Badania w kulturze » Cyfrowe praktyki i strategie dziedzictwa http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Z punktu widzenia praktyka http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/16/z-punktu-widzenia-praktyka/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/16/z-punktu-widzenia-praktyka/#comments Tue, 16 Jan 2018 08:55:11 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6260 czytaj więcej]]> Przedstawiamy tekst Kingi Kołodziejskiej, który został dołączony do raportu końcowego z realizacji projektu badawczego „Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe”.

Projekt „Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe” narodził się w atmosferze pytań o celowość i przyszłość sporządzania cyfrowych kopii zasobów dziedzictwa kulturowego. Od czerwca 2010 roku Małopolski Instytut Kultury w Krakowie realizuje projekt Wirtualne Muzea Małopolski, którego celem jest digitalizacja, prezentacja i wzbogacająca odbiór interpretacja eksponatów z małopolskich muzeów i innych instytucji posiadających cenne zbiory opowiadające o regionie. Jego efekty są widoczne od września 2013 roku na portalu muzea.malopolska.pl.

Podczas etapu przygotowawczego, a potem realizacji i rozwijania projektu pojawiły się pytania, które – intuicyjnie formułowane w gronie twórców portalu – doprowadziły do nawiązania współpracy z badaczami i powstania niniejszego raportu. Dla zespołu Regionalnej Pracowni Digitalizacji realizującej projekt istotne było, czy tworzenie cyfrowych odwzorowań zasobów kultury i umieszczanie ich w sieci w najwyższej możliwej jakości oraz wykorzystywanie wirtualnej przestrzeni do ukazywania ich w szerszym kontekście i niemożliwym często w rzeczywistości powiązaniu narracyjnym tworzy nową jakość w odbiorze dziedzictwa kulturowego. Czy użycie zaawansowanej technologii, profesjonalnego sprzętu i tworzenie wirtualnych ścieżek dostępu do dziedzictwa regionu zmienia coś w jego rozumieniu, przyswajaniu? Czy dodaje mu znaczeń, czy je odbiera, a może uzupełnia? Jednym zdaniem, czy wnosi coś wartościowego do uczestnictwa w kulturze? Czy ten ogromny wysiłek organizacyjny, finansowy, techniczny, wreszcie ludzki, przekłada się na efekt społeczny, tak istotny dla instytucji, jaką jest Małopolski Instytut Kultury w Krakowie? Czy poza przyjemnością czerpaną z oglądania efektownych modeli 3D, które niewątpliwie pozwalają na niemożliwe zazwyczaj w realnej przestrzeni muzealnej poznanie detali wnętrza, kształtu, ukrytej często w cieniu gabloty, powstaje jakiś naddatek, korzyść, wzbogacenie, które – poza oczywistą już dzisiaj potrzebą cyfrowej archiwizacji – nadawałoby sens naszej pracy? Osobisty ton tych pytań należało zamienić w profesjonalny zestaw założeń i pytań badawczych o charakterze uniwersalnym, niekoncentrującym się wyłącznie na naszym doświadczeniu. Wątpliwości, pytania, obawy praktyków zamieniły się więc w pytania o charakterze uniwersalnym, obejmującym różnorodne projekty o charakterze digitalizacyjnym i upowszechniającym, realizowane w Polsce w latach 2004–2014.

W rezultacie badań przeprowadzonych w ramach projektu potwierdziło się to, na co wskazywały nasze intuicje i codzienne doświadczenie: słaby kontakt z odbiorcą wytwarzanych treści, nikłe uczestnictwo przyszłych odbiorców w tworzeniu założeń projektów digitalizacyjnych, brak profesjonalnych badań ich potrzeb, oczekiwań, kompetencji i trudności w korzystaniu z powstających portali, przynajmniej w omawianym okresie. Ponadto w wywiadach przeprowadzonych z twórcami repozytoriów cyfrowych pojawia się pojęcie osamotnienia i swoistej bariery oddzielającej od odbiorców tworzonych treści, braku realnego kontaktu i informacji zwrotnej. Funkcjonowanie w serwisach społecznościowych oraz analiza wewnętrznych danych systemów nieco niwelują tę barierę, ale w stopniu niewystarczającym i niepozwalającym na wiążące wnioski.

Z wyników badań wyłania się potrzeba analogowego, realnego kontaktu z użytkownikami, wychodzenia do odbiorców i współpraca z nimi w realnej przestrzeni, organizacja warsztatów na temat korzystania z tworzonych zasobów i ponawianie pytania, jak służą im powstające repozytoria, czego w nich brakuje, co jest niepotrzebne, co – utrudnione i nieczytelne. Ponadto w obecnych czasach niezbędna staje się edukacja dotycząca prawa autorskiego i legalnego przetwarzania zasobów, wprowadzania ich w obieg kultury, tworzenia nowych bytów, zakorzenionych w przeszłości, ale aktualizowanych w znaczącej coś dla odbiorców teraźniejszości.

Niniejszy raport odnosi się do zmian, jakie zaszły w odbiorze kultury w związku z coraz powszechniejszą digitalizacją jej zasobów w latach 2004–2014. W sposób oczywisty nie analizuje więc ostatnich przeobrażeń, jakie zaszły w tej dziedzinie, a które ewoluują w stronę upowszechniania wytwarzanych treści i otwartości na ich przetwarzanie, ponowne wykorzystywanie (reuse) przez odbiorców. Jednak, co znaczące, wskazuje na potrzebę tych przeobrażeń, których obecnie (w roku 2017) jesteśmy świadkami. Zarówno w badaniach twórców portali, jak i ich odbiorców widoczna jest potrzeba zrozumienia funkcji digitalizacji w życiu społecznym, nadania jej wartości wykraczającej poza technologiczną sprawność. Raport sięgający do początków badanej dziedziny pokazuje, jak działalność digitalizacyjna musiała ewoluować w kierunku zdefiniowania się w szerszym, społecznym kontekście – od pytań, czy digitalizować, poprzez ogromnie rozbudowany, skomplikowany i wciąż trwający etap, jak digitalizować, po coraz śmielsze pytania, po co to robić.

Coraz mocniej dostrzeganym i analizowanym etapem cyfryzacji staje się upowszechnianie pozyskanego materiału, udostępnianie go szerokiemu gronu odbiorców, wykorzystywanie nowoczesnych technologii i narzędzia sieciowania, jakim jest internet, do promocji dziedzictwa kulturowego, zwiększania świadomości jego istnienia i wartości w społeczeństwie oraz znaczenia dla budowania zarówno zbiorowej, jak i indywidualnej tożsamości. Coraz częściej pytamy już nie tylko o to, czy udostępniać, ale też jak to robić, przy zastosowaniu jakich praktyk, i jak rozłożyć proporcje pomiędzy pozyskiwaniem zasobów cyfrowych a ich upowszechnianiem, umieszczaniem w sieci, animacją dalszego używania, a więc wprowadzaniem w społeczny obieg. Pytania te, a nawet postulaty, dotyczą również zwiększenia proporcji w publicznym finansowaniu działań digitalizacyjnych na rzecz animowania pozyskiwanych zasobów, ich dalszego wykorzystywania w różnorodnych praktykach społecznych: edukacji, twórczości artystycznej, biznesie, a nie tylko pokrywania kosztów sprzętu i technologii. Samo zwiększanie ilości cyfrowych zasobów nie rozwiązuje problemu ich dostępności. Muszą one zostać obudowane strategią udostępniania, pomysłem na upowszechnienie i atrakcyjne, choć wartościowe dotarcie do odbiorców; sprawić, by te zasoby zaczęły być używane, twórczo przetwarzane, a więc społecznie istotne.

Coraz większy akcent kładzie się więc na traktowanie zdigitalizowanych zasobów w kategoriach dobra publicznego, którego dostępność jest prawem społeczeństwa, a jej zwiększanie – obowiązkiem digitalizujących. W takim ujęciu sporządzanie cyfrowych odwzorowań zasobów dziedzictwa kulturowego przestaje być czynnością techniczną, a staje się działaniem na rzecz zwiększenia kapitału społeczno-ekonomicznego. Jest po prostu kolejnym, choć zaawansowanym technologicznie i dającym szansę na dotarcie do coraz większego grona odbiorców narzędziem w pełnieniu misji przez instytucje publiczne. To dobry czas dla działalności digitalizacyjnej.

Kinga Kołodziejska pracuje w Małopolskim Instytucie Kultury, gdzie od 2010 roku jest związana z Regionalną Pracownią Digitalizacji. Redaktor prowadząca portalu Wirtualne Muzea Małopolski.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/16/z-punktu-widzenia-praktyka/feed/ 0
Osiem problemów z cyfrowym dziedzictwem Relacja z seminarium podsumowującego projekt badawczy Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/05/osiem-problemow-z-cyfrowym-dziedzictwem-relacja-z-seminarium-podsumowujacego-projekt-badawczy-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/05/osiem-problemow-z-cyfrowym-dziedzictwem-relacja-z-seminarium-podsumowujacego-projekt-badawczy-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe/#comments Fri, 05 Jan 2018 14:49:16 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6243 czytaj więcej]]> Relacja została przygotowana przez Mariusza Dzięglewskiego, Annę Fiń oraz Aldonę Guzik. Do relacji dołączone są dodatkowe komentarze uczestników spotkania. Spotkanie odbyło się 22 listopada 2017 w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie. Zapraszamy również na stronę projektu. Raport końcowy jest dostępny tutaj.

Celem seminarium było z jednej strony podsumowanie wyników badań dotyczących zmian i trendów w cyfryzacji, digitalizacji i sieciowej archiwizacji dziedzictwa kulturowego w przeciągu ostatnich lat (okres 2004–2014), z drugiej strony – próba wypracowania zaleceń i rekomendacji dla osób i instytucji podejmujących taką działalność, w szczególności dla prowadzonego w ramach MIK projektu Wirtualne Muzea Małopolski. Zgromadzeni podczas seminarium badacze, muzealnicy, twórcy nowych rozwiązań technologicznych, przedstawiciele instytucji kultury i praktycy podczas całodniowego seminarium i warsztatów debatowali na temat kilku kluczowych problemów dotyczących cyfrowego dziedzictwa i digitalizacji zabytków.

Instytucja kultury – archiwum czy miejsce wytwarzania nowych relacji społecznych?
Presja na wytwarzanie cyfrowych kopii obiektów dziedzictwa kulturowego, widoczna już w kryteriach przyznawania środków publicznych na działania digitalizacyjne, sprawiła, że działalność niektórych instytucji kultury skoncentrowała się na technicznym aspekcie cyfrowej archiwizacji obiektów. W wyniku tej działalności powstały ogromne archiwa cyfrowych „surogatów” dziedzictwa kulturowego: zasoby biblioteczne, obrazy, obiekty audiowizualne i coraz doskonalsze odwzorowania obiektów w technologii 3D. Jedynie niewielka liczba tych obiektów została udostępniona odbiorcom. Jednocześnie instytucje kultury często tracą z pola widzenia odbiorców własnych działań. Przedstawiciele instytucji kultury stoją przed ważnym dylematem: w jaki sposób właściwie rozłożyć akcenty swojej działalności, tak aby służyła ona również wytwarzaniu nowych relacji społecznych wokół udostępnianych cyfrowo obiektów dziedzictwa kulturowego?

Podział na świat offline i online
Większość badaczy nowych mediów jest zgodna, że założenie, w ramach którego oddziela się świat online i świat offline, jest w dzisiejszej rzeczywistości nie do utrzymania. Co więcej, kulturoznawcy postrzegają ten podział jako szkodliwy, gdyż utrudnia on właściwe diagnozowanie i rozwiązywanie problemów związanych z odbiorem dziedzictwa kulturowego. Nieco ostrożniejsi w swoich sądach są socjologowie, dla których z kolei założenie o komplementarności i wzajemnym przenikaniu się świata online i offline nie jest takie oczywiste. Badania praktyk osób dobrze znających i na co dzień korzystających z najnowszych technologii i rozwiązań potwierdzają tezę o płynnym przejściu od praktyk „w świecie fizycznym” do „praktyk cyfrowych” i ich wzajemnym uzupełnianiu się. Osoby takie jednak stanowią nikły odsetek polskiego społeczeństwa. Z socjologicznych badań „świata życia” przeciętnych użytkowników nowych technologii wiemy, że podział na świat online i offline jest dla badanych naturalny i w pełni uprawiony (niezależnie od tego, jak w praktyce się one przenikają i interferują). Dane Diagnozy Społecznej jasno pokazują, że w Polsce istnieje problem cyfrowego wykluczenia, widoczny szczególnie w odniesieniu do obszarów wiejskich i małych miejscowości. Wiele osób nie posługuje się pocztą elektroniczną, nie wspominając już o bardziej złożonych kompetencjach niezbędnych do poruszania się w „świecie online.” Ponadto coraz więcej osób świadomie i dobrowolnie rezygnuje z udziału w „świecie online”. Od przyjęcia odpowiedniego założenia w dużej mierze zależy sukces działań związanych z digitalizacją, udostępnianiem i upowszechnianiem dziedzictwa kulturowego w formie cyfrowych kopii.

Zawłaszczanie i „platformizacja” przestrzeni internetu
Budowanie relacji społecznych przez publiczne instytucje kultury i oddolne archiwa społeczne w obecnej dobie rozwoju internetu wiąże się z koniecznością pozycjonowania ścieżki dostępu do zasobów w wyszukiwarkach internetowych (Google) czy udostępniania ich w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, Twitter). Badania przeprowadzone w ramach naszego projektu wskazują, że twórcy portali udostępniających zasoby trafnie odczytują ten trend, umieszczając na swoich stronach „wtyczki” mediów społecznościowych oraz tworząc swoje profile na platformach społecznościowych. Facebook, Google czy YouTube to globalne przedsiębiorstwa, które mają swoją własną biznesową strategię i które w dużej mierze zawłaszczają przestrzeń internetu. Umieszczając zasoby dziedzictwa kulturowego na tych platformach, twórcy portali w pewnym stopniu tracą kontrolę nad tym, co i w jaki sposób jest prezentowane. Z drugiej strony próba pominięcia tych kanałów komunikacji z potencjalnym odbiorcą zagraża zawieszeniem zasobów w „cyfrowej próżni”, gdzie nigdy nie dotrą użytkownicy, dla których główną bramą dostępu do zasobów są Google, YouTube i Facebook.

Nowe praktyki uczestnictwa w kulturze cyfrowej – „reuse”
Jednym z oczekiwań decydentów i twórców inicjatyw związanych z digitalizacją i udostępnianiem cyfrowych kopii obiektów dziedzictwa kulturowego jest, że zasoby te będą powtórnie, kreatywnie wykorzystywane, np. w działalności gospodarczej czy edukacji. W pierwszym wypadku oczekuje się, że cyfrowe odwzorowania posłużą do stworzenia nowych produktów i usług. W drugim wypadku z kolei chodzi o tworzenie baz wiedzy, które mogą być wykorzystywane przez instytucje (np. edukacyjne) lub osoby prywatne (np. pasjonatów, edukatorów). Liczba odbiorców, którzy w ten sposób korzystają z zasobów, jest niewspółmierna do ogromnych kosztów związanych z digitalizacją i udostępnianiem obiektów. Kulturoznawcy zwracają jednak uwagę, że w dobie mediów społecznościowych rodzą się nowe praktyki odbioru dziedzictwa, które polegają głównie na współdzieleniu treści (share’owanie, „polubienia”). Zdaniem kulturoznawców, praktyki te będą wyznaczać w przyszłości główny nurt obiegu kultury.

Łukasz Maźnica (Warsztat Innowacji Społecznych; Ekultura): Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt tzw. reuse’u. Istnieje bowiem co najmniej kilka wartościowych przykładów przedsięwzięć (także polskich), w ramach których to same instytucje kultury dokonują reuse’u posiadanych cyfrowych zasobów w sposób, który czyni owe zasoby interesującymi dla odbiorców niezainteresowanych „surowymi” odwzorowaniami artefaktów dziedzictwa kulturowego. Takimi przykładami (kosztownymi w realizacji, acz wpisującymi się w szeroki kontekst misyjności instytucji kultury) mogą być takie aplikacje webowe jak „Żydowska Warszawa” POLIN czy „Warsaw Rising” Muzeum Powstania Warszawskiego. Inną egzemplifikacją może być (już znacznie tańszy do wykonania) blog prowadzony na portalu POLONA, który w atrakcyjny sposób opisuje zasoby znajdujące się w cyfrowej bazie Biblioteki Narodowej. Wszystkie te przykłady łączy ponowne wykorzystanie cyfrowych zasobów, realizowane pod kuratorskim okiem samej instytucji kultury. Tego rodzaju przedsięwzięcia czynią zdigitalizowane zasoby bardziej przystępnymi i atrakcyjnymi (szczególnie dla młodego odbiorcy). W tym kontekście opisywane tu przedsięwzięcia (i projekty im podobne) mają szansę stać się forpocztą dla zwiększenia zainteresowania potencjalnych odbiorców cyfrową ofertą muzeów, archiwów czy bibliotek.

Archeologia cyfrowa i archiwizacja zasobów „born digital”
W związku z ogromnym postępem technologicznym mamy obecnie do czynienia z dwoma kluczowymi problemami cyfrowego dziedzictwa. Z jednej strony jest to problem utraty danych cyfrowych przechowywanych w „nieobsługiwanych” dziś formatach, z drugiej strony – problem archiwizacji tego, co „dzieje się w internecie” (born digital). Pierwszy problem wynika z przestarzałego sprzętu (komputery, sprzęt do digitalizacji), przechowywania i odczytu danych, które zostały zapisane w nieobsługiwanych już dzisiaj formatach/systemach operacyjnych (np. DjV) i porzuconych archiwów, które zawierają zdigitalizowane zbiory, ale nie są aktualizowane, czego przyczyną jest brak pieniędzy i/lub pomysłu, jak je wykorzystać. Pojawia się zatem pytanie, czy należy rekonstruować utracone obecnie zasoby cyfrowe? W obecnej sytuacji mamy niewielką grupę „technologicznych liderów”, którzy nadążają za rozwojem technicznym i technologicznym, oraz całą masę „archetypowych portali”, których twórcy nie mają możliwości aktualizacji swojego sprzętu i – co ważniejsze – posiadanych cyfrowych zasobów. W kontekście treści born digital kluczowe pytanie brzmi: jak je archiwizować, czy mamy zaufanie do np. Facebooka YouTube i innych przepastnych baz danych (które sami zasilamy, oddając też nad nimi kontrolę), że dziedzictwo w ich posiadaniu będzie dostępne i zachowane?

Archiwa społeczne a publiczne instytucje kultury
Jak wynika z naszych badań (tezę tę potwierdzili również uczestnicy seminarium), społeczne archiwa cyfrowe powstają przy dużym współudziale społeczności lokalnej. Digitalizacja zasobów kultury jest w ich wypadku nastawiona nie tylko na archiwizację „danych”, ale przede wszystkim na udostępnianie ucyfrowionych zasobów kultury i wchodzenie w interakcje z odbiorcami, użytkownikami i współtwórcami portalu (spotkanie rzeczy i osób) na zasadzie partnerstwa. Wydaje się to głównym celem archiwów społecznych. Ponadto uczestnicy spotkania zwrócili uwagę, że powstające coraz liczniej oddolne inicjatywy i portale społeczne często stanowią manifestację tożsamości różnych grup i kategorii społecznych. Natomiast w wypadku publicznych instytucji kultury zajmujących się digitalizacją w pierwszym jej etapie stawiano przede wszystkim na masowe ucyfrowienie zasobów, nie zastanawiając się nad tym, co dalej będzie się z nimi działo. Zjawisko to możemy nazwać błędem początkowych założeń, digitalizacja bowiem została pomyślana jako archiwizacja zasobów. Obecnie – z powodu przeniesienia punktu ciężkości na kontakt z użytkownikiem – mamy do czynienia z nadmierną ilością priorytetowych celów digitalizacji takich, jak: cyfryzacja, archiwizacja, udostępnianie i szeroko pojmowane upowszechnianie, którymi zostały obciążone instytucje zajmujące się digitalizacją. W wyniku nadmiaru zadań instytucje te stają się cyfryzującymi „maszynami”, a redaktorzy portali zadają sobie pytanie, dlaczego/po co portal działa, zamiast zastanawiać się nad tym, jak „wciągać” w swoje działania użytkowników portalu i inspirować konkretnych ludzi do współdziałania.

Ewa Furgał (Fundacja Przestrzeń Kobiet): Archiwa społeczne powstają w wyniku oddolnej, celowej działalności obywatelskiej i zajmują się gromadzeniem, przechowywaniem, opracowywaniem i upowszechnianiem dokumentacji życia społecznego, w tym dziejów lokalnych społeczności. Celem takiej działalności nie jest archiwizacja czy digitalizacja sama w sobie, archiwa społeczne realizują bowiem przede wszystkim cele społeczne: edukowanie o historii lokalnej czy historii wybranych grup społecznych, animowanie społeczności lokalnych czy aktywizację obywatelską poprzez popularyzowanie wzorów z przeszłości. W ten sposób digitalizowane zasoby pełnią również funkcję narzędzi edukacyjnych i animacyjnych.

Polityka digitalizacyjna państwa versus reagowanie na szybko zmieniające się procesy technologiczne i społeczne
Uczestnicy spotkania zwracali uwagę na wyraźną i pogłębiającą się rozbieżność pomiędzy strategią a praktyką działań instytucji, które zajmują się digitalizacją zasobów kultury (w tym WMM). Wynika to z faktu, że strategie projektowe tworzone są odgórnie w oparciu o pewne, długofalowe założenia digitalizacyjnej polityki państwa i instytucji unijnych. Z drugiej strony mamy dynamicznie zmieniającą się rzeczywistość, a zwłaszcza jej wymiar technologiczny, który wymusza szybkie i konkretne działania użytkowników portali ze zdigitalizowanymi zbiorami. W wyniku zetknięcia się tych dwóch wymiarów dochodzi do sytuacji, w których instytucje kultury mają ograniczone możliwości reakcji na te zmiany, czego skutkiem jest wyraźne rozejście się strategii i praktyk digitalizacyjnych tych instytucji. Zjawisko to można określić jako „błąd projekcji” procesów digitalizacyjnych.

Wyjście w stronę użytkowników i popularyzatorów cyfrowych obiektów dziedzictwa
Problemem jest nie tylko brak jasno określonej strategii samej instytucji, która prowadzi działania digitalizacyjne. Występują także kłopoty z właściwą identyfikacją odbiorcy/użytkownika. Pytanie, kim jest użytkownik, powinno nabrać szczególnego znaczenia już na etapie tworzenia takiej strategii. W trakcie spotkania zastanawiano się nad kwestią doboru odpowiednich wskaźników pozwalających na identyfikację takiego użytkownika. Jest to szczególnie istotne, zwłaszcza kiedy mowa o swego rodzaju „emancypacji różnych grup społecznych” w cyfrowym/zdigitalizowanym świecie kultury. Podczas dyskusji pojawiły się postulaty przeprowadzenia w tym zakresie pogłębionych badań o charakterze jakościowym; uważa się, że wskaźniki ilościowe nie pozwalają na dokonanie pogłębionych analiz, w oparciu o które można by budować strategię działań instytucji. Strategia działań instytucji, w oparciu o identyfikację ewentualnych odbiorców i przy uwzględnieniu ich potrzeb, wydaje się kluczowa. Uczestnicy seminarium doszli do wniosku, że należy przetasować akcenty w działaniach związanych z dziedzictwem i jego digitalizacją oraz odejść od projektowania działań w oparciu o odgórne zadania (strategie), a większy wysiłek skierować w stronę działań oddolnych, nastawionych na użytkownika/odbiorcę lokalnego, ale również w stronę innych instytucji kultury, tak aby współpracując z nimi, tworzyć i budować relacje w kontekście ogólnie pojętego dziedzictwa kulturowego. Jako „sojuszników” w tego typu działaniach wskazano: nauczycieli, edukatorów/animatorów kultury (np. organizacja warsztatów w szkołach), inne instytucje kultury (np. muzea), lokalnych aktywistów, hobbystów (np. organizacja warsztatów z odbiorcami). Celem podejmowanych wspólnie działań powinno być „wciąganie” i inspirowanie lokalnej społeczności i lokalnych instytucji kultury do współpracy z instytucjami digitalizującymi zasoby dziedzictwa kulturowego.

Ewa Furgał (Fundacja Przestrzeń Kobiet): Do grona sojuszników instytucji kultury zaliczyłabym również archiwa społeczne jako podmioty już sprofilowane na konkretną grupę użytkowników (społeczność lokalną lub wybraną grupę społeczną czy grupę zainteresowaną konkretnym tematem) i dysponujące zasobami, które mogą służyć jako narzędzia edukacyjne. Archiwa społeczne mogą służyć również jako inspiracja, jak pracować z konkretnymi grupami i przygotowywać oferty tematyczne skierowane do wybranych grup społecznych lub być łącznikami z konkretnymi grupami użytkowników.

Podsumowanie
W trakcie przeprowadzonych dyskusji i warsztatów ich uczestnicy nie znaleźli „złotego środka” na problemy pojawiające się w działaniach niektórych instytucji – pomimo istnienia licznych dobrych praktyk w tym zakresie. Kwestią kluczową wydaje się wspominana już strategia działań instytucji tworzona w oparciu o pogłębione badania, które pozwoliłyby odpowiedzieć na pytanie o sposoby komunikacji z określonymi grupami użytkowników. Możliwe, że takie podejście pozwoliłoby na zniwelowanie (lub chociażby zmniejszenie skali) problemu nieaktywnej społeczności odbiorców, z jakim borykają się np. WMM. Ponadto warto – w przypadku twórców takich portali jak WMM – na nowo zadać sobie pytanie, jak wejść we współpracę z innymi instytucjami (muzeami). Odpowiedź na to pytanie jest kluczowa, jeśli celem ma być dotarcie do odpowiednich grup użytkowników.

Zuzanna Stańska (Moiseum): Podczas spotkania wyszła jedna podstawowa sprawa – rozdźwięk między tym, jak instytucje tworzące portale internetowe wyobrażają sobie, że użytkownicy będą korzystać ze stworzonego portalu, a rzeczywistością. Te wyobrażenia mogą być zabójcze dla samego projektu. Rzadki jest jakiś głębszy namysł (nie mówiąc już o badaniach) nad grupami docelowymi i ich rzeczywistymi potrzebami. Tutaj z częściową pomocą i już po szkodzie przychodzą statystyki użytkowania portalu, których niestety często instytucje nie mają czasu lub umiejętności analizować. Inną sprawą jest, że po stworzeniu portalu często nie ma pieniędzy na jego dalsze rozwijanie i wyciągnięcie wniosków, co spowodowane jest systemem grantowym skonstruowanym tak, a nie inaczej. Wydaje się, że bez głębokiej reformy systemu oraz aktywnej współpracy głównego grantodawcy – MKiDN – z instytucjami realizującymi granty niewiele da się zmienić w naszej dzisiejszej sytuacji.

Mirosław Filiciak (Uniwersytet SWPS): Podoba mi się zawarte w podsumowaniu stwierdzenie, że podczas warsztatów nie znaleziono „złotego środka” – bo mam poczucie, że celnie ilustruje ono istotę problemów, z jakimi borykają się WMM. Trzeba jednak zacząć od tego, że w znacznej mierze wynikają one ze zmian, jakim podlegał cyfrowy ekosystem komunikacyjny w ciągu ostatniej dekady. Postępujące centralizacja i zamknięcie platform komunikowania z jednej strony utrudniły rozwijanie niezależnych inicjatyw, z drugiej – ograniczyły możliwości angażowania użytkowników, wraz ze zmianą modelu biznesowego z „treści tworzonych przez użytkowników” na „dane generowane przez użytkowników”. Równocześnie badania aktywności internautów pokazały, że kreatywne zaangażowanie prawdopodobnie zawsze pozostanie praktyką ekskluzywną, ograniczoną do stosunkowo niewielkiego odsetka populacji. Nie zmienia to faktu, że internautki i internauci – cokolwiek to dziś znaczy – wciąż napędzają obiegi treści, rekomendując i redystrybuując rozmaite komunikaty. Nawet jeśli te działania nie dorastają do niegdysiejszych oczekiwań, wciąż możemy je postrzegać jako wartościową aktywność kulturotwórczą. Powyższe oznacza jednak, że z perspektywy instytucji kultury zadanie dołączenia do tradycyjnych aktywności kolejnych obszarów jest, być może, jeszcze trudniejsze, niż wydawało się przed kilkoma laty. Niewielki ruch we własnych serwisach i potrzeba poszukiwania synergii z innymi, przeładowanymi kanałami komunikacyjnymi, to tylko jeden z problemów, który prowadzi do postawienia pytania o priorytety. Być może wspomniany „złoty środek” po prostu nie istnieje i nie można robić wszystkiego. W wypadku działań WMM gigantyczna część budżetu przypada na praktyki związane bezpośrednio z archiwizacją. Gdyby miał być to projekt realnie, na zauważalną skalę budujący relacje wokół skanowanych obiektów, te proporcje zapewne musiałyby ulec zmianie. Trzeba ocenić własne zasoby, ale też wziąć pod uwagę inne uwarunkowania – podczas warsztatów kilkukrotnie pojawiał się wątek trudności z szybkim reagowaniem na nadarzające się okazje do połączenia działań zespołu WMM z innymi inicjatywami – ogranicza je konieczność długoterminowego planowania i zobowiązania nakładane przez grantodawców. Być może więc archiwizacja i budowanie społeczności wokół zarchiwizowanych treści to w zasadzie dwa odrębne, częściowo autonomiczne przedsięwzięcia. Część skoncentrowana na relacjach wokół treści mogłaby akcentować to, co fizyczne, zaczynając budowę społeczności od spotkań i imprez, generując ruch w sieci, korzystając z więzi, jakie z archiwizowanymi obiektami mają np. mieszkańcy gminy, dowartościowani włączeniem „ich” obiektu do zbioru. W przyszłości mogłoby się to przełożyć na realny udział użytkowników w kuratorowaniu i rozbudowie archiwów, ale trzeba mieć świadomość, jak wysoki jest to próg wejścia, i realnie definiować cele. Przede wszystkim jednak trzeba zacząć od oceny własnych możliwości i analizy zasobów – tak, żeby kolejne ambitne pomysły nie stały się tylko generatorem frustracji.

Galeria zdjęć ze spotkania >>

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2018/01/05/osiem-problemow-z-cyfrowym-dziedzictwem-relacja-z-seminarium-podsumowujacego-projekt-badawczy-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe/feed/ 0
Raport końcowy z projektu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe jest już dostępny http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/28/raport-koncowy-z-projektu-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jest-juz-dostepny/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/28/raport-koncowy-z-projektu-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jest-juz-dostepny/#comments Thu, 28 Dec 2017 10:09:47 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6231 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do przeczytania raportu końcowego z realizacji projektu Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe pt. PRZEMIANY PRAKTYK I STRATEGII UDOSTĘPNIANIA I ODBIORU DZIEDZICTWA KULTUROWEGO W FORMIE CYFROWEJ W LATACH 2004–2014 autorstwa Mariusza Dzięglewskiego, Anny Fiń oraz Aldony Guzik. Raport jest podsumowaniem trzyletnich, ogólnopolskich badań, w takcie których analizowaliśmy projekty i portale digitalizacyjne, przeprowadzaliśmy wywiady z twórcami i odbiorcami tych portali, gromadziliśmy informacje o cyfrowym dziedzictwie. Głównym celem była wieloaspektowa i pogłębiona analiza procesu przemian w upowszechnianiu i odbiorze dziedzictwa kulturowego w formie cyfrowej w latach 2004–2014. Przeprowadzone badania wynikały z obserwacji niezwykle dynamicznego rozwoju nowych technologii cyfrowych i jego wpływu na kształtowanie się wzorów zachowania, nawyków i postaw względem dziedzictwa kulturowego i pozwalają na wskazanie głównych trendów w upowszechnianiu i odbiorze zasobów dziedzictwa kulturowego w sieci w ostatniej dekadzie. Zrealizowany projekt badawczy ma jednocześnie charakter pragmatyczny, gdyż jego efektem są rekomendacje dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, polskich instytucji, animatorów kultury i twórców społecznych archiwów w zakresie upowszechniania dziedzictwa kulturowego w postaci cyfrowej.

Recenzentka raportu dr hab. Anna Nacher tak określiła znaczenie tego raportu:

Czytelnik raportu zyskuje poważną i niebagatelną porcję wiedzy na temat aktualnego stanu procesów digitalizacyjnych polskiego dziedzictwa kulturowego, opartą na wieloaspektowych badaniach, obejmujących bardzo szerokie spektrum zagadnień. Śmiało można powiedzieć, że badania oraz powstały w ich wyniku raport mają znaczenie fundamentalne dla dalszych podobnych inicjatyw w tym obszarze, koniecznych zwłaszcza wobec – co autorzy kilkakrotnie odnotowali – dynamicznych zmian technologicznych rzutujących na zmiany praktyk kulturowych.

Raport w formacie PDF / EPUB / MOBI

Projekt „Cyfrowe praktyki i strategie upowszechniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004–2014” był realizowany w latach 2015-2017 przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie oraz Instytut Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Sfinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/12/28/raport-koncowy-z-projektu-cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jest-juz-dostepny/feed/ 0
Cyfrowe dziedzictwo kulturowe w perspektywie ich twórców http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/01/04/drugi-raport-czastkowy-o-cyfrowym-dziedzictwie-kulturowym/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/01/04/drugi-raport-czastkowy-o-cyfrowym-dziedzictwie-kulturowym/#comments Wed, 04 Jan 2017 12:20:05 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6115 czytaj więcej]]> Zapraszamy do zapoznania się z raportem cząstkowym projektu „Cyfrowe praktyki i strategie upowszechniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004–2014” autorstwa Mariusza Dzięglewskiego oraz Aldony Guzik.

W publikacji przedstawiono wnioski wynikające z II modułu badań, których celem był opis praktyk i strategii cyfrowej archiwizacji, udostępniania i upowszechniania zasobów na wybranych portalach internetowych w doświadczeniu ich twórców oraz zmian w tym zakresie w latach 2004–2014. W badaniach uwzględniono dwie jednostki analizy: treści zawarte na portalu internetowym i wypowiedzi pracownika instytucji kultury/animatora „inicjatyw oddolnych”. Analizie poddano jedenaście bardzo zróżnicowanych witryn internetowych oraz dziewiętnastu autorów tych stron.

 

 

Publikacja w formacie PDF>>

Zapraszamy do lektury!

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2017/01/04/drugi-raport-czastkowy-o-cyfrowym-dziedzictwie-kulturowym/feed/ 0
Pierwszy raport cząstkowy o cyfrowym dziedzictwie kulturowym http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/07/18/pierwszy-raport-czastkowy-o-cyfrowym-dziedzictwie-kulturowym/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/07/18/pierwszy-raport-czastkowy-o-cyfrowym-dziedzictwie-kulturowym/#comments Mon, 18 Jul 2016 10:33:20 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=6020 czytaj więcej]]> Zapraszamy do zapoznania się z raportem cząstkowym projektu „Cyfrowe praktyki i strategie upowszechniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004-2014” autorstwa Mariusza Dzięglewskiego oraz Aldony Guzik.

Publikacja podsumowuje wyniki badań uzyskane podczas pierwszego modułu badawczego, który miał charakter eksploracyjny. W ramach tego modułu przeprowadzono przegląd głównych tendencji i kierunków w prawodawstwie dotyczącym procesu digitalizacji, wstępną kategoryzację zróżnicowanych form i sposobów digitalizacji zasobów dostępnych w internecie oraz sposobów wykorzystania zasobów dziedzictwa kulturowego przez użytkowników portali w latach 2004–2014. Analiza danych umożliwiła udzielenie odpowiedzi na następujące pytania badawcze:

  1. Jak zmieniały się polityki kulturowe i legislacja w zakresie digitalizacji i upowszechniania dziedzictwa kulturowego na szczeblu UE i krajowym?
  2. Jakiego typu repozytoria cyfrowe upowszechniające dziedzictwo kulturowe powstawały w analizowanych okresach?
  3. Czy/w jaki sposób studenci korzystają z różnych możliwości dotarcia do zasobów dziedzictwa kulturowego w wersji cyfrowej?

 

 

Publikacja w formacie PDF>>

 

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/07/18/pierwszy-raport-czastkowy-o-cyfrowym-dziedzictwie-kulturowym/feed/ 0
Podsumowanie sympozjum naukowego „dziedzictwo kulturowe w dobie nowych mediów” http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/27/podsumowanie-sympozjum-naukowego-dziedzictwo-kulturowe-w-dobie-nowych-mediow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/27/podsumowanie-sympozjum-naukowego-dziedzictwo-kulturowe-w-dobie-nowych-mediow/#comments Fri, 27 May 2016 11:59:24 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5960 czytaj więcej]]> 19 maja 2016 roku w Muzeum Archeologicznym w Krakowie odbyło się spotkanie środowiska naukowego i praktyków kultury dotyczące tematu digitalizacji oraz upowszechniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego za pośrednictwem nowych mediów. Podczas wydarzenia, którego głównym organizatorem był Instytut Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie, zrealizowanego we współpracy z Małopolskim Instytutem Kultury w Krakowie, w ramach 6 sesji tematycznych przedstawiono aż 20 referatów. Tematyka wystąpień była bardzo zróżnicowana. Zostały one pogrupowane w 6 paneli:

1. Archiwizacja cyfrowa i upowszechnianie zasobów dziedzictwa kulturowego;
2. Digitalizacja dziedzictwa kulturowego w kontekstach lokalnych;
3. Nowe media w działalności instytucji kulturalnych;
4. Digitalizacja dziedzictwa kulturowego w badaniach społecznych;
5. Digitalizacja dziedzictwa kulturowego w kontekście akademickim;
6. Digitalizacja dziedzictwa kulturowego a badanie dyskursów.

Na konferencji Kinga Kołodziejska reprezentująca Wirtualne Muzea Małopolski i Małopolski Instytut Kultury w Krakowie wygłosiła referat pt. „Wirtualne Muzea Małopolski – od digitalizacji do upowszechniania”. Również dr Aldona Guzik zaprezentowała wystąpienie przygotowane wraz z dr Mariuszem Dzięglewskim pt. „Digitalizacja i upowszechnianie zasobów kultury w doświadczeniu twórców wybranych portali internetowych w Polsce” bazujące na wynikach zakończonego II modułu badawczego projektu „Cyfrowe praktyki i strategie udostępniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004-2014″.

W 2017 roku wystąpienia w postaci artykułów ukażą się w punktowanym czasopiśmie „Studia Sociologica”.

Galeria zdjęć ze spotkania >>

 

Fot. Weronika Stępniak, Sympozjum Naukowe Dziedzictwo kulturowe w dobie nowych mediów, 2016, (CC BY-SA 2.0)

Fot. Weronika Stępniak, Sympozjum Naukowe Dziedzictwo kulturowe w dobie nowych mediów, 2016,(CC BY-SA 2.0)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/27/podsumowanie-sympozjum-naukowego-dziedzictwo-kulturowe-w-dobie-nowych-mediow/feed/ 0
O cyfrowym dziedzictwie kulturowym słów kilka w Radiu Kraków http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/24/o-cyfrowym-dziedzictwie-kulturowym-slow-kilka-w-radiu-krakow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/24/o-cyfrowym-dziedzictwie-kulturowym-slow-kilka-w-radiu-krakow/#comments Tue, 24 May 2016 09:36:21 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5956 czytaj więcej]]> Zapraszamy do odsłuchania audycji „Pracują na Nobla” w Radiu Kraków, w której dr Mariusz Dzięglewski, Piotr Knaś i prof. Jadwiga Mazur opowiadają o wynikach naszych badań, w tym o roli digitalizacji i upowszechniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego.

 

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/05/24/o-cyfrowym-dziedzictwie-kulturowym-slow-kilka-w-radiu-krakow/feed/ 0
Dziedzictwo kulturowe a internet http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/03/09/dziedzictwo-kulturowe-a-internet/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/03/09/dziedzictwo-kulturowe-a-internet/#comments Wed, 09 Mar 2016 11:23:03 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5891 czytaj więcej]]> Zachęcamy do lektury książki Sieć pamięci. Cyfrowe postaci pamięci społecznej pod redakcją Anny Fiń (członkini zespołu badawczego projektu „Cyfrowe praktyki i strategie udostępniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004–2014”) i Łucji Kapralskiej. W publikacji podjęto temat sposobów i kierunków upamiętniania przeszłości w internecie. Tom został podzielony na z cztery części: 1. Internet jako repozytorium dziedzictwa kulturowego; 2. Wizualizacja pamięci – fotografie w sieci i ich funkcje. Internet jako repozytorium dziedzictwa kulturowego; 3. Przestrzeń, pamięć sieć; 4. Internet jako obiekt i narzędzie pamięci.

 

W książce znalazł się między innymi artykuł naszej koleżanki z Dynamiki Ekspozycji Łucji Piekarskiej-Duraj zatytułowany Facebook i facepalm. Kontekstualizacja dziedzictwa w regionalnym muzeum wirtualnym. Łucja poruszyła w nim dwie istotne kwestie związane z cyfrowym dziedzictwem kulturowym, a mianowicie współczesne metody udostępniania dziedzictwa kulturowego i nowe formy uczestnictwa w kulturze. W swojej narracji posłużyła się przykładem Wirtualnych Muzeów Małopolski.

 

Prof. Hanna Palska zwróciła uwagę na następujące walory publikacji:

 

Za podstawowy atut recenzowanej pracy uważam twórczą, przemyślaną konstrukcję oraz udaną próbę przełamania bezradności (teoretycznej i metodologicznej) w rozważaniach nad relacją pamięć zbiorowa versus Internet oraz wieloaspektową analizę współczesnych przekazów kulturowych, które mogą być traktowane jako przekazy budujące wspólnoty pamięci. Badacze odważnie przekonują, że aby ową bezradność przełamać, należy zaniechać myślenia o kulturze współczesnej w kategoriach rewolucji, chaosu, nieprzewidywalności i niechybnie zgubnych skutków tego stanu rzeczy. Wystarczy zmiana perspektywy, tj. traktowanie tych zjawisk w „oswojonych” kategoriach trwania i zmiany – oczywistych i na różny sposób powtarzalnych w historii ludzkich społeczeństw, jeśli spojrzeć na nie z tzw. perspektywy „długiego trwania”. Książka ta to materiał oryginalny, dający do myślenia, świeży.

 

 

 

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/03/09/dziedzictwo-kulturowe-a-internet/feed/ 0
Relacja ze spotkania Digitalizacja kultury – od zachowania do upowszechniania http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/02/19/relacja-ze-spotkania-digitalizacja-kultury-od-zachowania-do-upowszechniania/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/02/19/relacja-ze-spotkania-digitalizacja-kultury-od-zachowania-do-upowszechniania/#comments Fri, 19 Feb 2016 16:50:05 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5808 czytaj więcej]]> 28 stycznia 2016 roku w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie odbyła się druga konferencja dotycząca tematu digitalizacji oraz upowszechniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego. Spotkanie, którego głównym organizatorem była Fundacja Warsztat Innowacji Społecznych, poświęcono przede wszystkim podsumowaniu dorobku projektu ekultura. W trakcie czterech prezentacji przedstawiono zagadnienia takie jak: historia digitalizacji, dobre praktyki i inspiracje, a także wyzwania i zmiany, jakie czekają podmioty zajmujące się tym procesem w nadchodzących latach. Wspomniane wątki rozpatrywano na dwóch płaszczyznach: technologicznej, dotyczącej dynamicznego postępu technologii cyfrowych na przestrzeni ostatnich lat, oraz interakcyjnej, zakładającej oddziaływanie między cyfrowym dziedzictwem kulturowym a jego odbiorcami.

Pierwsza prezentacja – Dobre przykłady upowszechniania cyfrowego dziedzictwa autorstwa Dawida Sobolaka, koordynatora projektu ekultura Fundacji Warsztat Innowacji Społecznych – dotyczyła polskich i światowych projektów digitalizacyjnych. Przedstawiono w niej zestaw dobrych praktyk z zakresu udostępniania i upowszechniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego w internecie na przykładzie między innymi stron Ninateka czy Wirtualnego Muzeum Jerzego Kukuczki.

W kolejnej prezentacji – Historia polskiej digitalizacji – Jagoda Komusińska, ekonomistka i filmoznawczyni, doktorantka na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie, podjęła się skrótowego przedstawienia historii digitalizacji w Polsce z uwzględnieniem danych obrazujących między innymi dynamiczny rozwój tego procesu.

Trzecie wystąpienie –Technologie to nie wszystko. Od digitalizacji do reuse. Przykład projektu Otwarte Zabytki Digitalizacja autorstwa Ewy Majdeckiej, socjolożki, koordynatorki projektu digitalizacyjnego w Centrum Cyfrowym, doktorantki w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego – dotyczyło realizowanego przez CC projektu, którego rezultatem było utworzenie serwisu http://wuoz.otwartezabytki.pl/ w celu prezentacji dokumentów Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu, które również są naszym dziedzictwem kulturowym.

Ostatnie wystąpienie – Czy strony tworzone w projektach digitalizacyjnych są przyjazne? Wojciecha Kowalika, socjologa, pracownika naukowego Wydziału Zarządzania AGH – dotyczyło dostępności i funkcjonalności serwisów upowszechniających zdigitalizowane zbiory. Wskazano w nim przykłady dobrych i złych praktyk, które przekładają się na powodzenie platform prezentujących zdigitalizowane treści.

Konferencję zamknęła dyskusja panelowa z udziałem prelegentów prowadzona przez Łukasza Maźnicę, ekonomistę, badacza i doktoranta na Wydziale Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, do której zaproszona została również Kinga Kołodziejska reprezentująca Wirtualne Muzea Małopolski i Małopolski Instytut Kultury w Krakowie.

Zapraszamy do zapoznania się z materiałami z konferencji!

 

 

Materiały ze spotkania:

1. Prezentacja Dobre przykłady upowszechniania cyfrowego dziedzictwa autorstwa Dawida Sobolaka.

 

 

2. Prezentacja Historia polskiej digitalizacji autorstwa Jagody Komusińskiej.

 

 

3. Prezentacja Technologie to nie wszystko. Od digitalizacji do reuse. Przykład projektu Otwarte Zabytki Digitalizacja autorstwa Ewy Majdeckiej.

 

 

 

4. Prezentacja Czy strony tworzone w projektach digitalizacyjnych są przyjazne? autorstwa Wojciecha Kowalika.

 

 

Dyskusja panelowa:

 

Galeria zdjęć ze spotkania >>

 

Fot. Weronika Stępniak, MIK, Seminarium Digitalizacja kultury - od zachowania do upowszechniania, 2016, (CC BY-SA 2.0)

Fot. Weronika Stępniak, MIK, Seminarium Digitalizacja kultury – od zachowania do upowszechniania, 2016, (CC BY-SA 2.0)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/02/19/relacja-ze-spotkania-digitalizacja-kultury-od-zachowania-do-upowszechniania/feed/ 0
Relacja ze spotkania „Strategie digitalizacji. Praktyki użycia cyfrowych obiektów” http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/12/08/relacja-ze-spotkania-strategie-digitalizacji-praktyki-uzycia-cyfrowych-obiektow/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/12/08/relacja-ze-spotkania-strategie-digitalizacji-praktyki-uzycia-cyfrowych-obiektow/#comments Tue, 08 Dec 2015 16:18:09 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5743 czytaj więcej]]> Tematem spotkania – zorganizowanego we współpracy z Warsztatem Innowacji Społecznych – które odbyło się 20 listopada w Małopolskim Instytucie Kultury, była digitalizacja oraz upowszechnianie cyfrowego dziedzictwa kulturowego w internecie. W celu zawężenia tak szerokiego zagadnienia postanowiliśmy skupić się przede wszystkim na kwestii relacji budowanych z odbiorcami (w praktyce okazało się, że temat digitalizacji budzi wiele emocji, a nawet kontrowersji, co sprawiło, że zarówno w dyskusjach z prelegentami, jak i w czasie debaty zamykającej spotkanie poruszane było wiele innych wątków).

W spotkaniu udział wzięły osoby związane zawodowo z digitalizacją i upowszechnianiem cyfrowego dziedzictwa pracujące w krakowskich instytucjach kultury i sektorze kreatywnym, a także niezawodowi pasjonaci.

Pierwsza prezentacja – Strategie digitalizacyjne wobec odbiorców. Zmiany w latach 2004–2014 autorstwa Aldony Guzik z Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie – dotyczyła wyników pierwszego modułu badań projektu Cyfrowe praktyki i strategie upowszechniania i odbioru dziedzictwa kulturowego w Polsce w latach 2004–2014 realizowanego przez Małopolski Instytut Kultury wraz z Uniwersytetem Pedagogicznym.
Badanie dotyczyło analizy ilościowej stron internetowych upowszechniających cyfrowe obiekty kulturowe, a także sposobów korzystania z tego typu portali i repozytoriów przez studentów krakowskich uczelni (badanie zakładało analizę prac magisterskich pod kątem wykorzystywanych w nich źródeł).

Druga prezentacja – Społeczna świadomość i wykorzystanie digitalizacji autorstwa Łukasza Maźnicy i Wojciecha Kowalika z Fundacji Warsztat Innowacji Społecznych – dotyczyła wyników badań projektu Ekultura na temat potrzeb i świadomości Polaków w kwestii digitalizacji kultury.

W trzecim wystąpieniu – Polityki otwartości w instytucjach GLAM autorstwa Klaudii Grabowskiej z Centrum Cyfrowego – poruszono niezwykle istotny obecnie temat otwartości instytucji kultury, czyli między innymi ich roli dotyczącej zwiększania dostępności do zasobów dziedzictwa kulturowego.

Po koniec spotkania odbyła się dyskusja z udziałem prelegentów i publiczności. Poprowadził ją Jan Strycharz z Warsztatu Innowacji Społecznych.

 

***

Spotkanie było niezwykle inspirujące. Wiele z przedstawionych spostrzeżeń warte jest poddania dalszej refleksji. Naszą szczególną uwagę zwróciły następujące zagadnienia:

  • Co rozumiemy przez digitalizację? Jakie są jej funkcje? Czy jest nią tylko działalność z użyciem profesjonalnego sprzętu, do którego dostęp jest ograniczony ze względu na możliwości finansowe instytucji/jednostek, czy także „domowa” działalność z użyciem zwykłego skanera, aparatu fotograficznego lub smartfona, które dostępne są współcześnie dla większości społeczeństwa?
  • Chaos czy porządek digitalizacyjny? – czy współcześnie mamy do czynienia z procesem „kontrolowanym” i uporządkowanym, czy całkowicie pozbawionym koncepcji i myślenia strategicznego?
  • Zauważono, że stykamy się obecnie z problem wartościowania ilościowego i jakościowego podejścia do procesu digitalizacji. Pierwsze z nich nastawione jest na jak największą liczbę zdigitalizowanych obiektów lub ich zbiorów kosztem jakości, a drugie zakłada pierwszeństwo jakości (wyrażonej między innymi dużą rozdzielczością umożliwiającą przyjrzenie się detalom czy właściwym odwzorowaniem barw), co ogranicza liczbę zdigitalizowanych obiektów w porównaniu do podejścia pierwszego. Problematyczna jest także fetyszyzacja wskaźników ilościowych, które utożsamiane są często z efektywnością działalności instytucji/jednostki.
  • Istnieje potrzeba i konieczność rozgraniczania procesów digitalizacji, udostępniania i upowszechniania.
  • Zauważa się problem niewystarczającego finansowania działań związanych z upowszechnianiem zdigitalizowanych obiektów i promocją projektów.
  • Problem braku świadomości niektórych jednostek i instytucji sprawujących opiekę nad cyfrowym dziedzictwem kulturowym, co do tego jak istotna jest idea udostępniania obiektów szerszemu gronu odbiorców (nie tylko kustoszom czy badaczom).
  • Należy się przyjrzeć dokładnie szansom i zagrożeniom związanym z digitalizacją i upowszechnianiem, a także zwrócić szczególną uwagę na potrzebę kontroli udostępnianych zasobów przez instytucje, która w dobie prężnego rozwoju nowoczesnych technologii i coraz większej powszechności medium, jakim jest internet, może, ale nie musi, być zagrożeniem dla idei otwartości i wolnego dostępu.
  • Odwołując się do powyższego, warto zbadać zagadnienie dobrego i złego wykorzystania cyfrowych obiektów kulturowych, a także spróbować ocenić, czy komercjalizacja cyfrowego dziedzictwa kulturowego jest dobrą praktyką, czy też może być zagrożeniem dla niego.
  • Czy istnieje potrzeba pogłębionej pracy z menadżerami kultury? Jakie jest podejście i jakie kompetencje mają pracownicy instytucji kultury do digitalizacji, udostępniania i upowszechniania?
  • Zwrócono uwagę na problem braku wyczerpujących badań na temat charakterystyki osób, które są odbiorcami inicjatyw digitalizacyjnych mających na celu upowszechnianie cyfrowego dziedzictwa, a także braku rozwiązań, narzędzi, które służyłyby popularyzacji takich projektów i ich efektów, dotarciu nie tylko do odbiorców wyspecjalizowanych (np. badaczy).
  • Wskazuje się również na tendencję (szkodliwą dla osób i instytucji związanych z digitalizacją i upowszechnianiem dziedzictwa) do korzystania przez odbiorców z cyfrowych zasobów pochodzących ze stron www niezajmujących się profesjonalnie działalnością digitalizacyjną i upowszechniającą (np. YouTube) zamiast z zasobów przygotowywanych przez instytucje wyspecjalizowane w tym obszarze, lecz o wiele słabiej rozpoznawalnych wśród internautów. Brak wiedzy odbiorców o źródłach, internetowych „skarbnicach wiedzy” rodzi potrzebę wdrożenia specjalnego projektu promocyjnego, mającego na celu dotarcie do odbiorów, a także edukacji medialnej, zwłaszcza w szkołach i na uczelniach.

 

Tak wiele problemów, wątpliwości i pytań związanych między innymi z potrzebą nazywania i definiowania działań i procesów wymaga dalszych badań i systematycznego debatowania nad nimi. Zamierzamy w przyszłości organizować kolejne spotkania poświęcone tematowi digitalizacji i upowszechniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego, o czym będziemy Państwa oczywiście informować.

 

Zapraszamy do śledzenia nas na stronie i fanpage’u Małopolskiego Instytutu Kultury!

 

Materiały ze spotkania:

1. Prezentacja Strategie digitalizacyjne wobec odbiorców. Zmiany w latach 2004–2014 autorstwa Aldony Guzik z Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie.

 

2. Prezentacja Społeczna świadomość i wykorzystanie digitalizacji autorstwa Łukasza Maźnicy i Wojciecha Kowalika z Fundacji Warsztat Innowacji Społecznych.

infografika_duza

Fot. Ekultura. 2016.

infografika1 (1)

Fot. Ekultura. 2016.infografika2 (1)

 Fot. Ekultura. 2016.

3. Prezentacja Polityki otwartości w instytucjach GLAM autorstwa Klaudii Grabowskiej z Centrum Cyfrowego.

 

Nagrania:

Prezentacje:

Debata:

 

Galeria zdjęć ze spotkania >>

 

Fot. Weronika Stępniak, MIK, Seminarium Strategie digitalizacji. Praktyka użycia cyfrowych obiektów, 2015, (CC BY-SA 2.0)

Fot. Weronika Stępniak, MIK, Seminarium Strategie digitalizacji. Praktyka użycia cyfrowych obiektów, 2015, (CC BY-SA 2.0)

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/12/08/relacja-ze-spotkania-strategie-digitalizacji-praktyki-uzycia-cyfrowych-obiektow/feed/ 0