Badania w kulturze » Seminaria MOK http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Osiem problemów z cyfrowym dziedzictwem Relacja z seminarium podsumowującego projekt badawczy Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/05/osiem-problemow-z-cyfrowym-dziedzictwem-relacja-z-seminarium-podsumowujacego-projekt-badawczy-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/05/osiem-problemow-z-cyfrowym-dziedzictwem-relacja-z-seminarium-podsumowujacego-projekt-badawczy-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe/#comments Fri, 05 Jan 2018 14:49:16 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6243 czytaj więcej]]> Relacja została przygotowana przez Mariusza Dzięglewskiego, Annę Fiń oraz Aldonę Guzik. Do relacji dołączone są dodatkowe komentarze uczestników spotkania. Spotkanie odbyło się 22 listopada 2017 w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie. Zapraszamy również na stronę projektu. Raport końcowy jest dostępny tutaj.

Celem seminarium było z jednej strony podsumowanie wyników badań dotyczących zmian i trendów w cyfryzacji, digitalizacji i sieciowej archiwizacji dziedzictwa kulturowego w przeciągu ostatnich lat (okres 2004–2014), z drugiej strony – próba wypracowania zaleceń i rekomendacji dla osób i instytucji podejmujących taką działalność, w szczególności dla prowadzonego w ramach MIK projektu Wirtualne Muzea Małopolski. Zgromadzeni podczas seminarium badacze, muzealnicy, twórcy nowych rozwiązań technologicznych, przedstawiciele instytucji kultury i praktycy podczas całodniowego seminarium i warsztatów debatowali na temat kilku kluczowych problemów dotyczących cyfrowego dziedzictwa i digitalizacji zabytków.

Instytucja kultury – archiwum czy miejsce wytwarzania nowych relacji społecznych?
Presja na wytwarzanie cyfrowych kopii obiektów dziedzictwa kulturowego, widoczna już w kryteriach przyznawania środków publicznych na działania digitalizacyjne, sprawiła, że działalność niektórych instytucji kultury skoncentrowała się na technicznym aspekcie cyfrowej archiwizacji obiektów. W wyniku tej działalności powstały ogromne archiwa cyfrowych „surogatów” dziedzictwa kulturowego: zasoby biblioteczne, obrazy, obiekty audiowizualne i coraz doskonalsze odwzorowania obiektów w technologii 3D. Jedynie niewielka liczba tych obiektów została udostępniona odbiorcom. Jednocześnie instytucje kultury często tracą z pola widzenia odbiorców własnych działań. Przedstawiciele instytucji kultury stoją przed ważnym dylematem: w jaki sposób właściwie rozłożyć akcenty swojej działalności, tak aby służyła ona również wytwarzaniu nowych relacji społecznych wokół udostępnianych cyfrowo obiektów dziedzictwa kulturowego?

Podział na świat offline i online
Większość badaczy nowych mediów jest zgodna, że założenie, w ramach którego oddziela się świat online i świat offline, jest w dzisiejszej rzeczywistości nie do utrzymania. Co więcej, kulturoznawcy postrzegają ten podział jako szkodliwy, gdyż utrudnia on właściwe diagnozowanie i rozwiązywanie problemów związanych z odbiorem dziedzictwa kulturowego. Nieco ostrożniejsi w swoich sądach są socjologowie, dla których z kolei założenie o komplementarności i wzajemnym przenikaniu się świata online i offline nie jest takie oczywiste. Badania praktyk osób dobrze znających i na co dzień korzystających z najnowszych technologii i rozwiązań potwierdzają tezę o płynnym przejściu od praktyk „w świecie fizycznym” do „praktyk cyfrowych” i ich wzajemnym uzupełnianiu się. Osoby takie jednak stanowią nikły odsetek polskiego społeczeństwa. Z socjologicznych badań „świata życia” przeciętnych użytkowników nowych technologii wiemy, że podział na świat online i offline jest dla badanych naturalny i w pełni uprawiony (niezależnie od tego, jak w praktyce się one przenikają i interferują). Dane Diagnozy Społecznej jasno pokazują, że w Polsce istnieje problem cyfrowego wykluczenia, widoczny szczególnie w odniesieniu do obszarów wiejskich i małych miejscowości. Wiele osób nie posługuje się pocztą elektroniczną, nie wspominając już o bardziej złożonych kompetencjach niezbędnych do poruszania się w „świecie online.” Ponadto coraz więcej osób świadomie i dobrowolnie rezygnuje z udziału w „świecie online”. Od przyjęcia odpowiedniego założenia w dużej mierze zależy sukces działań związanych z digitalizacją, udostępnianiem i upowszechnianiem dziedzictwa kulturowego w formie cyfrowych kopii.

Zawłaszczanie i „platformizacja” przestrzeni internetu
Budowanie relacji społecznych przez publiczne instytucje kultury i oddolne archiwa społeczne w obecnej dobie rozwoju internetu wiąże się z koniecznością pozycjonowania ścieżki dostępu do zasobów w wyszukiwarkach internetowych (Google) czy udostępniania ich w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, Twitter). Badania przeprowadzone w ramach naszego projektu wskazują, że twórcy portali udostępniających zasoby trafnie odczytują ten trend, umieszczając na swoich stronach „wtyczki” mediów społecznościowych oraz tworząc swoje profile na platformach społecznościowych. Facebook, Google czy YouTube to globalne przedsiębiorstwa, które mają swoją własną biznesową strategię i które w dużej mierze zawłaszczają przestrzeń internetu. Umieszczając zasoby dziedzictwa kulturowego na tych platformach, twórcy portali w pewnym stopniu tracą kontrolę nad tym, co i w jaki sposób jest prezentowane. Z drugiej strony próba pominięcia tych kanałów komunikacji z potencjalnym odbiorcą zagraża zawieszeniem zasobów w „cyfrowej próżni”, gdzie nigdy nie dotrą użytkownicy, dla których główną bramą dostępu do zasobów są Google, YouTube i Facebook.

Nowe praktyki uczestnictwa w kulturze cyfrowej – „reuse”
Jednym z oczekiwań decydentów i twórców inicjatyw związanych z digitalizacją i udostępnianiem cyfrowych kopii obiektów dziedzictwa kulturowego jest, że zasoby te będą powtórnie, kreatywnie wykorzystywane, np. w działalności gospodarczej czy edukacji. W pierwszym wypadku oczekuje się, że cyfrowe odwzorowania posłużą do stworzenia nowych produktów i usług. W drugim wypadku z kolei chodzi o tworzenie baz wiedzy, które mogą być wykorzystywane przez instytucje (np. edukacyjne) lub osoby prywatne (np. pasjonatów, edukatorów). Liczba odbiorców, którzy w ten sposób korzystają z zasobów, jest niewspółmierna do ogromnych kosztów związanych z digitalizacją i udostępnianiem obiektów. Kulturoznawcy zwracają jednak uwagę, że w dobie mediów społecznościowych rodzą się nowe praktyki odbioru dziedzictwa, które polegają głównie na współdzieleniu treści (share’owanie, „polubienia”). Zdaniem kulturoznawców, praktyki te będą wyznaczać w przyszłości główny nurt obiegu kultury.

Łukasz Maźnica (Warsztat Innowacji Społecznych; Ekultura): Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt tzw. reuse’u. Istnieje bowiem co najmniej kilka wartościowych przykładów przedsięwzięć (także polskich), w ramach których to same instytucje kultury dokonują reuse’u posiadanych cyfrowych zasobów w sposób, który czyni owe zasoby interesującymi dla odbiorców niezainteresowanych „surowymi” odwzorowaniami artefaktów dziedzictwa kulturowego. Takimi przykładami (kosztownymi w realizacji, acz wpisującymi się w szeroki kontekst misyjności instytucji kultury) mogą być takie aplikacje webowe jak „Żydowska Warszawa” POLIN czy „Warsaw Rising” Muzeum Powstania Warszawskiego. Inną egzemplifikacją może być (już znacznie tańszy do wykonania) blog prowadzony na portalu POLONA, który w atrakcyjny sposób opisuje zasoby znajdujące się w cyfrowej bazie Biblioteki Narodowej. Wszystkie te przykłady łączy ponowne wykorzystanie cyfrowych zasobów, realizowane pod kuratorskim okiem samej instytucji kultury. Tego rodzaju przedsięwzięcia czynią zdigitalizowane zasoby bardziej przystępnymi i atrakcyjnymi (szczególnie dla młodego odbiorcy). W tym kontekście opisywane tu przedsięwzięcia (i projekty im podobne) mają szansę stać się forpocztą dla zwiększenia zainteresowania potencjalnych odbiorców cyfrową ofertą muzeów, archiwów czy bibliotek.

Archeologia cyfrowa i archiwizacja zasobów „born digital”
W związku z ogromnym postępem technologicznym mamy obecnie do czynienia z dwoma kluczowymi problemami cyfrowego dziedzictwa. Z jednej strony jest to problem utraty danych cyfrowych przechowywanych w „nieobsługiwanych” dziś formatach, z drugiej strony – problem archiwizacji tego, co „dzieje się w internecie” (born digital). Pierwszy problem wynika z przestarzałego sprzętu (komputery, sprzęt do digitalizacji), przechowywania i odczytu danych, które zostały zapisane w nieobsługiwanych już dzisiaj formatach/systemach operacyjnych (np. DjV) i porzuconych archiwów, które zawierają zdigitalizowane zbiory, ale nie są aktualizowane, czego przyczyną jest brak pieniędzy i/lub pomysłu, jak je wykorzystać. Pojawia się zatem pytanie, czy należy rekonstruować utracone obecnie zasoby cyfrowe? W obecnej sytuacji mamy niewielką grupę „technologicznych liderów”, którzy nadążają za rozwojem technicznym i technologicznym, oraz całą masę „archetypowych portali”, których twórcy nie mają możliwości aktualizacji swojego sprzętu i – co ważniejsze – posiadanych cyfrowych zasobów. W kontekście treści born digital kluczowe pytanie brzmi: jak je archiwizować, czy mamy zaufanie do np. Facebooka YouTube i innych przepastnych baz danych (które sami zasilamy, oddając też nad nimi kontrolę), że dziedzictwo w ich posiadaniu będzie dostępne i zachowane?

Archiwa społeczne a publiczne instytucje kultury
Jak wynika z naszych badań (tezę tę potwierdzili również uczestnicy seminarium), społeczne archiwa cyfrowe powstają przy dużym współudziale społeczności lokalnej. Digitalizacja zasobów kultury jest w ich wypadku nastawiona nie tylko na archiwizację „danych”, ale przede wszystkim na udostępnianie ucyfrowionych zasobów kultury i wchodzenie w interakcje z odbiorcami, użytkownikami i współtwórcami portalu (spotkanie rzeczy i osób) na zasadzie partnerstwa. Wydaje się to głównym celem archiwów społecznych. Ponadto uczestnicy spotkania zwrócili uwagę, że powstające coraz liczniej oddolne inicjatywy i portale społeczne często stanowią manifestację tożsamości różnych grup i kategorii społecznych. Natomiast w wypadku publicznych instytucji kultury zajmujących się digitalizacją w pierwszym jej etapie stawiano przede wszystkim na masowe ucyfrowienie zasobów, nie zastanawiając się nad tym, co dalej będzie się z nimi działo. Zjawisko to możemy nazwać błędem początkowych założeń, digitalizacja bowiem została pomyślana jako archiwizacja zasobów. Obecnie – z powodu przeniesienia punktu ciężkości na kontakt z użytkownikiem – mamy do czynienia z nadmierną ilością priorytetowych celów digitalizacji takich, jak: cyfryzacja, archiwizacja, udostępnianie i szeroko pojmowane upowszechnianie, którymi zostały obciążone instytucje zajmujące się digitalizacją. W wyniku nadmiaru zadań instytucje te stają się cyfryzującymi „maszynami”, a redaktorzy portali zadają sobie pytanie, dlaczego/po co portal działa, zamiast zastanawiać się nad tym, jak „wciągać” w swoje działania użytkowników portalu i inspirować konkretnych ludzi do współdziałania.

Ewa Furgał (Fundacja Przestrzeń Kobiet): Archiwa społeczne powstają w wyniku oddolnej, celowej działalności obywatelskiej i zajmują się gromadzeniem, przechowywaniem, opracowywaniem i upowszechnianiem dokumentacji życia społecznego, w tym dziejów lokalnych społeczności. Celem takiej działalności nie jest archiwizacja czy digitalizacja sama w sobie, archiwa społeczne realizują bowiem przede wszystkim cele społeczne: edukowanie o historii lokalnej czy historii wybranych grup społecznych, animowanie społeczności lokalnych czy aktywizację obywatelską poprzez popularyzowanie wzorów z przeszłości. W ten sposób digitalizowane zasoby pełnią również funkcję narzędzi edukacyjnych i animacyjnych.

Polityka digitalizacyjna państwa versus reagowanie na szybko zmieniające się procesy technologiczne i społeczne
Uczestnicy spotkania zwracali uwagę na wyraźną i pogłębiającą się rozbieżność pomiędzy strategią a praktyką działań instytucji, które zajmują się digitalizacją zasobów kultury (w tym WMM). Wynika to z faktu, że strategie projektowe tworzone są odgórnie w oparciu o pewne, długofalowe założenia digitalizacyjnej polityki państwa i instytucji unijnych. Z drugiej strony mamy dynamicznie zmieniającą się rzeczywistość, a zwłaszcza jej wymiar technologiczny, który wymusza szybkie i konkretne działania użytkowników portali ze zdigitalizowanymi zbiorami. W wyniku zetknięcia się tych dwóch wymiarów dochodzi do sytuacji, w których instytucje kultury mają ograniczone możliwości reakcji na te zmiany, czego skutkiem jest wyraźne rozejście się strategii i praktyk digitalizacyjnych tych instytucji. Zjawisko to można określić jako „błąd projekcji” procesów digitalizacyjnych.

Wyjście w stronę użytkowników i popularyzatorów cyfrowych obiektów dziedzictwa
Problemem jest nie tylko brak jasno określonej strategii samej instytucji, która prowadzi działania digitalizacyjne. Występują także kłopoty z właściwą identyfikacją odbiorcy/użytkownika. Pytanie, kim jest użytkownik, powinno nabrać szczególnego znaczenia już na etapie tworzenia takiej strategii. W trakcie spotkania zastanawiano się nad kwestią doboru odpowiednich wskaźników pozwalających na identyfikację takiego użytkownika. Jest to szczególnie istotne, zwłaszcza kiedy mowa o swego rodzaju „emancypacji różnych grup społecznych” w cyfrowym/zdigitalizowanym świecie kultury. Podczas dyskusji pojawiły się postulaty przeprowadzenia w tym zakresie pogłębionych badań o charakterze jakościowym; uważa się, że wskaźniki ilościowe nie pozwalają na dokonanie pogłębionych analiz, w oparciu o które można by budować strategię działań instytucji. Strategia działań instytucji, w oparciu o identyfikację ewentualnych odbiorców i przy uwzględnieniu ich potrzeb, wydaje się kluczowa. Uczestnicy seminarium doszli do wniosku, że należy przetasować akcenty w działaniach związanych z dziedzictwem i jego digitalizacją oraz odejść od projektowania działań w oparciu o odgórne zadania (strategie), a większy wysiłek skierować w stronę działań oddolnych, nastawionych na użytkownika/odbiorcę lokalnego, ale również w stronę innych instytucji kultury, tak aby współpracując z nimi, tworzyć i budować relacje w kontekście ogólnie pojętego dziedzictwa kulturowego. Jako „sojuszników” w tego typu działaniach wskazano: nauczycieli, edukatorów/animatorów kultury (np. organizacja warsztatów w szkołach), inne instytucje kultury (np. muzea), lokalnych aktywistów, hobbystów (np. organizacja warsztatów z odbiorcami). Celem podejmowanych wspólnie działań powinno być „wciąganie” i inspirowanie lokalnej społeczności i lokalnych instytucji kultury do współpracy z instytucjami digitalizującymi zasoby dziedzictwa kulturowego.

Ewa Furgał (Fundacja Przestrzeń Kobiet): Do grona sojuszników instytucji kultury zaliczyłabym również archiwa społeczne jako podmioty już sprofilowane na konkretną grupę użytkowników (społeczność lokalną lub wybraną grupę społeczną czy grupę zainteresowaną konkretnym tematem) i dysponujące zasobami, które mogą służyć jako narzędzia edukacyjne. Archiwa społeczne mogą służyć również jako inspiracja, jak pracować z konkretnymi grupami i przygotowywać oferty tematyczne skierowane do wybranych grup społecznych lub być łącznikami z konkretnymi grupami użytkowników.

Podsumowanie
W trakcie przeprowadzonych dyskusji i warsztatów ich uczestnicy nie znaleźli „złotego środka” na problemy pojawiające się w działaniach niektórych instytucji – pomimo istnienia licznych dobrych praktyk w tym zakresie. Kwestią kluczową wydaje się wspominana już strategia działań instytucji tworzona w oparciu o pogłębione badania, które pozwoliłyby odpowiedzieć na pytanie o sposoby komunikacji z określonymi grupami użytkowników. Możliwe, że takie podejście pozwoliłoby na zniwelowanie (lub chociażby zmniejszenie skali) problemu nieaktywnej społeczności odbiorców, z jakim borykają się np. WMM. Ponadto warto – w przypadku twórców takich portali jak WMM – na nowo zadać sobie pytanie, jak wejść we współpracę z innymi instytucjami (muzeami). Odpowiedź na to pytanie jest kluczowa, jeśli celem ma być dotarcie do odpowiednich grup użytkowników.

Zuzanna Stańska (Moiseum): Podczas spotkania wyszła jedna podstawowa sprawa – rozdźwięk między tym, jak instytucje tworzące portale internetowe wyobrażają sobie, że użytkownicy będą korzystać ze stworzonego portalu, a rzeczywistością. Te wyobrażenia mogą być zabójcze dla samego projektu. Rzadki jest jakiś głębszy namysł (nie mówiąc już o badaniach) nad grupami docelowymi i ich rzeczywistymi potrzebami. Tutaj z częściową pomocą i już po szkodzie przychodzą statystyki użytkowania portalu, których niestety często instytucje nie mają czasu lub umiejętności analizować. Inną sprawą jest, że po stworzeniu portalu często nie ma pieniędzy na jego dalsze rozwijanie i wyciągnięcie wniosków, co spowodowane jest systemem grantowym skonstruowanym tak, a nie inaczej. Wydaje się, że bez głębokiej reformy systemu oraz aktywnej współpracy głównego grantodawcy – MKiDN – z instytucjami realizującymi granty niewiele da się zmienić w naszej dzisiejszej sytuacji.

Mirosław Filiciak (Uniwersytet SWPS): Podoba mi się zawarte w podsumowaniu stwierdzenie, że podczas warsztatów nie znaleziono „złotego środka” – bo mam poczucie, że celnie ilustruje ono istotę problemów, z jakimi borykają się WMM. Trzeba jednak zacząć od tego, że w znacznej mierze wynikają one ze zmian, jakim podlegał cyfrowy ekosystem komunikacyjny w ciągu ostatniej dekady. Postępujące centralizacja i zamknięcie platform komunikowania z jednej strony utrudniły rozwijanie niezależnych inicjatyw, z drugiej – ograniczyły możliwości angażowania użytkowników, wraz ze zmianą modelu biznesowego z „treści tworzonych przez użytkowników” na „dane generowane przez użytkowników”. Równocześnie badania aktywności internautów pokazały, że kreatywne zaangażowanie prawdopodobnie zawsze pozostanie praktyką ekskluzywną, ograniczoną do stosunkowo niewielkiego odsetka populacji. Nie zmienia to faktu, że internautki i internauci – cokolwiek to dziś znaczy – wciąż napędzają obiegi treści, rekomendując i redystrybuując rozmaite komunikaty. Nawet jeśli te działania nie dorastają do niegdysiejszych oczekiwań, wciąż możemy je postrzegać jako wartościową aktywność kulturotwórczą. Powyższe oznacza jednak, że z perspektywy instytucji kultury zadanie dołączenia do tradycyjnych aktywności kolejnych obszarów jest, być może, jeszcze trudniejsze, niż wydawało się przed kilkoma laty. Niewielki ruch we własnych serwisach i potrzeba poszukiwania synergii z innymi, przeładowanymi kanałami komunikacyjnymi, to tylko jeden z problemów, który prowadzi do postawienia pytania o priorytety. Być może wspomniany „złoty środek” po prostu nie istnieje i nie można robić wszystkiego. W wypadku działań WMM gigantyczna część budżetu przypada na praktyki związane bezpośrednio z archiwizacją. Gdyby miał być to projekt realnie, na zauważalną skalę budujący relacje wokół skanowanych obiektów, te proporcje zapewne musiałyby ulec zmianie. Trzeba ocenić własne zasoby, ale też wziąć pod uwagę inne uwarunkowania – podczas warsztatów kilkukrotnie pojawiał się wątek trudności z szybkim reagowaniem na nadarzające się okazje do połączenia działań zespołu WMM z innymi inicjatywami – ogranicza je konieczność długoterminowego planowania i zobowiązania nakładane przez grantodawców. Być może więc archiwizacja i budowanie społeczności wokół zarchiwizowanych treści to w zasadzie dwa odrębne, częściowo autonomiczne przedsięwzięcia. Część skoncentrowana na relacjach wokół treści mogłaby akcentować to, co fizyczne, zaczynając budowę społeczności od spotkań i imprez, generując ruch w sieci, korzystając z więzi, jakie z archiwizowanymi obiektami mają np. mieszkańcy gminy, dowartościowani włączeniem „ich” obiektu do zbioru. W przyszłości mogłoby się to przełożyć na realny udział użytkowników w kuratorowaniu i rozbudowie archiwów, ale trzeba mieć świadomość, jak wysoki jest to próg wejścia, i realnie definiować cele. Przede wszystkim jednak trzeba zacząć od oceny własnych możliwości i analizy zasobów – tak, żeby kolejne ambitne pomysły nie stały się tylko generatorem frustracji.

Galeria zdjęć ze spotkania >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/05/osiem-problemow-z-cyfrowym-dziedzictwem-relacja-z-seminarium-podsumowujacego-projekt-badawczy-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe/feed/ 0
Relacja ze spotkania „Wpływ diagnoz i badań na lokalne polityki kulturalne w Małopolsce. Seminarium badaczy i praktyków” http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/27/relacja-ze-spotkania-wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/27/relacja-ze-spotkania-wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/#comments Wed, 27 Dec 2017 10:04:23 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6239 czytaj więcej]]> 26 października 2017 roku w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie odbyło spotkanie na temat wpływu diagnoz i badań na lokalne polityki kulturalne w Małopolsce. Zostało ono zorganizowane we współpracy z prof. Barbarą Fatygą z Fundacji Obserwatorium Żywej Kultury – Sieć Badawcza. Spotkanie miało charakter dyskusji praktyków (osób zajmujących się zarządzaniem i animacją kultury) oraz badaczy (osób zajmujących się analizami i diagnozami kultury). Dzięki temu doszło do bardzo ciekawej wymiany opinii pomiędzy diagnostykami i animatorami.

22829659_10155887826482783_8031861384746425759_o

Podstawą do dyskusji był raport Wpływ diagnoz i badań na realizację polityk kulturalnych w 48 gminach województw mazowieckiego, małopolskiego i warmińsko-mazurskiego (OŻK) oraz raport Diagnozy w kulturze. Badania i analizy w projektowaniu i wdrażaniu samorządowych polityk kulturalnych (MISTiA).

Obie grupy zgodziły się, że w obszarze kultury (przede wszystkim dotyczy to działalności publicznych instytucji kultury oraz samorządowych polityk kulturalnych ) diagnozy nie mają mocy sprawczej lub mają bardzo małą moc sprawczą. Rozmawialiśmy o czterech najczęstszych przyczynach tego stanu z punktu widzenia „menadżera kultury”:

  • Diagnoza jest ciekawa, ale nie jest to moja wizja rozwoju kultury (negacja z powodu nieadekwatnych założeń wyjściowych);
  • Diagnoza jest słuszna i popiera nasze działania (nic nowego, diagnoza jest potwierdzeniem naszych słusznych działań);
  • Diagnoza jest ciekawym głosem, ale proponowane zmiany są zbyt daleko idące, za trudne i za dużo spraw wymagałoby zmiany (diagnoza jest fantasmagorią ludzi nie znających realiów);
  • Diagnoza ta nie będzie wykorzystywana i upubliczniana, ponieważ może się obrócić przeciwko mnie (diagnoza zawiera potencjalnie niebezpieczne treści).

Są to bardzo często spotykane strategie „odbioru” diagnoz – w każdym przypadku nie stanie się ona inspiracją do zmiany ani zapalnikiem do dyskusji o kulturze.

Kolejnym wyzwaniem w realizacji diagnoz w obszarze kultury jest znalezienie równowagi pomiędzy krytycznym spojrzeniem „z zewnątrz” przez zawodowych badaczy i analityków a moderacją „wewnętrznej” dyskusji w gronie interesariuszy, którzy pozostają ze sobą w różnego typu relacjach i zależnościach. Mówiąc inaczej jeśli diagnoza jest zdaniem sprawy z pewnego stanu rzeczy (w oparciu o przyjęte kryteria) tu musi być ona bardzo niezależna od interesów jej interesariuszy, a jednocześnie ma być dla nich inspiracją do zmiany (zatem nie może być przez nich odrzucona jako „obce ciało”). Jest to wyzwanie zarówno dla diagnostyków jak i odbiorców diagnozy – takie przedsięwzięcie wymaga wzajemnego zaufania i zgody na otwartą rozmowę o diagnozowanym obszarze.
Dlatego przystępując do diagnozy warto pamiętać o kilku kwestiach wspomagających dobrą realizację takiego działania:

  • Osoby realizujące diagnozy powinny się charakteryzować interdyscyplinarnym podejściem do rzeczywistości społeczno-kulturowej, szerokim zasobem narzędzi diagnostycznych, dużymi umiejętnościami komunikacyjnymi związanymi z prowadzeniem spotkań oraz umiejętnościami analitycznego i syntetycznego myślenia;
  • Właściwa diagnoza jest tylko częścią szerszego projektu diagnostycznego, działania badawcze i diagnostyczne muszą być obudowane działaniami komunikacyjnymi, partycypacyjnymi oraz ich wykorzystaniem w kontekście realizowanych działań i przedsięwzięć (diagnoza jako wsparcie procesów projektowania i wdrażania działań);
  • Dobrym modelem diagnozy jest model lokalny, partnerski, w ramach którego działania diagnostyczne są uzgadnianie z ustalonymi wcześniej grupami interesariuszy diagnozy, dzięki czemu są oni zaangażowaniu w proces konstrukcji projektu diagnostycznego (a nie w samą diagnozę!);
  • Wyniki diagnozy powinny być prezentowane pod postacią „zapalników dyskusji”. Wartością diagnozy powinny być rozmowy i dyskusje zainspirowane wynikami diagnozy. Rekomendacje mogą być kolejnym krokiem – dzięki metodzie warsztatowej staną się one wynikiem wspólnej pracy.

Zachęcamy do przeczytania obu raportów, zawierają one znacznie więcej pomysłów jak zlecić, zrealizować trafną i rzetelną diagnozę, która ma szansę na odegranie swojej roli.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/27/relacja-ze-spotkania-wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/feed/ 0
Jak socjologia zmienia kulturę w Polsce http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/04/jak-socjologia-zmienia-kulture-w-polsce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/04/jak-socjologia-zmienia-kulture-w-polsce/#comments Mon, 04 Dec 2017 12:49:41 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6215 czytaj więcej]]> Polskie Towarzystwo Socjologiczne, Oddział Krakowski we współpracy z Małopolskim Instytutem Kultury zapraszają na spotkanie naukowe z cyklu WIECZORY SOCJOLOGICZNE pt. „Jak socjologia zmienia kulturę w Polsce – romans teorii z praktyką”

Kiedy: 14 grudnia 2017 r. (czwartek) o godzinie 17.00
Gdzie: Pracownia pod Baranami (Rynek Główny 27, Kraków)

Dla części środowiska ludzi kultury, w szczególności przywiązanego do struktur hierarchicznych oczywistą ramą pojęciową jest podział na to, co dzieje się w instytucjach kultury i sztuki oraz na to, co poza nimi. Od pewnego czasu jednak socjologia w Polsce proponuje kulturze zinstytucjonalizowanej nowe ramy pojęciowe – rozsadzające tę narrację. Czy kultura znajduje się w procesie zmiany swoich ram pojęciowych? Dlaczego tzw. prowincja i rubieże kultury są bardzo ciekawym laboratorium wdrażania i obserwacji zmian? Czy socjolodzy mogą doprowadzić do rewolucji kulturalnej w Polsce? O tym porozmawiamy w gronie socjologów, nauczycieli i animatorów kultury.

W dyskusji udział wezmą:

  • Prof. Marek Krajewski (Instytut Socjologii UAM)
  • Dr Joanna Orlik (dyrektorka Malopolski Instytut Kultury)
  • Łukasz Pająk (wicedyrektor Szkoły Podstawowej nr 92 w Nowej Hucie)
  • Piotr Szewczyk (zastępca dyrektora Myślenicki Ośrodek Kultury i Sportu)

Prowadzenie:

  • Piotr Knaś (Małopolski Instytut Kultury w Krakowie)
  • Radosław Tyrała (Wydział Humanistyczny AGH, Oddział Krakowski, Polskie Towarzystwo Socjologiczne)

Serdecznie zapraszamy!

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/04/jak-socjologia-zmienia-kulture-w-polsce/feed/ 0
Wpływ diagnoz i badań na lokalne polityki kulturalne w Małopolsce. Seminarium badaczy i praktyków http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/10/12/wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/10/12/wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/#comments Thu, 12 Oct 2017 21:25:55 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6203 czytaj więcej]]> Fundacja Obserwatorium Żywej Kultury – Sieć Badawcza oraz Małopolski Instytut Kultury w Krakowie zapraszają na spotkanie na temat wpływu diagnoz i badań na lokalne polityki kulturalne w Małopolsce.

Spotkanie będzie miało charakter dyskusji praktyków (osób zajmujących się zarządzaniem i animacją kultury) oraz badaczy (osób zajmujących się analizami i diagnozami kultury). Podstawą do dyskusji będzie raport opracowany przez Obserwatorium Żywej Kultury – Sieć Badawczą pt. Wpływ diagnoz i badań na realizację polityk kulturalnych w 48 gminach województw mazowieckiego, małopolskiego i warmińsko-mazurskiego. Warto zapoznać się również z raportem badawczym opracowanym przez MISTiA pt. Diag­nozy w kul­turze. Bada­nia i anal­izy w pro­jek­towa­niu i wdraża­niu samorzą­dowych poli­tyk kul­tur­al­nych.

Kiedy: 26 października 2017 roku
Gdzie: Małopolski Instytut Kultury w Krakowie; ul. 28 lipca 1943 17c; 30-233 Kraków
Godzina rozpoczęcia: 11.00

Program:
11.00 – 13.00 Prezentacja raportu badawczego i pierwsza część dyskusji
13.00 – 13.30 Przerwa kawowa i kanapki
13.30 – 15.30 Druga część dyskusji i podsumowanie spotkania

W spotkaniu wezmą udział autorzy raportu i współrealizatorzy badań w Małopolsce: prof. Barbara Fatyga, dr Mariusz Piotrowski, mgr Kaja Rożdżyńska-Stańczak, dr Bogna Kietlińska, dr Joanna Dziadowiec, mgr Michał Kurcwald.

Bardzo prosimy o potwierdzenie chęci przybycia na adres mailowy knas@mik.krakow.pl do 24 października 2017 roku.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/10/12/wplyw-diagnoz-i-badan-na-lokalne-polityki-kulturalne-w-malopolsce-seminarium-badaczy-i-praktykow/feed/ 0
Seminarium wokół raportów badawczych “Lokalne centra kultury – działania a diagnozy” oraz “Diagnoza stanu i perspektyw edukacji kulturowej w Małopolsce” http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/12/22/seminarium-wokol-raportow-badawczych-lokalne-centra-kultury-dzialania-a-diagnozy-oraz-diagnoza-stanu-i-perspektyw-edukacji-kulturowej-w-malopolsce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/12/22/seminarium-wokol-raportow-badawczych-lokalne-centra-kultury-dzialania-a-diagnozy-oraz-diagnoza-stanu-i-perspektyw-edukacji-kulturowej-w-malopolsce/#comments Thu, 22 Dec 2016 13:18:25 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6123 czytaj więcej]]> 28 grudnia 2016 roku w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie odbędzie się seminarium, podczas którego zaprezentowane zostaną dwa raporty badawcze: “Lokalne centra kultury – działania a diagnozy” oraz “Diagnoza stanu i perspektyw edukacji kulturowej w Małopolsce”.

15590166_1161164663969720_4004951356921301549_n

Spotkanie jest adresowane do przedstawicieli instytucji kultury, badaczy, animatorów kultury oraz wszystkich osób zainteresowanych tematami zarządzania w kulturze oraz edukacji kulturowej. Poniżej znajduje się szczegółowy plan spotkania oraz informacja na temat obu wymienionych przedsięwzięć badawczych.

Osoby zainteresowane udziałem w wydarzeniu prosimy o zarejestrowanie się poprzez formularz elektroniczny >>

Ramowy plan spotkania

  • 10:00 Rejestracja uczestników
  • 10:30 Otwarcie seminarium
  • 10:45 “Obserwatorium kultury MKiDN a lokalne centra kultury” – podsumowanie dotychczasowych edycji zakończonego w roku 2016 programu grantowego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przybliżenie wyników przeglądu badań, które były realizowane w ramach programu “Obserwatorium kultury” i koncentrowały się na lokalnych centrach kultury [Dawid Sobolak, Wojciech Kowalik]
  • 11:15 “Działania a diagnozy – jak raporty badawcze wpływają na rozwój lokalnych centrów kultury” – przedstawienie wyników badań prowadzonych w latach 2015 – 2016 przez zespół Agencji Artystycznej GAP oraz Fundacji Warsztat Innowacji Społecznych [Łukasz Maźnica, Jan Strycharz]
  • 11:45 Współpraca instytucji kultury ze szkołami w świetle badań diagnostycznych prowadzonych przez Małopolski Instytut Kultury w ramach projektu Synapsy [Weronika Stępniak, Łukasz Maźnica]
  • 12:05 Przegląd modeli edukacji kulturowej w Małopolsce – prezentacja reportaży filmowych przygotowanych w ramach projektu “Synapsy” [Jagoda Komusińska]
  • 12:20 Dyskusja
  • 12:40 Podsumowanie i zakończenie spotkania

Projekty badawcze

“Lokalne centra kultury – działania a diagnozy” to projekt stanowiący cząstkową ewaluację programu grantowego “Obserwatorium kultury” prowadzonego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zespół badawczy zaangażowany przez Agencję Artystyczną GAP oraz Fundację Warsztat Innowacji Społecznych dążył do odpowiedzi na pytania: (i) jakie są wnioski i rekomendacje wynikające z tych projektów badawczych, które dotyczyły lokalnych centrów kultury? (ii) czy owe rekomendacje przekładają się na działania lokalnych centrów kultury? (iii) jak przedstawiciele lokalnych centrów kultury podnoszą swoje kompetencje i jakie miejsce w tym procesie zajmują raporty badawcze?

“Diagnoza stanu i perspektyw edukacji kulturowej w Małopolsce” – wskazane badanie to element szerszego projektu “SYNAPSY – program rozwoju edukacji kulturowej w Małopolsce”, który w latach 2016 – 2018 będzie realizowany przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie. Autorzy diagnozy w ramach prowadzonych badań dążyli do określenia: (i) kto zajmuje się edukacją kulturową w regionie i jak jest ona rozumiana?, (ii) jakie są obszary i metody prowadzenie edukacji kulturowej – tak te dominujące, jak i deficytowe?; (iii) kto jest uczestnikiem inicjatyw z zakresu edukacji kulturowej oraz kto nim nie jest, choć można zakładać, że powinien być?; (iv) jak wygląda współpraca pomiędzy różnymi aktorami aktywnymi na polu działań z zakresu edukacji kulturowej – czy występuje i jakie przyjmuje modele.

Projekt “Lokalne centra kultury: działania a diagnozy” został dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu “Obserwatorium kultury”

Projekt “SYNAPSY – program rozwoju edukacji kulturowej w Małopolsce” został dofinansowany ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu “Bardzo Młoda Kultura”

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/12/22/seminarium-wokol-raportow-badawczych-lokalne-centra-kultury-dzialania-a-diagnozy-oraz-diagnoza-stanu-i-perspektyw-edukacji-kulturowej-w-malopolsce/feed/ 0
Relacja ze spotkania „Strategie digitalizacji. Praktyki użycia cyfrowych obiektów” http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/12/08/relacja-ze-spotkania-strategie-digitalizacji-praktyki-uzycia-cyfrowych-obiektow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/12/08/relacja-ze-spotkania-strategie-digitalizacji-praktyki-uzycia-cyfrowych-obiektow/#comments Tue, 08 Dec 2015 16:18:09 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5743 czytaj więcej]]> Tematem spotkania – zorganizowanego we współpracy z Warsztatem Innowacji Społecznych – które odbyło się 20 listopada w Małopolskim Instytucie Kultury, była digitalizacja oraz upowszechnianie cyfrowego dziedzictwa kulturowego w internecie. W celu zawężenia tak szerokiego zagadnienia postanowiliśmy skupić się przede wszystkim na kwestii relacji budowanych z odbiorcami (w praktyce okazało się, że temat digitalizacji budzi wiele emocji, a nawet kontrowersji, co sprawiło, że zarówno w dyskusjach z prelegentami, jak i w czasie debaty zamykającej spotkanie poruszane było wiele innych wątków).

W spotkaniu udział wzięły osoby związane zawodowo z digitalizacją i upowszechnianiem cyfrowego dziedzictwa pracujące w krakowskich instytucjach kultury i sektorze kreatywnym, a także niezawodowi pasjonaci.

Pierwsza prezentacja – Strategie digitalizacyjne wobec odbiorców. Zmiany w latach 2004–2014 autorstwa Aldony Guzik z Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie – dotyczyła wyników pierwszego modułu badań projektu Cyfrowe praktyki i strategie upowszechniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004–2014 realizowanego przez Małopolski Instytut Kultury wraz z Uniwersytetem Pedagogicznym.
Badanie dotyczyło analizy ilościowej stron internetowych upowszechniających cyfrowe obiekty kulturowe, a także sposobów korzystania z tego typu portali i repozytoriów przez studentów krakowskich uczelni (badanie zakładało analizę prac magisterskich pod kątem wykorzystywanych w nich źródeł).

Druga prezentacja – Społeczna świadomość i wykorzystanie digitalizacji autorstwa Łukasza Maźnicy i Wojciecha Kowalika z Fundacji Warsztat Innowacji Społecznych – dotyczyła wyników badań projektu Ekultura na temat potrzeb i świadomości Polaków w kwestii digitalizacji kultury.

W trzecim wystąpieniu – Polityki otwartości w instytucjach GLAM autorstwa Klaudii Grabowskiej z Centrum Cyfrowego – poruszono niezwykle istotny obecnie temat otwartości instytucji kultury, czyli między innymi ich roli dotyczącej zwiększania dostępności do zasobów dziedzictwa kulturowego.

Po koniec spotkania odbyła się dyskusja z udziałem prelegentów i publiczności. Poprowadził ją Jan Strycharz z Warsztatu Innowacji Społecznych.

 

***

Spotkanie było niezwykle inspirujące. Wiele z przedstawionych spostrzeżeń warte jest poddania dalszej refleksji. Naszą szczególną uwagę zwróciły następujące zagadnienia:

  • Co rozumiemy przez digitalizację? Jakie są jej funkcje? Czy jest nią tylko działalność z użyciem profesjonalnego sprzętu, do którego dostęp jest ograniczony ze względu na możliwości finansowe instytucji/jednostek, czy także „domowa” działalność z użyciem zwykłego skanera, aparatu fotograficznego lub smartfona, które dostępne są współcześnie dla większości społeczeństwa?
  • Chaos czy porządek digitalizacyjny? – czy współcześnie mamy do czynienia z procesem „kontrolowanym” i uporządkowanym, czy całkowicie pozbawionym koncepcji i myślenia strategicznego?
  • Zauważono, że stykamy się obecnie z problem wartościowania ilościowego i jakościowego podejścia do procesu digitalizacji. Pierwsze z nich nastawione jest na jak największą liczbę zdigitalizowanych obiektów lub ich zbiorów kosztem jakości, a drugie zakłada pierwszeństwo jakości (wyrażonej między innymi dużą rozdzielczością umożliwiającą przyjrzenie się detalom czy właściwym odwzorowaniem barw), co ogranicza liczbę zdigitalizowanych obiektów w porównaniu do podejścia pierwszego. Problematyczna jest także fetyszyzacja wskaźników ilościowych, które utożsamiane są często z efektywnością działalności instytucji/jednostki.
  • Istnieje potrzeba i konieczność rozgraniczania procesów digitalizacji, udostępniania i upowszechniania.
  • Zauważa się problem niewystarczającego finansowania działań związanych z upowszechnianiem zdigitalizowanych obiektów i promocją projektów.
  • Problem braku świadomości niektórych jednostek i instytucji sprawujących opiekę nad cyfrowym dziedzictwem kulturowym, co do tego jak istotna jest idea udostępniania obiektów szerszemu gronu odbiorców (nie tylko kustoszom czy badaczom).
  • Należy się przyjrzeć dokładnie szansom i zagrożeniom związanym z digitalizacją i upowszechnianiem, a także zwrócić szczególną uwagę na potrzebę kontroli udostępnianych zasobów przez instytucje, która w dobie prężnego rozwoju nowoczesnych technologii i coraz większej powszechności medium, jakim jest internet, może, ale nie musi, być zagrożeniem dla idei otwartości i wolnego dostępu.
  • Odwołując się do powyższego, warto zbadać zagadnienie dobrego i złego wykorzystania cyfrowych obiektów kulturowych, a także spróbować ocenić, czy komercjalizacja cyfrowego dziedzictwa kulturowego jest dobrą praktyką, czy też może być zagrożeniem dla niego.
  • Czy istnieje potrzeba pogłębionej pracy z menadżerami kultury? Jakie jest podejście i jakie kompetencje mają pracownicy instytucji kultury do digitalizacji, udostępniania i upowszechniania?
  • Zwrócono uwagę na problem braku wyczerpujących badań na temat charakterystyki osób, które są odbiorcami inicjatyw digitalizacyjnych mających na celu upowszechnianie cyfrowego dziedzictwa, a także braku rozwiązań, narzędzi, które służyłyby popularyzacji takich projektów i ich efektów, dotarciu nie tylko do odbiorców wyspecjalizowanych (np. badaczy).
  • Wskazuje się również na tendencję (szkodliwą dla osób i instytucji związanych z digitalizacją i upowszechnianiem dziedzictwa) do korzystania przez odbiorców z cyfrowych zasobów pochodzących ze stron www niezajmujących się profesjonalnie działalnością digitalizacyjną i upowszechniającą (np. YouTube) zamiast z zasobów przygotowywanych przez instytucje wyspecjalizowane w tym obszarze, lecz o wiele słabiej rozpoznawalnych wśród internautów. Brak wiedzy odbiorców o źródłach, internetowych „skarbnicach wiedzy” rodzi potrzebę wdrożenia specjalnego projektu promocyjnego, mającego na celu dotarcie do odbiorów, a także edukacji medialnej, zwłaszcza w szkołach i na uczelniach.

 

Tak wiele problemów, wątpliwości i pytań związanych między innymi z potrzebą nazywania i definiowania działań i procesów wymaga dalszych badań i systematycznego debatowania nad nimi. Zamierzamy w przyszłości organizować kolejne spotkania poświęcone tematowi digitalizacji i upowszechniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego, o czym będziemy Państwa oczywiście informować.

 

Zapraszamy do śledzenia nas na stronie i fanpage’u Małopolskiego Instytutu Kultury!

 

Materiały ze spotkania:

1. Prezentacja Strategie digitalizacyjne wobec odbiorców. Zmiany w latach 2004–2014 autorstwa Aldony Guzik z Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie.

 

2. Prezentacja Społeczna świadomość i wykorzystanie digitalizacji autorstwa Łukasza Maźnicy i Wojciecha Kowalika z Fundacji Warsztat Innowacji Społecznych.

infografika_duza

Fot. Ekultura. 2016.

infografika1 (1)

Fot. Ekultura. 2016.infografika2 (1)

 Fot. Ekultura. 2016.

3. Prezentacja Polityki otwartości w instytucjach GLAM autorstwa Klaudii Grabowskiej z Centrum Cyfrowego.

 

Nagrania:

Prezentacje:

Debata:

 

Galeria zdjęć ze spotkania >>

 

Fot. Weronika Stępniak, MIK, Seminarium Strategie digitalizacji. Praktyka użycia cyfrowych obiektów, 2015, (CC BY-SA 2.0)

Fot. Weronika Stępniak, MIK, Seminarium Strategie digitalizacji. Praktyka użycia cyfrowych obiektów, 2015, (CC BY-SA 2.0)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/12/08/relacja-ze-spotkania-strategie-digitalizacji-praktyki-uzycia-cyfrowych-obiektow/feed/ 0
Spotkanie Strategie digitalizacji. Praktyki użycia cyfrowych obiektów http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/11/13/spotkanie-strategie-digitalizacji-praktyki-uzycia-cyfrowych-obiektow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/11/13/spotkanie-strategie-digitalizacji-praktyki-uzycia-cyfrowych-obiektow/#comments Fri, 13 Nov 2015 15:27:09 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5698 czytaj więcej]]> Uwaga!
17 listopada 2015 r. liczba miejsc na spotkanie została wyczerpana. Od tego momentu będziemy zainteresowanych wpisywać na listę rezerwową. O ewentualnym zwolnieniu miejsc będziemy informować mailowo najpóźniej 19 listopada.

 

Zapraszamy na spotkanie Strategie digitalizacji. Praktyki użycia cyfrowych obiektów poświęcone digitalizacji zespołów realizujących projekty badawcze „Cyfrowe praktyki i strategie udostępniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce” oraz „Ekultura.org – cyfrowe dziedzictwo dla obywateli”.

Seminarium odbędzie się 20 listopada 2015 roku (piątek), o godz. 11.00 w Małopolskim Instytucie Kultury (ul. Karmelicka 27, III piętro).

 

W programie:

11.15 Aldona Guzik (UP), Strategie digitalizacyjne wobec odbiorców. Zmiany w latach 2004–2014
11.45 Łukasz Maźnica, Wojtek Kowalik (WIS), Społeczna świadomość i wykorzystanie digitalizacji
12.15 Aleksandra Janus (CC), Polityki otwartości w instytucjach GLAM

13.00–14.00 Dyskusja z udziałem prelegentów i publiczności; prowadzenie: Jan Strycharz (WIS)

 

Udział w spotkaniu jest bezpłatny, jednak liczba miejsc jest ograniczona. Zgłoszenia przyjmujemy do 18 listopada pod adresem mailowym instytut@mik.krakow.pl.

Zapraszamy również na stronę wydarzenia na FB: Strategie digitalizacji. Praktyki użycia cyfrowych obiektów

 

Zapraszają:

Małopolski Instytut Kultury
Centrum Cyfrowe
Warsztat Innowacji Społecznych
Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie

 

dama

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/11/13/spotkanie-strategie-digitalizacji-praktyki-uzycia-cyfrowych-obiektow/feed/ 0
Seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/#comments Tue, 28 Jan 2014 13:34:43 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5051 czytaj więcej]]> Kapitał społeczny od lat obecny jest w debacie publicznej. Zwolennicy związanych z nim teorii chętnie przedstawiają go jako niematerialny klucz do rozwoju gospodarczego i dobrobytu. Skrajni przeciwnicy wolą postrzegać go jako rodzaj zarazy umacniającej „kolesiostwo” i różnej maści kliki. Choć wydaje się to nielogiczne racje mogą mieć i jedni i drudzy. Nie jest to jednak (i słusznie) przeszkoda w tym by rozwój kapitału społecznego (pozytywnego) uznać za jeden ze strategicznych celów rozwojowych dla Polski w perspektywie najbliższych kilkunastu lat. Czym zatem jest ów rzekomy i zarazem tajemniczy klucz do ekonomicznego sukcesu? Jak można go mierzyć i rozwijać (o ile w ogóle powinno się to robić) oraz jaką rolę w tym wszystkim odgrywają instytucje kultury i ich pracownicy? To główne pytania, z którymi próbowali się zmierzyć uczestnicy seminarium Kompetencje kadr kultury a rozwój kapitału społecznego zorganizowanego 9 grudnia w Małopolskim Instytucie Kultury (MIK).

Okazją do opisywanego spotkania było podsumowanie wyników projektu badawczego „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich”. Przedsięwzięcie to było realizowane przez Małopolski Instytutu Kultury we współpracy z Katedrą Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz Związkiem Miast Polskich.

Flickr is currently unavailable.

Seminarium składało się z trzech głównych elementów, które pokrótce przedstawione zostaną w dalszej części tekstu. W pierwszej kolejności głos zabrali współautorzy badań Jan Strycharz i Wojciech Kowalik. Przedstawili oni główne założenia oraz wnioski płynące z przeprowadzonego badania. Uzupełnieniem wypowiedzi badaczy był głos zabrany przez dyrektora jednej z analizowanych instytucji kultury. W tej roli głos zabrał Wojciech Knapik, dyrektor Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari w Starym Sączu. Następnym elementem seminarium był panel dyskusyjny, w którym przedstawione zostały wyniki innych – zbliżonych – projektów badawczych. W tej części głos zabrali: Sławomir Czarnecki, Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku (Obserwatorium kultury), Maciej Zygmunt, Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach (Regionalne Obserwatorium Kultury), Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?” oraz Marcin Poprawski, UAM, (Regionalne Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu). Zwieńczeniem spotkania była moderowana przez Joannę Orlik dyskusja pt. „Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?”. Udział w niej wzięli profesorowie: Jerzy Hausner (UEK) oraz Marek Krajewski (UAM).

Omówienie projektu badawczego
Zatem od początku. Czym jest kapitał społeczny i dlaczego stał się przedmiotem badań realizowanych przez MIK? Liczba opracowań zajmujących się definiowaniem kapitału społecznego jest tak duża, że trywializmem wydaje się szersze rozwijanie tego wątku w tym miejscu. Z poczucia obowiązku i dla jasności wywodu można wszystkie te rozważania – upraszczając nieco – sprowadzić do konkluzji, iż opisywane pojęcie jest formą tzw. miękkiego (a więc niematerialnego) kapitału i opisuje zasoby charakterystyczne dla społecznych relacji międzyludzkich – poziom wzajemnego zaufania, panujące normy zachowań, czy zdolność do współdziałania.

Jako taki, kapitał społeczny ma w sobie istotny potencjał ekonomiczny. Łatwość nawiązywania transakcji, sprawniejsza wymiana wiedzy, intensywniejsze relacje na linii obywatel – władza – to tylko kilka z potencjalnych zalet, jakie mogą zostać osiągnięte dzięki podniesieniu kapitału społecznego. Ta gospodarcza wartość tego zasobu skłoniła polski rząd do sformułowania i przyjęcia Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2020 (SRKS). Zgodnie z tym dokumentem istotną rolę w ramach procesu wzmacniania relatywnie niskiego rodzimego kapitału społecznego mogą odgrywać instytucje kultury.

Projekt badawczy „Kompetencje kadr kultury a zmiana społeczna. Badania eksploracyjne małych miast i obszarów wiejskich” był w istocie próbą dokonania diagnozy na ile ta – przypisana instytucjom kultury – rola możliwa jest do wypełnienia i, idąc dalej, na ile kadry kultury przygotowane są do działań aktywnie wzmacniających kapitał społeczny. Jakie są efekty tego przedsięwzięcia?
Zdaniem autorów badania kadry kultury często izolują się od swojego otoczenia, zamiast z nim współdziałać. Dotyczy to w równiej mierze samorządowców (radnych, burmistrzów) kształtujących politykę kulturalną i nowe inwestycje w tym zakresie, jak i pracowników instytucji kultury odpowiedzialnych za tworzenie, wdrażanie i ewaluację wydarzeń realizowanych przez badane ośrodki kultury. U tych ostatnich dostrzeżono jednak wyjątkowy etos pracy, skłaniający pracowników do ponadnormatywnej i w wielu przypadkach quasi-wolontaryjnej pracy, świadczącej pośrednio o ponadprzeciętnym zaangażowaniu w wykonywane obowiązki. Pewnym zdiagnozowanym deficytem jest dość konserwatywne (z punktu widzenia celów działania) podejście do kształtowania oferty badanych instytucji. Chętnie sięgają one choćby po propozycje ambitne i kulturę „wysoką”, nie wykorzystują przy tym jednak w sposób optymalny i twórczy działań z zakresu edukacji kulturalnej. Ta koncentruje się na ogół wg autorów badań na edukacji artystycznej i rozwoju indywidualnych talentów. Siłą analizowanych ośrodków kultury jest otwartość na współpracę międzyinstytucjonalną. Chętnie angażują się one w działania z innymi podmiotami tak publicznymi, jak i pozarządowymi, powiększając w ten sposób zakres swojego społecznego oddziaływania. To osłabiane jest jednak przez brak długofalowego planowania realizowanych przedsięwzięć. Bardzo często są one wynikiem spontanicznie pojawiających się pomysłów.

Opisany powyżej stan zastany w badanych instytucjach kultury wskazuje, że posiadają one istotne i znaczące możliwości wpływania na społeczność lokalną. Z punktu widzenia wzmacniania kapitału społecznego wiele z tych środków pozostaje jednak, mimo potencjalnych szans, niewykorzystanych. Do zmiany tak zdefiniowanego stanu rzeczy konieczna jest zdaniem autorów badania zmiana sposobu postrzegania gminnych ośrodków kultury i ich roli w społeczności lokalnej i polityce rozwoju. Ta dokonała się już na poziomie strategii centralnych (choćby we wspominanym SRKS), pora by owa redefinicja poszła dalej, czy raczej niżej (z punktu widzenia szczebli administracji publicznej). Do tego potrzebne są jednak działania edukacyjne dla samych kadr kultury (rozumianych szeroko, a więc obejmujących również samorządowców). Niezbędne jest zwiększenie świadomości, czym jest kapitał społeczny i w jaki sposób można go wzmacniać poprzez uczestnictwo w kulturze. Tu otwiera się duże pole do działania dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz innych instytucji wspomagających sektor kultury.

Zwracał na to także uwagę Wojciech Knapik, który zgodził się z rekomendacjami zaproponowanymi przez badaczy. Wyraził on jednak wątpliwość, co do modelu rozwoju instytucji kultury, jaki powinien zostać uznany za optymalny. Mowa tutaj o swego rodzaju schizofrenii, jaka powstaje, kiedy jednocześnie postuluje się promowanie partycypacyjnego zarządzania oraz, po drugiej stronie, oparcia instytucji na mocnym, niezależnym liderze. Podejścia te nie wykluczają się, niemniej zebrani uznali, że konieczne jest wypracowanie praktycznych ram funkcjonowania obu tych rozwiązań. Podobnie rzecz ma się z dwoma postulatami kierowanymi jednocześnie do lokalnych instytucji kultury. Pierwszy brzmi „zarabiajcie na swoje utrzymanie, róbcie jak najwięcej”, a drugi „bądźcie społecznie zaangażowani, kreujcie przemyślane i skuteczne przedsięwzięcia”.

Alternatywne projekty – punkty styczne, kontrowersje, rekomendacje
W duchu poszukiwania potwierdzenia bądź zaprzeczenia wniosków przedstawionych w badaniu Kompetencje Kadr Kultury odbyła się druga jego część, na którą składały się prezentacje innych projektów badawczych realizowanych przez regionalne obserwatoria kultury w Katowicach, Poznaniu, Gdańsku i Bydgoszczy. Jako pierwszy głos zabrał Marcin Poprawski z Regionalnego Obserwatorium Kultury UAM w Poznaniu. Zgodził się on z głównymi tezami przedstawionego badania. Zwrócił uwagę, że pokrywają się one z wnioskami projektów realizowanych przez jego jednostkę. Podkreślał, że wzmacnianie kapitału społecznego jest często dość nisko wśród priorytetów kadr kultury, co pokazuje zarówno przedstawiony raport MIK, jak i badania realizowane w Wielkopolsce.

Kolejnym mówcą był Maciej Zygmunt, przedstawiciel Regionalnego Ośrodka Kultury w Katowicach. Zwrócił on uwagę na problem negatywnego kapitału społecznego. Uzupełniając przedstawione przez zespół MIK rekomendacje, sugerował on, że programując działalność instytucji kultury należy zwrócić szczególną uwagę na konieczność poszerzania ich włączającego charakteru. Jednostki te nie mogą kierować swojej oferty wyłącznie do osób funkcjonujących już w obiegach społecznych. Powinny w możliwie dużym stopniu angażować się w inkluzję osób wykluczonych społecznie.

Na podobny problem zwróciła uwagę Olga Marcinkiewicz, redaktorka publikacji „Miejski Dom Kultury. Po co nam centra kultury?”. Jej zdaniem sporym problemem jest podejście dyrekcji do pracowników instytucji kultury. Niewłączani do zarządzania pracownicy niechętnie włączają do działań domów kultury społeczność lokalną. Bo i jak, skoro są wykonawcami, nie współrealizatorami i kreatorami działań? Innym, przedstawionym przez Olgę Marcinkiewicz problemem, była postawa władz samorządowych, w ramach której zaobserwować można stałą i wciąż rosnącą presję na liczby – wskaźniki rezultatu działań instytucji kultury.

Problem częściowego braku świadomości kadr, co do celów, jakich mają się podejmować, postawił Sławomir Czarnecki z Instytutu Kultury Miejskiej w Gdańsku. W jego opinii mamy doczynienia z sytuacją, gdzie na szczeblu centralnym, czy regionalnym tworzone są kolejne strategie przypisujące instytucjom kultury nowe funkcje. Te nie są na ogół w żaden sposób ani przekazywane, ani też wprost komunikowane tym jednostkom. Przez to ich kadry funkcjonują w warunkach wysokiej niepewności co do misji i celów, które powinny być przez nie realizowane. To popycha badane podmioty do bardzo tradycyjnego podchodzenia do swoich działań. Skupiają się one bardziej na edukacji artystycznej niż np. kształtowaniu kapitału społecznego. I choć wśród zebranych w Małopolskim Instytucie Kultury panowała ogólna zgoda, co do zasadniczych diagnoz i konkluzji zawartych w omawianym badaniu, wciąż otwarte pozostaje pytanie o styl i sposób dochodzenia do modelu działalności stymulującego kapitał społeczny.

Kapitał Społeczny lokalne. Jak praktycznie go budować?
Ta ostatnia problematyka omawiana była szerzej podczas panelu wieńczącego seminarium. Swoje spostrzeżenia przedstawili tu prof. Jerzy Hausner oraz prof. Marek Krajewski. Wątpliwości budzi m.in. możliwość wypracowania optymalnego rozwojowo modelu zarządzania ośrodkami kultury. Z jednej strony postulowano dążenie do uspołecznienia instytucji, której skrajną postacią może być niekoniecznie pozytywny przykład przywoływanego przez prof. Jerzego Hausnera warszawskiego Domu Kultury Śródmieście. Instytucja ta jako pierwsza w Polsce oddała w 2013 roku cały swój budżet w ręce mieszkańców (poprzez budżet partycypacyjny). Z drugiej strony w prowadzonej w MIK dyskusji pojawiał się nie tak rzadki i często pozytywny schemat zarządzania oparty na mocnym i w dużej mierze autonomicznym liderze, inicjującym zgodnie ze swoją wizją innowacyjny program kulturalny. Nie sposób ocenić, które z rozwiązań ma większe szanse stymulować kapitał społeczny. Wszystko jest tu kwestią oceny indywidualnych przypadków. Najpewniej optymalny okaże się, jak to zwykle bywa, model łączący w sposób płynny oba te podejścia.

Podobne trudności rodzi wzywanie instytucji kultury do obligatoryjnego tworzenia długofalowych strategii działania. Mimo że jest to obecnie silnie eksponowana moda w instytucjach publicznych, nie jest ona przyjmowana bezkrytycznie. Obecni w MIK dyskutanci, a wśród nich m.in. prof. Marek Krajewski zwracali uwagę, że strategia może zniewalać instytucję, która ją wdraża. Zamiast do rozwoju, może się ona przyczynić do utraty nadarzających się okazji. Wątpliwości budzi także jakość tego typu dokumentów, pisanych w wielu przypadkach ad hoc przez specjalizujące się w tym instytucje zewnętrzne. Lepszym rozwiązaniem mogą się w tym kontekście okazać bardziej elastyczne średniookresowe taktyki, na co wskazywał prof. Krajewski.

Poważną barierą dla rozwoju kapitału społecznego w ramach działalności instytucji kulturalnych mogą się okazać paradoksalnie samorządowe inwestycje w kulturę. Niepokój ten – wyrażony przez autorów badania – zdecydowanie podzielił prof. Hausner. Jego zdaniem ogromne koszty, jakie pociągają za sobą inwestycje kubaturowe dostrzeżone zostaną dopiero za kilka lat. Trzeba pamiętać, że nowy budynek to także nowe wydatki związane z jego utrzymaniem. Dążąc do realizacji spektakularnej inwestycji często się o tym zapomina (szczególnie kiedy te realizowana jest relatywnie niewielkim kosztem przy wsparciu środków zewnętrznych), a negatywnym efektem pośrednim takiej sytuacji może być ograniczenie działalności merytorycznej ośrodków kultury poprzez przeznaczanie coraz większej części ich budżetów na samo utrzymanie obiektów, w których funkcjonują.

Prof. Krajewski zwracał także uwagę na pewną dwoistość kapitału społecznego, sygnalizowaną we wstępie do niniejszego tekstu. Ten może być bowiem atrybutem tak wąskich, jak i szerszych grup społecznych. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której znające się dobrze osoby czerpią wzajemne korzyści ze swojej relacji. Taka forma opisywanego zasobu bywa określana jako wiążący kapitał społeczny. Jest on wykluczający i jako taki niepożądany. Pozytywnym i oczekiwanym jest za to tzw. pomostowy kapitał społeczny – włączający, wspierający kooperację i zachęcający do większej aktywności tych, którzy do tej pory znajdowali się na uboczu życia społecznego (realnie bądź pozornie).

Kwestią osobną, będącą niejako obok prowadzonych badań, jest obecny w nauce od dawna problem z mierzeniem kapitału społecznego. Sygnalizowali to wszyscy uczestnicy spotkania. Najpopularniejsze do tej pory wskaźniki nie spełniają swojej roli. Frekwencja wyborcza może, ale – szczególnie w polskich warunkach – nie musi obrazować indywidualnych i społecznych postaw obywatelskich (bierna postawa podczas wyborów także może być świadomym wyrazem opinii); liczba organizacji pozarządowych także obarczona jest odchyleniami związanymi z powstawaniem szeregu organizacji quasi-NGO (forma organizacji pozarządowej jest tu wyłącznie przepustką np. do ubiegania się o środki grantowe). W odpowiedzi na te niedoskonałości prof. Krajewski poszukiwał nowych ścieżek mierzenia kapitału społecznego, prowadzących przez wskaźniki związane z lokalną skalą wandalizmu, liczbą spółdzielni oraz innego rodzaju inicjatyw społecznych, czy w końcu trudnym do skwantyfikowania poziomem troski o przestrzeń publiczną.

Podsumowanie
Ogólne wnioski płynące z przywoływanych badań i opisywanej dyskusji, mimo wielu elementów wymagających poprawy, są jednak pozytywne. Należy podkreślić, że tak zdaniem autorów badania, jak i obu zaproszonych do dyskusji ekspertów oraz pozostałych gości, instytucje kultury odgrywają istotną rolę w budowaniu kapitału społecznego. Jednocześnie jednak panuje zgoda, co do tego, że badane ośrodki nie wykorzystują w pełni posiadanego w tym zakresie potencjału. Istnieje szansa, że zrealizowany projekt będzie bodźcem do zmiany tego stanu rzeczy. Z całą pewnością nie daje on odpowiedzi na wszystkie pojawiające się pytania. Bez wątpienia przybliża nas jednak do poznania i zrozumienia problemów i barier z jakimi zmagają się w swojej pracy kadry kultury.

Łukasz Maźnica

Wybrane komentarze zaproszonych gości:

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/28/seminarium-kompetencje-kadr-kultury-a-rozwoj-kapitalu-spolecznego/feed/ 1
Obserwatoria kultury w Polsce http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/02/03/obserwatoria-kultury-w-polsce/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/02/03/obserwatoria-kultury-w-polsce/#comments Wed, 03 Feb 2010 11:34:15 +0000 http://badaniawkulturze.mik.krakow.pl/?p=1 czytaj więcej]]> W dniu 17 marca 2010 roku w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie odbyło się seminarium konsultacyjne na temat powołania sieci obserwatoriów kultury w Polsce.

Małopolskie Obserwatorium Kultury

Podczas seminarium zaproszeni goście mieli szansę przedyskutowania działań i projektów wiążących się ze stworzeniem ogólnopolskiego systemu diagnozy oraz monitoringu kultury. W spotkaniu uczestniczyli:

Idea obserwatorium kultury wpisuje się w szereg działań realizowanych obecnie w Polsce, dążących do stworzenia nowoczesnego systemu monitoringu i diagnozy poszczególnych obszarów (sektorów) życia społecznego związanych z prowadzeniem polityki rozwoju (takich jak: kultura, gospodarka, rynek pracy, edukacja, nauka i technologie, sytuacja społeczna i demograficzna itp.). Działania te wynikają z założenia, że bardzo trudno jest realizować politykę rozwoju lub opracowywać strategie planistyczne bez dokładnego obrazu sytuacji oraz diagnozy wyzwań i barier rozwojowych.

Kultura bardzo długo pozostawała na marginesie tworzonych strategii rozwojowych, ale obecnie jest często definiowana jako główny motor rozwoju, pojawiając się w kontekście rozwoju kapitału społecznego, przemysłów kreatywnych, gospodarki wiedzy, marketingu terytorialnego, podnoszenia jakości życia i wpływu na zrównoważony rozwój. Jednocześnie jej oficjalny obraz tkwi w przednowoczesnym schemacie upowszechniania kultury, dominacji sektora publicznego jako dawcy usług kulturalnych, kultury jako synonimu „kulturalności”. Zmiana obrazu kultury wymaga więc zmiany metodologii jej opisu oraz stworzenia nowoczesnego systemu monitoringu i wskaźników kultury. Jednym z wyzwań jest koordynacja działań oraz wykorzystanie już wdrożonych lokalnie dobrych praktyk związanych z powstawaniem obserwatorium kultury.

Obserwatorium Żywej Kultury
Jest to projekt powołania ogólnokrajowego obserwatorium kultury realizowany przez Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z Narodowym Centrum Kultury i Stowarzyszeniem Klon/Jawor. OŻK będzie częścią systemu Moja Polis i będzie korzystało z jego narzędzia technologicznego do gromadzenia, analizy, obrazowania danych. Zespół prof. Barbary Fatygi opracowuje obecnie rdzeń projektu, czyli:

  • zestaw wskaźników kultury oraz uwarunkowań kultury,
  • metodologię pozyskiwania danych w oparciu o istniejące bazy danych (GUS, NCK, MKiDN, samorządy itp.),
  • narzędzia do analizy i obrazowania danych.

Zamierzeniem tego projektu jest:

  • decentralizacja i kooperacja OŻK z Regionalnymi Obserwatoriami Kultury, budowa sieci instytucji zaangażowanych w program,
  • uspołecznienie diagnozy kultury i wykorzystanie potencjału społeczeństwa obywatelskiego w tworzeniu analiz kultury,
  • partnerstwo publiczno-pozarządowo-naukowe w celu łączenia kompetencji i możliwości rozwoju systemu o kolejne moduły,
  • odejście od podawania surowych danych w stronę analizy danych, położenie nacisku na lepsze wykorzystanie już istniejących baz danych w obiegu istotnych informacji o kulturze.

Wyzwaniem jest wdrożenie tego projektu, który obecnie istnieje jako rozwijana koncepcja ogólnopolskiej sieci obserwatoriów kultury (w ramach której będą realizowane projekty badawcze, analizy, debaty o kulturze) oraz powstające narzędzie informatyczne w postaci OŻK w ramach Mojej Polis.

Ośrodek Statystyki Kultury GUS w Krakowie
Krakowska placówka GUS będzie specjalizowała się w statystyce dwóch obszarów: kultury i sektora pozarządowego. W OSK działa zespół ds. statystyki kultury, w ramach którego wypracowywane są nowe wytyczne dla tworzenia statystyki kultury. Szczególnym problemem jest wprowadzanie zmian w zasadach prowadzenia statystyki, które wciąż nie nadążają za zmieniającą się rzeczywistością. W OSK trwają obecnie prace nad:

  • nowymi kwestionariuszami do badań instytucji kultury,
  • nową formułą realizacji badań uczestnictwa w kulturze,
  • nową formułą realizacji badań przekrojowych kultury.

Te działania mają przełożyć się na lepsze obrazowanie rzeczywistych zmian w kulturze oraz objęcie statystyką kultury obszarów obecnie nią nieobjętych. Inne obserwatoria kultury bardzo liczą na nowe dane i możliwość ich wykorzystania z możliwie najniższych pułapów agregacji danych.

Departament Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego
Z punktu widzenia Samorządu ważnym celem obserwatorium kultury jest budowanie informacji (opis, analiza, diagnoza) dla tworzenia polityki kulturalnej i strategii rozwoju kultury w regionie. Część uczestników seminarium zwróciła uwagę na niedocenianie przez urzędników roli obserwatorium jako „łącznika” pomiędzy politykami a społecznością. Dla nich równie ważną rolą obserwatorium jest funkcja inicjowania debaty społecznej oraz poszerzania obszaru ogólnodostępnej informacji publicznej. Innym wyzwaniem dla samorządów jest stały audyt efektywności własnej polityki w sektorze kultury oraz przygotowanie założeń programowych dla szerokiego strumienia finansowego przeznaczonego na tworzenie nowej infrastruktury kultury (nowe siedziby, nowe instytucje itp.).

Instytucja Kultury SZCZECIN 2016
W celu zdobycia tytułu Europejskiej Stolicy Kultury Szczecin przyjął metodę aktywnego planowania strategicznego, którego podstawą będą badania i analizy. Specjalnie powołana instytucja kultury SZCZECIN 2016 zajęła się opracowaniem wniosku aplikacyjnego w oparciu o syntetyczną diagnozę kultury okręgu metropolitarnego Szczecina. Wniosek aplikacyjny został więc potraktowany jako narzędzie do stworzenia planu rozwoju kultury, którego siłą będzie pokazanie przyszłości miasta opartego na przemysłach kreatywnych, kapitale kulturalnym, współpracy trzech sektorów w obszarze szeroko pojętej kultury. W ten sposób miasto otrzymało szereg analiz kultury oraz została wywołana debata publiczna na temat rozwoju miasta i zasad realizowanej polityki kultury. To z kolei przełożyło się na społeczne zaangażowanie w proces zmiany. Działalność SZCZECINA 2016 wskazuje, jaką rolę może spełnić lokalne obserwatorium kultury w wytworzeniu debaty publicznej o kulturze oraz wytyczaniu celów polityki kulturalnej miasta.

W ramach spotkania zaprezentowany został również Instytut Kultury Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Katedra Socjologii Ogólnej i Antropologii Społecznej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Spotkanie miało znacznie dla faktycznego zapoczątkowania działań Małopolskiego Instytutu Kultury, skierowanych na powołanie nowego programu pod nazwą Małopolskie Obserwatorium Kultury. Celem MOK-u jest opis i diagnoza kultury w Małopolsce. Będzie się on składał z następujących modułów:

  • Forum dyrektorów domów kultury
  • Projekty badawcze (we współpracy z zespołem prof. Janusza Muchy z AGH)
  • Regionalne Obserwatorium Kultury w ramach Obserwatorium Żywej Kultury

Kolejne spotkanie w poszerzonym gronie odbędzie się w kwietniu w Narodowym Centrum Kultury. Jego celem będzie prezentacja rozwoju Programu Obserwatorium Kultury (współpraca z OŻK, tworzenie regionalnych obserwatoriów kultury).

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2010/02/03/obserwatoria-kultury-w-polsce/feed/ 2