Badania w kulturze » dziedzictwo kulturowe http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Osiem problemów z cyfrowym dziedzictwem Relacja z seminarium podsumowującego projekt badawczy Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/05/osiem-problemow-z-cyfrowym-dziedzictwem-relacja-z-seminarium-podsumowujacego-projekt-badawczy-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/05/osiem-problemow-z-cyfrowym-dziedzictwem-relacja-z-seminarium-podsumowujacego-projekt-badawczy-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe/#comments Fri, 05 Jan 2018 14:49:16 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6243 czytaj więcej]]> Relacja została przygotowana przez Mariusza Dzięglewskiego, Annę Fiń oraz Aldonę Guzik. Do relacji dołączone są dodatkowe komentarze uczestników spotkania. Spotkanie odbyło się 22 listopada 2017 w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie. Zapraszamy również na stronę projektu. Raport końcowy jest dostępny tutaj.

Celem seminarium było z jednej strony podsumowanie wyników badań dotyczących zmian i trendów w cyfryzacji, digitalizacji i sieciowej archiwizacji dziedzictwa kulturowego w przeciągu ostatnich lat (okres 2004–2014), z drugiej strony – próba wypracowania zaleceń i rekomendacji dla osób i instytucji podejmujących taką działalność, w szczególności dla prowadzonego w ramach MIK projektu Wirtualne Muzea Małopolski. Zgromadzeni podczas seminarium badacze, muzealnicy, twórcy nowych rozwiązań technologicznych, przedstawiciele instytucji kultury i praktycy podczas całodniowego seminarium i warsztatów debatowali na temat kilku kluczowych problemów dotyczących cyfrowego dziedzictwa i digitalizacji zabytków.

Instytucja kultury – archiwum czy miejsce wytwarzania nowych relacji społecznych?
Presja na wytwarzanie cyfrowych kopii obiektów dziedzictwa kulturowego, widoczna już w kryteriach przyznawania środków publicznych na działania digitalizacyjne, sprawiła, że działalność niektórych instytucji kultury skoncentrowała się na technicznym aspekcie cyfrowej archiwizacji obiektów. W wyniku tej działalności powstały ogromne archiwa cyfrowych „surogatów” dziedzictwa kulturowego: zasoby biblioteczne, obrazy, obiekty audiowizualne i coraz doskonalsze odwzorowania obiektów w technologii 3D. Jedynie niewielka liczba tych obiektów została udostępniona odbiorcom. Jednocześnie instytucje kultury często tracą z pola widzenia odbiorców własnych działań. Przedstawiciele instytucji kultury stoją przed ważnym dylematem: w jaki sposób właściwie rozłożyć akcenty swojej działalności, tak aby służyła ona również wytwarzaniu nowych relacji społecznych wokół udostępnianych cyfrowo obiektów dziedzictwa kulturowego?

Podział na świat offline i online
Większość badaczy nowych mediów jest zgodna, że założenie, w ramach którego oddziela się świat online i świat offline, jest w dzisiejszej rzeczywistości nie do utrzymania. Co więcej, kulturoznawcy postrzegają ten podział jako szkodliwy, gdyż utrudnia on właściwe diagnozowanie i rozwiązywanie problemów związanych z odbiorem dziedzictwa kulturowego. Nieco ostrożniejsi w swoich sądach są socjologowie, dla których z kolei założenie o komplementarności i wzajemnym przenikaniu się świata online i offline nie jest takie oczywiste. Badania praktyk osób dobrze znających i na co dzień korzystających z najnowszych technologii i rozwiązań potwierdzają tezę o płynnym przejściu od praktyk „w świecie fizycznym” do „praktyk cyfrowych” i ich wzajemnym uzupełnianiu się. Osoby takie jednak stanowią nikły odsetek polskiego społeczeństwa. Z socjologicznych badań „świata życia” przeciętnych użytkowników nowych technologii wiemy, że podział na świat online i offline jest dla badanych naturalny i w pełni uprawiony (niezależnie od tego, jak w praktyce się one przenikają i interferują). Dane Diagnozy Społecznej jasno pokazują, że w Polsce istnieje problem cyfrowego wykluczenia, widoczny szczególnie w odniesieniu do obszarów wiejskich i małych miejscowości. Wiele osób nie posługuje się pocztą elektroniczną, nie wspominając już o bardziej złożonych kompetencjach niezbędnych do poruszania się w „świecie online.” Ponadto coraz więcej osób świadomie i dobrowolnie rezygnuje z udziału w „świecie online”. Od przyjęcia odpowiedniego założenia w dużej mierze zależy sukces działań związanych z digitalizacją, udostępnianiem i upowszechnianiem dziedzictwa kulturowego w formie cyfrowych kopii.

Zawłaszczanie i „platformizacja” przestrzeni internetu
Budowanie relacji społecznych przez publiczne instytucje kultury i oddolne archiwa społeczne w obecnej dobie rozwoju internetu wiąże się z koniecznością pozycjonowania ścieżki dostępu do zasobów w wyszukiwarkach internetowych (Google) czy udostępniania ich w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, Twitter). Badania przeprowadzone w ramach naszego projektu wskazują, że twórcy portali udostępniających zasoby trafnie odczytują ten trend, umieszczając na swoich stronach „wtyczki” mediów społecznościowych oraz tworząc swoje profile na platformach społecznościowych. Facebook, Google czy YouTube to globalne przedsiębiorstwa, które mają swoją własną biznesową strategię i które w dużej mierze zawłaszczają przestrzeń internetu. Umieszczając zasoby dziedzictwa kulturowego na tych platformach, twórcy portali w pewnym stopniu tracą kontrolę nad tym, co i w jaki sposób jest prezentowane. Z drugiej strony próba pominięcia tych kanałów komunikacji z potencjalnym odbiorcą zagraża zawieszeniem zasobów w „cyfrowej próżni”, gdzie nigdy nie dotrą użytkownicy, dla których główną bramą dostępu do zasobów są Google, YouTube i Facebook.

Nowe praktyki uczestnictwa w kulturze cyfrowej – „reuse”
Jednym z oczekiwań decydentów i twórców inicjatyw związanych z digitalizacją i udostępnianiem cyfrowych kopii obiektów dziedzictwa kulturowego jest, że zasoby te będą powtórnie, kreatywnie wykorzystywane, np. w działalności gospodarczej czy edukacji. W pierwszym wypadku oczekuje się, że cyfrowe odwzorowania posłużą do stworzenia nowych produktów i usług. W drugim wypadku z kolei chodzi o tworzenie baz wiedzy, które mogą być wykorzystywane przez instytucje (np. edukacyjne) lub osoby prywatne (np. pasjonatów, edukatorów). Liczba odbiorców, którzy w ten sposób korzystają z zasobów, jest niewspółmierna do ogromnych kosztów związanych z digitalizacją i udostępnianiem obiektów. Kulturoznawcy zwracają jednak uwagę, że w dobie mediów społecznościowych rodzą się nowe praktyki odbioru dziedzictwa, które polegają głównie na współdzieleniu treści (share’owanie, „polubienia”). Zdaniem kulturoznawców, praktyki te będą wyznaczać w przyszłości główny nurt obiegu kultury.

Łukasz Maźnica (Warsztat Innowacji Społecznych; Ekultura): Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt tzw. reuse’u. Istnieje bowiem co najmniej kilka wartościowych przykładów przedsięwzięć (także polskich), w ramach których to same instytucje kultury dokonują reuse’u posiadanych cyfrowych zasobów w sposób, który czyni owe zasoby interesującymi dla odbiorców niezainteresowanych „surowymi” odwzorowaniami artefaktów dziedzictwa kulturowego. Takimi przykładami (kosztownymi w realizacji, acz wpisującymi się w szeroki kontekst misyjności instytucji kultury) mogą być takie aplikacje webowe jak „Żydowska Warszawa” POLIN czy „Warsaw Rising” Muzeum Powstania Warszawskiego. Inną egzemplifikacją może być (już znacznie tańszy do wykonania) blog prowadzony na portalu POLONA, który w atrakcyjny sposób opisuje zasoby znajdujące się w cyfrowej bazie Biblioteki Narodowej. Wszystkie te przykłady łączy ponowne wykorzystanie cyfrowych zasobów, realizowane pod kuratorskim okiem samej instytucji kultury. Tego rodzaju przedsięwzięcia czynią zdigitalizowane zasoby bardziej przystępnymi i atrakcyjnymi (szczególnie dla młodego odbiorcy). W tym kontekście opisywane tu przedsięwzięcia (i projekty im podobne) mają szansę stać się forpocztą dla zwiększenia zainteresowania potencjalnych odbiorców cyfrową ofertą muzeów, archiwów czy bibliotek.

Archeologia cyfrowa i archiwizacja zasobów „born digital”
W związku z ogromnym postępem technologicznym mamy obecnie do czynienia z dwoma kluczowymi problemami cyfrowego dziedzictwa. Z jednej strony jest to problem utraty danych cyfrowych przechowywanych w „nieobsługiwanych” dziś formatach, z drugiej strony – problem archiwizacji tego, co „dzieje się w internecie” (born digital). Pierwszy problem wynika z przestarzałego sprzętu (komputery, sprzęt do digitalizacji), przechowywania i odczytu danych, które zostały zapisane w nieobsługiwanych już dzisiaj formatach/systemach operacyjnych (np. DjV) i porzuconych archiwów, które zawierają zdigitalizowane zbiory, ale nie są aktualizowane, czego przyczyną jest brak pieniędzy i/lub pomysłu, jak je wykorzystać. Pojawia się zatem pytanie, czy należy rekonstruować utracone obecnie zasoby cyfrowe? W obecnej sytuacji mamy niewielką grupę „technologicznych liderów”, którzy nadążają za rozwojem technicznym i technologicznym, oraz całą masę „archetypowych portali”, których twórcy nie mają możliwości aktualizacji swojego sprzętu i – co ważniejsze – posiadanych cyfrowych zasobów. W kontekście treści born digital kluczowe pytanie brzmi: jak je archiwizować, czy mamy zaufanie do np. Facebooka YouTube i innych przepastnych baz danych (które sami zasilamy, oddając też nad nimi kontrolę), że dziedzictwo w ich posiadaniu będzie dostępne i zachowane?

Archiwa społeczne a publiczne instytucje kultury
Jak wynika z naszych badań (tezę tę potwierdzili również uczestnicy seminarium), społeczne archiwa cyfrowe powstają przy dużym współudziale społeczności lokalnej. Digitalizacja zasobów kultury jest w ich wypadku nastawiona nie tylko na archiwizację „danych”, ale przede wszystkim na udostępnianie ucyfrowionych zasobów kultury i wchodzenie w interakcje z odbiorcami, użytkownikami i współtwórcami portalu (spotkanie rzeczy i osób) na zasadzie partnerstwa. Wydaje się to głównym celem archiwów społecznych. Ponadto uczestnicy spotkania zwrócili uwagę, że powstające coraz liczniej oddolne inicjatywy i portale społeczne często stanowią manifestację tożsamości różnych grup i kategorii społecznych. Natomiast w wypadku publicznych instytucji kultury zajmujących się digitalizacją w pierwszym jej etapie stawiano przede wszystkim na masowe ucyfrowienie zasobów, nie zastanawiając się nad tym, co dalej będzie się z nimi działo. Zjawisko to możemy nazwać błędem początkowych założeń, digitalizacja bowiem została pomyślana jako archiwizacja zasobów. Obecnie – z powodu przeniesienia punktu ciężkości na kontakt z użytkownikiem – mamy do czynienia z nadmierną ilością priorytetowych celów digitalizacji takich, jak: cyfryzacja, archiwizacja, udostępnianie i szeroko pojmowane upowszechnianie, którymi zostały obciążone instytucje zajmujące się digitalizacją. W wyniku nadmiaru zadań instytucje te stają się cyfryzującymi „maszynami”, a redaktorzy portali zadają sobie pytanie, dlaczego/po co portal działa, zamiast zastanawiać się nad tym, jak „wciągać” w swoje działania użytkowników portalu i inspirować konkretnych ludzi do współdziałania.

Ewa Furgał (Fundacja Przestrzeń Kobiet): Archiwa społeczne powstają w wyniku oddolnej, celowej działalności obywatelskiej i zajmują się gromadzeniem, przechowywaniem, opracowywaniem i upowszechnianiem dokumentacji życia społecznego, w tym dziejów lokalnych społeczności. Celem takiej działalności nie jest archiwizacja czy digitalizacja sama w sobie, archiwa społeczne realizują bowiem przede wszystkim cele społeczne: edukowanie o historii lokalnej czy historii wybranych grup społecznych, animowanie społeczności lokalnych czy aktywizację obywatelską poprzez popularyzowanie wzorów z przeszłości. W ten sposób digitalizowane zasoby pełnią również funkcję narzędzi edukacyjnych i animacyjnych.

Polityka digitalizacyjna państwa versus reagowanie na szybko zmieniające się procesy technologiczne i społeczne
Uczestnicy spotkania zwracali uwagę na wyraźną i pogłębiającą się rozbieżność pomiędzy strategią a praktyką działań instytucji, które zajmują się digitalizacją zasobów kultury (w tym WMM). Wynika to z faktu, że strategie projektowe tworzone są odgórnie w oparciu o pewne, długofalowe założenia digitalizacyjnej polityki państwa i instytucji unijnych. Z drugiej strony mamy dynamicznie zmieniającą się rzeczywistość, a zwłaszcza jej wymiar technologiczny, który wymusza szybkie i konkretne działania użytkowników portali ze zdigitalizowanymi zbiorami. W wyniku zetknięcia się tych dwóch wymiarów dochodzi do sytuacji, w których instytucje kultury mają ograniczone możliwości reakcji na te zmiany, czego skutkiem jest wyraźne rozejście się strategii i praktyk digitalizacyjnych tych instytucji. Zjawisko to można określić jako „błąd projekcji” procesów digitalizacyjnych.

Wyjście w stronę użytkowników i popularyzatorów cyfrowych obiektów dziedzictwa
Problemem jest nie tylko brak jasno określonej strategii samej instytucji, która prowadzi działania digitalizacyjne. Występują także kłopoty z właściwą identyfikacją odbiorcy/użytkownika. Pytanie, kim jest użytkownik, powinno nabrać szczególnego znaczenia już na etapie tworzenia takiej strategii. W trakcie spotkania zastanawiano się nad kwestią doboru odpowiednich wskaźników pozwalających na identyfikację takiego użytkownika. Jest to szczególnie istotne, zwłaszcza kiedy mowa o swego rodzaju „emancypacji różnych grup społecznych” w cyfrowym/zdigitalizowanym świecie kultury. Podczas dyskusji pojawiły się postulaty przeprowadzenia w tym zakresie pogłębionych badań o charakterze jakościowym; uważa się, że wskaźniki ilościowe nie pozwalają na dokonanie pogłębionych analiz, w oparciu o które można by budować strategię działań instytucji. Strategia działań instytucji, w oparciu o identyfikację ewentualnych odbiorców i przy uwzględnieniu ich potrzeb, wydaje się kluczowa. Uczestnicy seminarium doszli do wniosku, że należy przetasować akcenty w działaniach związanych z dziedzictwem i jego digitalizacją oraz odejść od projektowania działań w oparciu o odgórne zadania (strategie), a większy wysiłek skierować w stronę działań oddolnych, nastawionych na użytkownika/odbiorcę lokalnego, ale również w stronę innych instytucji kultury, tak aby współpracując z nimi, tworzyć i budować relacje w kontekście ogólnie pojętego dziedzictwa kulturowego. Jako „sojuszników” w tego typu działaniach wskazano: nauczycieli, edukatorów/animatorów kultury (np. organizacja warsztatów w szkołach), inne instytucje kultury (np. muzea), lokalnych aktywistów, hobbystów (np. organizacja warsztatów z odbiorcami). Celem podejmowanych wspólnie działań powinno być „wciąganie” i inspirowanie lokalnej społeczności i lokalnych instytucji kultury do współpracy z instytucjami digitalizującymi zasoby dziedzictwa kulturowego.

Ewa Furgał (Fundacja Przestrzeń Kobiet): Do grona sojuszników instytucji kultury zaliczyłabym również archiwa społeczne jako podmioty już sprofilowane na konkretną grupę użytkowników (społeczność lokalną lub wybraną grupę społeczną czy grupę zainteresowaną konkretnym tematem) i dysponujące zasobami, które mogą służyć jako narzędzia edukacyjne. Archiwa społeczne mogą służyć również jako inspiracja, jak pracować z konkretnymi grupami i przygotowywać oferty tematyczne skierowane do wybranych grup społecznych lub być łącznikami z konkretnymi grupami użytkowników.

Podsumowanie
W trakcie przeprowadzonych dyskusji i warsztatów ich uczestnicy nie znaleźli „złotego środka” na problemy pojawiające się w działaniach niektórych instytucji – pomimo istnienia licznych dobrych praktyk w tym zakresie. Kwestią kluczową wydaje się wspominana już strategia działań instytucji tworzona w oparciu o pogłębione badania, które pozwoliłyby odpowiedzieć na pytanie o sposoby komunikacji z określonymi grupami użytkowników. Możliwe, że takie podejście pozwoliłoby na zniwelowanie (lub chociażby zmniejszenie skali) problemu nieaktywnej społeczności odbiorców, z jakim borykają się np. WMM. Ponadto warto – w przypadku twórców takich portali jak WMM – na nowo zadać sobie pytanie, jak wejść we współpracę z innymi instytucjami (muzeami). Odpowiedź na to pytanie jest kluczowa, jeśli celem ma być dotarcie do odpowiednich grup użytkowników.

Zuzanna Stańska (Moiseum): Podczas spotkania wyszła jedna podstawowa sprawa – rozdźwięk między tym, jak instytucje tworzące portale internetowe wyobrażają sobie, że użytkownicy będą korzystać ze stworzonego portalu, a rzeczywistością. Te wyobrażenia mogą być zabójcze dla samego projektu. Rzadki jest jakiś głębszy namysł (nie mówiąc już o badaniach) nad grupami docelowymi i ich rzeczywistymi potrzebami. Tutaj z częściową pomocą i już po szkodzie przychodzą statystyki użytkowania portalu, których niestety często instytucje nie mają czasu lub umiejętności analizować. Inną sprawą jest, że po stworzeniu portalu często nie ma pieniędzy na jego dalsze rozwijanie i wyciągnięcie wniosków, co spowodowane jest systemem grantowym skonstruowanym tak, a nie inaczej. Wydaje się, że bez głębokiej reformy systemu oraz aktywnej współpracy głównego grantodawcy – MKiDN – z instytucjami realizującymi granty niewiele da się zmienić w naszej dzisiejszej sytuacji.

Mirosław Filiciak (Uniwersytet SWPS): Podoba mi się zawarte w podsumowaniu stwierdzenie, że podczas warsztatów nie znaleziono „złotego środka” – bo mam poczucie, że celnie ilustruje ono istotę problemów, z jakimi borykają się WMM. Trzeba jednak zacząć od tego, że w znacznej mierze wynikają one ze zmian, jakim podlegał cyfrowy ekosystem komunikacyjny w ciągu ostatniej dekady. Postępujące centralizacja i zamknięcie platform komunikowania z jednej strony utrudniły rozwijanie niezależnych inicjatyw, z drugiej – ograniczyły możliwości angażowania użytkowników, wraz ze zmianą modelu biznesowego z „treści tworzonych przez użytkowników” na „dane generowane przez użytkowników”. Równocześnie badania aktywności internautów pokazały, że kreatywne zaangażowanie prawdopodobnie zawsze pozostanie praktyką ekskluzywną, ograniczoną do stosunkowo niewielkiego odsetka populacji. Nie zmienia to faktu, że internautki i internauci – cokolwiek to dziś znaczy – wciąż napędzają obiegi treści, rekomendując i redystrybuując rozmaite komunikaty. Nawet jeśli te działania nie dorastają do niegdysiejszych oczekiwań, wciąż możemy je postrzegać jako wartościową aktywność kulturotwórczą. Powyższe oznacza jednak, że z perspektywy instytucji kultury zadanie dołączenia do tradycyjnych aktywności kolejnych obszarów jest, być może, jeszcze trudniejsze, niż wydawało się przed kilkoma laty. Niewielki ruch we własnych serwisach i potrzeba poszukiwania synergii z innymi, przeładowanymi kanałami komunikacyjnymi, to tylko jeden z problemów, który prowadzi do postawienia pytania o priorytety. Być może wspomniany „złoty środek” po prostu nie istnieje i nie można robić wszystkiego. W wypadku działań WMM gigantyczna część budżetu przypada na praktyki związane bezpośrednio z archiwizacją. Gdyby miał być to projekt realnie, na zauważalną skalę budujący relacje wokół skanowanych obiektów, te proporcje zapewne musiałyby ulec zmianie. Trzeba ocenić własne zasoby, ale też wziąć pod uwagę inne uwarunkowania – podczas warsztatów kilkukrotnie pojawiał się wątek trudności z szybkim reagowaniem na nadarzające się okazje do połączenia działań zespołu WMM z innymi inicjatywami – ogranicza je konieczność długoterminowego planowania i zobowiązania nakładane przez grantodawców. Być może więc archiwizacja i budowanie społeczności wokół zarchiwizowanych treści to w zasadzie dwa odrębne, częściowo autonomiczne przedsięwzięcia. Część skoncentrowana na relacjach wokół treści mogłaby akcentować to, co fizyczne, zaczynając budowę społeczności od spotkań i imprez, generując ruch w sieci, korzystając z więzi, jakie z archiwizowanymi obiektami mają np. mieszkańcy gminy, dowartościowani włączeniem „ich” obiektu do zbioru. W przyszłości mogłoby się to przełożyć na realny udział użytkowników w kuratorowaniu i rozbudowie archiwów, ale trzeba mieć świadomość, jak wysoki jest to próg wejścia, i realnie definiować cele. Przede wszystkim jednak trzeba zacząć od oceny własnych możliwości i analizy zasobów – tak, żeby kolejne ambitne pomysły nie stały się tylko generatorem frustracji.

Galeria zdjęć ze spotkania >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/05/osiem-problemow-z-cyfrowym-dziedzictwem-relacja-z-seminarium-podsumowujacego-projekt-badawczy-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe/feed/ 0
Raport końcowy z projektu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe jest już dostępny http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/28/raport-koncowy-z-projektu-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jest-juz-dostepny/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/28/raport-koncowy-z-projektu-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jest-juz-dostepny/#comments Thu, 28 Dec 2017 10:09:47 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6231 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania raportu końcowego z realizacji projektu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe pt. PRZEMIANY PRAKTYK I STRATEGII UDOSTĘPNIANIA I ODBIORU DZIEDZICTWA KULTUROWEGO W FORMIE CYFROWEJ W LATACH 2004–2014 autorstwa Mariusza Dzięglewskiego, Anny Fiń oraz Aldony Guzik. Raport jest podsumowaniem trzyletnich, ogólnopolskich badań, w takcie których analizowaliśmy projekty i portale digitalizacyjne, przeprowadzaliśmy wywiady z twórcami i odbiorcami tych portali, gromadziliśmy informacje o cyfrowym dziedzictwie. Głównym celem była wieloaspektowa i pogłębiona analiza procesu przemian w upowszechnianiu i odbiorze dziedzictwa kulturowego w formie cyfrowej w latach 2004–2014. Przeprowadzone badania wynikały z obserwacji niezwykle dynamicznego rozwoju nowych technologii cyfrowych i jego wpływu na kształtowanie się wzorów zachowania, nawyków i postaw względem dziedzictwa kulturowego i pozwalają na wskazanie głównych trendów w upowszechnianiu i odbiorze zasobów dziedzictwa kulturowego w sieci w ostatniej dekadzie. Zrealizowany projekt badawczy ma jednocześnie charakter pragmatyczny, gdyż jego efektem są rekomendacje dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, polskich instytucji, animatorów kultury i twórców społecznych archiwów w zakresie upowszechniania dziedzictwa kulturowego w postaci cyfrowej.

Recenzentka raportu dr hab. Anna Nacher tak określiła znaczenie tego raportu:

Czytelnik raportu zyskuje poważną i niebagatelną porcję wiedzy na temat aktualnego stanu procesów digitalizacyjnych polskiego dziedzictwa kulturowego, opartą na wieloaspektowych badaniach, obejmujących bardzo szerokie spektrum zagadnień. Śmiało można powiedzieć, że badania oraz powstały w ich wyniku raport mają znaczenie fundamentalne dla dalszych podobnych inicjatyw w tym obszarze, koniecznych zwłaszcza wobec – co autorzy kilkakrotnie odnotowali – dynamicznych zmian technologicznych rzutujących na zmiany praktyk kulturowych.

Raport w formacie PDF / EPUB / MOBI

Projekt „Cyfrowe praktyki i strategie upowszechniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004–2014” był realizowany w latach 2015-2017 przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie oraz Instytut Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Sfinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/28/raport-koncowy-z-projektu-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jest-juz-dostepny/feed/ 0
Rozpoczynamy pierwszy moduł badawczy projektu „Cyfrowe praktyki i strategie upowszechniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004-2014”! http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/06/23/rozpoczynamy-pierwszy-modul-badawczy/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/06/23/rozpoczynamy-pierwszy-modul-badawczy/#comments Tue, 23 Jun 2015 13:41:08 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5502 czytaj więcej]]>  

Po długim i bardzo intensywnym okresie przygotowawczym – obejmującym stworzenie raportu metodologicznego, trzech narzędzi badawczych, pilotaż badań, zrekrutowanie dziesięcioosobowego zespołu badawczego składającego się ze studentów trzech krakowskich uczelni (Uniwersytetu Pedagogicznego, Akademii Górniczo-Hutniczej oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego) i przeprowadzeniu dwuetapowego szkolenia – ruszyliśmy z jakościowymi i ilościowymi analizami danych zastanych.

 

W ramach pierwszego modułu badawczego zespół badaczy dokona analizy:

– 450 cyfrowych repozytoriów, archiwów i portali internetowych gromadzących zdigitalizowane zasoby dziedzictwa kulturowego, tj.: muzea i publiczne instytucje kultury, archiwa społeczne i oddolne inicjatywy upowszechniania dziedzictwa, portale znalezione poprzez popularne internetowe wyszukiwarki za pomocą słów kluczowych;

– 200 prac magisterskich autorstwa absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Uniwersytetu Pedagogicznego kierunków Etnologia, Socjologia, Kulturoznawstwo, Grafika i Historia w okresie 2004–2014;

– 100 aktów prawnych (dyrektywy, ustawy, rozporządzenia) na szczeblu unijnym i krajowym w latach 2004–2014. Ponadto w bazie znajdą się takie dokumenty, jak: rządowe strategie, priorytety, statuty instytucji publicznych zawierające wytyczne dotyczące digitalizacji i upowszechniania dziedzictwa kulturowego w formie cyfrowej.

 

Analizy materiału planujemy zakończyć w pierwszej połowie lipca. Następnie zespół projektowy – składający się z pracowników Instytutu Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie – rozpocznie przygotowywanie pierwszego raportu cząstkowego.

 

Tymczasem zapraszamy do zapoznania się z raportem metodologicznym, który zostanie opublikowany jeszcze w tym tygodniu!

 

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/06/23/rozpoczynamy-pierwszy-modul-badawczy/feed/ 0
Nowy projekt badawczy MIK-u. Cyfrowe praktyki i strategie udostępniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004-2014 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/02/09/nowy-projekt-badawczy-mik-u-cyfrowe-praktyki-i-strategie-udostepniania-i-odbioru-dziedzictwa-kulturowego-w-polsce-w-latach-2004-2014/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/02/09/nowy-projekt-badawczy-mik-u-cyfrowe-praktyki-i-strategie-udostepniania-i-odbioru-dziedzictwa-kulturowego-w-polsce-w-latach-2004-2014/#comments Mon, 09 Feb 2015 17:02:39 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5385 czytaj więcej]]> Jest nam niezmiernie miło poinformować, że Małopolski Instytut Kultury otrzymał grant MKiDN, w ramach programu Obserwatorium kultury, na zrealizowanie projektu badawczego Cyfrowe praktyki i strategie udostępniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004-2014. Badania potrwają do grudnia 2017 roku. Przedsięwzięcie to będzie realizowane we współpracy z Instytutem Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Celem projektu będzie syntetyczna analiza cyfrowych praktyk i strategii udostępniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004-2014. Dostęp do zasobów dziedzictwa kulturowego jest kluczowym aspektem określania jednostkowej i zbiorowej identyfikacji. Jednocześnie rozwój cyfrowej infrastruktury kultury, digitalizacja zasobów dziedzictwa kulturowego oraz mediatyzacja komunikacji społecznej to słabo rozpoznany obszar zmian kulturowych wpływających na uczestnictwo w kulturze oraz społecznie przeżywane i konstruowane formy tradycji, historii i pamięci. Na podstawie trzymodułowych badań społecznych przedstawimy raport podsumowujący dziesięcioletnie zmiany w tym zakresie, który będzie zawierał również rekomendacje dotyczące polityk w obszarze programowania działań związanych z digitalizacją i upowszechnianiem zasobów dziedzictwa kulturowego.

Przy okazji informujemy, że w Małopolsce będą z tego programu realizowane również inne projekty badawcze:

  • Wpływ realizacji programu „Biblioteki+. Infrastruktura bibliotek” na jakość życia społeczności lokalnych (FRDL Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji)
  • Środowisko twórców grafiki i wzorów przemysłowych w Małopolsce – dynamika zmian i potencjał oddziaływania społecznego (Warsztat Innowacji Społecznych)
  • Lokalne Centra Kultury: działania a diagnozy – wpływ diagnoz na działania lokalnych instytucji kultury (Przedsiębiorstwo Społeczne Agencja Artystyczna GAP Sp. z o.o.)
  • Szlaki kulturowe jako medium zmian w kulturze (Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski)
  • Słownik kultury (Fundacja Imago Mundi)

Wszystkim serdecznie gratulujemy.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/02/09/nowy-projekt-badawczy-mik-u-cyfrowe-praktyki-i-strategie-udostepniania-i-odbioru-dziedzictwa-kulturowego-w-polsce-w-latach-2004-2014/feed/ 2
Muzea w Małopolsce – nowości na mapie http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/09/19/muzea-w-malopolsce-nowosci-na-mapie/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/09/19/muzea-w-malopolsce-nowosci-na-mapie/#comments Fri, 19 Sep 2014 11:32:20 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5311 czytaj więcej]]> Mapa Małopolskiego Obserwatorium Kultury zawiera już 227 muzeów w Małopolsce – placówek państwowych i samorządowych, prywatnych i pozarządowych, dużych i małych, muzeów istniejących i tych planowanych lub w organizacji. Z ciekawszych nowości na mapie umieściliśmy Dom Pamięci Baty w Chełmku (prowadzony przez Stowarzyszenia Klubu Idei Tomasza Baty) oraz czynne od maja 2014 roku muzeum w dawnej synagodze w Oświęcimiu (prowadzone przez Fundację Edukacyjne Centrum Żydowskie w Oświęcimiu).

Dom Pamięci Baty
Dom Pamięci Baty w Chełmku został oddany do użytku w czerwcu 2006 roku.Powstał dzięki staraniom lokalnego samorządu oraz finansowemu wsparciu Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu państwa. Mieszczą się w nim sale muzealne poświęcone rodzinie Bata, historii przemysłu obuwniczego oraz przeszłości Ziemi Chełmeckiej. (źródło: MOKSiR Chełmek)

Muzeum Żydowskie
Wystawa główna prezentuje historię lokalnej społeczności żydowskiej, której początki sięgają pierwszej połowy XVI wieku. Ekspozycja składa się z fotografii, dokumentów, zabytkowych eksponatów oraz multimediów, w tym wspomnień byłych żydowskich mieszkańców miasta. Częścią ekspozycji są także wyjątkowe judaika, pochodzące ze zniszczonej w 1939 roku przez hitlerowców Wielkiej Synagogi. Przedmioty zostały odnalezione przez archeologów podczas prowadzonych w 2004 roku wykopalisk. Są obecnie poruszającym symbolem zniszczonej kultury. (źródło: Fundację Edukacyjne Centrum Żydowskie w Oświęcimiu)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/09/19/muzea-w-malopolsce-nowosci-na-mapie/feed/ 0
Sprawozdanie z realizacji XV Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/10/02/sprawozdanie-z-realizacji-xv-malopolskich-dni-dziedzictwa-kulturowego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/10/02/sprawozdanie-z-realizacji-xv-malopolskich-dni-dziedzictwa-kulturowego/#comments Wed, 02 Oct 2013 11:10:29 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4907 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do zapoznania się ze sprawozdaniem merytorycznym dotyczącym organizacji XV Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego.

Tematem wiodącym XV edycji Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego były szlaki kulturowe – tematyczne trasy zwiedzania prezentujące zasoby kulturowo-turystyczne regionu. Szlaki kulturowe umożliwiają turystom poznawanie regionu zgodnie z ich zainteresowaniami i cieszą się coraz większą popularnością wśród zwiedzających. Uczestnicy Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego mieli okazję zwiedzić krakowskie zabytki techniki oraz obiekty związane z okresem Młodej Polski. W Małopolsce zaprosiliśmy do odwiedzenia zabytków romańskich, dworów oraz drewnianych kościołów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/10/02/sprawozdanie-z-realizacji-xv-malopolskich-dni-dziedzictwa-kulturowego/feed/ 0
Wyniki badań ankietowych wśród uczestników XV Dni Dziedzictwa http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/07/18/wyniki-badan-ankietowych-uczestnikow-xv-dni-dziedzictwa/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/07/18/wyniki-badan-ankietowych-uczestnikow-xv-dni-dziedzictwa/#comments Thu, 18 Jul 2013 12:19:07 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4813 czytaj więcej]]> Zapraszamy do zapoznania się z wynikami badań ankietowych przeprowadzonych w trakcie tegorocznych Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Uczestnicy wypełnili ponad 500 ankiet. Cieszyć mogą wysokie noty otrzymane za obsługę zwiedzających i organizację wydarzenia. Dla wielu osób MDDK stały się okazją do poznania najciekawszych szlaków kulturowych w regionie. Ważna dla nas jest prawie stuprocentowa akceptacja dla nowej formuły przewodnika po obiektach (jednej książki zawierającej literackie reportaże historyczne zamiast dotychczasowych folderów) oraz zadowolenie z wydłużenia imprezy do dwóch weekendów.

Bardzo dziękujemy wolontariuszkom Agnieszce Kilian, Dorocie Machniewskiej, Marcie Krauz, Alicji Złotnik za wsparcie przy realizacji badań i kodowaniu bazy danych. Zapraszamy również do porównania tegorocznych wyników z tymi, z lat poprzednich.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/07/18/wyniki-badan-ankietowych-uczestnikow-xv-dni-dziedzictwa/feed/ 0
Sprawozdanie z realizacji w latach 2010-2011 Wojewódzkiego programu opieki nad zabytkami w Małopolsce na lata 2010-2013 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/04/sprawozdanie-z-realizacji-w-latach-2010-2011-wojewodzkiego-programu-opieki-nad-zabytkami-w-malopolsce-na-lata-2010-2013/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/04/sprawozdanie-z-realizacji-w-latach-2010-2011-wojewodzkiego-programu-opieki-nad-zabytkami-w-malopolsce-na-lata-2010-2013/#comments Fri, 04 Jan 2013 16:49:22 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4364 czytaj więcej]]> Sejmik Województwa Małopolskiego uchwalił przyjęcie sprawozdania z realizacji w latach 2010-2011 Wojewódzkiego programu opieki nad zabytkami w Małopolsce na lata 2010-2013. Zapraszamy do zapoznania się z tym opracowaniem.

Misja tego programu została określona następująco:

W celu ochrony dziedzictwa kulturowego wojewódzki program przyjmuje zasadę prowadzenia działań służących zachowaniu autentyzmu obiektów i obszarów zabytkowych oraz uznania pojęcia autentyzmu za naczelną wartość dziedzictwa kulturowego. Program zakłada kompleksowość opieki nad dziedzictwem kulturowym, w której rezultacie prowadzone będą działania mające na celu powstrzymanie niekorzystnych i niekontrolowanych przemian przestrzeni kulturowej. Ochrona zasobów kultury materialnej i niematerialnej oraz kształtowanie krajobrazu kulturowego powinny inicjować i wspierać rozwój gospodarczy. W tym celu należy wdrażać mechanizmy wsparcia i aktywizacji użytkowników wartościowych obiektów – zarówno zabytków, jak i dóbr kultury współczesnej – do inwestowania we własne nieruchomości oraz podjęcia zagospodarowania tych, które niszczeją. Program postuluje utworzenie i upowszechnienie nowego modelu „użytkowania zabytków” łączącego ochronę zabytków, poszukiwanie możliwych form opieki nad zabytkami oraz tworzenie sprzyjających warunków dla rozwoju, w szczególności sektora przemysłów czasu wolnego i kreatywnych poprzez nadanie zabytkom nowych funkcji. (źródło: malopolskie.pl)

W sprawozdaniu zamieszczone są informacje dotyczące realizacji celów regionalnego programu ochrony zabytków w ramach działań samorządu regionalnego oraz jego partnerów: samorządów lokalnych, organizacji pozarządowych, podmiotów kultury i innych. Określeniu stopnia realizacji celów strategii służy 47 wskaźników dobranych do monitoringu poszczególnych priorytetów i zadań. W oparciu o przyjęte wskaźniki można wskazać główne zadania, na których koncentruje się ta strategia:

  • stworzenie skutecznego systemu ochrony zabytków i krajobrazu kulturowego;
  • stworzenie skutecznego systemu wsparcia publicznego dla podmiotów zajmujących się ochroną i animacją dziedzictwa kulturowego w regionie;
  • budowanie kompetencji umożliwiających aktywne zaangażowanie w ochronę i animację dziedzictwa kulturowego w społecznościach lokalnych Małopolski;
  • rozwój przedsięwzięć sprzyjających ekonomicznej orientacji dziedzictwa kulturowego (tworzenie tzw. produktów lokalnych: kulinariów, szlaków kulturowych, festiwali, dizajnu, przedsięwzięć artystycznych,, itp.).

W podsumowaniu publikacji autorzy zwracają uwagę na wzrastającą aktywność wielu podmiotów w zakresie ochrony, animacji i wykorzystania biznesowego dziedzictwa kulturowego w Małopolsce. Region może być postrzegany jako lider w zakresie bogactwa i korzystania z posiadanych walorów kulturowych w Polsce. Ale jednocześnie zwracają uwagę, że rozwój – korzystający z walorów dziedzictwa i krajobrazu kulturowego – ma często charakter rabunkowy, skutkujący dezintegracją walorów, na których się opiera.

Na podstawie raportu można wskazać punkty węzłowe związane o osiągnięciem założonych w strategii celów. Poniżej zamieszczone cytaty pochodzą ze Sprawozdania z realizacji w latach 2010-2011 Wojewódzkiego programu opieki nad zabytkami w Małopolsce na lata 2010-2013.

W regionie, po utworzeniu decyzją Rady Miasta Krakowa w 2010 roku Parku Kulturowego Stare Miasto – istnieją tylko dwa parki kulturowe (mimo propozycji ujętej w Planie zagospodarowania przestrzennego Województwa Małopolskiego utworzenia aż 224 parków). Ochrona obszarowa jest ochroną problemową, dotyczy wielu obiektów, właścicieli i dziedzin życia. (str.91)

Na koniec 2011 roku w regionie obowiązywało 1 981 planów obejmujących 63,23% powierzchni województwa (średnia dla kraju wynosiła tylko 28,08%). Wielkość obszarów chronionych w miejscowych planach w regionie określona została jedynie szacunkowo – na blisko 9% powierzchni województwa ogółem. To dobra, zauważalna tendencja – im więcej będzie planów, im większe będzie pokrycie planistyczne, im więcej będzie obszarów chronionych – tym lepsza i skuteczniejsza będzie systemowa ochrona prawna zagospodarowania przestrzennego regionu, lokalnych typów i rodzajów zabudowy, tradycji ruralistycznych i urbanistycznych, historycznych materiałów, ochrona krajobrazu i wartościowych obiektów – zabytkowych i dóbr sztuki współczesnej. (str.91)

Istotnym wyzwaniem są kwestie planowania przestrzennego/ ładu urbanistycznego oraz słabość systemu ochrony krajobrazu kulturowego, w tym kluczowych zespołów zabytkowych regionu.

Na koniec 2011 roku obowiązywał wojewódzki program [ochrony zabytków i dziedzictwa kulturowego], tylko 3 powiatowe (z 22) oraz tylko 20 programów gminnych (z 182). W okresie poddanym sprawozdawczości powstała większość obowiązujących wówczas dokumentów, ale tendencja wzrostowa w powstawaniu nowych programów opieki nad zabytkami nie zapewniała ochrony strategicznej, programowej dziedzictwa regionalnego na zdecydowanej większości obszarów w województwie. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nałożyła na samorządy obowiązek sporządzania programów opieki nad zabytkami także na poziomie lokalnym. Mimo obowiązku ustawowego, do końca 2011 roku, niemal 90% gmin i ponad 85% powiatów w województwie nie opracowało i nie przyjęło dokumentów sprzyjających ochronie krajobrazu kulturowego i lokalnego dziedzictwa. (str.92)

W okresie poddanym sprawozdawczości rocznie średnio tylko 39% małopolskich gmin wraz z miastami na prawach powiatu zagwarantowało środki w swoich budżetach w dziale 921 – Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego [na ochronę zabytków]. Zdecydowana większość gmin nie wydatkowała na ochronę małopolskiej przestrzeni kulturowej w tym okresie żadnych środków, tym samym nie udzielała wsparcia właścicielom zabytków położonych na terenie danej gminy oraz nie remontowała swoich zabytkowych własności. […] Kraków, w ramach Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa, w latach 2010-2011 otrzymał w sumie ponad 84 mln zł. To ogromne wsparcie udzielane właścicielom zabytków położonych na terenie administracyjnym miasta Krakowa i wysokie średnie kwoty dotacji udzielanych przez Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa (334 tys. zł i 231 tys. zł). Z budżetu Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wydatkowano w tym samym okresie dwóch lat na region łącznie tylko ponad 11 mln zł, z budżetu samorządu województwa ponad 8,5 mln zł, a z budżetu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (na samą Małopolskę) ponad 6 mln zł. Dużym wsparciem dla regionu były też fundusze unijne. Wartość zawartych umów na dofinansowanie w okresie poddanym sprawozdawczości – w samym tylko Działaniu 3.2 Schemat A – Dziedzictwo kulturowe i rewaloryzacja układów przestrzennych Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2010-2011 – wyniosła ponad 110 mln zł. (str.95)

Wiele obiektów zabytkowych było zagospodarowanych i wykorzystywanych do pełnienia funkcji turystycznych, kulturalnych, edukacyjnych lub społecznych. Wiele przestrzeni zabytkowych stanowiło także miejsce spotkań i wydarzeń kulturalnych, koncertów, warsztatów i szkoleń. Małopolska Organizacja Turystyczna w ramach realizacji projektu pn. Otwarty Szlak Architektury Drewnianej udostępniła w okresie sezonu turystycznego zwiedzającym i odwiedzającym nasze województwo ogółem w latach 2010-2011 aż 110 zabytków ujętych na Szlaku Architektury Drewnianej. Na koniec okresu poddanego sprawozdawczości odnotowano istnienie 70 obiektów zabytkowych (to jest ok. 23% wszystkich obiektów) oferujących usługi konferencyjne z dobrze przygotowanym zapleczem do ich organizacji. (str.96)

Istotnym wyzwaniem jest lepsza koordynacja mechanizmów finansowych umożliwiających renowacje zabytków ze strategicznymi programami ich ochrony (na poziomie regionalnym i lokalnym). W gminach w większości one nawet nie powstały! Sami właściciele obiektów zabytkowych w coraz większym stopniu potrafią „wynaleźć” system ich utrzymania prowadząc restauracje, centra konferencyjne i rozrywkowe, pensjonaty, galerie handlowe, itp. Znamienne są te dobre przykłady, jednak gminy w większym stopniu powinny być aktywne na polu ochrony zabytków z „nieujawniającymi się” właścicielami.

Zapraszamy do zapoznania się z pełną wersją sprawozdania.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/01/04/sprawozdanie-z-realizacji-w-latach-2010-2011-wojewodzkiego-programu-opieki-nad-zabytkami-w-malopolsce-na-lata-2010-2013/feed/ 0
Kultura w regionalnych programach strategicznych http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/08/30/kultura-w-regionalnych-programach-strategicznych/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/08/30/kultura-w-regionalnych-programach-strategicznych/#comments Wed, 29 Aug 2012 22:07:48 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4100 czytaj więcej]]> Już tylko do 14 września potrwają otwarte konsultacje projektów programów strategicznych będących uszczegółowieniem Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego do roku 2020. W imieniu Samorządu Województwa Małopolskiego serdecznie zachęcamy do udziału. Szczególnie istotne będą zapisy dotyczące przedsięwzięć strategicznych planowanych do wdrożenia w latach 2014-2020. Projekty działań, które zostaną zapisane w tych programach staną się kluczowymi obszarami interwencji – wspieranymi ze środków Unii Europejskiej jak również z budżetu centralnego i regionalnego. Programy opracowywane obecnie przez Samorząd Województwa Małopolskiego staną się podstawą działań rozwojowych, również w kontekście nowej perspektywy finansowej UE. Jak wskazuje Marszałek Województwa Małopolskiego Marek Sowa na małą infrastrukturę społeczną, sportową, edukacyjną – pieniędzy będzie niewiele. Podobnie może być w zakresie ochrony zdrowia czy kultury. Za to na innowacje, przedsiębiorczość, gospodarkę niskoemisyjną będzie dużo więcej. […] W następnej perspektywie 5 procent środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego musi być przeznaczone na politykę miejską.. Dlatego obecnie wiele samorządów lokalnych i regionalnych opracowuje plany inwestycji zgodnych z nowymi wytycznymi, np. Założeniami Krajowej Polityki Miejskiej do roku 2020 czy też nowymi zasadami prowadzenia polityki spójności przez UE.

Sektor kultury w projektach programów strategicznych.
Działania w obszarze kultury również są w pewnym zakresie podporządkowane tym wytycznym. Wskazywane do realizacji „przedsięwzięcia kulturalne” charakteryzują się silnym powiązaniem z kwestiami innowacji, przedsiębiorczości, kompetencji kreatywnych, czy też rozwojem przemysłów kultury i przemysłów czasu wolnego. Szczególnie dużo miejsca poświęcono również dziedzictwu kulturowemu jako kapitałowi rozwoju Małopolski – w kontekście turystyki jak i zrównoważonych polityk miejskich. Dla sektora kultury najważniejszy będzie program Dziedzictwo i Przemysły Czasu Wolnego, którego dwa z czterech priorytetów skierowane są na kulturę. Ilustruje to poniższa tabela powstała na podstawie projektu programu skierowanego do konsultacji.

Przedsięwzięcia wskazywane w tym programie będą dotyczyły przede wszystkim:

  • prowadzenia prac konserwatorskich i restauratorskich (w oparciu o 10 wyznaczonych kluczowych obszarów);
  • realizacji kompleksowych rewitalizacji (Twierdza Kraków, miejsca pamięci jak Obóz w Oświęcimiu czy tereny KL Płaszów, najważniejsze zabytkowe założenia urbanistyczne i architektoniczne – w tym Zakopane, Krynica Zdrój, Oświęcim, Tarnów, Nowy Sącz, Lotniczy Park Kulturowy w Krakowie, Nowa Huta, Grzegórzki);
  • rozwoju działań dotyczących ochrony, digitalizacji i otwartego dostępu do dziedzictwa kulturowego (zbiory muzealne, archiwa, kolekcje sztuki, dziedzictwo niematerialne);
  • rozwoju infrastruktury jak i programów muzeów, domów kultury i bibliotek publicznych;
  • wspierania dostępu do nowoczesnej oferty kulturalnej oraz tworzenia markowych produktów kulturalnych;
  • rozwoju sektora kreatywnego (priorytet: przemysł filmowy i audiowizualny).

Istotne dla wdrożenia tych przedsięwzięć jest wskazanie koordynatorów i partnerów odpowiedzialnych za poszczególne projekty. Równie ważna jest ich konstrukcja biorąca pod uwagę priorytety działań państwa, regionu i lokalnych samorządów – ważna będzie współpraca, integracja oraz współfinansowanie poszczególnych projektów strategicznych.

W porównaniu z obecnie realizowanymi działaniami mniejsza będzie skala inwestycji związanych z rozwojem regionalnych instytucji kultury. Planuje się wybudowanie Centrum Muzyki w Krakowie, powstanie Muzeum Literatury (jako miejskiej krakowskiej instytucji kultury), wyodrębnienie ze struktur KBF-u Krakowskiej Komisji Filmowej (jako wspólnej instytucji Krakowa i Małopolski), powołanie Ośrodka Interpretacji Kultur (jako nowego oddziału regionalnej instytucji kultury).

Warto pamiętać, że nie są to jedyne działania z obszaru kultury przewidziane do realizacji w ramach nowych programów strategicznych. Lokalne samorządy będą mogły inwestować w kulturę w ramach programu Obszary Wiejskie oraz Subregionalnych Programów Rozwoju. Kwestie edukacji kulturalnej są zawarte w programie Kapitał Intelektualny i Rynek Pracy. W ramach Regionalnej Strategii Rozwoju Innowacji planuje się szereg działań związanych z rozwojem sektora kreatywnego m. in. powstanie Małopolskiego Centrum Kreatywności i Designu. Program Włączenie Społeczne będzie istotny w związku z upowszechnianiem aktywności lokalnej i animacji społeczno-kulturowej społeczności lokalnych (priorytetem będzie kwestia starzenia się społeczeństwa). Małopolska zawiązując bliską współpracę z Województwem Śląskim w ramach Strategii dla rozwoju Polski Południowej tworzy również ciekawe perspektywy dla przedsięwzięć kulturalnych integrujących oba obszary/ wykorzystujących wzajemne doświadczenie i kompetencje.

W prezentacji dla Sejmiku Małopolskiego Marek Sowa wskazał że nie każda polityka prowadzona przez Województwo musi być odzwierciedlona w programach. Stąd w programie znalazły się kwestie kluczowe, jeśli uważają Państwo, że nie wszystkie, zapraszamy do konsultacji.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/08/30/kultura-w-regionalnych-programach-strategicznych/feed/ 1
Krakowskie Konsorcjum Naukowe im. Mariana Smoluchowskiego „Materia-Energia-Przyszłość” a ochrona dziedzictwa http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/07/17/krakowskie-konsorcjum-naukowe-im-mariana-smoluchowskiego-materia-energia-przyszlosc-a-ochrona-dziedzictwa/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/07/17/krakowskie-konsorcjum-naukowe-im-mariana-smoluchowskiego-materia-energia-przyszlosc-a-ochrona-dziedzictwa/#comments Tue, 17 Jul 2012 10:58:33 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4019 czytaj więcej]]>

W obecności prof. Barbary Kudryckiej i premiera Donalda Tuska ogłoszona została lista Krajowych Naukowych Ośrodków Wiodących. Krajowe Naukowe Ośrodki Wiodące to jeden z filarów reformy szkolnictwa wyższego, stanowiący pierwszy program systemowego wspierania najlepszych ośrodków naukowych w Polsce.

Laureatami pierwszej edycji konkursu zostało sześć jednostek w dziedzinie nauk ścisłych, nauk medycznych i farmaceutycznych oraz nauk o zdrowiu. Status KNOW na lata 2012-2017 otrzymały: Warszawskie Centrum Nauk Matematycznych, Krakowskie Konsorcjum Naukowe im. Mariana Smoluchowskiego „Materia-Energia-Przyszłość”, Warszawskie Akademickie Konsorcjum Chemiczne, Konsorcjum Naukowe Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego i Instytutu Farmakologii PAN, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Centrum Badań Innowacyjnych w Białymstoku. (źródło: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego)

Krakowskie Konsorcjum Naukowe im. Mariana Smoluchowskiego „Materia-Energia-Przyszłość” jako jeden z głównych obszarów badawczych wskazało ochronę dziedzictwa kulturowego:

Jednym z celów Konsorcjum ma być także prowadzenie badań służących ochronie dziedzictwa kulturowego. Członkowie Konsorcjum już mają pokaźną listę osiągnięć w tej dziedzinie, np. opracowanie metod ratowania kurdybanów na Zamku Wawelskim, zabezpieczenie rzeźb solnych przed wilgocią w Kopalni Soli Wieliczka, diagnostykę podobrazia „Damy z łasiczką” Leonarda da Vinci czy odtworzenie receptury cementu romańskiego.
(źródło: dokument Krakowskie Konsorcjum Naukowe im. Mariana Smoluchowskiego „Materia-Energia-Przyszłość”)

Działania badawcze oraz innowacje w zakresie konserwacji i ochrony dziedzictwa kulturowego mogą stanowić ważną część rozwoju sektora kultury w Małopolsce. Krakowskie uczelnie, instytucje kultury, pracownie konserwatorskie mają w tym zakresie bardzo duże osiągnięcia. Sukces konsorcjum im. Mariana Smoluchowskiego (oraz idące za nim dodatkowe finansowanie prac badawczych) jest ważnym krokiem w kierunku wykorzystania tego potencjału.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2012/07/17/krakowskie-konsorcjum-naukowe-im-mariana-smoluchowskiego-materia-energia-przyszlosc-a-ochrona-dziedzictwa/feed/ 1