Badania w kulturze » modele instytucji kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 MIK poleca: Konferencja Kultura polskich miast i wsi w świetle badań jakościowych http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/21/konferencja-kultura-polskich-miast-i-wsi-w-swietle-badan-jakosciowych/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/21/konferencja-kultura-polskich-miast-i-wsi-w-swietle-badan-jakosciowych/#comments Wed, 21 Sep 2011 11:16:36 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1771 czytaj więcej]]> Polecamy Państwa uwadze konferencję pt. Kultura polskich miast i wsi w świetle badań jakościowych. Odbędzie się ona w Warszawie 13 października 2011 roku. Organizatorami są Narodowe Centrum Kultury, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie oraz Instytut Badań Przestrzeni Publicznej.

Na konferencji zostaną zaprezentowane wyniki dwóch projektów badawczych zrealizowanych w ramach programu Obserwatorium Kultury:

  • Kultura miejska w Polsce z perspektywy interdyscyplinarnych badań jakościowych,
  • Stan i zróżnicowanie kultury wsi i małych miast w Polsce. Kanon i rozproszenie.

Zgodnie z przyjętym założeniem, badaniom poddano więc i opisano różnorodne sposoby na jakie Polacy rozumieją i praktykują kulturę. Chodziło też o to, aby przyjrzeć się, jak procesy transformacji ekonomicznej i politycznej ostatniego dwudziestolecia odbiły się i nadal rezonują w formach i treściach uczestnictwa w kulturze ludności zamieszkującej w wielkich miastach i na obszarach powszechnie identyfikowanych jako peryferyjne wobec centrum. Czy prawdą jest powszechnie stawiana teza o marginalizacji, zapóźnieniu i wykluczeniu części populacji polskiej z głównego nurtu przemian także w obrębie kultury symbolicznej? Szczególną uwagę poświęcono roli jaką dla praktyk kulturowych mają publiczne instytucje kultury ze swoją ofertą, a jaką media w tym zwłaszcza Internet. (…) Badania zrealizowano w 22 dużych miastach i 40 mniejszych miejscowościach i wsiach przeprowadzając w sumie kilkaset wywiadów z mieszkańcami, pracownikami instytucji kultury, lokalnymi liderami, urzędnikami „od kultury” i działaczami samorządowymi. W rezultacie otrzymaliśmy złożony obraz żywych praktyk kulturowych, w jakie zaangażowani są Polacy w centrum i na prowincji kraju, co pozwala także zobaczyć, jak funkcjonujące instytucje kultury zmagają się z nowymi wyznaniami. (źródło: obserwatoriumkultury.nck.pl)

Program konferencji Kultura polskich miast i wsi w świetle badań jakościowych.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/21/konferencja-kultura-polskich-miast-i-wsi-w-swietle-badan-jakosciowych/feed/ 3
Forum Kultury o regionalnych ośrodkach kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/21/forum-kultury-o-regionalnych-osrodkach-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/21/forum-kultury-o-regionalnych-osrodkach-kultury/#comments Wed, 21 Sep 2011 10:19:38 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1763 czytaj więcej]]> Już w przyszły poniedziałek rozpocznie się kolejne dwudniowe spotkanie Forum Kraków. Głównym tematem będą regionalne ośrodki kultury. Jaką funkcję pełnią w kontekście rozwoju kultury w regionach? Jak współpracują z innymi podmiotami kultury w regionie? Czy i jak powinny się zmieniać?

Regionalne ośrodki kultury to w przeważającej większości byłe wojewódzkie domy kultury. Po reformie administracyjnej w 1999 roku stawały się one miejskimi bądź regionalnymi instytucjami kultury. Ich działalność i funkcje były zakotwiczone w poprzednim systemie, WDK-i były „pałacami kultury” prezentującymi przede wszystkim koncesjonowaną kulturę ludową oraz sprawowały „nadzór merytoryczny” nad lokalnymi domami kultury. Z tego powodu są to instytucje do dziś najlepiej orientujące się w działaniach kulturalnych podejmowanych lokalnie w regionach.

W ciągu ostatnich dwunastu lat instytucje te intensywnie się zmieniały (choć część została po prostu zlikwidowana), w dwóch głównych kierunkach:

  • rozwoju funkcji centrum kultury (rozwój infrastruktury i kompetencji związanych z organizacją wydarzeń kulturalnych, prowadzeniem galerii sztuki, kin, teatrów oraz edukacji kulturalnej)
  • rozwoju funkcji tzw. operatorów kultury (szkolenia kadr kultury, wspomaganie rozwoju innych instytucji kultury, tworzenie regionalnych sieci współpracy w sektorze kultury, regionalna informacja kulturalna)

Więcej o regionalnych ośrodkach kultury można przeczytać w raporcie badawczym „Regionalne domy i ośrodki kultury – analiza funkcjonowania” opracowanym przez zespół Tomasza Kasprzaka.

Polecamy również artykuł Karola Wittelsa w publikacji „Strategie dla kultury. Kultura dla rozwoju. Zarządzanie strategiczne instytucją kultury” pt. W stronę kreatywnego regionu – nowa rola regionalnych instytucji kultury.

Relacja ze spotkania ukaże się na stronie Badania w kulturze.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/21/forum-kultury-o-regionalnych-osrodkach-kultury/feed/ 0
Poprawki do ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej (jednak) są. http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/16/poprawki-do-ustawy-o-prowadzeniu-dzialalnosci-kulturalnej-jednak-sa/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/16/poprawki-do-ustawy-o-prowadzeniu-dzialalnosci-kulturalnej-jednak-sa/#comments Fri, 16 Sep 2011 10:28:46 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1729 czytaj więcej]]> 31 sierpnia 2011 Sejm głosował nad poprawkami senatu – część odrzucając, a część przyjmując – tym samym została znowelizowana ustawa o prowadzeniu działalności kulturalnej. Kontrowersyjne przepisy o umowach sezonowych dla artystów nie zostały wprowadzone do ustawy. Ustawa czeka teraz na podpis Prezydenta. Związek Artystów Scen Polskich już zwrócił się do Prezydenta z apelem o jej niepodpisywanie.

Najważniejsze zmiany wprowadzone do ustawy dzięki tej nowelizacji obejmują kwestie związane z:

  • powstaniem nowego typu instytucji kultury: instytucji artystycznej organizującej swoją działalność w oparciu o sezony artystyczne;
  • przyjęciem nowych zasad powoływania dyrektorów instytucji kultury w ramach kontraktów terminowych;
  • zobowiązaniem organizatora instytucji kultury do sporządzenia „odrębnej umowy w formie pisemnej, w której strony [organizator i dyrektor] określają warunki organizacyjno-finansowe działalności instytu­cji kultury oraz program jej działania” w momencie powołania dyrektora instytucji kultury;
  • łączeniem i dzieleniem instytucji kultury (przede wszystkim kwestia bibliotek łączonych z domami kultury).

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu można znaleźć tutaj.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/16/poprawki-do-ustawy-o-prowadzeniu-dzialalnosci-kulturalnej-jednak-sa/feed/ 0
Strategie dla kultury. Kultura dla rozwoju. Zarządzanie strategiczne instytucją kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/06/27/strategie-dla-kultury-kultura-dla-rozwoju-zarzadzanie-strategiczne-instytucja-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/06/27/strategie-dla-kultury-kultura-dla-rozwoju-zarzadzanie-strategiczne-instytucja-kultury/#comments Mon, 27 Jun 2011 15:49:25 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1559 czytaj więcej]]> Jest już dostępna publikacja Strategie dla kultury. Kultura dla rozwoju. Zarządzanie strategiczne instytucją kultury. Książka została opracowana przez Małopolski Instytut Kultury w ramach projektu Biblioteki w społeczeństwie wiedzy – strategie dla przyszłości (koordynatorem projektu była Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego). Redaktorem merytorycznym publikacji jest Martyna Śliwa, autorami są między innymi prof. Marek Krajewski, prof. Jan Hartman oraz dyrektorzy uznanych i cenionych instytucji kultury: Antoni Bartosz, Ewa Gołębiowska, Marek Sztark, Mariusz Wróbel, Andrzej Tyws.

Zebrane w niniejszej publikacji artykuły są poświęcone praktyce zarządzania strategicznego w instytucjach kultury w Polsce. Większość zamieszczonych w podręczniku tekstów została napisana przez praktyków zarządzania – osoby oficjalnie zajmujące stanowiska strategów organizacyjnych. Jakie sukcesy odnoszą i na jakie problemy napotykają w swoim codziennym „strategizowaniu”? W jaki sposób udaje im się efektywnie kierować organizacjami działającymi w trudnym do racjonalnego analizowania i stale zmieniającym się środowisku sektora kultury w Polsce? Jak radzą sobie z rozwijaniem potencjału – przede wszystkim w odniesieniu do swoich pracowników – wewnątrz kierowanych przez siebie instytucji kultury? Mamy nadzieję, że ich refleksje przyczynią się nie tylko do pogłębienia wiedzy o zarządzaniu strategicznym w organizacjach kultury, lecz także do polepszenia praktyk i procesów strategicznych w instytucjach kultury w Polsce.

Książka do pobrania w formacie PDF.
Wersja MOBI oraz wersja EPUB

Fotoreportaże prezentujące instytucje kultury przygotował Michał Łuczak.

Flickr is currently unavailable.

Zapraszamy do lektury i komentowania książki. W formie papierowej można ją otrzymać w MIK-u oraz FRSI.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/06/27/strategie-dla-kultury-kultura-dla-rozwoju-zarzadzanie-strategiczne-instytucja-kultury/feed/ 5
Plany rozwoju instytucji kultury w programie „Dom Kultury Plus” http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/06/15/plany-rozwoju-instytucji-kultury-w-programie-dom-kultury-plus/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/06/15/plany-rozwoju-instytucji-kultury-w-programie-dom-kultury-plus/#comments Wed, 15 Jun 2011 12:14:50 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1532 czytaj więcej]]> W ramach programu Dom Kultury Plus, koordynowanego przez Narodowe Centrum Kultury, zakończył się cykl szkoleń, których celem było przygotowanie uczestniczących w programie domów kultury (50 instytucji z całej Polski) do samodzielnego tworzenia planów rozwoju. Model lokalnego centrum kultury, proponowany przez NCK i realizatora szkoleń – Stowarzyszenie Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej – zakłada planowanie misji i celów instytucji w szerszym niż zespół pracowniczy gronie. Nazwano je Grupą Planowania Strategicznego (GPS). Tworzą ją przedstawiciele lokalnej społeczności, reprezentujący możliwie szerokie spektrum pod względem wieku, zawodu i zainteresowań. Gminny lub miejski ośrodek kultury tworzy plan rozwoju na podstawie zdiagnozowanych potrzeb środowiska, i to potrzeb rozumianych bardzo szeroko, nie tylko poprzez pryzmat uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych. W szkoleniach wzięli udział nie tylko dyrektorzy i pracownicy ośrodków kultury, ale i przedstawiciele lokalnych organizacji pozarządowych. To oni zainicjowali w swoich miejscowościach Grupy Planowania Strategicznego, których członkowie określili obszary działań i cele, jakie mają realizować domy kultury. Zadanie to wydaje się proste, lecz praktyka pokazuje, jak wiele trudności pojawiło się w trakcie jego realizacji. Jedną z nich jest mocno ugruntowany w świadomości społecznej wizerunek domu kultury jako producenta wydarzeń artystycznych. Pracownicy domów kultury swoją pracę taktują najczęściej zadaniowo: od imprezy do imprezy. Trudność sprawia im również ewaluacja podejmowanych działań – niezbędny moduł planu rozwoju. Jedynym oczywistym dla organizatora domu kultury (czyli lokalnej jednostki samorządu terytorialnego) wskaźnikiem jakości pracy tej instytucji jest frekwencja. Dlatego sami pracownicy domów kultury niechętnie sięgają po inne narzędzia ewaluacji swoich działań, jak choćby badania jakościowe czy superwizję koleżeńską. Mimo pewnych trudności plany (strategie rozwoju) zostały w terminie przesłane do koordynatora szkoleń i są to dokumenty bardzo rzetelnie opracowane.
W ramach programu „Dom Kultury Plus” , przy wsparciu Małopolskiego Instytutu Kultury, strategie rozwoju wypracowały następujące instytucje kultury z województw śląskiego i małopolskiego: Miejski Dom Kultury w Blachowni,Ośrodek Kultury we Wręczycy Wielkiej, Gminny Ośrodek Kultury w Mykanowie, Gminny Ośrodek Kultury Gminy Psary, Miejski Ośrodek Kultury w Porębie, Gminny Dom Kultury w Lipnicy Murowanej oraz Centrum Kultury w Żabnie.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/06/15/plany-rozwoju-instytucji-kultury-w-programie-dom-kultury-plus/feed/ 0
W maju ukaże się drukiem publikacja Strategie dla kultury. Kultura dla rozwoju http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/05/12/w-maju-ukaze-sie-drukiem-publikacja-strategie-dla-kultury-kultura-dla-rozwoju/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/05/12/w-maju-ukaze-sie-drukiem-publikacja-strategie-dla-kultury-kultura-dla-rozwoju/#comments Thu, 12 May 2011 11:16:21 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1365 czytaj więcej]]> Publikacja Strategie dla kultury. Kultura dla rozwoju. Zarządzanie strategiczne instytucją kultury została przygotowana przez Małopolski Instytut Kultury w ramach projektu Biblioteki w społeczeństwie wiedzy – strategie dla przyszłości koordynowanego przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. Redaktorem publikacji jest dr Martyna Śliwa z Newcastle University.

Książka będzie dostępna również w formacie PDF na stronie Małopolskiego Obserwatorium Kultury oraz na portalu Programu Rozwoju Bibliotek w zakładce Biblioteki w społeczeństwie wiedzy – strategie dla przyszłości.

Martyna Śliwa we wstępie napisała:


Zebrany w niniejszej publikacji zbiór tekstów jest poświęcony praktyce zarządzania strategicznego w instytucjach kultury w Polsce. Większość zamieszczonych w podręczniku rozdziałów została napisana przez praktyków zarządzania, a konkretnie przez osoby zajmujące oficjalnie stanowiska strategów organizacyjnych. Opisane przez naszych Autorów kwestie o znaczeniu strategicznym dla ich instytucji i dla całego sektora kultury w Polsce są zatem omawiane z perspektywy ich doświadczenia. Ich refleksje pokazują, jakimi sprawami zajmują się oni w swojej pracy, jakie wyzwania stoją przed nimi i ich organizacjami, z jakimi problemami muszą się zmagać i jakim dylematom stawiają czoła po to, aby ich instytucje przetrwały i rozwijały się w niełatwych warunkach środowiska instytucji kultury w Polsce.

W publikacji między innymi:

Marek Krajewski, Instytucje kultury a uczestnicy kultury. Nowe relacje

Marek Krajewski – socjolog, profesor UAM w Poznaniu (Instytut Socjologii). Autor licznych artykułów – dotyczących kultury popularnej, konsumpcji i sztuki – oraz książek: Kultury kultury popularnej (Poznań 2003, wyd. II 2005), POPamiętane (Gdańsk 2006), Za fotografię! W stronę radykalnego programu socjologii wizualnej (Warszawa 2010, wspólnie z Rafałem Drozdowskim). Redaktor i współredaktor naukowy książek W stronę socjologii przedmiotów (Poznań 2005), Prywatnie o publicznym. Publicznie o prywatnym (Poznań 2007), Wyobraźnia społeczna. Horyzonty – źródła – dynamika.(Poznań 2008). Kurator Zewnętrznej Galerii AMS (1998–2004) oraz pomysłodawca projektu „Niewidzialne miasto”.

Punktem wyjścia dla dialogu pomiędzy instytucją kultury a odbiorcami jest, po pierwsze, nie tyle zaproponowanie widzowi możliwości wysłuchania czyjegoś monologu, ile potraktowanie go poważnie, jako osoby, która jest twórcza, która może coś wnieść do sposobu działania instytucji. Oznacza to konieczność ustanowienia pomiędzy instytucją a publicznością symetrycznej relacji, w której obie strony coś od siebie dają, żadna nie dominuje, a obie się wzbogacają. Składanie takiej oferty, tkanie sieci relacji jest jednak możliwe tylko wtedy, gdy wiemy, kim jest widz, jak działa, czego potrzebuje.

Karol Wittels, W stronę kreatywnego regionu – nowa rola regionalnych instytucji kultury

Karol Wittels – jeden z założycieli i członek zarządu Fundacji Obserwatorium, wiceprezes Stowarzyszenia Nasz Norblin, doktorant na Wydziale Nauk Humanistycznych i Społecznych Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie, fundraiser działający w środowisku organizacji pozarządowych.

Niezwykle ważne jest, by instytucja kultury o charakterze regionalnym miała należną jej rangę i prestiż, a także prawne narzędzia wpływania na decydentów w gminach, czyli silną pozycję w relacjach władzy z innymi instytucjami. To pozwoli jej skuteczniej pomagać instytucjom kultury w ewentualnych konfliktach z władzami samorządowymi. Taka funkcja
jest niezbędna. Dyrektorzy instytucji samorządowych są zależni od wójtów, burmistrzów, prezydentów miast i gdy chcą zrobić coś, co nie wpisuje się w politykę kulturalną gminy, mają niewielkie szanse na powodzenie. W niewiele lepszej sytuacji są organizacje pozarządowe i twórcy „niezależni”. Choć z pozoru działają samodzielnie, często są uzależnieni od dotacji samorządowych. Niestety, wielu urzędników nie rozumie lub nie chce zrozumieć, a tym bardziej wsłuchać się w głosy mieszkańców. Oddajmy na chwilę głos praktykom kultury: „Urzędnicy nie rozumieją, jakie społeczne znaczenie może mieć sztuka publiczna. Traktują kuratorów i artystów jak dziwacznych petentów, którzy zmuszają ich do samodzielnego myślenia, a to dla urzędnika jest najgorsze”. Przedarcie się przez barierę biurokracji bywa dla animatorów kultury prawdziwym utrapieniem: „Bo w kulturze mnóstwo czasu idzie na biurokrację, na załatwianie, na tłumaczenie – że stolik jak ma 3 lub 4 nogi, to lepiej niż jak ma 2 nogi, a oni nie rozumieją, więc trzeba przyjść i im pokazać, że jak ma 2 nogi, to się przewróci… takie proste sprawy” […] Dlatego też instytucje kultury na poziomie regionalnym powinny też w tym obszarze służyć pomocą lokalnym instytucjom, organizacjom i animatorom kultury. Działania te powinny wypływać nie tylko z inicjatywy oddolnej. Stały monitoring kultury w regionie powinien dawać pracownikom instytucji regionalnej impuls do interweniowania także z własnej inicjatywy.

Antoni Bartosz, Subiektywny alfabet dyrektora

Antoni Bartosz – mediewista, doktor nauk humanistycznych Uniwersytetu Paris IV na Sorbonie, literaturoznawca, tłumacz. 1989–2003 pracownik naukowy (filologia romańska UJ). 1999–2001 koordynator programowy w Stowarzyszeniu Willa Decjusza w Krakowie (nagroda Fundacji POLCUL 2001). 2001–2007 dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie (MIK), który stworzył po przeprowadzeniu radykalnej reformy Małopolskiego Ośrodka Kultury. Od stycznia 2008 roku dyrektor Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie. Konkurs wygrał, przedstawiając program „Moje muzeum – muzeum o mnie”. Etnografię rozumie jako uważne spojrzenie na codzienność oraz myślenie o człowieku wolne od schematów. MEK skupia się zatem na nowych interpretacjach źródeł, na opisie dzisiejszych zjawisk (badania terenowe w aspekcie zjawisk współczesności) oraz na pracy z publicznością pojmowanej jako refleksja nad sposobami bycia w świecie.

Wszystkie te doświadczenia cechuje procesowość, etapowość, zmienność, przy jednoczesnym ukierunkowaniu prac. Wydawałoby się więc, że podobny zasób doświadczeń, rozciągających się na okres dziesięciu lat, uprawnia do uogólnień czy twierdzeń. Jest odwrotnie. Doświadczenia te żadnej pewności nie rodzą. Coraz mniej pojmuję (a raczej przestałem pojmować), dlaczego ogromny, nieraz heroiczny wysiłek zespołów złożonych z kompetentnych osób, w szybkim czasie udowadniających sens zmian, nie skutkuje wsparciem decydentów gruntującym rozwój. Co sprawia, że system jest aż tak bezwładny? Przecież po obydwu stronach, i po stronie pracujących w kulturze, i po stronie decydentów, działają ludzie zaangażowani i myślący! Co więc prowadzi do tego, że fundujemy sobie absurdy nie do obejścia? Winna jest temu zła komunikacja? Nieumiejętność perspektywicznego patrzenia? Brak empatii? Nie mam na to odpowiedzi. Podobnie znajome mi osoby sprawujące kierownicze funkcje „w kulturze” – także i one doświadczają sytuacji, z którymi nie radzi sobie racjonalny rozum. Gdybyż te sytuacje tylko się zdarzały! Niestety, irracjonalność warunków, w jakich przychodzi prowadzić dziś instytucję kultury, staje się cechą niemal systemową.

Mariusz Wróbel, Pokerzysta i strateg – dyrektor jako lider instytucji kultury

Mariusz Wróbel – trener, coach, wykładowca akademicki, menedżer kultury oraz doradca w zakresie PR i komunikacji marketingowej. Członek Akademii Ekspertów PR. Realizuje projekty związane z marketingiem miejsc i aktywizacją społeczności lokalnych z wykorzystaniem kultury (przemysłów kreatywnych) jako podstawowej determinanty rozwoju gospodarczego miast i regionów. Autor ogólnopolskiego programu szkoleniowo- rozwojowego PRokultura i Kulturalny Lobbing. Pracował między innymi w Narodowym Centrum Kultury i współpracował z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, samorządami wszystkich szczebli, licznymi instytucjami kultury, organizacjami pozarządowymi, agencjami PR. Obecnie dyrektor „Beceku” Bytomskiego Centrum Kultury.

Podstawą działań instytucji, której siłą sprawczą i programową jest projekt autorski lidera, jest koncepcja jej funkcjonowania zarówno w zakresie działalności merytorycznej, jak i finansowej oraz organizacyjnej. Sporządzenie jej w formie dokumentu, który dodatkowo określa precyzyjnie misję instytucji, jej wizję oraz cele i sposoby ich osiągania, wskaźniki efektywności etc., można uznać za plan strategiczny. Czy plan ten powinien być drobiazgowo skonstruowanym planem działań, czy raczej „drogowskazem” wskazującym kierunki rozwoju? Niewątpliwie jest on niezbędny. Lider instytucji powinien jednak założyć jego modyfikację, a nawet liczne korekty w trakcie realizacji. Bez względu na to, czy obejmuje on instytucję w ramach organizowanego konkursu czy też bywa powołany w drodze porozumienia z organizatorem, dopiero po dokonaniu tzw. rozpoznania instytucjonalnego może określić prawdopodobieństwo realizacji założonej strategii bądź ustalić przybliżone ramy czasowe jej urzeczywistnienia. Wewnętrzne uwarunkowania funkcjonowania instytucji – pomimo zakładanej przejrzystości funkcjonowania instytucji publicznej – zazwyczaj nie są w pełni widoczne publicznie. Dotyczy to zarówno kwestii finansowania instytucji, zarządzania powierzonym jej mieniem (zwłaszcza nieruchomościami), jak również stosunków panujących w zespole pracowników i współpracowników.

Jan Hartman, Etyka pracy w instytucji kultury

Jan Hartman – profesor filozofii, wydawca i publicysta, profesor UJ i kierownik Zakładu Filozofii i Bioetyki w Collegium Medicum na Uniwersytecie Jagiellońskim, redaktor naczelny czasopisma „Principia”. Zajmuje się metafilozofią (heurystyka filozoficzna, autorski projekt teorii neutrum), filozofią polityki, etyką i bioetyką. W 1990 ukończył studia filozoficzne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Doktoryzował się na Uniwersytecie Jagiellońskim w roku 1995 (promotor: prof. Władysław Stróżewski), habilitował tamże w 2001 roku. Tytuł profesora uzyskał w 2008 roku, po czym został mianowany na stanowisko profesora UJ. Autor dwunastu książek oraz około dwustu artykułów filozoficznych i publicystycznych (m.in. w „Gazecie Wyborczej”, „Tygodniku Powszechnym”, „Dzienniku – Gazecie Prawnej”, „Rzeczpospolitej”, „Polityce”, a zwłaszcza w „Przeglądzie Politycznym”).

Instytucje kultury z reguły mają statuty, które określają cele ich działalności, a nawet wyrażają ich szczególną misję. Prawie zawsze misja taka jest demokratyczna i republikańska. Oznacza to, że instytucje kultury zwykle mają za zadanie działać na rzecz całej wspólnoty, czyli całego społeczeństwa, a nie tylko jakiejś jego wyróżnionej albo uprzywilejowanej części, a co więcej – działać dla dobra nie tylko osobnych jednostek, lecz także dla dobra wspólnoty jako tych jednostek organizacji, czyli dla dobra „społeczeństwa”, a nawet „państwa”. Koncepcja kultury jako działalności „propaństwowej” jest moralnie podejrzana, niemniej wciąż stanowczo dominująca, szczególnie w instytucjach publicznych parających się wspieraniem i upowszechnianiem kultury. Trudno bowiem oczekiwać, by państwo angażowało się w coś, co nie jest „propaństwowe”. Co więcej, wobec panujących stosunków demokratycznych, zakładających równość obywateli, działalność kulturalna w jakikolwiek sposób antagonizująca części społeczeństwa, na przykład wyrażająca krytyczny stosunek do pewnych jego odłamów, wydaje się, przynajmniej na pierwszy rzut oka, niewłaściwa i niezasługująca na poparcie, nawet jeśli jest znakomita pod względem artystycznym. Tym samym łatwo przychodzi nam faworyzować cele polityczne, takie jak umacnianie patriotyzmu albo moralne zbudowanie i zjednoczenie społeczeństwa, a deprecjonować działalność, która z wartościami republikańskimi jest trochę na bakier, jak pluralizm, krytycyzm, nonkonformizm, nie mówiąc już o postawach prześmiewczych bądź oskarżycielskich, znajdujących jakże często wybitną ekspresję artystyczną.

Ponadto w publikacji:

  • Analiza regionalnych instytucji kultury w oparciu o własne badania Tomasza Kasprzaka,
  • Tekst Marka Sztarka, dyrektora Instytucji Kultury Szczecin 2016 o tym jak instytucje kultury mogą wspomagać rozwój prywatnych i pozarządowych podmiotów kultury,
  • Artykuł Andrzeja Tywsa, dyrektora Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej we Wrocławiu o partnerstwach i sieciach współpracy wspomagających rozwój instytucji kultury,
  • Opowieść Ewy Gołębiowskiej, dyrektorki Zamku Cieszyn o tym jak instytucja może funkcjonować pomiędzy kulturą a przedsiębiorczością, tradycją i innowacyjnością,
  • Opracowanie Ryszarda Stockiego o zasadach prowadzenia dialogu strategicznego w instytucji kultury z zespołem pracowników i interesariuszami,
  • Analiza norweskich doświadczeń związanych z wdrażaniem strategii dla kultury opracowana przez Tone Moseid, ekspertkę ds. rozwoju sektora kultury Norweskiej Biblioteki Narodowej.

Serdecznie zapraszamy do lektury – już w maju!

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/05/12/w-maju-ukaze-sie-drukiem-publikacja-strategie-dla-kultury-kultura-dla-rozwoju/feed/ 0
Forum Kraków. Część VI http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/03/18/forum-krakow-czesc-vi/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/03/18/forum-krakow-czesc-vi/#comments Fri, 18 Mar 2011 16:03:40 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1198 czytaj więcej]]> Forum Kraków przyjęło nowe ramy organizacyjne

Forum Kraków będzie odtąd formalnym zrzeszeniem bez osobowości prawnej. Na spotkaniu został przyjęty statut, a nowo ukonstytuowane Walne Zebranie Członków Forum dokonało wyboru Zarządu Forum Kraków. W jego skład weszli: Jacek Gralczyk, Anna Michalak-Pawłowska, Joanna Orlik, Karol Ostalski, Piotr Wyrobiec. Zgodnie ze statutem celami działania Forum Kraków są:

  • wymiana doświadczeń i informacji, a także integracja osób działających w sektorze animacji kultury;
  • promowanie dobrych praktyk związanych z sektorem animacji kultury;
  • reprezentowanie środowiska animatorów kultury wobec administracji rządowej i samorządowej.

Została także podjęta decyzja o wpisaniu na listę członków-założycieli Forum Kraków wszystkich osób, które aktywnie uczestniczyły w co najmniej dwóch spotkaniach. Forum Kraków pozostanie strukturą otwartą dla wszystkich, którzy chcą brać udział w spotkaniach oraz chcą współpracować przy działaniach integrujących środowisko animatorów i menadżerów kultury. Aby zostać członkiem Forum Kraków należy zgłosić taką informację w sekretariacie FK (prowadzi go Piotr Knaś, pracownik MIK-u) oraz przedstawić rekomendacje dwóch członków forum. Spotkania są oczywiście otwarte dla wszystkich, chęć udziału wystarczy zgłosić Joannie Orlik.

Spotkanie zostało poświęcone nowelizacji ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej

W myśl tej ustawy instytucje kultury zostaną podzielone na „artystyczne i inne”. Podział ten wynika z chęci wprowadzenia nowych ram prawnych dla instytucji takich jak teatry, opery, filharmonie, związanych z zatrudnianiem pracowników oraz wprowadzeniem sezonu artystycznego, jako ram czasowych dla funkcjonowania tych instytucji. Przyjecie ustawy w tym kształcie spowoduje, że instytucje kultury będą dzieliły się na instytucje artystyczne, biblioteki (osobna ustawa), muzea (osobna ustawa) i „inne instytucje” Te inne instytucje to w przeważającej części domy, ośrodki kultury i centra kultury – dodajmy, że stanowią one (obok bibliotek) najliczniejszą grupę instytucji kultury w Polsce.

Dla rozwoju gospodarczo-społecznego państwa niezwykle istotne są dwa typy lokalnych instytucji kultury: gminne domy kultury i biblioteki. Stanowią one podstawową sieć instytucji zapewniających możliwość uczestnictwa w kulturze, transferu wiedzy, budowania kapitału społecznego, animacji życia lokalnego. Biblioteki dzięki własnej ustawie, własnym kierunkom szkolenia kadr bibliotecznych, systemowi wsparcia ich rozwoju i monitoringu jakości, dedykowanym specjalnie ich potrzebom narodowym instytucjom kultury otrzymują zaplecze wpierające ich funkcjonowanie i harmonizujące rozwój sieci bibliotecznej.

Domy kultury i centra kultury nie zostały objęte „systemem” podobnym do bibliotecznego. Z tego powodu wpadły w dryf rozwojowy jako sieć instytucji kultury (decyduje o tym: wielość różnorodnych modeli wdrażanych przez samorządy lokalne, silne podporządkowanie domów kultury zmiennym wizjom władz samorządowych). Wiele domów kultury rozwija się i inwestuję w swój rozwój, a samorządy traktuję je, jako partnera w tworzeniu lokalnych polityk kultury. Ale w wielu miejscach brak jest pomysłu na ich rozwój, są więc przekształcane np. w centra promocji gminy lub ogranicza się je do minimum. Pytanie brzmi: Po co państwu domy kultury, czy mają być elementem systemu interwencji państwa (jak biblioteki), czy niezależnymi od siebie instytucjami działającymi w oparciu o wytworzony lokalnie model ich funkcjonowania? Być może warto wprowadzić rozwiązania zmierzające do określenia misji domów kultury na wybranych polach upowszechniania kultury, które otrzymałyby wsparcie na poziomie krajowym. Dom kultury mógłby być jednocześnie ukierunkowany na lokalne potrzeby i kierunki rozwoju, a z drugiej strony wszystkie te placówki mogłyby łączyć ogólnopolskie standardy i metodologie działań na wybranych kilku istotnych polach rozwoju. To mogą być np. kwestie związane z edukacją kulturalną, budowaniem kapitału społecznego, transferem wiedzy.

Z tego powodu uczestnicy Forum uznali że ważnym postulatem środowisk animacji kulturowej powinno być wprowadzenie do ustawy nowej kategorii instytucji kultury: instytucji animacji kultury. Dzięki temu zabiegowi możliwe byłoby odbudowanie roli państwa jako partnera dla samorządów lokalnych przy wytyczaniu kierunków rozwoju i określaniu standardów pracy domów kultury w Polsce.

W spotkaniu uczestniczyli:

  • Małgorzata Jezutek, dyrektor Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta;
  • Zofia Bisiak, prezes Stowarzyszenia Akademia Łucznica;
  • Tomasz Bukowski, dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Kaliszu Pomorskim;
  • Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury;
  • Piotr Knaś z MIK-u;
  • Karol Ostalski, dyrektor Miejskiego Domu Kultury Blachownia;
  • Anna Michalak-Pawłowska, dyrektor Domu Kultury „Dorożkarnia” z Warszawy;
  • Jacek Gralczyk ze Stowarzyszenia Centrum Aktywności Lokalnej.

Kolejne spotkanie odbędzie się 21-22 marca w Krakowie

Spotkanie to zainauguruje II cykl spotkań Forum Kraków poświęconych państwowym, regionalnym i lokalnym politykom kultury, wątek ten stanie się osią kolejnych spotkań.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/03/18/forum-krakow-czesc-vi/feed/ 0
Forum Kraków. Część V http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/12/30/forum-krakow-czesc-v/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/12/30/forum-krakow-czesc-v/#comments Thu, 30 Dec 2010 17:33:27 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1080 czytaj więcej]]> Piąte spotkanie Forum Kraków było nietypowe, ponieważ miało ono miejsce w Łaźni Nowej zaraz po zakończeniu konferencji „Dom kultury – nowe otwarcie” 15 grudnia 2010 roku. Nie odbyły się prezentacje instytucji kultury, zamiast tego toczyła się gorąca dyskusja na dwa główne tematy:

  • Co dalej z programem Dom Kultury +?
  • Po co państwu domy kultury, czy mają być elementem systemu interwencji państwa, czy niezależnymi od siebie instytucjami funkcjonującymi na „wolnym rynku”?

W tym kontekście uczestnicy Forum zastanawiali się, czy obecnie istnieje jakaś polityka państwa wobec domów kultury oraz jaką rolę one pełnią lub mogłyby pełnić w przyszłości. Ten wątek szybko został przekształcony w debatę na temat problemu „zorganizowania się” tak aby domy kultury mogły przedstawić państwu wizję własnego funkcjonowania oraz mogły stworzyć szeroką sieć współpracy menadżerów i animatorów kultury. W finale okazało się, że Forum Kraków jest w istocie świetną platformą do osiągnięcia tych dwóch celów ponieważ:

  • w jego ramach można stworzyć wizję funkcjonowania domów kultury, którą następnie można przedstawić MKiDN,
  • może ono stać się stowarzyszeniem (stałą organizacją współpracy) dla środowisk domów kultury.

Podjęcie sie obu tych celów może przysłużyć się rozwojowi programu Dom Kultury + oraz lepszemu kształtowaniu polityki państwa dotyczącej kultury dla rozwoju lokalnych społeczności. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele MKiDN oraz Narodowego Centrum Kultury.

W spotkaniu uczestniczyli:

  • Zina Jarmoszuk, dyrektor Departamentu Mecenatu Państwa w MKiDN,
  • Anna Duńczyk, zastępca dyrektora Departamentu Mecenatu Państwa MKiDN,
  • Katarzyna Mazurkiewicz, Za­stęp­ca Dy­rek­to­ra NCK ds. Roz­wo­ju Kul­tu­ry,
  • Ewa Zbroja, koordynator Programu Dom Kultury + Narodowego Centrum Kultury,
  • Tomasz Bukowski, dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Kaliszu Pomorskim,
  • Marek Sztark, dyrektor instytucji kultury Szczecin 2016,
  • Zbigniew Łukaszewski, dyrektor Goleniowskiego Domu Kultury,
  • Karol Ostalski, dyrektor Miejskiego Domu Kultury Blachownia,
  • Krzysztof Polewski, dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury Mykanów,
  • Alicja Hałoń, Fundacja TAKJAK,
  • Małgorzata Jezutek, dyrektor Ośrodka Kultury Kraków – Nowa Huta,
  • Piotr Wyrobiec, dyrektor Wadowickiego Centrum Kultury,
  • Zofia Bisiak, Stowarzyszenie Akademia Łucznica,
  • Tomasz Ignalski, dyrektor Miejskiego Domu Kultury Batory w Chorzowie,
  • Jacek Gralczyk ze Stowarzyszenia Centrum Aktywności Lokalnej,
  • Bogdan Skrzypczak ze Stowarzyszenia Centrum Aktywności Lokalnej,
  • Anna Michalak, dyrektor Domu Kultury „Dorożkarnia” z Warszawy,
  • Mariusz Wróbel, dyrektor Beceku z Bytomia,
  • Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie,
  • Grażyna Gnatowska, Centrum Aktywności Lokalnej,
  • Piotr Zalewski, dyrektor Ośrodka Kultury Andaluzja w Piekarach Śląskich,
  • Krzysztof Sypień, Orkiestra Dęta „Wood and Brass Band” z Goleniowa,
  • Marta Białek-Graczyk ze Stowarzyszenia Inicjatyw Twórczych Ę.
]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/12/30/forum-krakow-czesc-v/feed/ 0
Scenariusz publikacji o zarządzaniu strategicznym instytucją kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/11/05/scenariusz-publikacji-o-strategicznym-zarzadzaniu-instytucja-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/11/05/scenariusz-publikacji-o-strategicznym-zarzadzaniu-instytucja-kultury/#comments Fri, 05 Nov 2010 12:47:21 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=934 czytaj więcej]]> Prezentujemy Państwu scenariusz publikacji opracowywanej w ramach projektu „Biblioteki w społeczeństwie wiedzy – strategie dla przyszłości”. Publikacja zostanie wydana w kwietniu 2011 roku. Publikacja będzie miała charakter podręcznika i będzie dotyczyła zarządzania instytucją kultury. Jej głównym obszarem tematycznym będzie zarządzanie programem wspierania rozwoju kultury w regionie. Dlatego głównym odbiorcą książki chcemy uczynić regionalne (i ponad lokalne) instytucje kultury, które niezależnie od własnego modelu instytucji (muzeum, teatr, centrum kultury, biblioteka) działają na rzecz rozwoju kultury (wspomagając rozwój badaniami, strategiami, szkoleniem i konsultingiem, inicjując sieci i partnerstwa, inkubując nowe przedsięwzięcia, wspierając inne podmioty i aktorów kultury w regionie).

Publikacja nosi na razie roboczy tytuł „Zarządzanie strategiczne (regionalną) instytucją kultury”.

Główny Cel Podręcznika
Głównym celem podręcznika jest wskazanie i analiza najważniejszych wyzwań i barier związanych z zarządzaniem strategicznym regionalną instytucją kultury w kontekście realizowania programu wspierania rozwoju kultury w regionie. Zarządzanie strategiczne wiąże się z dwoma głównymi obszarami:

  • zarządzaniem procesami wewnętrznymi w instytucji (jak uczynić z niej sprawną, skuteczną i efektywną „przestrzeń” realizacji zaprogramowanych celów wspierania rozwoju kultury),
  • zarządzaniem relacjami z otoczeniem – środowiskiem oddziaływania instytucji (co i jak czynić, aby wspomagać rozwój sektora kultury w regionie).

Pragniemy, aby ten podręcznik mógł służyć jako pomoc menadżerom instytucji kultury w zarządzaniu tymi dwoma obszarami. Z uwagi na własną tradycję i historię, a także z powodu realizowanego programu, regionalne instytucje kultury mogą się od siebie bardzo różnić, np. pod względem stosowanych metodologii pracy oraz obszarów kultury, na których działają. Taka różnorodność organizacji wymaga:

  • tworzenia rozwiązań systemowych (na poziomie państwa i regionu), w ramach których, regionalne instytucje kultury będą mogły współdziałać i posiadać własne obszary odpowiedzialności,
  • tworzenia partnerstw i sieci współpracy, w ramach których będzie możliwa koordynacja (wertykalna i horyzontalna) działań związanych z rozwojem sektora kultury,
  • organizacji pracy w ramach nowoczesnych systemów zarządzania regionalnego.

Chcemy, aby ten podręcznik wskazał potencjał regionalnych instytucji kultury do współtworzenia takiego systemu rozwoju kultury.

Struktura Podręcznika
Podręcznik ma skupiać się na kwestiach organizacyjnych, związanych z budowaniem merytorycznego programu instytucji oraz zarządzaniem instytucją kultury. Poniżej zamieszamy spis rozdziałów (tytuły robocze). Każdy rozdział będzie opracowany przez jednego autora. Zostanie opracowana również ścieżka wiodąca w postaci wstępu oraz tekstu towarzyszącego poszczególnym artykułom.

Rozdziały

  • Wstęp: Regionalna Instytucja Kultury jako instytucja wsparcia rozwoju kultury
  • Rozwój lokalny jako koncepcja „operacyjna” związana z realizowaniem polityk kultury
  • Współczesne społeczeństwo pluralistyczne; nowe modele uczestnictwa w kulturze
  • Planowanie pracy instytucji, poszukiwanie obszarów działań i możliwości oddziaływania na zmianę w regionie
  • Modele regionalnych instytucji kultury
  • Zarządzanie zmianą w instytucji
  • Lider i menadżer. Rola w instytucji kultury
  • Dialog strategiczny w zespole i z interesariuszami instytucji kultury
  • Powoływanie i zarządzanie programami rozwoju sektora kultury
  • Czym są polityki kulturalne. Poziom europejski, narodowy i regionalny
  • Etyka pracy w instytucji kultury
  • Zarządzanie finansami instytucji kultury

Czy obecnie istnieją regionalne instytucje wsparcia rozwoju kultury?
Polskie regiony posiadają liczne instytucje kultury: instytucje sztuki, muzea, centra kultury, biblioteki i inne. Obecnie trudno ocenić, gdzie znajdują się „puste miejsca” w systemie zarządzania kulturą na poziomie regionalnym ponieważ brakuje kooperacji i wymiany informacji oraz nie ma możliwości oceny efektów „systemu”. Nie wiadomo w jakim stopniu instytucje te działają lokalnie lub skupiają się na własnym rozwoju, a w jakim stopniu działają na rzecz innych podmiotów i aktorów kultury w regionie. Nie wiadomo też w jakim zakresie powinny pełnić taką funkcję. Chcielibyśmy tym podręcznikiem pokazać, że istnieje wspólny regionalnym instytucjom obszar działalności (związany z rozwojem sektora kultury) oraz że regionalne instytucje kultury mogą być ważnym partnerem dla innych organizacji wspierania rozwoju kultury na poziomie lokalnym, regionalnym, narodowym i europejskim.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/11/05/scenariusz-publikacji-o-strategicznym-zarzadzaniu-instytucja-kultury/feed/ 0
Regionalne Obserwatorium Kultury w Poznaniu http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/10/25/regionalne-obserwatorium-kultury-w-poznaniu/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/10/25/regionalne-obserwatorium-kultury-w-poznaniu/#comments Mon, 25 Oct 2010 21:32:54 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=842 czytaj więcej]]> 1 października Miasto Poznań i Uniwersytet Adama Mickiewicza podpisały umowę (list intencyjny) o powołaniu Regionalnego Obserwatorium Kultury.

Nas w Regionalnym Obserwatorium Kultury interesować będzie to, jak są one [tj. instytucje kultury; przyp. aut.] zarządzane, jak wykorzystują środki i jak realizują politykę kulturalną, a także co zrobić, by uczestnictwo poznaniaków w kulturze przybrało pełniejszy wymiar – przedstawiał zadania ROK-u Jacek Sójka. Powołane centrum ma być swoistym think-tankiem dla Urzędu Miasta. Mający działać w nim naukowcy prowadzili już wcześniej podobny projekt „Polityka kulturalna” w Instytucie Kulturoznawstwa UAM.
(źródło cytatu: blubry.pl)

Podstawowy zespół ROK-u, obok prof. Jacka Sójki, będą stanowić Marcin Poprawski i Przemysław Kieliszewski (byli pomysłodawcami przedsięwzięcia pod nazwą Samorządowe Obserwatorium Kultury, w ramach którego odbyły się między innymi dwie konferencje na temat sytuacji instytucji kultury w Polsce). ROK będzie więc kontynuacją ich poprzednich działań.

Większość informacji prasowych o powstaniu ROK-u w Poznaniu zawiera błędną informację o tym, że jest to pierwsza tego typu instytucja w Polsce. Obok MIK-u (Małopolskie Obserwatorium Kultury) podobne programy zostały uruchomione w Regionalnym Ośrodku Kultury w Katowicach oraz w Instytucji Kultury Szczecin 2016.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/10/25/regionalne-obserwatorium-kultury-w-poznaniu/feed/ 1