Badania w kulturze » MOK http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Jaki dom kultury w Polsce? http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/03/30/jaki-dom-kultury-w-polsce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/03/30/jaki-dom-kultury-w-polsce/#comments Tue, 30 Mar 2010 15:31:37 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=37 czytaj więcej]]> Jeszcze przed Świętami, w dniach 14-15 grudnia 2009 r., w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie spotkało się kilkanaście osób z bogatym doświadczeniem w zarządzaniu instytucjami kultury. Forum gromadzące osoby z terenu całego kraju, zorganizowane dzięki połączonym siłom MIK oraz Stowarzyszenia Centrum Aktywności Lokalnej, było efektem dyskusji wywołanej przez wrześniowy Kongres Kultury Polskiej.

Jaki dom kultury w Polsce?

Jak pisał Jacek Gralczyk (CAL) w zaproszeniu na spotkanie: „Kongres, Kongres… i po Kongresie! Spotkanie ludzi kultury zakończyło się w sposób niejednoznaczny. Duma, nadzieja, niedosyt, wreszcie rozczarowanie… Jak na jedno wydarzenie paleta racji i emocji naprawdę szeroka. Niezależnie jednak od jego indywidualnej oceny, Kongres ujawnił potrzebę dyskusji o wielu środowiskowych problemach, a jednocześnie uwolnił energię do podejmowania nowych inicjatyw. Chcemy wykorzystać ducha kongresowego dialogu i jeszcze przed zakończeniem podsumowujących prac przedstawić racje animatorów kultury. Zaplanowaliśmy spotkanie, które ma otworzyć dyskusję środowiska i doprowadzić do tego, aby zmiany, które wydają się nieuchronne, nie były dokonywane w oderwaniu od naszych doświadczeń”.

Tak zaplanowane cele wydawały się dość ambitne, szczególnie wobec obserwowanego ostatnio poruszenia w branży twórców kultury, owocującego coraz to nowymi pokongresowymi inicjatywami. Dlatego postanowiliśmy być maksymalnie precyzyjni. Zadaliśmy konkretne pytanie o kształt domu kultury na nowe czasy i liczyliśmy na to, że w ciągu dwu dni zdołamy przynajmniej wymienić się doświadczeniami. W końcu miała się spotkać grupa osób doświadczonych w zarządzaniu, które – pomimo rozmaitych trudności, jakie wciąż napotykają w codziennej pracy – nie narzekają, lecz starają się iść do przodu i działać na rzecz rozwoju kultury w Polsce. Chcieliśmy też zweryfikować, czy tak pomyślane spotkanie środowiska w ogóle może się udać i czy – wobec tego – planować coś na przyszłość.

Efekty przerosły oczekiwania. Kilku obecnych na spotkaniu CAL-owskich dyrektorów domów kultury zaprezentowało wypracowywany przez lata i testowany w bardzo różnych kontekstach CAL-owski model domu kultury. Jego główną zasadą jest stymulacja powstawania grup interesu społecznego, prowadzonych przez animatorów i działających w oparciu o zasoby lokalnych instytucji kultury. Jego zaletą jest elastyczna struktura i mocne zakorzenienie w środowisku lokalnym, co gwarantuje odpowiadanie na rzeczywiście zdiagnozowane potrzeby. To model skierowany przede wszystkim do instytucji funkcjonujących w społecznościach liczących 20-25 tys. mieszkańców.

Tak doszliśmy do wniosku, że nie możemy szukać jednego modelu domu kultury, ale raczej gamy różnych możliwości, które będą dobrze funkcjonować w różnych środowiskach. Stąd powstał pomysł zebrania informacji o sprawnie działających domach kultury w Polsce, często prowadzonych według autorskiego projektu ich dyrektorów, i stworzenia tym samym zestawu rozmaitych modeli domów kultury. Poddania ich krzyżowemu ogniowi pytań, tak jak miało to miejsce w przypadku modelu CAL-owskiego i uwspólnienia tego, co da się sprowadzić do jednego mianownika, żeby potencjalnym osobom zainteresowanym wdrożeniem konkretnego modelu u siebie (a mam tu na myśli zarówno potencjalnych dyrektorów domów kultury, jak i władze samorządowe) ułatwić wybór najbardziej odpowiedniego wzorca.

Kolejne spotkanie odbędzie się w dniach 12-13 kwietnia 2010 r. w MIK. Jest otwarte dla wszystkich, którzy chcą włączyć się do dyskusji. Jedynym warunkiem uczestnictwa jest bycie „zaprawionym w boju”, a więc posiadanie doświadczenia w prowadzeniu ośrodka kultury. Efekty działania forum będziemy szeroko upowszechniać.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/03/30/jaki-dom-kultury-w-polsce/feed/ 1
Obserwatoria kultury w Polsce http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/02/03/obserwatoria-kultury-w-polsce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/02/03/obserwatoria-kultury-w-polsce/#comments Wed, 03 Feb 2010 11:34:15 +0000 http://badaniawkulturze.mik.krakow.pl/?p=1 czytaj więcej]]> W dniu 17 marca 2010 roku w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie odbyło się seminarium konsultacyjne na temat powołania sieci obserwatoriów kultury w Polsce.

Małopolskie Obserwatorium Kultury

Podczas seminarium zaproszeni goście mieli szansę przedyskutowania działań i projektów wiążących się ze stworzeniem ogólnopolskiego systemu diagnozy oraz monitoringu kultury. W spotkaniu uczestniczyli:

Idea obserwatorium kultury wpisuje się w szereg działań realizowanych obecnie w Polsce, dążących do stworzenia nowoczesnego systemu monitoringu i diagnozy poszczególnych obszarów (sektorów) życia społecznego związanych z prowadzeniem polityki rozwoju (takich jak: kultura, gospodarka, rynek pracy, edukacja, nauka i technologie, sytuacja społeczna i demograficzna itp.). Działania te wynikają z założenia, że bardzo trudno jest realizować politykę rozwoju lub opracowywać strategie planistyczne bez dokładnego obrazu sytuacji oraz diagnozy wyzwań i barier rozwojowych.

Kultura bardzo długo pozostawała na marginesie tworzonych strategii rozwojowych, ale obecnie jest często definiowana jako główny motor rozwoju, pojawiając się w kontekście rozwoju kapitału społecznego, przemysłów kreatywnych, gospodarki wiedzy, marketingu terytorialnego, podnoszenia jakości życia i wpływu na zrównoważony rozwój. Jednocześnie jej oficjalny obraz tkwi w przednowoczesnym schemacie upowszechniania kultury, dominacji sektora publicznego jako dawcy usług kulturalnych, kultury jako synonimu „kulturalności”. Zmiana obrazu kultury wymaga więc zmiany metodologii jej opisu oraz stworzenia nowoczesnego systemu monitoringu i wskaźników kultury. Jednym z wyzwań jest koordynacja działań oraz wykorzystanie już wdrożonych lokalnie dobrych praktyk związanych z powstawaniem obserwatorium kultury.

Obserwatorium Żywej Kultury
Jest to projekt powołania ogólnokrajowego obserwatorium kultury realizowany przez Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z Narodowym Centrum Kultury i Stowarzyszeniem Klon/Jawor. OŻK będzie częścią systemu Moja Polis i będzie korzystało z jego narzędzia technologicznego do gromadzenia, analizy, obrazowania danych. Zespół prof. Barbary Fatygi opracowuje obecnie rdzeń projektu, czyli:

  • zestaw wskaźników kultury oraz uwarunkowań kultury,
  • metodologię pozyskiwania danych w oparciu o istniejące bazy danych (GUS, NCK, MKiDN, samorządy itp.),
  • narzędzia do analizy i obrazowania danych.

Zamierzeniem tego projektu jest:

  • decentralizacja i kooperacja OŻK z Regionalnymi Obserwatoriami Kultury, budowa sieci instytucji zaangażowanych w program,
  • uspołecznienie diagnozy kultury i wykorzystanie potencjału społeczeństwa obywatelskiego w tworzeniu analiz kultury,
  • partnerstwo publiczno-pozarządowo-naukowe w celu łączenia kompetencji i możliwości rozwoju systemu o kolejne moduły,
  • odejście od podawania surowych danych w stronę analizy danych, położenie nacisku na lepsze wykorzystanie już istniejących baz danych w obiegu istotnych informacji o kulturze.

Wyzwaniem jest wdrożenie tego projektu, który obecnie istnieje jako rozwijana koncepcja ogólnopolskiej sieci obserwatoriów kultury (w ramach której będą realizowane projekty badawcze, analizy, debaty o kulturze) oraz powstające narzędzie informatyczne w postaci OŻK w ramach Mojej Polis.

Ośrodek Statystyki Kultury GUS w Krakowie
Krakowska placówka GUS będzie specjalizowała się w statystyce dwóch obszarów: kultury i sektora pozarządowego. W OSK działa zespół ds. statystyki kultury, w ramach którego wypracowywane są nowe wytyczne dla tworzenia statystyki kultury. Szczególnym problemem jest wprowadzanie zmian w zasadach prowadzenia statystyki, które wciąż nie nadążają za zmieniającą się rzeczywistością. W OSK trwają obecnie prace nad:

  • nowymi kwestionariuszami do badań instytucji kultury,
  • nową formułą realizacji badań uczestnictwa w kulturze,
  • nową formułą realizacji badań przekrojowych kultury.

Te działania mają przełożyć się na lepsze obrazowanie rzeczywistych zmian w kulturze oraz objęcie statystyką kultury obszarów obecnie nią nieobjętych. Inne obserwatoria kultury bardzo liczą na nowe dane i możliwość ich wykorzystania z możliwie najniższych pułapów agregacji danych.

Departament Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego
Z punktu widzenia Samorządu ważnym celem obserwatorium kultury jest budowanie informacji (opis, analiza, diagnoza) dla tworzenia polityki kulturalnej i strategii rozwoju kultury w regionie. Część uczestników seminarium zwróciła uwagę na niedocenianie przez urzędników roli obserwatorium jako „łącznika” pomiędzy politykami a społecznością. Dla nich równie ważną rolą obserwatorium jest funkcja inicjowania debaty społecznej oraz poszerzania obszaru ogólnodostępnej informacji publicznej. Innym wyzwaniem dla samorządów jest stały audyt efektywności własnej polityki w sektorze kultury oraz przygotowanie założeń programowych dla szerokiego strumienia finansowego przeznaczonego na tworzenie nowej infrastruktury kultury (nowe siedziby, nowe instytucje itp.).

Instytucja Kultury SZCZECIN 2016
W celu zdobycia tytułu Europejskiej Stolicy Kultury Szczecin przyjął metodę aktywnego planowania strategicznego, którego podstawą będą badania i analizy. Specjalnie powołana instytucja kultury SZCZECIN 2016 zajęła się opracowaniem wniosku aplikacyjnego w oparciu o syntetyczną diagnozę kultury okręgu metropolitarnego Szczecina. Wniosek aplikacyjny został więc potraktowany jako narzędzie do stworzenia planu rozwoju kultury, którego siłą będzie pokazanie przyszłości miasta opartego na przemysłach kreatywnych, kapitale kulturalnym, współpracy trzech sektorów w obszarze szeroko pojętej kultury. W ten sposób miasto otrzymało szereg analiz kultury oraz została wywołana debata publiczna na temat rozwoju miasta i zasad realizowanej polityki kultury. To z kolei przełożyło się na społeczne zaangażowanie w proces zmiany. Działalność SZCZECINA 2016 wskazuje, jaką rolę może spełnić lokalne obserwatorium kultury w wytworzeniu debaty publicznej o kulturze oraz wytyczaniu celów polityki kulturalnej miasta.

W ramach spotkania zaprezentowany został również Instytut Kultury Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Katedra Socjologii Ogólnej i Antropologii Społecznej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Spotkanie miało znacznie dla faktycznego zapoczątkowania działań Małopolskiego Instytutu Kultury, skierowanych na powołanie nowego programu pod nazwą Małopolskie Obserwatorium Kultury. Celem MOK-u jest opis i diagnoza kultury w Małopolsce. Będzie się on składał z następujących modułów:

  • Forum dyrektorów domów kultury
  • Projekty badawcze (we współpracy z zespołem prof. Janusza Muchy z AGH)
  • Regionalne Obserwatorium Kultury w ramach Obserwatorium Żywej Kultury

Kolejne spotkanie w poszerzonym gronie odbędzie się w kwietniu w Narodowym Centrum Kultury. Jego celem będzie prezentacja rozwoju Programu Obserwatorium Kultury (współpraca z OŻK, tworzenie regionalnych obserwatoriów kultury).

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/02/03/obserwatoria-kultury-w-polsce/feed/ 2