Badania w kulturze » Kapitał społeczny http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Kultura i rozwój. Lokalne wyzwania dla społecznej roli kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/kultura-i-rozwoj-lokalne-wyzwania-dla-spolecznej-roli-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/kultura-i-rozwoj-lokalne-wyzwania-dla-spolecznej-roli-kultury/#comments Thu, 20 Feb 2014 15:28:13 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5075 czytaj więcej]]> Jan Strycharz, doktorant Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie weźmie udział w seminarium Kultura i rozwój w ramach Instytutu Studiów Zaawansowanych. Zaprezentuje referat Lokalne wyzwania dla społecznej roli kultury. Referat na seminarium został opracowany dzięki projektowi badawczemu Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne obszarów wiejskich i małych miast. Jan Strycharz był członkiem zespołu projektowego oraz współautorem publikacji Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego.

Zapraszamy również do przeczytania tekstu Jana Strycharza w publikacji Kultura a rozwój pod redakcją prof. Anny Karwińskiej, prof. Jerzego Hausnera i prof. Jacka Purchli pt. Organizacje sektora kultury a rozwój (str. 175).

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/kultura-i-rozwoj-lokalne-wyzwania-dla-spolecznej-roli-kultury/feed/ 0
Raport badawczy Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/01/raport-badawczy-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/01/raport-badawczy-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/#comments Sat, 01 Feb 2014 17:46:02 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5028 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania raportu badawczego Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego autorstwa Jana Strycharza, Łukasza Maźnicy, Krzysztofa Malczyka i Wojciecha Kowalika. Publikacja powstała w ramach projektu badawczego „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczne. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich”. Konsultacji merytorycznych udzielił prof. Jerzy Hausner.

Prezentowany raport powstał w oparciu o badania terenowe zrealizowane w dziewięciu gminach na terenie województwa małopolskiego (Stary Sącz, Dobczyce, Zator), śląskiego (Żarki, Wilamowice, Skoczów), podkarpackiego (Narol, Tyczyn, Przecław). Badaliśmy lokalne centra kultury, które w ostatnim czasie przeprowadziły znaczące inwestycje dotyczące rozwoju posiadanej infrastruktury kultury. Naszym głównym celem było rozpoznanie (1) kompetencji kadr kultury w zakresie (2) programowania i wdrażania programu merytorycznego mającego potencjał wpływu na (3) rozwój kapitału społecznego.

Niniejsza publikacja nie powstałaby bez zaangażowania zaproszonych do współpracy lokalnych samorządów i instytucji kultury. Bardzo dziękujemy za poświęcony czas, inspirujące rozmowy oraz chęć podzielnia się wiedzą o lokalnej animacji kultury. Wszelkie informacje zbieraliśmy w ramach dziewięciu studiów przypadków, jednak treści w raporcie prezentowane są wspólnie. Wybraliśmy na podstawie analizy tych konkretnych studiów pewne trendy, interesujące nas aspekty i obszary analizy. Zatem prezentowany w raporcie obraz kompetencji kadr kultury nie ma charakteru ewaluacji i nie zawiera ocen tychże instytucji czy ich zespołów pracowników. Zawartość raportu to eksploracja znaczących (z punktu widzenia przyjętej metodologii) kwestii mających wpływ na kompetencje kadr kultury oraz program lokalnych instytucji kultury. Czy w ramach lokalnych instytucji kultury budowany jest w Polsce kapitał społeczny – definiowany na podstawie obowiązującej Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego w Polsce.

PDF publikacji >>
Ebook MOBI >>
Ebook EPUB >>

Zapraszamy również do przeczytania drugiej publikacji powstałej w ramach projektu Lokalne centrum kultury. Zrób to z innymi oraz recenzji naukowych prezentowanego tu raportu.

Dofinansowano z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
MKIDN_2

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/01/raport-badawczy-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/feed/ 3
Seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/#comments Tue, 28 Jan 2014 13:34:43 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5051 czytaj więcej]]> Kapitał społeczny od lat obecny jest w debacie publicznej. Zwolennicy związanych z nim teorii chętnie przedstawiają go jako niematerialny klucz do rozwoju gospodarczego i dobrobytu. Skrajni przeciwnicy wolą postrzegać go jako rodzaj zarazy umacniającej „kolesiostwo” i różnej maści kliki. Choć wydaje się to nielogiczne racje mogą mieć i jedni i drudzy. Nie jest to jednak (i słusznie) przeszkoda w tym by rozwój kapitału społecznego (pozytywnego) uznać za jeden ze strategicznych celów rozwojowych dla Polski w perspektywie najbliższych kilkunastu lat. Czym zatem jest ów rzekomy i zarazem tajemniczy klucz do ekonomicznego sukcesu? Jak można go mierzyć i rozwijać (o ile w ogóle powinno się to robić) oraz jaką rolę w tym wszystkim odgrywają instytucje kultury i ich pracownicy? To główne pytania, z którymi próbowali się zmierzyć uczestnicy seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego zorganizowanego 9 grudnia w Małopolskim Instytucie Kultury (MIK).

Okazją do opisywanego spotkania było podsumowanie wyników projektu badawczego „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich”. Przedsięwzięcie to było realizowane przez Małopolski Instytutu Kultury we współpracy z Katedrą Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz Związkiem Miast Polskich.

Flickr is currently unavailable.

Seminarium składało się z trzech głównych elementów, które pokrótce przedstawione zostaną w dalszej części tekstu. W pierwszej kolejności głos zabrali współautorzy badań Jan Strycharz i Wojciech Kowalik. Przedstawili oni główne założenia oraz wnioski płynące z przeprowadzonego badania. Uzupełnieniem wypowiedzi badaczy był głos zabrany przez dyrektora jednej z analizowanych instytucji kultury. W tej roli głos zabrał Wojciech Knapik, dyrektor Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari w Starym Sączu. Następnym elementem seminarium był panel dyskusyjny, w którym przedstawione zostały wyniki innych – zbliżonych – projektów badawczych. W tej części głos zabrali: Sławomir Czarnecki, Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku (Obserwatorium kultury), Maciej Zygmunt, Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach (Regionalne Obserwatorium Kultury), Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?” oraz Marcin Poprawski, UAM, (Regionalne Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu). Zwieńczeniem spotkania była moderowana przez Joannę Orlik dyskusja pt. „Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?”. Udział w niej wzięli profesorowie: Jerzy Hausner (UEK) oraz Marek Krajewski (UAM).

Omówienie projektu badawczego
Zatem od początku. Czym jest kapitał społeczny i dlaczego stał się przedmiotem badań realizowanych przez MIK? Liczba opracowań zajmujących się definiowaniem kapitału społecznego jest tak duża, że trywializmem wydaje się szersze rozwijanie tego wątku w tym miejscu. Z poczucia obowiązku i dla jasności wywodu można wszystkie te rozważania – upraszczając nieco – sprowadzić do konkluzji, iż opisywane pojęcie jest formą tzw. miękkiego (a więc niematerialnego) kapitału i opisuje zasoby charakterystyczne dla społecznych relacji międzyludzkich – poziom wzajemnego zaufania, panujące normy zachowań, czy zdolność do współdziałania.

Jako taki, kapitał społeczny ma w sobie istotny potencjał ekonomiczny. Łatwość nawiązywania transakcji, sprawniejsza wymiana wiedzy, intensywniejsze relacje na linii obywatel – władza – to tylko kilka z potencjalnych zalet, jakie mogą zostać osiągnięte dzięki podniesieniu kapitału społecznego. Ta gospodarcza wartość tego zasobu skłoniła polski rząd do sformułowania i przyjęcia Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2020 (SRKS). Zgodnie z tym dokumentem istotną rolę w ramach procesu wzmacniania relatywnie niskiego rodzimego kapitału społecznego mogą odgrywać instytucje kultury.

Projekt badawczy „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich” był w istocie próbą dokonania diagnozy na ile ta – przypisana instytucjom kultury – rola możliwa jest do wypełnienia i, idąc dalej, na ile kadry kultury przygotowane są do działań aktywnie wzmacniających kapitał społeczny. Jakie są efekty tego przedsięwzięcia?
Zdaniem autorów badania kadry kultury często izolują się od swojego otoczenia, zamiast z nim współdziałać. Dotyczy to w równiej mierze samorządowców (radnych, burmistrzów) kształtujących politykę kulturalną i nowe inwestycje w tym zakresie, jak i pracowników instytucji kultury odpowiedzialnych za tworzenie, wdrażanie i ewaluację wydarzeń realizowanych przez badane ośrodki kultury. U tych ostatnich dostrzeżono jednak wyjątkowy etos pracy, skłaniający pracowników do ponadnormatywnej i w wielu przypadkach quasi-wolontaryjnej pracy, świadczącej pośrednio o ponadprzeciętnym zaangażowaniu w wykonywane obowiązki. Pewnym zdiagnozowanym deficytem jest dość konserwatywne (z punktu widzenia celów działania) podejście do kształtowania oferty badanych instytucji. Chętnie sięgają one choćby po propozycje ambitne i kulturę „wysoką”, nie wykorzystują przy tym jednak w sposób optymalny i twórczy działań z zakresu edukacji kulturalnej. Ta koncentruje się na ogół wg autorów badań na edukacji artystycznej i rozwoju indywidualnych talentów. Siłą analizowanych ośrodków kultury jest otwartość na współpracę międzyinstytucjonalną. Chętnie angażują się one w działania z innymi podmiotami tak publicznymi, jak i pozarządowymi, powiększając w ten sposób zakres swojego społecznego oddziaływania. To osłabiane jest jednak przez brak długofalowego planowania realizowanych przedsięwzięć. Bardzo często są one wynikiem spontanicznie pojawiających się pomysłów.

Opisany powyżej stan zastany w badanych instytucjach kultury wskazuje, że posiadają one istotne i znaczące możliwości wpływania na społeczność lokalną. Z punktu widzenia wzmacniania kapitału społecznego wiele z tych środków pozostaje jednak, mimo potencjalnych szans, niewykorzystanych. Do zmiany tak zdefiniowanego stanu rzeczy konieczna jest zdaniem autorów badania zmiana sposobu postrzegania gminnych ośrodków kultury i ich roli w społeczności lokalnej i polityce rozwoju. Ta dokonała się już na poziomie strategii centralnych (choćby we wspominanym SRKS), pora by owa redefinicja poszła dalej, czy raczej niżej (z punktu widzenia szczebli administracji publicznej). Do tego potrzebne są jednak działania edukacyjne dla samych kadr kultury (rozumianych szeroko, a więc obejmujących również samorządowców). Niezbędne jest zwiększenie świadomości, czym jest kapitał społeczny i w jaki sposób można go wzmacniać poprzez uczestnictwo w kulturze. Tu otwiera się duże pole do działania dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz innych instytucji wspomagających sektor kultury.

Zwracał na to także uwagę Wojciech Knapik, który zgodził się z rekomendacjami zaproponowanymi przez badaczy. Wyraził on jednak wątpliwość, co do modelu rozwoju instytucji kultury, jaki powinien zostać uznany za optymalny. Mowa tutaj o swego rodzaju schizofrenii, jaka powstaje, kiedy jednocześnie postuluje się promowanie partycypacyjnego zarządzania oraz, po drugiej stronie, oparcia instytucji na mocnym, niezależnym liderze. Podejścia te nie wykluczają się, niemniej zebrani uznali, że konieczne jest wypracowanie praktycznych ram funkcjonowania obu tych rozwiązań. Podobnie rzecz ma się z dwoma postulatami kierowanymi jednocześnie do lokalnych instytucji kultury. Pierwszy brzmi „zarabiajcie na swoje utrzymanie, róbcie jak najwięcej”, a drugi „bądźcie społecznie zaangażowani, kreujcie przemyślane i skuteczne przedsięwzięcia”.

Alternatywne projekty – punkty styczne, kontrowersje, rekomendacje
W duchu poszukiwania potwierdzenia bądź zaprzeczenia wniosków przedstawionych w badaniu Kompetencje Kadr Kultury odbyła się druga jego część, na którą składały się prezentacje innych projektów badawczych realizowanych przez regionalne obserwatoria kultury w Katowicach, Poznaniu, Gdańsku i Bydgoszczy. Jako pierwszy głos zabrał Marcin Poprawski z Regionalnego Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu. Zgodził się on z głównymi tezami przedstawionego badania. Zwrócił uwagę, że pokrywają się one z wnioskami projektów realizowanych przez jego jednostkę. Podkreślał, że wzmacnianie kapitału społecznego jest często dość nisko wśród priorytetów kadr kultury, co pokazuje zarówno przedstawiony raport MIK, jak i badania realizowane w Wielkopolsce.

Kolejnym mówcą był Maciej Zygmunt, przedstawiciel Regionalnego Ośrodka Kultury w Katowicach. Zwrócił on uwagę na problem negatywnego kapitału społecznego. Uzupełniając przedstawione przez zespół MIK rekomendacje, sugerował on, że programując działalność instytucji kultury należy zwrócić szczególną uwagę na konieczność poszerzania ich włączającego charakteru. Jednostki te nie mogą kierować swojej oferty wyłącznie do osób funkcjonujących już w obiegach społecznych. Powinny w możliwie dużym stopniu angażować się w inkluzję osób wykluczonych społecznie.

Na podobny problem zwróciła uwagę Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?”. Jej zdaniem sporym problemem jest podejście dyrekcji do pracowników instytucji kultury. Niewłączani do zarządzania pracownicy niechętnie włączają do działań domów kultury społeczność lokalną. Bo i jak, skoro są wykonawcami, nie współrealizatorami i kreatorami działań? Innym, przedstawionym przez Olgę Marcinkiewicz problemem, była postawa władz samorządowych, w ramach której zaobserwować można stałą i wciąż rosnącą presję na liczby – wskaźniki rezultatu działań instytucji kultury.

Problem częściowego braku świadomości kadr, co do celów, jakich mają się podejmować, postawił Sławomir Czarnecki z Instytutu Kultury Miejskiej w Gdańsku. W jego opinii mamy doczynienia z sytuacją, gdzie na szczeblu centralnym, czy regionalnym tworzone są kolejne strategie przypisujące instytucjom kultury nowe funkcje. Te nie są na ogół w żaden sposób ani przekazywane, ani też wprost komunikowane tym jednostkom. Przez to ich kadry funkcjonują w warunkach wysokiej niepewności co do misji i celów, które powinny być przez nie realizowane. To popycha badane podmioty do bardzo tradycyjnego podchodzenia do swoich działań. Skupiają się one bardziej na edukacji artystycznej niż np. kształtowaniu kapitału społecznego. I choć wśród zebranych w Małopolskim Instytucie Kultury panowała ogólna zgoda, co do zasadniczych diagnoz i konkluzji zawartych w omawianym badaniu, wciąż otwarte pozostaje pytanie o styl i sposób dochodzenia do modelu działalności stymulującego kapitał społeczny.

Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?
Ta ostatnia problematyka omawiana była szerzej podczas panelu wieńczącego seminarium. Swoje spostrzeżenia przedstawili tu prof. Jerzy Hausner oraz prof. Marek Krajewski. Wątpliwości budzi m.in. możliwość wypracowania optymalnego rozwojowo modelu zarządzania ośrodkami kultury. Z jednej strony postulowano dążenie do uspołecznienia instytucji, której skrajną postacią może być niekoniecznie pozytywny przykład przywoływanego przez prof. Jerzego Hausnera warszawskiego Domu Kultury Śródmieście. Instytucja ta jako pierwsza w Polsce oddała w 2013 roku cały swój budżet w ręce mieszkańców (poprzez budżet partycypacyjny). Z drugiej strony w prowadzonej w MIK dyskusji pojawiał się nie tak rzadki i często pozytywny schemat zarządzania oparty na mocnym i w dużej mierze autonomicznym liderze, inicjującym zgodnie ze swoją wizją innowacyjny program kulturalny. Nie sposób ocenić, które z rozwiązań ma większe szanse stymulować kapitał społeczny. Wszystko jest tu kwestią oceny indywidualnych przypadków. Najpewniej optymalny okaże się, jak to zwykle bywa, model łączący w sposób płynny oba te podejścia.

Podobne trudności rodzi wzywanie instytucji kultury do obligatoryjnego tworzenia długofalowych strategii działania. Mimo że jest to obecnie silnie eksponowana moda w instytucjach publicznych, nie jest ona przyjmowana bezkrytycznie. Obecni w MIK dyskutanci, a wśród nich m.in. prof. Marek Krajewski zwracali uwagę, że strategia może zniewalać instytucję, która ją wdraża. Zamiast do rozwoju, może się ona przyczynić do utraty nadarzających się okazji. Wątpliwości budzi także jakość tego typu dokumentów, pisanych w wielu przypadkach ad hoc przez specjalizujące się w tym instytucje zewnętrzne. Lepszym rozwiązaniem mogą się w tym kontekście okazać bardziej elastyczne średniookresowe taktyki, na co wskazywał prof. Krajewski.

Poważną barierą dla rozwoju kapitału społecznego w ramach działalności instytucji kulturalnych mogą się okazać paradoksalnie samorządowe inwestycje w kulturę. Niepokój ten – wyrażony przez autorów badania – zdecydowanie podzielił prof. Hausner. Jego zdaniem ogromne koszty, jakie pociągają za sobą inwestycje kubaturowe dostrzeżone zostaną dopiero za kilka lat. Trzeba pamiętać, że nowy budynek to także nowe wydatki związane z jego utrzymaniem. Dążąc do realizacji spektakularnej inwestycji często się o tym zapomina (szczególnie kiedy te realizowana jest relatywnie niewielkim kosztem przy wsparciu środków zewnętrznych), a negatywnym efektem pośrednim takiej sytuacji może być ograniczenie działalności merytorycznej ośrodków kultury poprzez przeznaczanie coraz większej części ich budżetów na samo utrzymanie obiektów, w których funkcjonują.

Prof. Krajewski zwracał także uwagę na pewną dwoistość kapitału społecznego, sygnalizowaną we wstępie do niniejszego tekstu. Ten może być bowiem atrybutem tak wąskich, jak i szerszych grup społecznych. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której znające się dobrze osoby czerpią wzajemne korzyści ze swojej relacji. Taka forma opisywanego zasobu bywa określana jako wiążący kapitał społeczny. Jest on wykluczający i jako taki niepożądany. Pozytywnym i oczekiwanym jest za to tzw. pomostowy kapitał społeczny – włączający, wspierający kooperację i zachęcający do większej aktywności tych, którzy do tej pory znajdowali się na uboczu życia społecznego (realnie bądź pozornie).

Kwestią osobną, będącą niejako obok prowadzonych badań, jest obecny w nauce od dawna problem z mierzeniem kapitału społecznego. Sygnalizowali to wszyscy uczestnicy spotkania. Najpopularniejsze do tej pory wskaźniki nie spełniają swojej roli. Frekwencja wyborcza może, ale – szczególnie w polskich warunkach – nie musi obrazować indywidualnych i społecznych postaw obywatelskich (bierna postawa podczas wyborów także może być świadomym wyrazem opinii); liczba organizacji pozarządowych także obarczona jest odchyleniami związanymi z powstawaniem szeregu organizacji quasi-NGO (forma organizacji pozarządowej jest tu wyłącznie przepustką np. do ubiegania się o środki grantowe). W odpowiedzi na te niedoskonałości prof. Krajewski poszukiwał nowych ścieżek mierzenia kapitału społecznego, prowadzących przez wskaźniki związane z lokalną skalą wandalizmu, liczbą spółdzielni oraz innego rodzaju inicjatyw społecznych, czy w końcu trudnym do skwantyfikowania poziomem troski o przestrzeń publiczną.

Podsumowanie
Ogólne wnioski płynące z przywoływanych badań i opisywanej dyskusji, mimo wielu elementów wymagających poprawy, są jednak pozytywne. Należy podkreślić, że tak zdaniem autorów badania, jak i obu zaproszonych do dyskusji ekspertów oraz pozostałych gości, instytucje kultury odgrywają istotną rolę w budowaniu kapitału społecznego. Jednocześnie jednak panuje zgoda, co do tego, że badane ośrodki nie wykorzystują w pełni posiadanego w tym zakresie potencjału. Istnieje szansa, że zrealizowany projekt będzie bodźcem do zmiany tego stanu rzeczy. Z całą pewnością nie daje on odpowiedzi na wszystkie pojawiające się pytania. Bez wątpienia przybliża nas jednak do poznania i zrozumienia problemów i barier z jakimi zmagają się w swojej pracy kadry kultury.

Łukasz Maźnica

Wybrane komentarze zaproszonych gości:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/feed/ 1
Publikacja Lokalne centrum kultury. Zrób to z innymi http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/24/publikacja-lokalne-centrum-kultury-zrob-to-z-innymi/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/24/publikacja-lokalne-centrum-kultury-zrob-to-z-innymi/#comments Fri, 24 Jan 2014 19:00:19 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5027 czytaj więcej]]> Zapraszamy do przeczytania publikacji elektronicznej MIK pt. Lokalne centrum kultury. Zrób to z innymi. Została ona przygotowana w ramach projektu Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich. Jest to krótki podręcznik, którego zawartość została opracowana dzięki realizacji warsztatów w ośmiu lokalnych centrach kultury. Spotkania te dotyczyły rozwoju ich potencjału w różnorodnych (znaczących lokalnie) dziedzinach takich jak m. in.: zarządzanie marką, system wartości domu kultury, budowanie dobrej przestrzeni publicznej, rozwój festiwalu muzycznego, budowanie programu dla nowej infrastruktury kultury, rozdzielanie i łącznie działań skierowanych do turystów oraz mieszkańców. W spotkaniach uczestniczyli dyrektorzy instytucji kultury, ich pracownicy, współpracownicy i zewnętrzni interesariusze.

Spotkania poprowadzili eksperci oraz praktycy związani z sektorem kultury: Anna Komorowska (Pracownia K), Beata Kwiecińska i Bartek Dąbrowski (Dom Kultury Inspiro), Tomasz Gutkowski (Festiwal Fotografii w Krakowie), Mariusz Wróbel (Instytucja Filmowa Silesia Film), Lech Dulian (Małopolski Instytut Kultury), Łucja Piekarska-Duraj (Małopolski Instytut Kultury), Bartłomiej Koszarek (Centrum Kultury Dom Ludowy w Bukowinie Tatrzańskiej), Adam Kałucki (Locativo sp. z o.o.).

Moderatorzy warsztatów przygotowali krótkie relacje z tych spotkań. Stanowią one główną część publikacji Lokalne centrum kultury. Zrób to z innymi. Mamy nadzieję, że taki zapis dylematów, problemów i możliwych rozwiązań będzie inspiracją dla innych lokalnych instytucji kultury. Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom spotkań za ich aktywność i chęć dzielenia się wiedzą oraz uwagami o własnej pracy.

PDF publikacji >>
Ebook MOBI >>
Ebook EPUB >>

Zachęcamy również do przeczytania raportu Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego, głównej publikacji powstałej w ramach projektu badawczego.

Dofinansowano z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
MKIDN_2

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/24/publikacja-lokalne-centrum-kultury-zrob-to-z-innymi/feed/ 2
Recenzje naukowe raportu Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/23/recenzje-naukowe-raportu-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/23/recenzje-naukowe-raportu-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/#comments Thu, 23 Jan 2014 17:00:17 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5026 czytaj więcej]]> Prezentujemy dwie recenzje naukowe, przygotowane przez prof. Annę Karwińską z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz prof. Grażynę Prawelską-Skrzypek z Uniwersytetu Jagiellońskiego, dotyczące raportu Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego. Serdecznie dziękujemy autorkom za wnikliwe uwagi i propozycje poprawek. W znacznej mierze zostały one wprowadzone do ostatecznej wersji publikacji. Mamy nadzieję, że przełożyły się one na wyższą jakość opracowanego przez nas dzieła. Jednocześnie zaznaczamy że za wszelkie błędy bądź problemy interpretacyjne odpowiadamy my, autorzy.

Obie recenzje wskazują też na nieujęte przez autorów publikacji obszary analizy kapitału społecznego czy kompetencji kadr kultury. Dlatego są ważnym przyczynkiem dla lepszego poznania kwestii rozwoju kapitału społecznego jako zadania publicznych instytucji kultury.

Dofinansowano z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
MKIDN_2

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/23/recenzje-naukowe-raportu-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/feed/ 1
Rząd przyjął Strategię Rozwoju Kapitału Społecznego 2020 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/27/rzad-przyjal-strategie-rozwoju-kapitalu-spolecznego-2020/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/27/rzad-przyjal-strategie-rozwoju-kapitalu-spolecznego-2020/#comments Wed, 27 Mar 2013 11:37:15 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4737 czytaj więcej]]>

Pierwszy dokument rządowy, który w sposób systematyczny podejmuje problematykę budowy wzajemnego zaufania między obywatelami oraz między obywatelami a państwem i jego instytucjami – to Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2020. Uchwałę o jej przyjęciu Rada Ministrów podjęła 26 marca 2013 roku. „Przyjęliśmy Strategię Rozwoju Kapitału Społecznego 2020, której autorem był minister kultury. Odsyłam państwa do tego dokumentu, bo jest rzeczywiście bardzo interesujący i bogaty w treść” – powiedział po posiedzeniu rządu premier Donald Tusk. Prace nad opracowaniem dokumentu trwały pod kierunkiem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od 2009 r. (źródło: MKiDN)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/03/27/rzad-przyjal-strategie-rozwoju-kapitalu-spolecznego-2020/feed/ 2
Unijne środki na kulturę w nowej perspektywie budżetowej 2014-2020 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/12/28/unijne-srodki-na-kulture-w-nowej-perspektywie-budzetowej-2014-2020/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/12/28/unijne-srodki-na-kulture-w-nowej-perspektywie-budzetowej-2014-2020/#comments Fri, 28 Dec 2012 17:45:20 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4323 czytaj więcej]]> W Ministerstwie Rozwoju Regionalnego oraz w regionalnych urzędach marszałkowskich trwają, coraz bardziej zaawansowane prace, których celem jest opracowanie nowych mechanizmów finansowania projektów rozwojowych ze środków pochodzących z budżetu UE na lata 2014-2020. Cały ten proces jest niezwykle skomplikowany, ale podstawowym efektem będzie opracowanie dwóch najważniejszych dokumentów: „Założeń Umowy Partnerstwa” oraz „Systemu programowania i wdrażania dokumentów programowych związanych perspektywą finansową 2014-2020″

„Założenia Umowy Partnerstwa” będą dotyczyły między innymi liczby i zakresu programów operacyjnych, ram instytucjonalnych systemu wdrażania, kluczowych kierunków interwencji, koncentracji tematycznej, warunkowości ex-ante, podziału interwencji pomiędzy kraj i region oraz stopnia uzupełniania się interwencji finansowanych z Polityki Spójności, Wspólnej Polityki Rolnej oraz Rybackiej. Z kolei „System programowania i wdrażania dokumentów programowych związanych z perspektywą finansową 2014-2020″ zawiera m.in.: wskazówki i rekomendacje dotyczące przygotowania programów operacyjnych, sposobu wyboru celów i kierunków rozwoju wspieranych w ramach 3 polityk unijnych (PS, WPR i WPRyb), zasady podziału środków oraz mechanizmy zapewnienia koordynacji i komplementarności interwencji z różnych programów, podstawowe zasady wdrażania w ramach perspektywy finansowej UE 2014-2020, założenia systemu monitorowania i kontroli, rozwiązania w zakresie układu instytucjonalnego. (źródło: MRR)

Obecnie toczą się negocjacje ministerstwa z regionami (to one obok agend rządowych rozdysponują największą część środków unijnych) dotyczące rozdziału zadań i pieniędzy, mechanizmów finansowania, strategicznych celów interwencji. Elementem tych negocjacji była m. in. konferencja w Krakowie na której rozmawiano o Założeniach Umowy Partnerstwa. Postulaty regionów i rządu, wypracowane stanowiska są konsultowane z Komisją Europejską. Każdy z krajów korzystający z tych środków ma dużą swobodę w opracowaniu mechanizmów wykorzystania środków unijnych, jednak muszą one gwarantować określone standardy dotyczące np. zarządzania i ewaluacji oraz bezpośrednio dotyczyć strategicznych celów ważnych dla rozwoju całej Unii Europejskiej.

Już wcześniej informowaliśmy, że kultura nie będzie finansowana w ramach klucza sektorowego, jak ma to miejsce obecnie, w ramach obowiązującego budżetu 2007-2013. W nowym „zintegrowanym podejściu” ważna będzie koncentracja na kluczowych obszarach tematycznych związanych z rozwojem gospodarki oraz interwencje ukierunkowane na globalne wyzwania rozwojowe. Z tego powodu sektor kultury będzie mógł liczyć na środki o tyle, o ile udowodni i opracuje przedsięwzięcia odnoszące się np. do:

  • zwiększania aktywności zawodowej oraz zwiększenia adaptacyjności zasobów pracy;
  • rozwoju gospodarki opartej na wiedzy i rozwoju kapitału intelektualnego;
  • poprawy spójności społecznej i włączenia społecznego;
  • wzrostu kapitału społecznego.

W obecnym układzie w ramach regionalnych programów operacyjnych wspierano dostęp do usług kulturalnych (poprzez rozwój infrastruktury kultury i tworzenie nowych przedsięwzięć kulturalnych) oraz wykorzystanie dziedzictwa kulturowego w turystyce i biznesie (remonty zabytków z przeznaczeniem na rozwój ruchu turystycznego, tworzenie lokalnych produktów turystycznych). Środki unijne umożliwiały likwidację zapóźnień cywilizacyjnych w zakresie stanu materialnego dziedzictwa kulturowego oraz stanu infrastruktury kultury.

W nowej perspektywie, w oparciu o dokument Założenia Umowy Partnerstwa można wskazać, jakie cele będą istotne w przedsięwzięciach podejmowanych w ramach sektora kultury w latach 2014-2020 (należy zauważyć, że jest to dopiero projekt dokumentu):

  • upowszechnianie wiedzy o nauce i postaw innowacyjnych w społeczeństwie, np. przez inwestowanie w centra kreatywności oraz tzw. „Małe Koperniki” – promocja nauki i innowacji oraz stymulowanie innowacyjności, zwłaszcza dzieci i młodzieży, a także zwiększenie zainteresowania nauką i karierą naukową;
  • zwiększanie kompetencji cyfrowych szczególnie poprzez edukację dzieci i młodzieży;
  • wsparcie tworzenia otwartych zasobów publicznych, w tym: dostępu do informacji publicznej (open goverment), wsparciu digitalizacji wspólnego dziedzictwa kulturowego, naukowego i edukacyjnego z uwzględnieniem aspektu jego archiwizację, a także zapewnieniu powszechnego, otwartego dostępu do zasobów dziedzictwa kulturowego w postaci cyfrowej;
  • rozwój działalności inwestycyjnej przedsiębiorstw, w tym w obszarze turystyki;
  • ochrona różnorodności biologicznej, […] zachowanie wysokiej wartości przyrodniczej i stanu europejskich krajobrazów;
  • podnoszenie jakości i dostępności podstawowych usług publicznych (zdrowie, edukacja, kultura, pomoc społeczna, etc.), zgodnie ze zróżnicowaniami terytorialnymi (na obszarach wiejskich, obszarach marginalizacji w metropoliach, etc.), z uwzględnieniem strategii rozwoju województw;
  • wsparcie kompleksowych projektów (łączących wymiar społeczny, ekonomiczny, ochrony środowiska i fizycznej odbudowy) rewitalizacji miast i innych obszarów zdegradowanych;
  • ograniczanie zasięgu ubóstwa na obszarach wiejskich i miejskich szczególnie zagrożonych marginalizacją;
  • promowanie rozwoju lokalnego sprzyjającego wzmacnianiu integracji społecznej;
  • wsparcie wynikających ze strategii inicjatyw lokalnych odnoszących się do rozwoju potencjałów endogenicznych obszarów ze specyficznymi potrzebami (w tym działania na rzecz zwiększenia dostępności i rozwoju zasobów naturalnych i kulturowych, rozwoju turystyki, działania na rzecz obszarów poprzemysłowych, etc.);
  • upowszechnienie uczestnictwa osób w uczeniu się przez całe życie: rozwijanie modelu uczenia się dorosłych, którego podstawą jest uczenie praktyczne; rozwijanie oferty, promocji i zachęt do uczestnictwa w edukacji osób nieaktywnych zawodowo, wspieranie szkoleń zawodowych;
  • działania wspierające rozwój i wzmacniające rolę społeczeństwa obywatelskiego w tworzeniu i zarządzaniu politykami publicznymi, promowanie wykorzystania skutecznych i efektywnych narzędzi dialogu społecznego na wszystkich etapach tworzenia i zarządzania politykami publicznymi;

Jak wynika z przedstawionej powyżej listy celów wskazywanych przez dokument Założenia Umowy Partnerstwa, pewne działania będą kontynuowane (rozwój turystyki w oparciu o unikalne zasoby lokalne, digitalizacja dziedzictwa kulturowego, projekty rewitalizacyjne) z uwzględnieniem nowych wytycznych. Należy podkreślić wagę włączenia społecznego, tworzenia kapitału społecznego, edukacji w zakresie kluczowych kompetencji, jako istotnych celów wspierania uczestnictwa w kulturze.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/12/28/unijne-srodki-na-kulture-w-nowej-perspektywie-budzetowej-2014-2020/feed/ 1
Uczestnictwo w kulturze z przynajmniej 55 latami doświadczeń http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/11/19/uczestnictwo-w-kulturze-z-przynajmniej-55-latami-doswiadczen/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/11/19/uczestnictwo-w-kulturze-z-przynajmniej-55-latami-doswiadczen/#comments Mon, 19 Nov 2012 12:18:14 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4256 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do obejrzenia prezentacji, przedstawionej na Małopolskim Kongresie Polityki Społecznej, dotyczącej uczestnictwa w kulturze osób w wieku 55+. Prezentacja opiera się na wynikach projektu badawczego MIK-u „Kultura miejska – węzły i przepływy”. Już niedługo w grudniu będzie można zapoznać się z całością wyników badań, w raporcie podsumowującym przedsięwzięcie. Już dziś serdecznie zapraszamy do jego przeczytania, będzie on dostępny na stronie MIK-u w formacie elektronicznym.

Być seniorem jest dla mnie, przyznaję, trochę dziwne. Nie zawsze się czuję tym seniorem. Nie uzmysłowiłam sobie tego jeszcze do końca. Jeszcze gdzieś młody duch i energia we mnie jest. Być seniorem to przyjemna sprawa, chociażby ze względu na zapewnioną emeryturę. Jednocześnie świadomość, że jest się po tej drugiej stronie, jest trochę smutna. Myślę, że jest taka konieczność zorganizowania sobie wolnego czasu, trzeba uczestniczyć w różnych formach kulturalnych – po prostu być wśród ludzi. (źródło: fragment notatnika badawczego, archiwum projektu „Kultura miejska – węzły i przepływy”)

Organizatorem kongresu był Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/11/19/uczestnictwo-w-kulturze-z-przynajmniej-55-latami-doswiadczen/feed/ 3
Uczestnictwo w kulturze jako proces uspołeczniania http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/10/08/uczestnictwo-w-kulturze-jako-proces-uspoleczniania/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/10/08/uczestnictwo-w-kulturze-jako-proces-uspoleczniania/#comments Mon, 08 Oct 2012 15:16:45 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4182 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania tekstu Piotra Knasia pt. „Uczestnictwo w kulturze jako proces uspołeczniania” zamieszczonego w czasopiśmie ES.o.ES wydawanym przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej.

Czy małopolskie instytucje kultury tworzą szanse aktywnego uczestnictwa w kulturze? Dla większości badanych przypadków odpowiedź brzmi: niestety nie. Instytucje kultury poprzez swoje działania i program zagospodarowują czas wolny, zdecydowanie rzadziej integrują i pobudzają do aktywności społecznej.

ES.o.ES 2/2012 z artykułem „Uczestnictwo w kulturze jako proces uspołeczniania” do pobrania w formacie PDF>>

Artykuł został opracowany na podstawie raportów przygotowanych w ramach projektów badawczych Małopolskiego Instytutu Kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/10/08/uczestnictwo-w-kulturze-jako-proces-uspoleczniania/feed/ 1
Strategia Rozwoju Kultury w Krakowie na lata 2010-2014. Istnieje ale nie działa http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/05/strategia-rozwoju-kultury-w-krakowie-na-lata-2010-2014-istnieje-ale-nie-dziala/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/05/strategia-rozwoju-kultury-w-krakowie-na-lata-2010-2014-istnieje-ale-nie-dziala/#comments Thu, 05 Apr 2012 15:21:37 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3751 czytaj więcej]]> Zapraszamy do przeczytania tekstu dr Bożeny Gierat-Bieroń z Instytutu Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego pt. Kraków: kultura przez duże „K” zamieszczonego na portalu Salon24. Artykuł analizuje opracowaną przez Urząd Miasta Krakowa Strategię Rozwoju Kultury w Krakowie na lata 2010-2014 w kontekście realnie podejmowanych (niepodejmowanych) działań oraz miejskich polityk kultury.

Największą słabością dokumentu jest niedocenienie tkanki społecznej miasta. „Strategia…” jest pisana tak, jakby w Krakowie nie było mieszkańców. Ci ostatni traktowani są jak dodatek do wielkiego, narodowego pomnika kultury. Mamy mury i zabytki, ale bez ludzi. Nie ma mowy o społecznościach lokalnych, o małych dzielnicach, o potrzebach mieszkańców. (źródło: Kraków: kultura przez duże „K”)

W artykule można też przeczytać o dwóch priorytetach działań Pani Magdaleny Sroki, wiceprezydent miasta ds. kultury. Pierwszym jest uzyskanie tytułu „Kraków – miasto literatury UNESCO”, a drugim promocja miasta jako miejsca realizacji filmów.

Polecamy również:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/05/strategia-rozwoju-kultury-w-krakowie-na-lata-2010-2014-istnieje-ale-nie-dziala/feed/ 1