Badania w kulturze » Europejska Stolica Kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 XXVIII Forum Kraków. Ewaluacja http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/10/24/xxviii-forum-krakow-ewaluacja/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/10/24/xxviii-forum-krakow-ewaluacja/#comments Mon, 24 Oct 2016 19:46:08 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6111 czytaj więcej]]> W dniach 26–27 września członkowie Forum Kraków spotkali się na ewaluacji II NieKongresu Animatorów Kultury. II NieKongres został zorganizowany w ramach programu Wrocław – Europejska Stolica Kultury 2016. W partnerstwie organizacyjnym nad realizacją II NieKongresu wspólnie pracowali Biuro Festiwalowe Impart 2016, Narodowe Centrum Kultury, Forum Kraków oraz Stowarzyszenie Lokalnych Ośrodków Twórczych.

Podobnie jak przy realizacji I NieKongresu Animatorów Kultury Forum Kraków pełniło rolę partnera merytorycznego, a w szczególności podjęło się realizacji następujących zadań: opracowanie koncepcji programowej i funkcja dyrektora programowego – Marek Sztark, współpraca przy organizacji manifestów – Agata Lisowicz-Wala, Targi Grantodawców – Anna Michalak-Pawłowska i wreszcie program jurty Forum Kraków – Marcin Jasiński i Wojciech Szuniewicz.

W trakcie spotkania ewaluacyjnego została przeprowadzona analiza porównawcza warunków organizacyjno-logistycznych I i II NieKongresu, które – choć adresowane do tego samego odbiorcy – rozegrały się w diametralnie różnych kontekstach. I NieKongres miał charakter miejski, odbywał się w Warszawie, uczestnicy, którzy zakwalifikowali się do udziału, otrzymywali darmowe zakwaterowanie i wyżywienie, program był restrykcyjnie zaprojektowany i obejmował także spotkanie z Ministrem Kultury oraz Prezydentem państwa. II NieKongres miał nieformalny, wakacyjny charakter, odbywał się z dala od wszelkich węzłów komunikacyjnych i dojazd na miejsce był utrudniony, uczestnicy w większości sami musieli opłacić sobie zakwaterowanie i wyżywienie, program był elastyczny, a jego wykorzystanie zależało od aktywności samych zainteresowanych, nikt z polityków nie przybył na niekongresową łąkę. W obu wydarzeniach wzięła udział podobna liczba uczestników – 300 osób, choć tylko 1/3 z nich się powtórzyła.

Przeprowadzona została także ewaluacja z punktu widzenia organizatorów Slot Art Festivalu, dla których organizacja dodatkowego wydarzenia, odbywającego się w bezpośredniej bliskości Slotu, lecz według zupełnie nowych, nie do końca była przewidywalnych reguł, była nie lada wyzwaniem.
Ostateczne wnioski:

  • uczestnictwo osób niezmotoryzowanych i niezamożnych zależy od stopnia likwidacji barier komunikacyjnych i finansowych;
  • Targi Grantodawców powinny być integralną częścią NieKongresu;
  • potrzebujemy programu mniej elastycznego niż podczas II NieKongresu, ale wspaniale byłoby utrzymać jego atmosferę;
  • Forum Kraków jest gotowe pracować nad organizacją III NieKongresu Animatorów Kultury 2018;
  • tematem, któremu chcielibyśmy poświęcić III NieKongres, jest relacja animatorzy – samorządy.
]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/10/24/xxviii-forum-krakow-ewaluacja/feed/ 0
Wędrujące Forum Kultury Dolnego Śląska oraz Wrocław 2016. Relacja z XVI Forum Kraków http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/04/16/wedrujace-forum-kultury-dolnego-slaska-oraz-wroclaw-2016-relacja-z-xvi-forum-krakow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/04/16/wedrujace-forum-kultury-dolnego-slaska-oraz-wroclaw-2016-relacja-z-xvi-forum-krakow/#comments Tue, 16 Apr 2013 16:48:25 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4757 czytaj więcej]]> XVI Forum Kraków odbyło się 8-9 kwietnia 2013 roku. W pierwszej części spotkania zaprezentowało się Wędrujące Forum Kultury Dolnego Śląska, prezentację poprowadzili Anna Komsta z Ośrodka Kultury i Sportu we Wleniu oraz Piotr Michałowski z Gminnego Ośrodka Kultury w Oleśnicy. Druga część spotkania dotyczyła projektu Europejska Stolica Kultury Wrocław 2016, który zaprezentował Krzysztof Czyżewski, dyrektor artystyczny tego przedsięwzięcia. Uczestnicy spotkania mogli poznać dwa przedsięwzięcia animacyjne: jedno „prowincjonalne” (jak sami mówili o nim jego inicjatorzy), oddolne, grupujące dolnośląskie domy kultury; drugie metropolitarne, realizowane w skali Europy, będące kluczowym projektem rozwojowym dla Wrocławia. Oba przedsięwzięcia łączy ich charakter – w zamierzeniu polegający na przetworzeniu partnerstwa (zainicjowanej sieci podmiotów i aktorów) w przestrzeń kreowania nowych obiegów kultury oraz zmiany społecznej. Dodatkowym aspektem takiego dwugłosu była możliwość porównania wyzwań związanych sieciowaniem metropolii z regionem, wzajemną komunikacją obu światów kultury: złączonych, ale i oderwanych od siebie, choć bliskich przestrzennie.

Wędrujące Forum Kultury. Sieć jako szansa rozwoju
Siedem domów kultury z Dolnego Śląska na początku 2013 roku powołało formalnie nową sieć współpracy. Jej inicjatorzy to dyrektorzy instytucji kultury, którzy wspólnie uczestniczyli w programie Dom Kultury + (oprócz Centrum Kultury w Sycowie dokooptowanego do sieci bez tego doświadczenia), dla których program Narodowego Centrum Kultury był swoistym poligonem tworzenia programów rozwoju oraz inspiracją do poszerzenia pola kultury. Przed oficjalnym startem tego partnerstwa przez blisko rok trwały wizyty studyjne, dyskusje wewnątrz grona inicjatorów. Bardzo mocno współbrzmiały one z innymi pracami, w które zaangażowały się te instytucje: w tworzenie lokalnych grup współdziałania; w społeczne projekty animacyjne, w rozwój kompetencji własnych pracowników i współpracowników. Praktyki te, jak wskazała Anna Komsta, wyniknęły z doświadczenia udziału w programie Dom Kultury +, który był zapalnikiem zmian. Te „inne prace” stały się też punktem oparcia dla wspólnej inicjatywy sieciującej, ponieważ wskazały drogę (misję i wizję) dla przestrzeni oddziaływania i rozwoju lokalnych instytucji animacji kultury. Jak powiedziała Anna Komsta z OKSiT we Wleniu sieć daje szanse rozwoju, łączy ludzi podobnie myślących, ale byłaby kolejną „konferencją dyrektorów” bez lokalnego zakorzenienia i zaangażowania jej liderów, bez środowisk i grup współtworzących tę przestrzeń zmiany.
Inicjatorzy Wędrującego Forum Kultury wskazali na podstawowe w ich opinii punkty umożliwiające powołanie i rozwój takiego regionalnego partnerstwa:

  • metodyczne i staranne zaprogramowanie działań inicjujących sieć w oparciu o grupę osób „myślących podobnie”, posiadających wiarę w swoje pomysły i kompetencje;
  • sieć tworzona społecznie jest wynikiem energii jej członków i chęci do inwestowania czasu w jej rozwój, bardzo ważne jest mądre zarządzanie tą energią i zaangażowaniem, aby przeciwdziałać naturalnej entropii;
  • od samego początku zainicjowania partnerstwa musi być obecne myślenie o zaangażowaniu w jej prace osób będących pracownikami, interesariuszami instytucji (np. lokalni decydenci samorządowi, organizacje społeczne). Zaangażowanie to może przybierać różne wymiary;
  • wsparciem dla rozwoju tego typu partnerstwa jest realizacja wspólnych projektów oraz zawiązanie współpracy z innymi sieciami.

W dyskusji uczestnicy spotkania Forum Kraków zwrócili uwagę na charakter tworzonej sieci: czy powinna ona grupować tylko domy kultury, czy być otwarta na różnych partnerów? Czy domy kultury powinny brać na siebie ciężar sieciowania różnych podmiotów kultury? Dyskusja dała jednoznaczną odpowiedź na tak. Sieci składające się z różnych podmiotów, ale działające na określonym terytorium to możliwość wytworzenia wspólnej przestrzeni współpracy. Krzysztof Czyżewski zwrócił uwagę, że nowoczesna animacja powinna sięgać daleko poza tradycyjnie określone obszary kultury i animatorzy powinni uczyć się od innych: „musimy mieć na pokładzie ludzi o odmiennych doświadczeniach pracujących na różnorodnych terytoriach”. Przykładem może być sieć SPOKO z Lublina, w której aktywni są squatersi jak i urzędnicy miejscy. Taka współpraca uczy odpowiedzialności w zakresie komunikacji i kooperacji. Nie wyklucza odmiennych punktów widzenia ani metod działania.

Innym wątkiem dyskusji była kwestia możliwości i niemożliwości dobrej komunikacji oraz współpracy z decydentami politycznymi Lokalne władze sieciowanie czy współpracę rozwojową często postrzegają jako niepotrzebne odciąganie od pracy, która jest „prosta” klarownie określona: to organizowanie imprez i realizacja zajęć artystycznych. Takie stanowisko często jest wzmacnianie przez same instytucje kultury, które nie potrafią wskazać efektów swojej działalności poza opowieścią o „wadze kultury”. Skazują się tym samym na uciążliwe „wyrywanie grosza” na kulturę. Tymczasem, co pokazała dyskusja, po stronie instytucji kultury można robić o wiele więcej, aby lokalne polityki kultury były bardziej innowacyjne i ważne kontekście rozwoju społeczno-gospodarczego. Można, jak pokazał ośrodek kultury ze Szklarskiej Poręby, blisko współpracować z lokalnym ośrodkiem pomocy społecznej i tworzyć duże programy inkluzji społecznej. Dzięki takiej działalności lokalni decydenci mogą otrzymać wymierny dowód możliwości oddziaływania kultury – bo dla samorządowców ważne są głosy ze strony ich wyborców, wskazujące na realne efekty działań które „finansują”. To ogromne pole rozwoju dla animacji kultury – znaleźć się tam, gdzie są uczestnicy kultury, tam gdzie są węzły energii społecznej, ale i wyzwania dotyczące inkluzji społecznej. Dziś wiele instytucji kultury sytuuje się samodzielnie na marginesie życia społeczno-gospodarczego (zatem również poza zainteresowaniem decydentów) komunikując, że „kultura jest ważna i już, tylko dajcie więcej pieniędzy”. Lokalni decydenci to politycy, a politycy lubią te rozwiązania i działania, które lubią/cenią wyborcy. Z tego typu partnerem komunikacja musi opierać się na innych zasadach – bliższych pojęciom i metodom pracy polityków. Tym można tłumaczyć zainteresowanie lokalnych władz rozwojem infrastruktury (namacalne, konkretne, rozwojowe) połączone z komunikatem, że instytucje kultury nie potrafią ich właściwie wykorzystać.

Ważna rozmowa odbyła się również na temat „kultury prowincjonalnej” – wiejskiej i małomiasteczkowej. Prowincja jest często postrzegana jako magiczna lokalna ojczyzna, ale jest też upupiająca, zmusza do niewykraczania poza lokalnie uznane formaty. Lokalne środowisko sprawuje też nieformalną, choć silną kontrolę nad wszelkimi przejawami aktywności. Stąd potrzebna jest duża doza kompetencji ze strony menadżerów i animatorów kultury, aby dokonać zmiany, wy-eksperymentować coś. Za to raz zdobyte zaufanie może skutkować kapitałem do realizacji wielu kolejnych przedsięwzięć. Uczestnicy Forum Kraków postawili też pytanie: czy wieś może nauczyć czegoś miasta? Bowiem dziś to miasta są traktowane jako źródła innowacji i zmiany.

Projekt Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Kultura jako proces zmiany społecznej
Krzysztof Czyżewski, dyrektor artystyczny projektu Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016 w swojej wypowiedzi przedstawił tło, inspiracje oraz działania zmierzające do skonstruowania programu tego przedsięwzięcia – finału w 2016 roku. Zaczął od konstatacji poświęconej sytuacji animacji kultury w Polsce: „my animatorzy nie potrafimy dbać o naszą tradycję!” Nie potrafimy stworzyć środowiska przydającego wagi znaczeniu kultury i wypracowującego metody postępowania. Nie znając, ani nie odwołując się do dorobku poprzedników straciliśmy grunt pod nogami. Dlatego dziś nie mamy odpowiedzi na zalew kultury eventu, brak procesualności, konwencjonalność. Twórca Ośrodka Pogranicza wskazał na istotny brak odwołań do bardziej ukrytych, znaczących treści kultury, jej istoty jako „eksperymentowania i zakorzeniania”. Z drugiej strony odwołał się również do koncepcji Zygmunta Baumana, wskazując że wszyscy dziś mamy potrzebę bycia tzw. „auktorami”, co oznacza bycie zarówno autorem idei i pomysłów, jak i ich aktorem-realizatorem. To istotna zmiana w przepływie idei i znaczeń kultury. Odwrót od kultury masowej. Ważne jest , aby animatorzy dodali do tego trendu dwie ważne jakości: powrót kultury do środowiska (przywrócenie relacji i powiązań) oraz odzyskanie czasu dla kultury (przywrócenie znaczenia procesu i diachroniczności kultury).

Inspiracją dla tego typu działań dla Krzysztofa Czyżewskiego jest doświadczenie wynikające z udziału w Teatrze Laboratorium Jerzego Grotowskiego, koncepcji „kultury czynnej” oraz działań związanych z nurtem „sztuki dla zmiany społecznej”. Kultura czynna to nie tyle odwrotność kultury biernej (odbiorczej), ile przywrócenie równowagi pomiędzy aktywnością artysty a aktywnością odbiorcy – zaangażowanego w tworzenie znaczeń sztuki. Sztuka dla zmiany społecznej to, z dzisiejszej perspektywy, odwrotność festiwalu idei, z którym mamy do czynienia – idei sprowadzonych do rynku uwagi konsumentów.

Krzysztof Czyżewski wskazał zatem pytanie (oraz aktywnie stara się na nie odpowiedzieć): czy w ramach przedsięwzięcia iście festiwalowego, nastawionego na „fajerwerki kulturalne”, zdolne przyciągnąć uwagę europejskich środowisk sztuki, można stworzyć eksperyment społeczno-artystyczny. Czy można z Wrocławia stworzyć laboratorium sztuki i kultury, wspólnie z mieszkańcami? Czy można również, w ramach festiwalu odzyskać nieśpieszny czas kultury?

Wspólnym mianownikiem zaproponowanych we Wrocławiu działań jest koncepcja „deep culture”:

„Deep culture” to tworzenie kultury przenikającej wszystko. Koncept, który obejmuje zarówno squaterską kooperatywę, jak i operę, to, co kiedyś nazywaliśmy kulturą wysoką, i działania alternatywne czy środowiska hiphopowe. Potrzebę „pójścia w głąb” odczuwają artyści i animatorzy kultury, przede wszystkim jednak sami jej odbiorcy, coraz bardziej nastawieni na interaktywność, współtworzenie i partnerstwo. Żyjemy wciąż w kulturze nastawionej na wydarzenie, „event”. Jeżeli nawet pojawiają się programy umożliwiające artystom działania w kontekście społecznym, np. z grupą wykluczonych, ich podstawą jest krótkoterminowy grant. Działanie artystyczne jest dokumentowane, potem pokazywane na różnych festiwalach, natomiast ludzie biorący w tym udział schodzą na dalszy plan, nikt do nich nie powraca. Brakuje kontynuacji, a czasem skutek jest odwrotny od zamierzonego: niepotrzebnie rozbudza nadzieje. Artyści realizują spektakl z dziećmi romskimi, a potem znikają, zostawiając dzieci między dwoma światami – zamkniętego getta i tych otwartych kulturowych działań. Tak więc „deep culture” musi opierać się na narzędziach dających długie trwanie. (źródło: Zgłębianie miasta, rozmowa z Krzysztofem Czyżewskim, Tygodnik Powszechny)

W oparciu o taką koncepcję we Wrocławiu uruchamiane są kolejne laboratoria (działa już około 40-stu), mające stać się źródłem programu w 2016 roku. Dzieła sztuki powstają tam w procesie społecznym, dzięki zaangażowaniu instytucji kultury, grup nieformalnych, organizacji społecznych, artystów:

Budujemy we Wrocławiu rodzaj fabryki tworzenia, której poszczególne oddziały nazwaliśmy laboratoriami. Jest ich dziś około 40, powstają w oparciu o instytucje kultury, festiwale, organizacje obywatelskie; laboratorium ma być po trosze uchem przyłożonym do miejsca i ludzi. Będą to działania długofalowe, których kulminacją (ale nie kresem!) będzie rok 2016. W styczniu 2017 r. ocenimy, ile z programów możemy kontynuować. . (źródło: Zgłębianie miasta, rozmowa z Krzysztofem Czyżewskim, Tygodnik Powszechny)

Prezentacja Krzysztofa Czyżewskiego stała się punktem wyjścia do rozmowy o animacji i edukacji kulturalnej. Według niego edukacja kulturalna nie powinna być „czymś obok sztuki”, marginesem działalności, sformatowaną formą zajęć dla dzieci, ale aktywnością zdolną do przekształcenia koncepcji sztuki czy animacji. Mówiąc inaczej działalnością stricte artystyczną i animacyjną. Animator nie może działać marginalnie „edukując” tylko zmieniając główny nurt funkcjonowania instytucji poprzez sięganie do środowiska, eksperymenty i innowacje. Krzysztof Czyżewski zastrzegł, że koncepcja „deep culture” nie jest jedynie słusznym myśleniem o kulturze ani zejściem do jej podziemia, tylko próbą wyeksperementowania nowych rozwiązań w obrębie instytucji – bardziej lub mniej sformalizowanych.

Według słów uczestników rozmowy animatorzy kultury powinni być kompetentnymi rzemieślnikami i artystami. Twórcom i animatorom często brakuje jakościowego rzemiosła oraz kompetencji do pracy twórczej z innymi ludźmi, jak również krytycyzmu w stosunku do swojej pracy. Systemowa ewaluacja działalności animacyjnej jest w dużym stopniu nieadekwatna w stosunku do potrzeb, zazwyczaj nie jest ona nastawiona na rozwój kompetencji. Nie funkcjonują również kanały komunikacji ani recenzji dla działań animacyjnych (nie ma zbyt wielu środowisk, gdzie dyskusja mogłaby się rozwinąć).

Dobrym podsumowaniem spotkania są słowa Krzysztofa Czyżewskiego na temat domów kultury. Według niego są to miejsca oraz zespoły ludzi dające możliwość realizacji działań w ramach formuły „deep culture” – ciągłej rozwojowej pracy w środowisku lokalnym. Wielkie metropolie cierpią na brak takich miejsc: coraz więcej działań ma charakter wydarzeń i krótkoterminowych projektów artystycznych, działania zakorzenione w środowisku są bardzo rzadkie. W większym stopniu o kulturze powinniśmy myśleć jako dziele artystycznym wraz z jego kontekstem społecznym, środowisku jego tworzenia, animatorach weń zaangażowanych. Dziś miasto to bardziej scena dla wydarzeń niż środowisko kreacji kultury.

Jakie rekomendacje wynikają z dyskusji Forum Kraków? Regiony i metropolie powinny w większym stopniu współpracować, brak równowagi (na korzyść metropolii „wysysających” energię) skutkuje zapadaniem się kultur lokalnych w sobie. Środowiska animatorów powinny dbać o prestiż animacji kulturowej poprzez budowanie wspólnych i inicjatyw, większą dbałość o tradycje oraz kreowanie standardów pracy. Dom kultury (niezależnie od tego, czy jest placówką publiczną czy dziełem społecznym) powinien kojarzyć się z awangardą zmian i twórczą energią. Aby tak się stało animatorzy kultury muszą myśleć o rozwoju „własnego rzemiosła” (sieci są tu ważnym komponentem) tak, aby lokalna kultura mogła realnie stanowić przestrzeń zmiany społecznej.

Flickr is currently unavailable.

W spotkaniu udział wzięli:

  • Katarzyna Janusik, Biuro ESK Wrocław 2016
  • Ewa Zbroja, Narodowe Centrum Kultury
  • Krzysztof Czyżewski, dyrektor artystyczny projektu ESK Wrocław 2016
  • Karolina Pluta, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „Ę”
  • Justyna Nowakowska, Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki
  • Aleksandra Stańczuk, Narodowe Centrum Kultury
  • Zofia Bisiak, Stowarzyszenie Akademia Łucznica
  • Marek Sztark, Towarzystwa Wspierania Rozwoju Pomorza Zachodniego SZCZECIN-EXPO
  • Jacek Gralczyk, Stowarzyszenie Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL
  • Krystyna Michalska, Miejski Dom Kultury w Radomsku
  • Piotr Wyrobiec, Wadowickie Centrum Kultury
  • Anna Wiszniewska, Ośrodek Kultury im. C.K. Norwida w Krakowie
  • Agata Lisowicz-Wala, Gminny Ośrodek Kultury w Suszcu
  • Wojciech Szuniewicz, Krotoszyński Ośrodek Kultury
  • Anna Berestecka, Małopolski Instytut Kultury
  • Piotr Knaś, Małopolski Instytut Kultury
  • Elżbieta Kwiatkowska, Miejski Dom Kultury Radomsko
  • Andrzej Topa, Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Dobczycach,
  • Jan Paluch, Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie
  • Małgorzata Jezutek, Ośrodek Kultury Kraków-Nowa Huta
  • Anna Michalak, Dom Kultury „Dorożkarnia” w Warszawie
  • Krzysztof Polewski, Gminny Ośrodek Kultury Mykanów
  • Tomasz Ignalski, Miejski Dom Kultury Batory w Chorzowie
  • Kazimierz Wzorek, Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach
  • Maciej Zygmunt, Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach
  • Artur Szczęsny, Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach
  • Anna Komsta, Ośrodek Kultury, Sportu i turystyki we Wleniu
  • Piotr Michałowski, Gminny Ośrodek Kultury w Oleśnicy
  • Katarzyna Maczel, Miejski Ośrodek Kultury, Sportu i Animacji Lokalnej w Szklarskiej Porębie
  • Alicja Hałoń, Stowarzyszenie Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL

Spotkanie moderowała Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/04/16/wedrujace-forum-kultury-dolnego-slaska-oraz-wroclaw-2016-relacja-z-xvi-forum-krakow/feed/ 5
19 stycznia 2013. Inauguracja w Koszycach programu Europejskiej Stolicy Kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/10/19-stycznia-2013-inauguracja-w-koszycach-programu-europejskiej-stolicy-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/10/19-stycznia-2013-inauguracja-w-koszycach-programu-europejskiej-stolicy-kultury/#comments Thu, 10 Jan 2013 14:50:09 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4388 czytaj więcej]]> Już niedługo, 19 stycznia 2013 odbędzie się w Koszycach, na Słowacji inauguracja programu Europejskiej Stolicy Kultury. Serdecznie zapraszamy do podróży. Z Krakowa do Koszyc tylko 240 kilometrów, z Nowego Sącza 130. Hasła przewodnie programu to Podporujeme kreativitu. Navštívte planétu Košice.
Kraków-Koszyce

Pełny program weekendu otwarcia znajduje się tu. Opis programu (w języku słowackim) można znaleźć na portalu dziennika Sme. W ramach ESK w Koszycach realizowanych będzie 9 głównych projektów kulturalnych. Bardzo ciekawe będą przedsięwzięcia w ramach projektu Pentapolitana, dające okazję po poznania regionu wschodniej Słowacji, w tym historycznych miast: Koszyc, Preszowa, Lewoczy, Bardejowa i Sabinowa.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/10/19-stycznia-2013-inauguracja-w-koszycach-programu-europejskiej-stolicy-kultury/feed/ 0
Nowy numer miesięcznika Kultura Enter. Polskie Stolice Kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/30/nowy-numer-miesiecznika-kultura-enter-polskie-stolice-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/30/nowy-numer-miesiecznika-kultura-enter-polskie-stolice-kultury/#comments Mon, 30 Apr 2012 12:34:37 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=3842 czytaj więcej]]> Zapraszamy do przeczytania nowego numeru czasopisma Kultura Enter. Wydanie w całości zostało poświęcone Polskim Stolicom Kultury tj. miastom biorącym udział w konkursie Europejska Stolica Kultury 2016. Po rozstrzygnięciu konkursu (na korzyść Wrocławia) w miastach tych rozpoczęły się różnorodne procesy związane z:

  • uruchomieniem debat na temat znaczenia kultury;
  • wdrażaniem zmian w miejskich systemach zarządzania kulturą;
  • rozbudzeniem partycypacji obywatelskiej w tworzeniu miejskich polityk kultury.

Więcej o tym fenomenie piszą Edwin Bendyk i Paweł Kubicki w tekstach wprowadzających:

Starania o tytuł ESK w przypadku wielu miast okazały się doskonałym czynnikiem inicjującym proces wspólnej dyskusji o mieście. Przygotowania wymagały zarówno zobiektywizowanej diagnozy sytuacji kultury, a także wzajemnego opowiadania sobie miasta. Zarówno ujawnione w diagnozach fakty, jak i tworzone narracje o mieście przyczyniły się do stworzenia wspólnego zasobu pojęć. To warunek konieczny, by możliwe było rzeczywiste porozumienie. (źródło: Miasto w kryzysie, miasto po kryzysie, Edwin Bendyk)

Tytuł Polskie Stolice Kultury nawiązuje do zainicjowanej przez miasta współpracy. Po konkursie (etapie rywalizacji) okazało się, że warto wspólnie rozmawiać o powołaniu sieci partnerskiej:

Hasło „Polskie Stolice Kultury” pojawiło się podczas pracy nad lubelskim wnioskiem do konkursu o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Założenie tak nazwanego projektu było jednoczące, sytuując się w kontrze do idei konkurowania, i polegało na krajowym sieciowaniu, współpracy, wymianie doświadczeń miast kandydujących – zamiast rywalizacji. […] Aby nie samoograniczyć się kombatanckimi wspomnieniami, od początku postanowiliśmy (piszę te słowa również jako organizator) temat dekonstruować, zadając pytanie: czy nie tylko metropolie, ale i inne miasta oraz mniejsze ośrodki regionalne mogą skorzystać z naszych doświadczeń? Okazało się jednak, że nie uda się uciec od konieczności zdefiniowania sytuacji wyjściowej, od odpowiedzi na inne, poprzedzające pytanie: a jakie te doświadczenia właściwie są? (źródło: Polskie Stolice Kultury)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/04/30/nowy-numer-miesiecznika-kultura-enter-polskie-stolice-kultury/feed/ 0
Miasto kultury czy miasto kulturalne? Kultura jako płaszczyzna mobilizacji społecznej i obywatelskiej w polskich metropoliach. Relacja video http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/02/miasto-kultury-czy-miasto-kulturalne-kultura-jako-plaszczyzna-mobilizacji-spolecznej-i-obywatelskiej-w-polskich-metropoliach-relacja-video/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/02/miasto-kultury-czy-miasto-kulturalne-kultura-jako-plaszczyzna-mobilizacji-spolecznej-i-obywatelskiej-w-polskich-metropoliach-relacja-video/#comments Fri, 02 Dec 2011 10:15:50 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=2731 czytaj więcej]]> W Bydgoszczy 25 listopada 2011 roku odbyło się seminarium „Miasto kultury czy miasto kulturalne? Kultura jako płaszczyzna mobilizacji społecznej i obywatelskiej w polskich metropoliach” w ramach cyklu „Kultura i rozwój” (jest to wspólna inicjatywa Narodowego Centrum Kultury i Collegium Civitas pod patronatem medialnym Polityki).

Starania o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury, Bydgoski Kongres Kultury, łódzki Regionalny Kongres Kultury, warszawski Ruch Obywateli Kultury, działalność Sztabu Antykryzysowego i zbliżający się Kongres Kultury w Poznaniu, Kongres Kultury Partnerstwa Wschodniego w Lublinie to tylko kilka przykładów społecznego ożywienia w polskich metropoliach, do którego pretekstem stała się kultura. Jakie są podobieństwa, a w czym się różnią lokalne inicjatywy? Jak stworzyć platformę wymiany doświadczeń? Czy potrzebna jest koordynacja działań lokalnych i regionalnych, by wspólnie z Ruchem Społecznym Obywatele Kultury monitorować realizację Paktu dla Kultury? Czy należy zabiegać o przyjęcie lokalnych paktów dla kultury? To najważniejsze problemy, o których chcemy rozmawiać podczas wyjazdowego seminarium „Kultura i rozwój” w Bydgoszczy. (źródło: Oficjalny blog Ośrodka Badań nad Przyszlością Collegium Civitas)

W seminarium uczestniczyła Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie. Spotkanie prowadził Edwin Bendyk z tygodnika Polityka. Udostępnił już krótką relację z tego spotkania na blogu Antymatrix oraz nagranie całej rozmowy.

Kolejne części nagrania dostępne se na profilu Edwina Bendyka na Vimeo.

Więcej o działaniach Bydgoszczy w zakresie zmian w sektorze kultury na stronie Bydgoskiego Kongresu Kultury oraz Bydgoskiego Obserwatorium Kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/12/02/miasto-kultury-czy-miasto-kulturalne-kultura-jako-plaszczyzna-mobilizacji-spolecznej-i-obywatelskiej-w-polskich-metropoliach-relacja-video/feed/ 0
Niebyłe Europejskie Stolice Kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/16/niebyle-europejskie-stolice-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/16/niebyle-europejskie-stolice-kultury/#comments Fri, 16 Sep 2011 16:45:28 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=1742 czytaj więcej]]> Wrocław w 2016 roku będzie Europejską Stolicą Kultury. Dla innych miast w Polsce starających o ten tytuł, udział w konkursie stał się katalizatorem istotnych zmian w obszarze zarządzania kulturą. Przez miasta te przetoczyła się dyskusja o roli kultury w rozwoju, o stanie kultury: instytucjonalnej i obywatelskiej, o strategiach zarządzania sektorem kultury w mieście. Po zakończeniu konkursu pozostały wnioski aplikacyjne (będące jednocześnie strategiami działań oraz opisami potencjału/stanu kultury), jak również biura koordynujące działania związane z konkursem ESK. Część miast kontynuuje działania wypracowane w trakcie udziału w konkursie, dla wielu z nich oznacza to istotną zmianę w podejściu do zarządzania kulturą i kreowaniu działań kulturalnych.

Bardzo ciekawy jest przypadek Szczecina. Przygotowania do konkursu koordynowała instytucja kultury Szczecin 2016. Po odpadnięciu z konkursu w mieście rozgorzała dyskusja co począć z instytucją, która w międzyczasie stała się istotnym podmiotem na mapie kultury miasta: zachować czy zlikwidować? Ostatecznie samorząd zdecydował o jej likwidacji, w jej miejsce powołując Szczeciński Inkubator Kultury o następującej misji:

Inkubator będzie pełnił rolę integracyjną dla środowiska kultury, sztuki, nauki i biznesu. Swoje działania skoncentrujemy wokół tworzenia środowiska współpracy i integracji sektora kultury w Szczecinie. Nasze podejście wynika z potrzeb nauczania organizacji kulturalnych umiejętności z zakresu zarządzania, samodzielnego pozyskiwania środków będących w dyspozycji instytucji publicznych, mecenatu kulturalnego oraz fundacji. Dzięki utworzeniu indywidualnego programu szkoleń dla organizacji działających w Inkubatorze będą powstawały nowe inicjatywy i projekty. (źródło: Szczeciński Inkubator Kultury)

O źródłach kontrowersji dotyczących funkcjonowania instytucji Szczecin 2016 można dowiedzieć się z badań przeprowadzonych przez Marka Gorzko z Uniwersytetu Szczecińskiego pt. Dwie strony arrasu i Willa Lentza: ŚRODOWISKOWE SPOSOBY POSTRZEGANIA OBSZARU KULTURY W SZCZECINIE:

Konflikt wokół ESK 2016. Zdaniem części rozmówców wokół starań o ESK 2016 doszło do głębokiego podziału środowiska według osi: instytucje kultury – stowarzyszenia i organizacje pozarządowe wraz z uwikłaniem władz miasta po jednej ze stron. Zdaniem innych osób niepowodzenie w konkursie doprowadziło do wciągnięcia instytucji koordynującej projekt i związanych z nią podmiotów do walki politycznej w mieście. Podzielone są także oceny znaczenia inicjatywy dla życia kulturalnego w Szczecinie. (źródło: raport Dwie strony arrasu i Willa Lentza: ŚRODOWISKOWE SPOSOBY POSTRZEGANIA OBSZARU KULTURY W SZCZECINIE, str. 68)

Można więc powiedzieć, że dla Szczecina starania o tytuł ESK stały źródłem ujawnienia konfliktu na linii kultura nieinstytucjonalna – instytucje kultury i samorząd. Wiele środowisk (również bardzo opiniotwórczych) uznało udział w tym konkursie za „awanturę” i „skok na kasę”.

W Katowicach biuro koordynujące działania konkursowe przekształciło się w instytucję kultury Katowice – miasto ogrodów. Jej rola została określona bardzo ciekawie:

  • Promocja i upowszechnianie programu „Miasto Ogrodów”, a także promocja kulturalna, w tym bieżące kontakty z mediami i prowadzenie serwisu internetowego,
  • Współpraca ze środowiskami artystycznymi, naukowymi, biznesowymi, instytucjami kultury, organizacjami pozarządowymi, innymi podmiotami oraz z samorządem Miasta Katowice,
  • Pozyskiwanie partnerów na rzecz realizacji programu „Miasto Ogrodów”.

(na podstawie statutu instytucji)

Instytucja ta przejęła w zarządzanie markę miasta, jej działalność będzie miała charakter promocji miasta przy użyciu „kulturalnych” metod.

Trochę odmienną strategię przyjął Toruń. On również zachował biuro ESK przekształcając je w instytucję kultury Toruńska Agenda Kulturalna. Jej rola jest opisana następująco:

Reorganizacja instytucji została zaplanowana podobnie jak miało to miejsce w Krakowie, gdzie po zakończeniu działań związanych z obchodami Europejskiej Stolicy Kultury jednostka koordynująca została przekształcona w Krakowskie Biuro Festiwalowe. Do zadań krakowskiej instytucji należy dziś realizacja i promocja wielkich wydarzeń kulturalnych, licznych wydarzeń o charakterze specjalnym i jubileuszowym, a także dużych multimedialnych widowisk (…). Kompetencje Toruńskiej Agendy Kulturalnej mają uczynić z instytucji miejską jednostkę wyspecjalizowaną w takich zadaniach, jak: organizacja i współorganizacja miejskich wydarzeń kulturalnych — szczególnie tam, gdzie do tej pory w rolę organizatora wcielały się poszczególne jednostki Urzędu Miasta Torunia, wprowadzanie rozwiązań ułatwiających prowadzenie działalności kulturalnej przez twórców indywidualnych i organizacje pozarządowe, działania warsztatowe i edukacyjne. (źródło: Toruń 2016)

Zamiarem władz miast jest więc powstanie profesjonalnej instytucji impresaryjnej zdolnej do organizacji spektakularnych, dużych przedsięwzięć kulturalnych o charakterze festiwali i imprez. Więcej o programie nowej instytucji można dowiedzieć się z artykułu dostępnego tu.

W Lublinie powstała instytucja Warsztaty Kultury. Ta instytucja postawiła na kulturę dla zmiany społecznej:

Zajmujemy się kulturą, mogę nawet powiedzieć, że bardziej kulturą niż sztuką. Niektóre osoby nie rozumieją, jak można zajmować się kulturą, bez pielęgnowania sztuki? Nas jednak bardziej interesuje kulturotwórcza rola zmiany społecznej niż sama sztuka, dlatego właśnie w Warsztatach Kultury pracują raczej animatorzy, menadżerowie kultury i kulturoznawcy a nie artyści. (…) My nie chcieliśmy tego tytułu po to, by zaprosić do Lublina wielkich artystów i zrobić kilkanaście jeszcze większych festiwali. Starania o tytuł były pretekstem do zaistnienia zmiany społecznej. Chcieliśmy pokazać, że może i jesteśmy trochę na uboczu, może czasem jesteśmy miastem „prowincjonalnym”, ale życie tutaj może być dobre, godne i szczęśliwe, bo ta „prowincjonalność” może być naszym atutem. (źródło: ekonomiaspołeczna.pl)

Podobne zmiany/dyskusje wciąż trwają w innych miastach, które starały się o tytuł ESK. Powstały nowe instytucje kultury o innowacyjnych zadaniach w stosunku do już istniejących instytucji, miasta zrozumiały, że potrzebują stworzyć strategie rozwoju kultury i w tym celu „zatrudniły” je do prowadzenia dialogu z mieszkańcami czy debat w środowiskach kultury. Można więc podsumować, że dla wielu miast udział w tym konkursie stał się trampoliną do nowego modelu zarządzania kulturą, bądź przynajmniej ostrej dyskusji o stanie kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2011/09/16/niebyle-europejskie-stolice-kultury/feed/ 3