturowymi. Jak również mówią o hybrydyzacji podmiotów kultury (publiczne instytucje kultury funkcjonują jak organizacje pozarządowe, organizacje pozarządowe jak korporacje prywatne, firmy prywatne jak inicjatywy oddolne, itd.). Podsumowując, społeczeństwo obywatelskie tworzy się dzięki współistnieniu i kooperacji (lub czasem na zasadzie opozycji) różnorodnych instytucji. Świetlica w Cieszynie na pewno dużo zawdzięcza istnieniu obok samorządowej instytucji kultury pn. Zamek Cieszyn. Zapewnianie usług kulturalnych może być przestrzenią budowania społeczeństwa obywatelskiego.

Przy okazji należy dodać, że zarówno Kronika w Bytomiu jak i Pogranicze w Sejnach to samorządowe instytucje kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/19/samorzadowy-dom-kultury-vs-oddolny-inkubator-spoleczenstwa-obywatelskiego/feed/ 0
Relacja z XXIV Forum Kraków http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/10/05/relacja-z-xxiv-forum-krakow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/10/05/relacja-z-xxiv-forum-krakow/#comments Mon, 05 Oct 2015 12:24:28 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5660 czytaj więcej]]> XXIV spotkanie Forum Kraków zostało zorganizowane we współpracy z Ogólnopolską Federacją Organizacji Pozarządowych, a odbywało się 14 i 15 września 2015 roku w siedzibie Małopolskiego Instytutu Kultury. Celem spotkania były konsultacje założeń programu współpracy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z organizacjami pozarządowymi na lata 2017–2019. Spotkanie konsultacyjne poprowadził Rafał Krenz ze Stowarzyszenia CAL, członek Zespołu Konsultacyjnego, a uczestniczyli w nim członkowie Forum Kraków oraz przedstawiciele krakowskich organizacji pozarządowych działających w obszarze kultury.

Dyskutowany dokument pn. Założenia Programu Współpracy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z organizacjami pozarządowymi na lata 2017–2019 powstał w ramach projektu Programy dla zmiany – partycypacyjne tworzenie programów współpracy z organizacjami pozarządowymi na szczeblu centralnym, nr POKL.05.04.02-00-I27/15. Dokument został opracowany przez zespół: Weronika Czyżewska, Alina Gałązka, Alicja Gawinek, Krzysztof Guzowski, Artur Jóźwik, Magdalena Kopczyńska-Zych, Justyna Kowal, Rafał Krenz, Marzanna Krupa, Katarzyna Rybicka, Piotr Stec, Małgorzata Szeląg-Zalewska, Marek Szladowski, Aleksander Tarkowski, Artur Witkowski, Tomasz Schimanek. Konsultowany dokument został zaakceptowany przez Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Małgorzatę Omilanowską. Na podstawie tego dokumentu oraz w oparciu o raport z konsultacji społecznych w 2015 roku mają toczyć się dalsze prace nad samym projektem programu w 2016 roku. Podjęte przez OFOP działania, których celem jest pilotażowe opracowanie ministerialnych programów współpracy z organizacjami pozarządowymi, ma związek z nowelizacją ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie przyjętą 5 sierpnia 2015 roku. Od 2017 roku wejdzie w życie nowy przepis, wedle którego ministerstwa (w tym MKiDN) będą musiały obligatoryjnie przyjąć programy współpracy z organizacjami pozarządowymi: Minister lub wojewoda przyjmują, w drodze zarządzenia, po konsultacjach z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, roczny lub wieloletni program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 na okres nie dłuższy niż 5 lat.

Rafał Krenz przedstawił strukturę dokumentu, w tym przede wszystkim cele programu oraz proponowane zadania do realizacji. Zostały one omówione, jak również zostały zgłoszone uwagi i propozycje. Następnie uczestnicy spotkania zaproponowali nowe zadania, nieujęte w obecnych założeniach programu. Po zakończeniu konsultacji i realizacji wszystkich spotkań powstanie raport stanowiący załącznik do dokumentu Założenia Programu Współpracy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z organizacjami pozarządowymi na lata 2017–2019.

Struktura programu (cele i zadania)
Celem głównym programu współpracy jest rozwój współpracy między MKiDN oraz organizacjami pozarządowymi działającymi w obszarze kultury.

Cele szczegółowe i zadania przedstawiamy poniżej.
1. Wzmocnienie partnerskiej współpracy MKiDN z organizacjami pozarządowymi poprzez:

  • wypracowanie zasad naboru kandydatów na członków Rady Organizacji Pozarządowych przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego, mających na celu zwiększenie reprezentatywności Rady;
  • wzmocnienie komunikacji o prowadzonych przez MKiDN konsultacjach.

2. Poprawa komunikacji i koordynacji działań pomiędzy ciałami dialogu poprzez:

  • zwiększenie dostępności informacji dla członków ciał dialogu;
  • powołanie Pełnomocnika ds. współpracy MKiDN z organizacjami pozarządowymi.

3. Rozwój potencjału sektora pozarządowego poprzez:

  • wzmocnienie działań na rzecz sieciowania organizacji;
  • wyodrębnienie obszarów współpracy systemowej MKiDN i organizacji pozarządowych;
  • wzmocnienie kompetencji organizacji pozarządowych koniecznych do udziału w procesie legislacyjnym oraz wypracowanie rozwiązań wzmacniających rzecznictwo.

Uwagi i propozycje zgłoszone w trakcie dyskusji
Pogłębienie przedstawionej w dokumencie diagnozy dotyczącej kondycji organizacji pozarządowych działających w obszarze kultury. Wskazanie modeli działalności tych podmiotów, modeli finansowania, barier i ograniczeń dla rozwoju sektora, trendów i dynamiki zmian. Zaprezentowana diagnoza nie daje precyzyjnych wskazówek dla ustalenia priorytetów współpracy organizacji pozarządowych z MKiDN.

Uporządkowanie ram dokumentu (cel główny, cele szczegółowe, zadania, kluczowe działania do realizacji). Obecnie cele i zadania nie są sformułowane klarownie, a obszary działań nakładają się wzajemnie na siebie.

W zadaniu „Wypracowanie zasad naboru kandydatów na członków Rady…” należy wziąć pod uwagę rozwiązanie, w którym osoby te są reprezentantami innych ciał konsultacyjnych, opiniodawczych, obywatelskich funkcjonujących w różnych obszarach sektora kultury. Na przykład obecnie istnieje możliwość tworzenia Komisji Dialogu Obywatelskiego jako ciał opiniująco-doradczych przy samorządach. Naturalne jest, aby ich reprezentanci mogli uczestniczyć w pracach na szczeblu krajowym. Tego typu rozwiązania wzmocniłyby aktywność grup angażujących się w konsultacje i partycypację społeczną.

Stanowisko Pełnomocnika ds. współpracy MKiDN z organizacjami pozarządowymi powinno być utworzone w randze przynajmniej sekretarza stanu. Jest to istotne, aby osoba odpowiedzialna za realizację programu współpracy z organizacjami pozarządowymi posiadała odpowiedni mandat polityczny, jak i możliwości działania w ministerstwie na styku wielu departamentów.

W ramach zadania „Wzmocnienie komunikacji…” przewiduje się uruchomienie newslettera, który umożliwi dowolnej organizacji zapisanie się i otrzymywanie informacji o prowadzonych przez resort konsultacjach. Postulowano, aby raczej stworzyć zakładkę o konsultacjach MKiDN na portalu konsultacje.ngo.pl, w której można by było w uporządkowany sposób przedstawiać wszystkie przedsięwzięcia, jak i prowadzić ich konsultacje z organizacjami pozarządowymi. W oparciu o taki serwis można dopiero podjąć wszelkie możliwe działania upowszechniające.

W zadaniu „Wzmocnienie działań na rzecz sieciowania organizacji” znalazło się przedsięwzięcie polegające na promowaniu i wspieraniu przez MKiDN idei powierzania zarządzania samorządowymi instytucjami kultury organizacjom pozarządowym (np. kampania promocyjna wśród samorządów i wypracowanie mechanizmu „bonu na start”, który zachęcałby do takiego powierzania samorządy). W opinii uczestników spotkania takie przedsięwzięcie nie będzie w żadnym stopniu skuteczne, ponieważ idea ta jest znana decydentom i organizacjom pozarządowym, za to brakuje szczegółowych rozwiązań prawnych i praktycznych umożliwiających powierzanie instytucji organizacjom pozarządowym. Uczestnicy postulowali, aby przedsięwzięcie to polegało na opracowaniu diagnozy problemu (są możliwości prawne, nie ma wdrożeń) oraz opracowaniu katalogu praktycznych rozwiązań do wdrożenia, które przyczyniłyby się do lepszej współpracy samorządów jako organizatorów instytucji ze stroną społeczną. Jednym z dyskutowanych rozwiązań była propozycja, aby nie powierzać organizacji pozarządowej od razu prowadzenia całej instytucji, ale powierzać w ramach instytucji konkretne zadanie lub program. Takie częściowe rozwiązanie może przyczynić się do rozwoju kompetencji lokalnych organizacji związanych z zarządzaniem dużymi zadaniami publicznymi. W opinii uczestników spotkania główny problem (od strony organizacji pozarządowych) polega na braku rozwiązań częściowych i nastawionych na długofalowy proces oraz braku ochrony przed poczynaniami samorządu po przejęciu instytucji przez organizację pozarządową. Budowanie klimatu zaufania, testowanie rozwiązań, nabywanie kompetencji do zarządzania instytucją kultury jest procesem. Dlatego obecne rozwiązania prawne są zbyt ryzykowne, praktyka niezachęcająca, a bariery organizacyjne zbyt duże dla organizacji chętnych do przejęcia instytucji. Uczestnicy spotkania zwrócili również uwagę na inne możliwości powierzenia instytucji kultury: spółdzielni (w tym spółdzielni powołanej przez pracowników), koalicji organizacji pozarządowych (partnerstwo publiczno-społeczne), prywatnej firmie (partnerstwo publiczno-prywatne).

Propozycje nowych zadań
Na spotkaniu pojawił się również postulat, aby obok dotacji celowych pojawiła się dla organizacji pozarządowych możliwość otrzymywania dotacji o charakterze podmiotowym umożliwiających stabilizację instytucjonalną. Ich „instytucjonalizacja”, na zasadzie czasowego, trzy- lub pięcioletniego kontraktu, byłaby ważnym wsparciem dla podmiotów, które obecnie w grantach ukrywają koszty niezwiązane z realizacją projektów. Istnieje duża grupa organizacji pozarządowych, ważnych dla kultury narodowej, dla których granty podmiotowe mogłyby być powiązane z tworzeniem długofalowych planów rozwoju (również biznesplanów) takich instytucji, aby mogły one zapewnić sobie same stabilizację w przyszłości.

MKiDN wspiera grantami wiele projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe. Część z nich ma charakter edukacji artystycznej, kulturalnej i medialnej. W tym zakresie obecnie nie ma żadnego nadzoru merytorycznego ani oceny jakości działań. Podobnie jest z projektami, dla których mecenasem są samorządy. Nikt dziś nie panuje nad rozproszonym systemem prowadzenia edukacji w obszarze kultury. Uczestnicy spotkania postulowali, aby w ramach programu zająć się opracowaniem systemu standardów pracy oraz oceny jakości działań. Czy wiemy, jaki dziś powinien być dom kultury? Czy nie powinniśmy tej nazwy zastrzec dla podmiotów prowadzących animację społeczno-kulturalną, które przestrzegają ustalonych standardów działania? Czy potrafimy określić, na czym powinny polegać zadania własne gmin w dziedzinie kultury? Raczej nie, co przejawia się wydawaniem pieniędzy teoretycznie na kulturę, a praktycznie na marketing terytorialny, masową rozrywkę i zajęcia rekreacyjne. Program współpracy mógłby posłużyć wypracowaniu tego typu standardów i jakości.

Uczestnicy spotkania wskazali, że w ramach programu współpracy powinien powstać mechanizm certyfikacji oraz model wsparcia dla oddolnie tworzących się instytucji kultury. Byłby to zalążek programu wspierającego dostępność kultury na obszarach wiejskich i miejsko-wiejskich poprzez zapewnienie trwałości najlepszym inicjatywom animacyjnym i edukacyjnym. Dziś bardzo często tego typu działania umierają z braku możliwości stabilizacji po etapie projektowym. Mechanizm taki mógłby wspierać tworzenie się lokalnych partnerstw chcących powołać oddolne, niezależne od lokalnych samorządów instytucje animacji kultury. Dziś bardzo często zdarza się, że publiczne instytucje kultury (np. domy kultury) są rozwiązywane z powodu ich „nieadekwatności” w stosunku do potrzeb (tak się wydarzyło ostatnio w Jarocinie). Warto na ten trend odpowiedzieć pozytywnym rozwiązaniem i wesprzeć systemowo inicjatywy, które mają zdolność do stworzenia stałej instytucji kultury zajmującej się działaniami edukacyjnymi i animacyjnymi. Lokalne samorządy mogłyby zyskać w przyszłości partnera, jak również możliwość zainicjowania pozytywnych zmian w pejzażu instytucjonalnym kultury. Dziś obszar ten jest zabetonowany przez stałe dotowanie nawet nieefektywnych instytucji publicznych, a wszelkie zmiany muszą być i tak inicjowane przez samorządy, które nie widzą w tym interesu.

W spotkaniu uczestniczyli: Agata Lisowicz-Wala, Wojciech Szuniewicz, Paweł Gogołek, Michał Zabłocki, Beata Waśko, Jarosław Klaś, Małgorzata Szeląg-Zalewska, Ewa Ryks, Anna Barwicka, Antoni Bartosz, Maciej Zygmunt, Piotr Wyrobiec, Marek Sztark, Anna Dobrowolska-Cylwik, Jacek Gralczyk,Joanna Orlik, Piotr Knaś.

Galeria zdjęć ze spotkania >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/10/05/relacja-z-xxiv-forum-krakow/feed/ 0
Konsultacje założeń programu współpracy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z organizacjami pozarządowymi na lata 2017-2019 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/04/konsultacje-zalozen-programu-wspolpracy-ministra-kultury-i-dziedzictwa-narodowego-z-organizacjami-pozarzadowymi-na-lata-2017-2019/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/04/konsultacje-zalozen-programu-wspolpracy-ministra-kultury-i-dziedzictwa-narodowego-z-organizacjami-pozarzadowymi-na-lata-2017-2019/#comments Fri, 04 Sep 2015 10:36:07 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5610 czytaj więcej]]> Forum Kraków wspólnie z Ogólnopolską Federacją Organizacji Pozarządowych zaprasza na spotkanie konsultacyjne założeń programu współpracy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z organizacjami pozarządowymi na lata 2017-2019. Spotkanie odbędzie się w dniu 14 września 2015 roku, tj. w poniedziałek, w godzinach 12.00–18.00 w siedzibie Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie przy ul. Karmelickiej 27 (III piętro). Prosimy o zgłaszanie chęci udziału w spotkaniu, wysyłając maila na adres knas@mik.krakow.pl.

Spotkanie jest częścią projektu „Programy dla zmiany – partycypacyjne tworzenie programów współpracy z organizacjami pozarządowymi na szczeblu centralnym” (POKL.05.04.02-00-I27/15) realizowanego przez Ogólnopolską Federację Organizacji Pozarządowych. Konsultacje publiczne projektu mają zapewnić ich doprecyzowanie, weryfikację potrzeb w zakresie współpracy w najbliższych latach zgłaszanych przez stronę społeczną oraz zebranie i włączenie do dokumentu rozwiązań i uwag zgłaszanych przez interesariuszy.

Spotkanie konsultacyjne poprowadzi Rafał Krenz z Centrum Aktywności Lokalnej, członek Zespołu Konsultacyjnego, który tworzył dokument.Serdecznie zapraszamy wszystkie osoby współpracujące z organizacjami pozarządowymi, zainteresowane tematem i działającymi w obszarze kultury.

Założenia programu współpracy można konsultować również za pośrednictwem portalu stacja-konsultacja.pl.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/04/konsultacje-zalozen-programu-wspolpracy-ministra-kultury-i-dziedzictwa-narodowego-z-organizacjami-pozarzadowymi-na-lata-2017-2019/feed/ 1
Dom kultury do likwidacji http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/04/09/dom-kultury-do-likwidacji/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/04/09/dom-kultury-do-likwidacji/#comments Thu, 09 Apr 2015 14:15:31 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5449 czytaj więcej]]> Jarocin jest coraz mocniej rozpoznawalny w kraju jako likwidator własnych instytucji publicznych. Jednocześnie działania samorządu w Jarocinie można też traktować jako strategię przekazywania kompetencji i usług publicznych stronie społecznej, różnego typu niezależnym organizacjom społecznym, które na zasadzie czasowych kontraktów stają się partnerami samorządu w zapewnianiu usług mieszkańcom. W 2009 roku zaczęto w Jarocinie likwidować biblioteki szkolne, potem zajęto się szkołami i przedszkolami samorządowymi, teraz przyszedł czas na Jarociński Ośrodek Kultury. Samorząd uzasadnia swoje działania cięciami kosztów (organizacje pozarządowe będą efektywniejsze i mniej kosztochłonne) oraz lepszym odpowiadaniem na potrzeby lokalne (organizacje pozarządowe są co do zasady są emanacją aktywności obywateli).

Proces likwidacji JOK-u już się rozpoczął. Rada Miasta przyjęła uchwałę o zamiarze likwidacji instytucji:

Sytuacja, w jakiej znajduje się samorządowa instytucja kultury – Jarociński Ośrodek Kultury i jego organizator – Gmina Jarocin – wskazują, iż zasadne jest zlikwidowanie instytucji. Przypadek należy rozpatrywać w trzech kontekstach: ekonomicznym, związanym z celami statutowymi oraz organizacyjnym. W przypadku likwidacji Jarocińskiego Ośrodka Kultury mamy do czynienia z wyczerpaniem się celów statutowych i niemożliwością pełnienia przez tę instytucję roli wiodącego w gminie organizatora i kreatora życia kulturalnego. Gminna kultura na przestrzeni ostatnich lat została zdecentralizowana, a główne wydarzenia kulturalne realizowane są przez inne niż JOK podmioty – dwie pozostałe samorządowe instytucje kultury bibliotekę i muzeum, podmioty prywatne i organizacje pozarządowe. (źródło: Uchwała Nr IV/25/2015 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 28 stycznia 2015 r. w sprawie zamiaru likwidacji instytucji kultury pn. Jarociński Ośrodek Kultury)

Co w zamian domu kultury? Władze Jarocina wskazują, że w miejsce ośrodka kultury powstanie „centrum aktywności lokalnej”, jak roboczo nazywają nową instytucję. Metodologia działania nowej instytucji powstanie w oparciu o doświadczenia CAL-u.

Wszyscy czekali na przybycie burmistrza Adama Pawlickiego. Zamiast w sali widowiskowej pierwsza część spotkania odbyła się w holu. To właśnie tam, stojąc na schodach włodarz „przekazał” JOK we władanie stowarzyszeniom. – Cieszę się, że tak dużo osób jest zainteresowanych tym, co z kulturą w Jarocinie będzie się działo. Jesteśmy w momencie przełomowym, ponieważ przechodzimy od kultury, która była wykonywana przez urzędników do kultury, którą będziecie tworzyć wy, mieszkańcy Jarocina – stwierdził burmistrz. Po tych słowach rozległy się nieśmiałe brawa. Przedstawił też Justynę Zawieję, która przez najbliższe kilka miesięcy ma kierować domem kultury. Ona sama określiła siebie jako „animatora zmian”. Symbolem otwarcia JOK-u na wszelkie inicjatywy miało być przecięcie kłódki na kracie. Później wszyscy mieli okazję zwiedzić wszystkie pomieszczenia w ośrodku. Mieli też zapisywać na kartkach pomysły na to, jaką działalność można w nich prowadzić. Po dwudziestominutowym „spacerze” odbyła się prezentacja, którą przeprowadziła Magdalena Popławska-Kowalska z Poznania, reprezentująca Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej z Warszawy. Wyjaśniła zasady działania CAL-u. Podkreśliła, że przedsięwzięcie rozpocznie się od przeszkolenia 20 osób, a kurs ma potrwać około półtora roku. Na pierwszej z dziesięciu sesji uczestnicy mają pojechać do Warszawy, żeby zobaczyć działalność CAL-u w praktyce. (źródło: jarocinska.pl; CAL zamiast JOK-u, mieszkańcy zamiast urzędników).

Co ciekawe samorząd ma silnego partnera po stronie społecznej. Działania związane z przekształceniem domu kultury w centrum aktywności lokalnej wspiera Stowarzyszenie Jarocin XXI, które pozyskało środki na projekt Jarociński Kongres Kultury w ramach programu „Obywatele dla demokracji”.

Projekt zakłada powstanie szerokiego forum dyskusyjnego na temat polityki kulturalnej władz lokalnych (Powiat Jarociński, Gminy Jarocin, Jaraczewo, Kotlin, Jarocin, Żerków). Włączenie w procesy decyzyjne w tym zakresie mieszkańców, podmioty kultury (instytucje i organizacje pozarządowe działające w zakresie kultury) i władze regionalne. Projekt stawia sobie za cel wypracowanie trwałego modelu współpracy i współdecydowania władz, odbiorców i animatorów kultury. (źródło: Jarocin XXI)

Trudno ocenić, czy projekt został zorganizowany z myślą o przekształceniu JOK-u, czy też naturalnie działania miasta związane z likwidacją instytucji stały się przestrzenią dla rozwoju modelu współpracy. Warto przyglądać się nowej polityce kulturalnej Jarocina. To eksperyment, który jeśli się uda może być modelem dla zmian w funkcjonowaniu lokalnych ośrodków kultury. Wiele z nich może stać się centrami społecznościowymi zarządzanymi przez organizacje pozarządowe. Do tej pory domy kultury przejmowały metody calowskie pozostając samorządowymi instytucjami kultury. W Jarocinie prawdopodobnie powstanie CAL w całości pozarządowy na „gruzach” dawnej instytucji.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/04/09/dom-kultury-do-likwidacji/feed/ 2
Masz Głos, Masz Wybór http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/04/02/masz-glos-masz-wybor/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/04/02/masz-glos-masz-wybor/#comments Thu, 02 Apr 2015 13:38:37 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5441 czytaj więcej]]> Czy chcieliby Państwo zmienić coś w swojej miejscowości? Jeśli tak, to warto wziąć udział w tegorocznej akcji Masz Głos, Masz Wybór. Do 12 kwietnia 2015 roku można zgłaszać chęć swojego udziału. Organizatorem tego przedsięwzięcia jest Fundacja im. Stefana Batorego.

W wielu gminach na pewno sporo można poprawić i zmienić na lepsze. W ramach akcji Masz Głos, Masz Wybór pomagamy uczestnikom zrealizować pomysły na zmianę swoich miejscowości. Pokazujemy, jak przekonać nowe władze, by informowały i konsultowały swoje działania z mieszkańcami. Pomagamy wprowadzić budżet obywatelski i przeznaczyć go na projekty naprawdę przydatne lokalnej społeczności. Podpowiadamy, jak zrealizować inicjatywę lokalną dzięki swojej pracy lub środkom pozyskanym od gminy. Wspólnie dbamy o nasze otoczenie – parki, place zabaw, boiska. Zmieniamy na lepsze biblioteki, domy kultury i ośrodki sportu.

W Małopolsce zdecydowanie jest co robić. Fundacja Batorego zapytała 240 gmin w Polsce (po 15 gmin w każdym województwie), czy i jak wpierają inicjatywy lokalne mieszkańców. W województwie małopolskim odpowiedziało 6 gmin, a 9 pozostawiło prośbę o informację bez odpowiedzi! W Małopolsce żadna z wylosowanych do monitoringu gmin nie wprowadziła odpowiednich regulacji, co zgodnie z prawem powinno nastąpić już w 2010 roku.

Jeśli chcą Państwo zmienić tę sytuację, można dołączyć do akcji Masz Głos, Masz Wybór.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/04/02/masz-glos-masz-wybor/feed/ 0
Konferencja Dom kultury, czyli partycypacja w praktyce http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/04/02/konferencja-dom-kultury-czyli-partycypacja-w-praktyce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/04/02/konferencja-dom-kultury-czyli-partycypacja-w-praktyce/#comments Wed, 02 Apr 2014 12:46:00 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5192 czytaj więcej]]> Informujemy o konferencji pt. “Dom kultury, czyli partycypacja w praktyce”, która odbędzie się w Domu Kultury INSPIRO w Podłężu k. Krakowa w dniach 7 – 8 czerwca 2014. Organizatorem spotkania jest Stowarzyszenie Inicjatyw Kulturalnych INSPIRO w ramach projektu Strefa52.

W ramach konferencji przeprowadzone zostaną dwa panele:

Pierwszy z nich – “Dom kultury w kontekście infrastruktury i przestrzeni” poruszy tematy dotyczące angażowania lokalnej społeczności w proces projektowania architektonicznego, współuczestnictwa i współodpowiedzialności za przestrzeń, w której żyjemy, architektury w służbie zmiany społecznej, projektowania uniwersalnego – dla wszystkich i z wszystkimi. Wkrótce zamieścimy szczegółową listę zagadnień, o których chcielibyśmy porozmawiać w trakcie debaty.

Panel drugi – “Dom kultury w kontekście tworzących go ludzi” skupi się na tematach dotyczących istoty domów kultury i modeli ich funkcjonowania, wyzwań stojących przed instytucjami użyteczności publicznej, uczestnictwa mieszkańców w życiu wspólnoty lokalnej, współtworzenia instytucji kulturalnej ze społecznością i wspólnego zmieniania świata.

(źródło: Strefa52)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/04/02/konferencja-dom-kultury-czyli-partycypacja-w-praktyce/feed/ 1
Joanna Orlik wzięła udział w seminarium pt. Co się liczy i czy można to obliczyć. Inwestycja w kulturę okiem darczyńców – motywacje, metody i efekty http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/joanna-orlik-wziela-udzial-w-seminarium-pt-co-sie-liczy-i-czy-mozna-to-obliczyc-inwestycja-w-kulture-okiem-darczyncow-motywacje-metody-i-efekty/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/joanna-orlik-wziela-udzial-w-seminarium-pt-co-sie-liczy-i-czy-mozna-to-obliczyc-inwestycja-w-kulture-okiem-darczyncow-motywacje-metody-i-efekty/#comments Thu, 20 Feb 2014 15:57:19 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5082 czytaj więcej]]> Spotkanie „Co się liczy i czy można to obliczyć. Inwestycja w kulturę okiem darczyńców – motywacje, metody i efekty” zostało zorganizowane przez Forum Darczyńców, związek organizacji przyznających dotacje na cele społecznie użyteczne.

Podczas seminarium zaprezentowane zostały różnorodne inicjatywy fundacji i firm wspierających kulturę w Polsce, Niemczech i Francji. Uczestnicy spotkania rozmawiali też na temat motywacji i celów grantodawców zaangażowanych w kulturę i sztukę. Forum Darczyńców, dbając o rozwój filantropii instytucjonalnej w Polsce, otworzyło tym wydarzeniem dyskusję na temat najlepszych metod działania i efektów mecenatu kultury i sztuki, przyznawania dotacji na różnorodne inicjatywy w obszarze kultury oraz zawiązywania partnerstw. (źródło: Forum Darczyńców)

Słowo wstępne pt. „Sztuka dla sztuki?” wygłosiła Joanna Orlik, Dyrektorka Małopolskiego Instytutu Kultury.

Zapraszamy również do przeczytania komentarza Alka Tarkowskiego Kultura i zaangażowanie – po debacie Forum Darczyńców

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/joanna-orlik-wziela-udzial-w-seminarium-pt-co-sie-liczy-i-czy-mozna-to-obliczyc-inwestycja-w-kulture-okiem-darczyncow-motywacje-metody-i-efekty/feed/ 0
Obserwatorium Żywej Kultury w nowej odsłonie http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/05/17/obserwatorium-zywej-kultury-w-nowej-odslonie/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/05/17/obserwatorium-zywej-kultury-w-nowej-odslonie/#comments Fri, 17 May 2013 13:07:36 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4776 czytaj więcej]]> Powstała w 2012 roku Fundacja Obserwatorium Żywej Kultury – Sieć Badawcza zainicjowała swoją działalność. Tym samym będą kontynuowane prace nad portalem (czy też szerzej: platformą wiedzy o kulturze w Polsce) Obserwatorium Żywej Kultury. Misję fundacji określono wprost i bardzo bojowo: Porządkowanie stanu wiedzy o kulturze. Prace realizowane będą w ramach sieci badawczej, obecnie w jej skład wchodzą: Fundacja Obserwatorium Żywej Kultury – Sieć Badawcza, Moja Polis, CEiIK Olsztyn, IKM Gdańsk, SocLab Białystok. W radzie fundacji zasiadają Jarosław Lipszyc, Marek Dudkiewicz, Katarzyna Zalasińska, Ryszard Michalski, zarząd tworzą Barbara Fatyga, Mariusz Piotrowski, Bogna Kietlińska.

Ze strony fundacji można dowiedzieć się również, jakie projekty będą realizowane przez sieć w 2013 roku, między innymi CEiIK Olsztyn koordynuje projekt Budowa ogólnopolskiej sieci Obserwatoriów Żywej Kultury finansowany z grantu MKiDN. Na stronie NCK można znaleźć następująca informację: Obserwatorium Żywej Kultury było projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury oraz Zakład Metod Badania Kultury Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego w latach 2009-2012. Pracami kierowała prof. Barbara Fatyga, tak też – można wnioskować – będzie obecnie, w nowej formule pozarządowej i sieciowej.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/05/17/obserwatorium-zywej-kultury-w-nowej-odslonie/feed/ 0
Samorządy regionalne. Kultura, instytucje, organizacje pozarządowe http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/19/samorzady-regionalne-kultura-instytucje-organizacje-pozarzadowe/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/19/samorzady-regionalne-kultura-instytucje-organizacje-pozarzadowe/#comments Tue, 19 Mar 2013 11:36:36 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4665 czytaj więcej]]> Szesnaście samorządów regionalnych zarządza ponad dwustoma instytucjami kultury w Polsce oraz wspiera finansowo działalność setek organizacji pozarządowych w dziedzinie kultury Samorządy wojewódzkie koordynują również rozwój sektora kultury w Polsce poprzez zarządzanie regionalnymi strategiami rozwoju, w dużej mierze finansowanymi ze środków UE w ramach regionalnych programów operacyjnych. Dla regionów najważniejszym partnerem jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W Krakowie na przełomie lutego i marca 2013 roku odbyło się spotkanie Między Helem a Giewontem. Perspektywy i horyzonty dla sektora kultury. Wyzwania regionalne _ wyzwania wspólne, w którym:

Uczestniczyli […] przedstawiciele departamentów właściwych d/s kultury i dziedzictwa narodowego urzędów marszałkowskich z całego kraju. […] Panel ekspertów – praktyków został pomyślany jako platforma wymiany doświadczeń i know-how, w celu optymalizacji i racjonalizacji procesu przygotowania dokumentów programowych dla potrzeb perspektywy finansowej UE 2014-2020, w tym regionalnych programów strategicznych, które stanowić będą podstawowe instrumenty koordynacji poszczególnych dziedzin polityki rozwoju województwa w perspektywie 2020 roku, stanowiąc fundament założeń dla przyszłego programu regionalnego. (źródło: malopolskie.pl)

Na spotkaniu tym zaprezentowane zostały bardzo interesujące dane dotyczące finansowania instytucji kultury, dotowania działalności organizacji pozarządowych i relacji regionów do MKiDN. Według przedstawionych na spotkaniu informacji samorządy regionalne są organizatorami lub współorganizatorami 223 instytucji kultury, a w 2012 roku na ich działalność bieżącą przekazały 1 mld 8 mln złotych (wzrost o około 18 mln w stosunku do 2011 roku). MKiDN w 2012 roku dołożył do tej kwoty 60 mln zł (dla 25 regionalnych instytucji jest współorganizatorem). Dla porównania warto wskazać, że MKiDN jest głównym organizatorem dla 44 instytucji kultury, które w 2012 dotował kwotą 581 mln zł (wzrost o 59 mln w porównaniu do 2011 roku). W skali kraju to samorządy regionalne utrzymują największą grupę (najbardziej kosztochłonnych) instytucji kultury: oper, filharmonii, teatrów, muzeów. Duża część tych instytucji, w przeciągu ostatnich lat, przeszła infrastrukturalny lifting bądź powiększyła posiadaną infrastrukturę.

Z liczb przedstawionych na spotkaniu wynika również w jakim zakresie regiony dotują działalność organizacji pozarządowych w obszarze kultury. W ramach konkursów wspólnie rozdysponowały w 2011 roku 20 mln zł a w 2012 roku 19 mln zł (wspierając ponad 1600 zadań). Mniej więcej tyle samo, co jedno Miasto Stołeczne Warszawa. Można zatem stwierdzić, że samorządy regionalne w o wiele większym stopniu koncentrują się na wsparciu dla instytucji kultury. Taka sytuacja jest raczej efektem ogromu wyzwań, których musiały się podjęć regiony po przejęciu w 1999 roku niedoinwestowanych i niedofinansowanych instytucji, niż „niechęcią” dla wspierania organizacji pozarządowych. Środki dla organizacji pozarządowych, są tym co pozostaje po zabezpieczeniu bytu instytucji, kwoty dla organizacji społecznych wskazują, jak duża część wydatków samorządów na kulturę jest sztywna.

Na spotkaniu zostały zaprezentowane wyniki regionalnych instytucji kultury w programach ministra w 2011 i w 2012 roku. W ubiegłym roku złożyły one około 700 wniosków, z czego prawie 300 uzyskało dofinansowanie (łącznie była to kwota 30 mln złotych). W 2011 roku kwota była wyższa i wyniosła prawie 45 mln złotych. Więcej informacji znajduje się w prezentacji poniżej.

Informacje na podstawie dokumentacji spotkania udostępnionej przez Departament Kultury i Dziedzictwa Narodowego UMWM.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/19/samorzady-regionalne-kultura-instytucje-organizacje-pozarzadowe/feed/ 0
Forum Mieszkańców i Mieszkanek Krakowa http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/01/forum-mieszkancow-i-mieszkanek-krakowa/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/01/forum-mieszkancow-i-mieszkanek-krakowa/#comments Fri, 01 Mar 2013 12:06:51 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4626 czytaj więcej]]> FMiMK

Już jutro rozpocznie się dwudniowe, założycielskie Forum Mieszkańców i Mieszkanek Krakowa. Inicjatorzy tego spotkania tak określili długofalowy cel działania forum obywateli:

Stwórzmy przestrzeń do debaty nad najważniejszymi sprawami w mieście. Poznajmy się i inspirujmy się wzajemnie. Zacznijmy działać, udzielmy wsparcia działaniom innych. Celem forum jest konsolidacja dotychczas rozproszonych działań oraz oddolne wypracowanie strategii rozwoju miasta, która będzie alternatywą dla obecnie dominującej aspołecznej polityki władz Krakowa. (źródło: forumkrakowa.org)

Jeśli inicjatywa się powiedzie na forum spotkają się przede wszystkim stowarzyszenia i aktywiści, którzy zabierają głos w najważniejszych dla miasta sprawach. Grupa inicjatywna to przede wszystkim organizacje wchodzące w skład Inicjatywy Prawo do miasta.

Program spotkania korzysta z ustalonej już metodologii tego typu zgromadzeń miejskich. Jeden dziań zostanie przeznaczony na pracę w podstolikach, na których mają zostać wydyskutowane postulaty dotyczące wybranych obszarów strategicznych, a kolejny dzień to prezentacje wyników i dyskusje plenarne. Obywatelstwo takiego zgromadzenia jest funkcją aktywności i obecności jego członków, ponieważ każdy ma prawo w nim uczestniczyć. Jeśli celem jest oddolne wypracowanie strategii rozwoju miasta, to forum ma stać się przestrzenią debaty oraz metodą określenia wspólnego stanowiska w zakresie priorytetów polityki miejskiej przez zaangażowane osoby, środowiska i organizacje. A takie stanowisko może przełożyć się na realny wpływ na rozwój miasta. Od poziomu minimum (władze miasta będą musiały odnieść się do tego stanowiska, choćby ze względu na procedury konsultacyjne) do poziomu maksimum (implementacja i wdrożenie oddolnie stworzonej strategii).

Jeden ze stolików zostanie poświęcony kulturze. Inicjatorzy sformułowali szereg pytań jako punkt wyjścia do debaty:

  • Jak opracowana przez UMK Strategia rozwoju kultury w Krakowie na lata 2010-2014 wpłynęła na sytuację w mieście, dla którego miała być jednym z głównych czynników rozwoju?
  • Czy krakowska kultura jest dziś bardziej fortecą, czy otwartym forum? W jakim stopniu udało jej się wyzwolić z kategorii produktu na rzecz przestrzeni wymiany?
  • Na ile instytucje miejskie nauczyły się porozumiewać z organizacjami pozarządowymi, czy stworzono narzędzia mające ułatwić tę komunikację?
  • Jakie alternatywy zbudowano dla silnie dotąd lobbowanej, a uniemożliwiającej myślenie o systemowym, wielowymiarowym rozwoju infrastruktury kulturalnej polityki eventu i festiwalizacji?
  • Czy warunki stwarzane artystom umożliwiają im codzienną pracę, czy wciąż jedyną szansą niezwiązanyh z instytucjami twórców jest migracja?
  • W jakim stopniu powstająca w mieście oferta kulturalna odpowiada społecznym potrzebom oraz jakiego rodzaju uczestnictwa oczekują Mieszkanki i Mieszkańcy Krakowa?
  • Co zostało z Obywateli Kultury Krakowa i debat, które w ubiegłym roku przetoczyły się przez miasto, jak wykorzystać społeczną energię, którą wzbudziły te ruchy? W jaki sposób działać, by rodzące się i zanikające społeczno-kulturalne, obywatelskie inicjatywy miały większą szansę skutkować realnymi, a przede wszystkim wspólnymi projektami?

Przedkładając poetyką tych pytań na zapalniki dyskusji otrzymamy następującą następującą listę obszarów sporu:
1. Strategia rozwoju kultury w Krakowie: o starej nikt już nie chce pamiętać, kto i jak zadecyduje o kształcie nowej?
2. Paradygmat miejskich polityk i usług kulturalnych: przejście od markowych produktów promocyjnych do autotelicznej przestrzeni wymiany idei i praktyk?
3. Publiczne i społeczne instytucje kultury: partnerstwo czy rozdział, jaki algorytm finansowy?
4. Nowa infrastruktura i festiwale: „białe słonie” czy kapitał rozwoju?
5. Twórczość krakowska: w rozwoju czy w regresie?
6. Oferta miejskich usług kulturalnych: jaka dostępność, na jakim poziomie, w jakim zakresie, w jakim systemie, za jakie pieniądze?
7. Kultura obywatelska: jak stać się partnerem dla miasta, przez zjednoczenie i ciągły nacisk na władze?
Ostatnie pytanie raczej retoryczne. Serdecznie zapraszamy do udziału!

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/01/forum-mieszkancow-i-mieszkanek-krakowa/feed/ 1