Badania w kulturze » operator http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Zarządzanie strategiczne w instytucji kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/07/20/zarzadzanie-strategiczne-w-instytucji-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/07/20/zarzadzanie-strategiczne-w-instytucji-kultury/#comments Tue, 20 Jul 2010 10:12:35 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=751 czytaj więcej]]> Zarządzanie strategiczne to przede wszystkim różnorodne umiejętności instytucji związane z wytyczaniem i osiąganiem długookresowych celów. Taka definicja mówi o praktyce działania instytucji, która poprzez swoje umiejętności programowania i przeprogramowywania się osiąga efekty, które były jej zamierzeniem. Oznacza to, iż zarządzanie strategiczne ma przeciwdziałać dryfowaniu instytucji w zmieniającej się rzeczywistości wewnątrzorganizacyjnej i na zewnątrz instytucji.

Rozróżnienie na to co wewnątrz i na zewnątrz jest bardzo ważne w zarządzaniu strategicznym. I sfera odnosi się do poukładania procesów wewnętrznych w organizacji – ich efektywności i skuteczności, czyli do tego, jak osiągać sprawność organizacyjną i zamierzoną jakość. II sfera ma związek z tym, jakie są cele funkcjonowania organizacji dla jej interesariuszy i klientów, jakiego typu „zyski” organizacja ma przynosić oraz jak wdrożyć te cele w życie.

Przykłady spraw z I sfery:

  • jaki przyjąć model instytucji (zdefiniowanie priorytetów organizacyjnych),
  • jak konstruować budżet (zadaniowy) w długiej perspektywie czasowej,
  • jaką przyjąć strukturę organizacyjną,
  • jak budować zespół pracowników i współpracowników (jakie kompetencje, jaka wiedza, jakie doświadczenia, jakie wartości),
  • jak tworzyć wewnątrzorganizacyjny obieg komunikacji,
  • jak wspierać procesy „samorozwoju” organizacji, jak wspierać wewnętrzny dialog strategiczny, jak podnosić sprawność organizacyjną,
  • jak korzystać z relacji z innymi organizacjami, na jaką „otwartość” się nastawić,
  • jak ewaluować sprawność organizacji, jak wprowadzać zmiany, tak aby nie doprowadzić do „upadku” organizacji,
  • jak sterować organizacją w pożądanym kierunku w przypadku konfliktów interesów (pracownicy, współpracownicy, interesariusze, władza zwierzchnia, strategiczne grupy klientów).

Sprawność wewnątrzorganizacyjna jest uniwersalnym tematem strategicznym dla różnych typów organizacji, konkretne rozwiązanie będą różnorodne, ale przystające do spraw przedstawionych powyżej. II sfera związana z funkcjonowaniem organizacji „dla czegoś i dla kogoś” jest bardziej zależna od typu organizacji i przyjętego modelu funkcjonowania. Przedstawmy więc możliwą listę spraw dla organizacji reprezentującej jednocześnie trzy typy: instytucję publiczną, instytucję kultury i instytucję samorządową.

Przykłady spraw z II sfery:

  • jak tworzyć długookresowe plany strategiczne instytucji,
  • jak je wdrażać,
  • jak tworzyć i zarządzać średniookresowym planem pracy,
  • jak kooperować z innymi podmiotami odpowiedzialnymi za lokalną politykę i zarządzanie (samorząd, inne jednostki organizacyjne samorządu),
  • jak wspierać rozwój lokalny w oparciu o kulturę,
  • jak odpowiadać na potrzeby lokalnej społeczności w zakresie kultury,
  • jak prowadzić dialog z interesariuszami instytucji i w jakim zakresie współpracować z nimi (organizowanie instytucji partycypacyjnej),
  • jak prowadzić PR instytucji,
  • jak określać wyzwania będące w polu zainteresowania instytucji, jak odnajdywać potencjały do wykorzystania,
  • jak ewaluować efekty istnienia instytucji dla rozwoju lokalnego i jakości życia społeczności lokalnej,
  • jak budować kapitał społeczny lokalnej społeczności, jak wspierać rozwój społeczeństwa obywatelskiego,
  • jak dbać o spójność lokalnej społeczności,
  • jak wspierać rozwój przemysłów kultury (przemysły kreatywne, przemysły czasu wolnego), jak wspierać rozwój społeczeństwa informacji.

Przedstawione powyżej tematy nie mają wiele wspólnego z upowszechnianiem kultury, odpowiedzialnością za animację lokalnej kultury, dbałością o stan kultury, edukacją kulturalną lokalnej społeczności, budowaniem innowacyjnych produktów kulturowych, a są to hasła bliskie menadżerom i animatorom kultury. Często określają je jako najważniejsze wyzwania dla sektora kultury. Jest tak, ponieważ są to pytania strategiczne „drugiego stopnia” a wielokrotnie dzieję się tak, że „aktorzy kultury” bezwiednie przechodzą do opowiadania na te pytania bez zastanowienia się nad pytaniami „I stopnia”. W ten sposób niejako od razu znajdują się w dychotomii nas – pracowników kultury i ich – średnio lub w ogóle nie wykształconych odbiorców kultury (w tym samorządowców i polityków), którzy nie chcą korzystać z naszych starań.

Dlatego warto zastanowić się nad pytaniami „I stopnia”, a nie mniej istotne pytania „II stopnia” wziąć w nawias by zastanowić się jak sterują one dyskursem kultury nie pozwalając wyzwolić się mu z celu upowszechniania kultury (zdrowej, naszej, słusznej).

W ramach Projektu 18 chcemy stworzyć podręcznik zarządzania strategicznego, który głosami praktyków – menadżerów i animatorów kultury – wskaże jak można podejść do tematów zarządzania strategicznego w instytucjach kultury. Ponieważ na polskim rynku publikacji istnieje już wiele podręczników dotyczących planowania strategicznego i teorii zarządzania (np. Katarzyna Barańska, Muzeum etnograficzne. Misje, struktury, strategie; Matt Gerald, Muzeum jako przedsiębiorstwo Łatwo i przystępnie o zarządzaniu instytucją kultury; Instytucje upowszechniania kultury w XXI wieku. Przeżytek czy nowa jakość? oraz Instytucje kultury w czasach kryzysu, pod redakcją Jacka Sójki, Marcina Poprawskiego i Przemysława Kieliszewskiego) chcemy przede wszystkim zająć się tematami praktycznymi związanymi ze sterowaniem, zarządzaniem i liderowaniem instytucji kultury. Ponieważ Projekt 18 poświęcony jest powstaniu długookresowych strategii rozwoju wojewódzkich bibliotek publicznych chcemy zawęzić potencjalnych odbiorców podręcznika ze zbioru wszystkich instytucji kultury do tych, które określają swoją funkcję jako instytucje – operatorzy kultury. W naszym rozumieniu oznacza to instytucje, które przede wszystkim wspierają inne instytucje, organizacje i osoby w ich działalności kulturotwórczej. Poprzez np.:

  • analizy i badania sektora kultury,
  • edukację kadr kultury,
  • prowadzenie debaty na temat reform i zmian w sektorze kultury,
  • wsparcie finansowe przedsięwzięć w obszarze kultury,
  • budowanie długookresowych programów rozwoju,
  • tworzenie partnerstw i sieci współpracy,
  • sterowanie politykami kultury,
  • funkcjonowanie jako partner samorządu w budowaniu programów rozwoju lokalnego
  • współpracę z sektorem pozarządowym i przedsiębiorstwami działającymi w sektorze kultury.
]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/07/20/zarzadzanie-strategiczne-w-instytucji-kultury/feed/ 0
Instytucje emanacyjne, instytucje-operatorzy http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/05/25/instytucje-emanacyjne-instytucje-operatorzy/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/05/25/instytucje-emanacyjne-instytucje-operatorzy/#comments Tue, 25 May 2010 17:40:35 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=455 czytaj więcej]]> Przygotowując się do opracowania „podręcznika zarządzania strategicznego dla instytucji kultury” w ramach Projektu 18, MIK oraz FRSI musiały dokonać wyboru: jaki typ instytucji ma być jego odbiorcą? Bo i mały dom kultury i Opera Narodowa to instytucje kultury. Próba przedstawienia publikacji ważnej dla obu tych instytucji byłaby skomplikowana. Na samym początku postanowiono również, że nie będzie to wyłącznie publikacja dla bibliotek – ani gminnych czy powiatowych, ani wojewódzkich. Temu tematowi poświęcona jest inna część Programu Rozwoju Bibliotek. Dodatkowo trzeba wziąć pod uwagę istniejącą, bogatą ofertę publikacji na temat zarządzania (instytucjami kultury, sektorem publicznym, tworzeniem strategii rozwoju), które również mogą być źródłem inspiracji.

Rozwiązaniem okazał się typ instytucji kultury, który można nazwać „regionalną instytucją wsparcia rozwoju kultury”. Takie instytucje można zdefiniować w dwóch kontekstach: istniejącego potencjału instytucjonalnego oraz debaty na temat wizji rozwoju kultury.

W pierwszym kontekście należy przede wszystkim wskazać na wojewódzkie biblioteki publiczne, które są ważnymi instytucjami wsparcia dla lokalnego systemu bibliotek publicznych. Jest to ostatnia funkcjonująca sieć instytucji kultury w Polsce, w ramach której odbywa się „koordynacja rozwoju”. Drugim typem instytucji kultury, o którym należy wspomnieć są byłe wojewódzkie domy kultury. Kiedyś „opiekowały się” się gminnymi domami kultury. Po 1989 roku były likwidowane, stawały się „miejskimi” ośrodkami kultury lub centrami animacji kultury, generalnie rzecz ujmując dryfowały w różnych kierunkach. Około 2000 roku zaczęły odzyskiwać wigor, kiedy w większości zostały przejęte przez samorządy wojewódzkie. Część z samorządów regionalnych zaczęła naciskać na te instytucje, aby w większym stopniu pełniły one funkcję dla całego nowego województwa, a nie tylko dla miasta, w którym mają siedzibę. Ta zmiana to ważne pole rozwoju związane z drugim kontekstem: zmianami w systemie instytucji kultury.

Drugi kontekst ma związek z rozwojem kultury w oparciu o powstanie nowoczesnego systemu instytucji kultury w systemie regulator – operator – realizator. Taki system opiera się na podziale zadań:

  • MKiDN oraz samorząd regionalny to regulatorzy polityki kulturalnej wytyczający kierunki rozwoju,
  • wyspecjalizowane instytucje kultury, działające w imieniu regulatorów są odpowiedzialne za realizację polityk i „zarządzanie operacyjne”,
  • pozostałe instytucje kultury tworzące w obrębie różnych obszarów kultury są realizatorami ustalonych polityk oraz korzystają z mecenatu państwa i regionów.

Do realizacji funkcji regionalnych operatorów kultury najlepiej przygotowane są byłe „wojewódzkie ośrodki kultury” oraz wojewódzkie biblioteki publiczne, część z nich realnie już taką funkcję wykonuje. Biorąc pod uwagę zmiany w regionach oraz nowy paradygmat funkcjonowania sektora kultury przyszłe instytucje-operatorzy kultury stają przed wyzwaniem jak wypełnić nową funkcję np.:

  • jak wspomagać rozwój lokalny w obszarze kultury,
  • jak tworzyć sieci współpracy instytucji i organizacji kultury,
  • jak wspierać rozwój kadr kultury,
  • jak być operatorem strategicznych programów rozwoju w sektorze kultury,
  • jak monitorować i ewaluować obszar kultury,
  • jak współpracować z interesariuszami rozwoju kultury.

Więcej na ten temat można znaleźć w ciekawym opracowaniu przygotowanym przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego pt. „Trzy kroki ku zmianom na lepsze w polskiej kulturze”. Takich regionalnych instytucji jest obecnie około 40. Podręcznik poświęcony wypunktowanym wyżej tematom, mógłby być przydatny w objęciu nowej funkcji „operatora kultury” przez te instytucje.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/05/25/instytucje-emanacyjne-instytucje-operatorzy/feed/ 0