Badania w kulturze » Debaty o kulturze http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl Badania w kulturze Thu, 25 Jan 2018 13:07:09 +0000 pl-PL hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0.22 Samorządowy dom kultury vs. oddolny inkubator społeczeństwa obywatelskiego http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/19/samorzadowy-dom-kultury-vs-oddolny-inkubator-spoleczenstwa-obywatelskiego/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/19/samorzadowy-dom-kultury-vs-oddolny-inkubator-spoleczenstwa-obywatelskiego/#comments Tue, 19 Jan 2016 18:11:43 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5783 czytaj więcej]]> Jacek Żakowski na swoim blogu Jak na dłoni opublikował tekst poświęcony trudnej sytuacji budynku, w którym znajduje się Świetlica Krytyki Politycznej w Cieszynie pt. Mail dla demokracji. Przy okazji przeprowadził ciekawą analizę porównawczą samorządowych instytucji kultury i oddolnych, spontanicznych „inkubatorów” żywych więzi społecznych. Przytaczam pełny zapis tej analizy:

Takie miejsca różnie się nazywa. Kiedyś byłby to po prostu „dom kultury”. Ja wolę je nazywać „inkubatorami społeczeństwa obywatelskiego”. Takich inkubatorów nie ma w Polsce wiele. Są gminne domy kultury zatrudniające etatowych animatorów i oferujące różne usługi kulturalne – od kółek i kursów po koncerty. Samorządy organizują festiwale, festyny, dni, tygodnie, miesiące różnych aktywności społeczno-kulturalnych. Są samorządowe biblioteki, świetlice i remizy. Ale spontanicznie, stworzonych i działających wyłącznie społecznym wysiłkiem inkubatorów żywych więzi społecznych mamy bardzo mało. W krajobrazie sformalizowanej przez samorządy etatowej kultury i aktywności społecznej cieszyńska świetlica – podobnie jak galeria w Bytomiu albo Pogranicze w Sejnach – należy do niezwykle rzadkich fenomenów miejsc, które urodziły się same, siłą naturalnej społecznej energii jednej lub kilku osób, a potem spontanicznie obrosły energią innych osób czy grup i wciąż budzą oraz kumulują nową społeczną energię. Każdy wójt, burmistrz czy prezydent miasta może sobie zbudować dom kultury, bibliotekę, świetlicę. Wynajęci fachowcy zorganizują mu tam zajęcia, imprezy i atrakcje dla mieszkańców. Jak gmina da pieniądze, coś będzie się tam działo. Trochę dzieci się zawsze zapisze na kółka, trochę dorosłych przyjdzie na imprezy. W statystyce może to przypominać żywe społeczeństwo. Ale z reguły będzie to lepsza albo gorsza atrapa społecznego zaangażowania lub więzi. Faktycznie będą to raczej finansowane z budżetu kulturalne „usługi dla ludności”. Potrzebne, sensowne, podnoszące jakość życie pewnej części mieszkańców, ale mające bardzo mało wspólnego z budowaniem społeczeństwa obywatelskiego, które jest niezbędnym fundamentem trwałej demokracji i którego w Polsce dramatycznie brakuje. Dlatego – jeśli już tu i ówdzie powstają – trzeba na nie troskliwie chuchać i dmuchać. Nie rozpieszczać. Nie dokarmiać i zwłaszcza nie przekarmiać, nie udomawiać, nie etatyzować, nie usamorządowiać, nie komunalizować, bo to jednak muszą być dzikie zwierzęta. Nie wolno ich uzależniać od samorządowego cycka, ale też nie wolno zabijać. Najlepiej jest, kiedy władza im kibicuje życzliwie, lecz niezbyt ostentacyjnie. (źródło: Mail dla demokracji)

Jeśli kontynuować tak skonstruowany ciąg skojarzeń, można dość do wniosku, że samorządowe instytucje kultury tworzą „atrapę” kultury, jako że mają skazę polegającą na funkcjonowaniu w ramach domeny państwowej i systemu usług finansowanych przez lokalne władze. Domy kultury i biblioteki to, co najwyżej, mogą dostarczać usług kulturalnych i zapełniać czas wolny ludności. Prawdziwie „żywa kultura” może rozwijać się tylko spontanicznie, oddolnie, siłą naturalnej społecznej energii. Autor używa tej generalizacji niechybnie w celu zobrazowania znaczenia miejsc takich, jak Świetlica w Cieszynie. Źródłem takiego przedstawienia domów kultury jako placówek usługowych może być inna analiza Jacka Żakowskiego przedstawiona w raporcie REFORMA KULTUROWA 2020 — 2030 — 2040 Sukces wymaga zmian:

Po pierwsze system usług społecznych, zarządzany w swojej klasycznej formie, dobrze odpowiada tradycji folwarcznej przeniesionej do kultury przemysłowej. Pan (płatnik) zleca czynności rządcy (świadczeniodawca – szpital, szkoła, komisariat, urząd). Pan ma przekonanie, że sam wie co robić i że rządca wie, jak to robić. Pańszczyźniani chłopi (chorzy, uczniowie, petenci) mają się podporządkować dla własnego dobra. Jak zaczną się wtrącać, zrobi się bałagan i będzie nieszczęście. Trochę racji w tym jest. Ale totalne uprzedmiotowienie konsumentów (chorych, uczniów itp.) demoralizuje i degeneruje system w dokładnie taki sam sposób, w jaki zdemoralizowały i zdegenerowały się systemy ekonomiczne realnego socjalizmu. (źródło: Reforma Kulturowa, str. 180)

Jednym słowem domy kultury zostały dołączone do „systemu usług społecznych”. Abstrahując od prawdziwości tej diagnozy, kluczowe w tym tekście jest mocne przeciwstawienie tego, co jest oddolne, obywatelskie, spontaniczne temu, co ma związek z państwem, usługami, etatami. Czy takie postawienie sprawy przyczynia się do reformy kulturowej w Polsce? Wiele raportów dotyczących funkcjonowania kultury w Polsce wskazuje na znaczenie istnienia sieci relacji międzysektorowych/ międzyinstytucjonalnych oraz przepływów kultury pomiędzy różnymi strefami kulturowymi. Jak również mówią o hybrydyzacji podmiotów kultury (publiczne instytucje kultury funkcjonują jak organizacje pozarządowe, organizacje pozarządowe jak korporacje prywatne, firmy prywatne jak inicjatywy oddolne, itd.). Podsumowując, społeczeństwo obywatelskie tworzy się dzięki współistnieniu i kooperacji (lub czasem na zasadzie opozycji) różnorodnych instytucji. Świetlica w Cieszynie na pewno dużo zawdzięcza istnieniu obok samorządowej instytucji kultury pn. Zamek Cieszyn. Zapewnianie usług kulturalnych może być przestrzenią budowania społeczeństwa obywatelskiego.

Przy okazji należy dodać, że zarówno Kronika w Bytomiu jak i Pogranicze w Sejnach to samorządowe instytucje kultury.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2016/01/19/samorzadowy-dom-kultury-vs-oddolny-inkubator-spoleczenstwa-obywatelskiego/feed/ 0
ENCC Travelling Academy. Partycypacja społeczna i rozwój widowni w nowym świecie cyfryzacji i digitalizacji: rola domów i centrów kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/07/encc-travelling-academy-partycypacja-spoleczna-i-rozwoj-widowni-w-nowym-swiecie-cyfryzacji-i-digitalizacji-rola-domow-i-centrow-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/07/encc-travelling-academy-partycypacja-spoleczna-i-rozwoj-widowni-w-nowym-swiecie-cyfryzacji-i-digitalizacji-rola-domow-i-centrow-kultury/#comments Mon, 07 Sep 2015 15:00:02 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5612 czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy wszystkie osoby pracujące w domach i centrach kultury na konferencję ENCC Travelling Academy. Partycypacja społeczna i rozwój widowni w nowym świecie cyfryzacji i digitalizacji: rola domów i centrów kultury organizowaną przez European Network of Cultural Centres (ENCC) w Krakowie w dniach 14-16 października 2015 roku. Spotkanie odbędzie się w Międzynarodowym Centrum Kultury przy Rynku Głównym 25. Udział w konferencji jest odpłatny, opłata dla instytucji z Polski nie będących członkami sieci ENCC wynosi 50 Euro. Aby wziąć udział w konferencji należy się zarejestrować, formularz dostępny jest tu. Program konferencji znajduje się na stronie sieci ENCC. Spotkanie będzie prowadzone w języku angielskim.

Idea konferencji
Wzmocnienie aktywnego udziału obywateli w życiu kulturalnym i demokratycznym jest kluczowym zadaniem dla domów i centrów kultury. Jednocześnie procesy cyfyzacji i digitalizacji głęboko wpływają na współczesną kulturę i aktywność społeczną nas – uczestników kultury. Taka sytuacja daje pole domom i centrom kultury w Europie do wielu eksperymentów związanych z partycypacją obywatelską oraz działań na rzecz rozwoju widowni.

Digitalizacja/cyfryzacja zmusza do budowania nowych sposobów sieciowania, kolaboracji i komunikacji społecznej. Daje też nowe możliwości organizowania się i rozwiązania wspólnych wyzwań obywatelom. Otwierają się również zupełnie nowe przestrzenie dla rozwoju uczestnictwa w kulturze i edukacji kulturowej.

Jaka jest rola ośrodków kultury w sytuacji tak zarysowanych dynamicznych zmian obszarze kultury? Czy można wyobrazić sobie nowe sposoby angażowania się publiczności i projektowania przestrzeni dla aktywności kulturowych? Jak zająć się tym problemem wspólnie poprzez sieciowanie domów i centrów kultury?

Spotkanie to będzie stanowić pole do wymiany poglądów i dobrych praktyk w obszarze animowania aktywności obywatelskiej oraz rozwoju widowni w domach i centrach kultury. W spotkaniu uczestniczyć będą osoby związane z funkcjonowaniem ośrodków kultury z Europy i Polski oraz wielu innowatorów zaangażowanych w rozwój partycypacji społecznej i aktywności obywatelskiej. Trzydniowe spotkanie będzie składać się z warsztatów, wizyt studyjnych i dyskusji.

Serdecznie zapraszamy!

Małopolski Instytut Kultury jest partnerem merytorycznym tego wydarzenia.

European Network of Cultural Centres (ENCC) to europejska sieć współpracy centrów kultury oraz narodowych i regionalnych organizacji zrzeszających centra kultury. Została powołana do życia w 1994 roku, siedziba jej biura znajduje się w Brukseli.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/09/07/encc-travelling-academy-partycypacja-spoleczna-i-rozwoj-widowni-w-nowym-swiecie-cyfryzacji-i-digitalizacji-rola-domow-i-centrow-kultury/feed/ 0
Kongres Kultury Regionów w Nowym Sączu. 22-24 września 2015 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/08/31/kongres-kultury-regionow-w-nowym-saczu-22-24-wrzesnia-2015/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/08/31/kongres-kultury-regionow-w-nowym-saczu-22-24-wrzesnia-2015/#comments Mon, 31 Aug 2015 11:16:11 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5595 Kongresie Kultury Regionów w Nowym Sączu. Konferencja odbędzie się w dniach 22 -24 września 2015 roku. Organizatorem jest Małopolskie Centrum Kultury Sokół. czytaj więcej]]> Serdecznie zapraszamy do udziału w Kongresie Kultury Regionów w Nowym Sączu. Konferencja odbędzie się w dniach 22 -24 września 2015 roku w siedzibie Małopolskiego Centrum Kultury Sokół. Rejestracja internetowa na to wydarzenie już trwa.

Województwo Małopolskie inicjuje Kongres Kultury Regionów jako forum wymiany idei i pomysłów, służące również upowszechnianiu wiedzy o kulturze regionów i jej nobilitacji jako dziedziny, która kształtuje człowieka i przesądza o tym, jak radzi on sobie we współczesności.

Podczas pierwszego Kongresu Kultury Regionów pragniemy nobilitować niematerialne dziedzictwo kulturowe jako „czynnik zbliżenia, wymiany i wzajemnego zrozumienia między ludźmi”. Naszą inspiracją do podjęcia tego tematu już na pierwszym kongresie jest ratyfikowana w 2011 przez Polskę Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W konwencji tej podkreśla się „znaczenie niematerialnego dziedzictwa kulturowego jako źródła różnorodności kulturowej i gwarancji zrównoważonego rozwoju” i dostrzega się fakt, że „wspólnoty, ludy autochtoniczne […] i grupy odgrywające znaczącą rolę w tworzeniu, ochronie, utrzymywaniu oraz odtwarzaniu niematerialnego dziedzictwa kulturowego, przyczyniają się tym samym do wzbogacenia różnorodności kulturowej oraz ludzkiej kreatywności”. Kongres Kultury Regionów zaprasza do debaty ludzi zajmujących się dziedzictwem jako:

  • TOŻSAMOŚCIĄ (psychologiczne i socjologiczne rozumienie znaczenia dziedzictwa dla rozwoju człowieka, jego poczucia przynależności, godności, otwartości, tolerancji i kreatywności)
  • PRZEDMIOTEM OCHRONY (dokumentacja, odtwarzanie, edukacja i upowszechnianie)
  • POTENCJAŁEM (aspekt promocyjny, fuzje z innymi dziedzinami życia społecznego i gospodarczego)
  • PRZEDMIOTEM REINTERPRETACJI (twórcy i stowarzyszenia twórcze, zespoły regionalne, rzemieślnicy itp.)

Mamy nadzieję, że ze spotkania i wymiany myśli pomiędzy teoretykami i praktykami z różnych dziedzin wyniknie wzajemne „oswojenie”, uświadomienie rozmaitości funkcji, jakie można przypisać dziedzictwu kultury tradycyjnej we współczesnym świecie, a także szereg inspiracji, które będą przedmiotem kolejnych Kongresów Kultury Regionów.
(źródło: Kongres Kultury Regionów)

Spotkanie to jest kontynuacją zeszłorocznego programu spotkań zrealizowanych w ramach Forum dla Kultury Małopolska.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/08/31/kongres-kultury-regionow-w-nowym-saczu-22-24-wrzesnia-2015/feed/ 1
Księgarnie w Krakowie. Czy będą miały lepiej? http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/08/28/ksiegarnie-w-krakowie-czy-beda-mialy-lepiej/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/08/28/ksiegarnie-w-krakowie-czy-beda-mialy-lepiej/#comments Fri, 28 Aug 2015 10:56:10 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5573 czytaj więcej]]> Rada Miasta Krakowa zobowiązała prezydenta Jacka Majchrowskiego do przygotowania programu wsparcia dla księgarń stacjonarnych wyróżniających się działalnością kulturalną, funkcjonujących na obszarze miasta (do 30 listopada 2015 roku). Dodatkowo radni wprowadzili poprawki do uchwały dotyczącej preferencyjnych stawek czynszowych dla księgarni. Do tej pory mogły z nich korzystać księgarnie prowadzące wyłącznie sprzedaż książek. Rada Miasta zadecydowała, że 1/3 standardowej stawki rynkowej przysługiwać też będzie kawiarnioksięgarniom.

Radni ustalili również w uchwale, co jest „księgarnią”: Przez „księgarnię” rozumie się niezależną, stacjonarną działalność gospodarczą zajmującą się detaliczną sprzedażą książek, w ramach której prowadzona jest aktywna animacja kulturalna wyróżniająca się regularnością, jakością i zróżnicowaniem organizowanych wydarzeń kulturalnych, a także miejsca istotnie aktywne w promowaniu czytelnictwa i budowaniu wizerunku Krakowa jako Miasta Kreatywnego w dziedzinie Literatury UNESCO.

Tego typu miejsca prowadzące jednoczesną działalność kulturalną i sprzedaż książek mogą liczyć na preferencyjne czynsze w miejskich lokalach i udział w miejskim programie wsparcia. Aby program taki dobrze funkcjonował, trzeba wziąć pod uwagę kilka kluczowych kwestii:

  • większość tego typu podmiotów to firmy z ograniczoną możliwością udziału w miejskich konkursach dotacyjnych (przykładem Massolit Sp. z o.o.), choć przy wielu z nich funkcjonują stowarzyszenia i fundacje;
  • bardzo często taki podmiot funkcjonuje w ramach większego „centrum kultury” czy szerzej organizacji zajmującej się sztuką i kulturą (przykładem Korporacja ha!art);
  • bardzo często program kulturalny i animacyjny zapewnia księgarniokawiarni grupa zaprzyjaźnionych zewnętrznych podmiotów (są to po prostu świetne miejsca do organizacji spotkań, warsztatów, zajęć, itp.), zatem miejsce realizacji działań nie jest tożsame z podmiotem organizatorem;
  • przynajmniej kilka z tych podmiotów łączy sprzedaż książek z funkcjonowaniem jako małe wydawnictwo (przykładem Lokator);
  • podmioty te mają małą stabilność finansową, wiele działań opiera się o różnego typu „inżynierię finansową” lub dodatkowe źródła dochodu pochodzące w innej działalności niż sprzedaż książek;
  • wielu menadżerów i właścicieli tych podmiotów niezbyt ciepło wyraża się o udziale w publicznych konkursach dotacyjnych, jako że środki z tego źródła mogą być wydatkowane w zbyt wąskim gorsecie planów i założeń, obawiają się problemów z ich rozliczaniem.

Opracowywany przez miasto program musi zatem wziąć pod uwagę potrzeby kilkudziesięciu konkretnych podmiotów. Dobre rozeznanie ich potrzeb i metod działania będzie istotne dla powodzenia tego typu programu. Celem jest rozwój tych podmiotów jako centrów książki i życia czytelniczego. Już teraz podmioty te z powodzeniem funkcję taką pełnią. Pytanie zatem brzmi: co wzmocni już istniejące podmioty oraz jak sprawić aby powstawały kolejne tego typu miejsca?

Warto jeszcze wykazać, z jakimi „księgarniami” można się spotkać w mieście, ponieważ sytuacja jest dynamiczna i zachodzą duże zmiany. Wciąż funkcjonują niezależne księgarnie klasyczne jako miejsca sprzedaży książek. Ich liczba spada, ponieważ pojedyncze tego typu podmioty przegrywają konkurencję z sieciami, które sklepy z książkami otwierają obecnie w sklepach wielkopowierzchniowych. W Krakowie sieć Matras ma 10 księgarni, z czego tylko jedna nie mieści się w galerii. Innym typem jest księgarnia-centrum multimediów, czyli mówiąc inaczej salony Empik w Krakowie. Sprzedają one książki, prasę, płyty, gry, bilety na wydarzenia. Jest ich obecnie 8 w Krakowie, a wszystkie nowe otwierane są w galeriach handlowych. Dlatego każda nowa galeria handlowa to również nowe księgarnie. Następnie warto wskazać księgarnie tematyczne: podróżnicze, dziecięce, obcojęzyczne, itp. Jest ich sporo i bardzo często są one równocześnie księgarnio-kawiarniami. Ten typ księgarni rozwija się dynamicznie. W ramach tego modelu tak naprawdę funkcjonują bardzo różnorodne podmioty. W Matrasie i Empiku też już od dawna funkcjonują kawiarnie. Istotniejsze jest wskazanie na niszowe zamysły właścicieli tego typu miejsc, którym zależy na działalności w oparciu o swój autorski pomysł. W mniejszym zakresie chodzi o zakup kawy, bardziej o np. chęć promocji dobrej literatury dziecięcej, stworzenie wysublimowanej enklawy literackiej, przygotowanie miejsca przyjaznego grupom fanów fantastyki, podróży lub gotowania, miejsca skąd będzie można kierować swoim niszowym wydawnictwem. W każdym szanującym się dużym sklepie wielkopowierzchniowym jest też stoisko księgarskie. Nawet w Media-Markcie. Tam zawsze będą dostępne hity i bestselery. Jak również pudła z książkami za 10 zł. Wczoraj z takim pudle znalazłem Tragiczne dzieje literatury Waltera Muschga i zaoszczędziłem jakiś 70 zł na zakupie tej książki! Po za tym w Krakowie funkcjonuje bardzo wiele antykwariatów handlujących książkami z drugiego obiegu. Niektóre z nich to fantastyczne miejsca. Najnowsze miejsca na księgarskiej mapie Krakowa to punkty odbioru zamówień internetowych. Bonito ma już 4 tego typu miejsca w mieście. Istotne też mogą być księgarnie-półki czyli bardzo ograniczone gabarytowo ale przemyślane tematycznie miejsca sprzedaży książek w kawiarniach, muzeach, galeriach czy innych instytucjach kultury. A na końcu warto wskazać salony z prasą, gdzie wybór literatury też jest coraz większy. Podsumowując, książka drukowana, szczególnie hit lub bestseler, jest towarem łatwo dostępnym, aczkolwiek wielu osobom zależy na tym, aby w mieście były po prostu miejsca miastotwórcze. Księgarnie, jak kawiarnie, restauracje, zakłady rzemieślnicze, biblioteki, centra kultury, sklepy lokalne, parki i skwery są niezbywalną częścią przyjaznego do życia miasta. Takich miejsc coraz bardziej brakuje w wielu częściach Krakowa poza centrum i Nową Hutą centrum. Stało się tak, ponieważ poza śródmieściem Kraków miastem raczej nie jest.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2015/08/28/ksiegarnie-w-krakowie-czy-beda-mialy-lepiej/feed/ 11
Zabłocie. Odgórny plan rewitalizacji czy oddolny klaster przemysłów kreatywnych? http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/09/17/zablocie-odgorny-plan-rewitalizacji-czy-oddolny-klaster-przemyslow-kreatywnych/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/09/17/zablocie-odgorny-plan-rewitalizacji-czy-oddolny-klaster-przemyslow-kreatywnych/#comments Wed, 17 Sep 2014 14:40:49 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5295 czytaj więcej]]> Otwarcie nowej siedziby Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora czy wciąż jeszcze niesprecyzowane plany powstania Forum Literatury sprzyjają dyskusjom o Zabłociu jako nowym „kulturalnym centrum Krakowa”. Z jednej strony analizowany jest nowy szlak instytucji kultury na prawym brzegu Wisły, który ma przyczynić się do wzrostu ruchu turystycznego, restauracji zaniedbanych przestrzeni, a długofalowo do zwiększenia atrakcyjności tych obszarów dla mieszkańców czy firm usługowych. Z drugiej strony analizowany jest fenomen postindustrialnych przestrzeni Zabłocia, które wykorzystywane są przez różnego rodzaju inicjatywy i podmioty zbiorczo nazywane zabłockim klastrem przemysłów kreatywnych.

Zabłocie bywa więc przyrównywane do MuseumsQuartier we Wiedniu czy Museumsinsel w Berlinie – z pewnością na wyrost. Podobnie Klub Fabryka, Wytwórnia, Studio Zabłocie czy knajpa Bal mają świadczyć o potencjale tego obszaru w zakresie powstania Krakowskiej Dzielnicy Kreatywnej (był kiedyś taki projekt). Pani Elżbieta Koterba, zastępca prezydenta ds. rozwoju miasta Krakowa wskazuje w wywiadzie, że Zabłocie już stało się taką [kreatywną -P.K.] dzielnicą. Ulokowanie jednej z największych krakowskich wyższych uczelni na Zabłociu, połączenie mostem Kotlarskim ze Śródmieściem wymusiło większe zainteresowanie przedsiębiorców 
i inwestorów. Kreatywność na Zabłociu ma wiele twarzy. To z jednej strony dzielnica co-workingu i start-upów, z drugiej zaś twórców i animatorów kultury realizujących projekty indywidualne 
i festiwale, takie jak Festiwal Kultury 
i Mediów Polikultura „Zabłocie Punkt Zwrotny” czy Klastrów Przemysłów Kultury 
i Czasu Wolnego, 
takich jak Inret.

Miasto Kraków zatem – w współpracy z innymi podmiotami publicznymi – inwestuje w tę dzielnicę poprzez tworzenie nowych instytucji kultury, rewitalizację infrastruktury i przestrzeni publicznej, wparcie udzielane niezależnym podmiotom kulturalnym i inicjatywom oddolnym. Liczy też na zainicjowanie oddolnych procesów, które doprowadzą do „zagęszczenia” i rozwoju gospodarczego tego obszaru, jako dzielnicy przemysłów kreatywnych.

Należy jednak zauważyć, że choć procesy rozwojowe w Zabłociu charakteryzują się własną specyfiką, to zagęszczenie kreatywne w tej dzielnicy nie jest raczej większe niż w innych miejscach Krakowa. Można raczej powiedzieć, że w Krakowie mamy do czynienia z rozprzestrzenianiem się sieci powiązanych ze sobą „stref kreatywnych” i kolonizacją nowych obiektów na potrzeby kultury. Przykładami mogą być oprócz Zabłocia ( realnie patrząc ulicy Lipowej) okolice Placu Szczepańskiego i Forum Przestrzenie. Decydenci zastanawiali się nawet nad Małym Rynkiem, jako nową strefą kreatywną.

Być może miasto Kraków jest zbyt małym ośrodkiem, aby można się pokusić o własną dzielnicę kreatywną, tym bardziej, że związek pomiędzy planowaniem i odgórnym wdrażaniem stref przemysłów kreatywnych a realnym powstawaniem klastrów jest mocno problematyczny. Jesteśmy też średniej wielkości miastem europejskim i do ligi miast, jakie kryją się pod tym linkiem nie należymy.

Dlatego myśląc o Zabłociu warto łączyć rozwój tego obszaru wraz z rozwojem innych części Śródmieścia, takich jak Salwator, Podgórze, Dębniki, Kleparz, Kazimierz, Ludwinów, Wesoła, Grzegórzki. One wszystkie są do siebie podobne w pewnym zakresie: mają w sobie zarówno tereny mieszkaniowe jaki i tereny poprzemysłowe. To odróżnia je od Starego Miasta czy innych dzielnic mieszkaniowych Krakowa. To predestynuje je odgrywania ważnej roli w Krakowie, jako stref rozwoju „nowych przemysłów” i życia kulturalnego. Dziś przechodzą one intensywne przemiany zastępując Stare Miasto, które praktycznie stało się turystycznym parkiem rozrywki, omijanym przez mieszkańców. W każdej z nich powstają „kreatywne strefy”, nowe instytucje kultury. Już niedługo przecież (za kilka lat) czeka nas otwarcie nowego Instytutu Książki w pobliżu ulicy Szlak, a być może też Centrum Muzyki na Dąbiu. Podobną instytucją – impulsem do zmian może być Centrum Nauki, dziś jednak nie ma ostatecznej decyzji o jego lokalizacji.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/09/17/zablocie-odgorny-plan-rewitalizacji-czy-oddolny-klaster-przemyslow-kreatywnych/feed/ 5
Prywatyzowanie usług publicznych w obszarze kultury. Przykład z Londynu http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/07/16/prywatyzowanie-uslug-publicznych-w-obszarze-kultury-przyklad-z-londynu/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/07/16/prywatyzowanie-uslug-publicznych-w-obszarze-kultury-przyklad-z-londynu/#comments Wed, 16 Jul 2014 15:32:56 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5273 czytaj więcej]]> Zapraszamy do przeczytania tekstu Pani Katarzyny Gambuś, studentki w Instytucie Polonistyki na kierunku Teksty kultury. Praca powstała w ramach zajęć Zarządzanie w kulturze, prowadzonych przez MIK.

Problemy prywatyzacji Ealing Council Libraries
The London Borough of Ealing, jedna z gmin miejskich w zachodnim Londynie z centrum administracyjnym w Ealing, w zbiorowej świadomości funkcjonuje jako największa „polska” dzielnica w stolicy Anglii. Faktem jest, że język polski usłyszeć można tu niemal na każdym kroku, jednak Ealing to par excellence tygiel etniczny i kulturowy, który spokojnie można traktować jako metaforę całej Londyńskiej aglomeracji. W samym Ealing prosperuje 13 lokalnych, publicznych bibliotek: Acton Town Hall Library, Ealing Central Library, Greenford Library, Hanwell Library, Jubilee Gardens Library, Northfields Library, Northolt Leisure Centre Library, Northolt Library, Perivale Library, Pitshanger Library, Southall Library, West Ealing Library oraz Wood End Library.

Od wielu lat, pod hasłem “Ealing Libraries – Books are just the beginning…” biblioteki te funkcjonują w ścisłej współpracy, dając czytelnikom możliwość wypożyczenia i zwrotu książek/filmów/muzyki z lub do dowolnego z wymienionych oddziałów. Aż do czerwca 2014 roku każdego miesiąca publikowano przejrzystą broszurę prezentującą dokładny plan wydarzeń odbywających się w bibliotekach, często były to wydarzenia cykliczne lub regularne, angażujące różne grupy wiekowe zajęcia, takie jak Interactive singing and story telling with Sandy Beech, Baby Bounce ‘n’ Rhyme, Reading Group (over 55s) czy Homework Club. Biblioteki, na czele z Ealing Central Library, organizowały także wielorakie szkolenia, warsztaty i wykłady, np. Creative Publishing Workshop, Skilled for Health ESOL Class, Business Planning Workshop etc.

Ealing Central Library może pochwalić się imponującym działem Local History, który ma w swoich zbiorach liczne publikacje traktujące o historii i społeczności poszczególnych obwodów London Borough of Ealing. W związku z tym, w ramach promocji lokalnych zasobów organizowano tak zwane „talks”, czyli mini wykłady-prezentacje przybliżające mieszkańcom dzielnicy jej historię (ostatnim takim przedsięwzięciem było czerwcowe spotkanie The Private Asylums of Ealing prowadzone przez pisarza i entuzjastę lokalnej historii Paula Langa).

Niestety, czerwiec był ostatnim miesiącem, kiedy lokalna społeczność mogła uczestniczyć w tego typu eventach. W ubiegłym roku brytyjski parlament zmniejszył dotacje budżetowe dla Rad Dzielnic (Local Councils) na prowadzenie działalności kulturalnej. W lipcu 2013 roku Ealing Council, pod który podlega 13 wspomnianych instytucji, w ramach cięcia kosztów utrzymania i prowadzenia bibliotek miejskich, zdecydował się na ich prywatyzację i przekazanie zarządzania nimi korporacji John Laing Integrated Services (JLIS). Celem podpisania kontraktu była kontynuacja działalności wszystkich bibliotek, a także wdrożenie szerokiego programu modernizacji i nowych technologii, „z pożytkiem dla pracowników i klientów”. Przedstawiciele JLIS obiecywali nowe, lokalne perspektywy biznesowe, szanse na nowe miejsca pracy, możliwości podjęcia stażu lub wolontariatu. Radny do spraw dzieci, rodzin i nauczania, Tim Pollard, wyraził radość z powodu zabezpieczenia przyszłości bibliotek w czasie, w którym wszystkie usługi publiczne borykają się z problemami finansowymi. Tim Grier, Dyrektor Zarządzania w JLIS zapewniał ścisłą współpracę z władzami i lokalnymi organizacjami, aby świadczyć jak najlepsze usługi z pożytkiem dla całej lokalnej społeczności. Kontrakt miał wejść w życie w październiku 2013 roku. Tak też się stało, lecz w tym samym czasie John Laing Integrated Services zostało sprzedane i przejęte przez korporacyjnego giganta – Carillion Services. Wraz z transakcją, firma Carillion Services stała się oficjalnie największym dostawcą usług bibliotecznych w kraju.

Pracownicy trzynastu instytucji dowiedzieli się o transferze dopiero z prasy lub w momencie zmiany służbowych adresów e-mail na @carillionservices.co.uk. Obietnice nowych miejsc pracy zmieniły się w redukcję etatów, a w samym tylko styczniu zwolniono sześciu pracowników Ealing Central Library. Zredukowano m. in. pozycję manager do spraw rozwoju, której zadaniem była organizacja i koordynacja wszystkich wspomnianych wykładów, zajęć i spotkań odbywających się w bibliotece. Przed zwolnieniem z pracy udało jej się ustalić harmonogram do czerwca włącznie, lecz od tego czasu, cytując jedną z pracownic, której udało się ocalić posadę, „w bibliotece nie dzieje się nic”.

Prywatyzacja spotkała się z niezwykle negatywną reakcją pracowników. Zmuszeni zostali do noszenia uniformów (jednakowych, lawendowych koszul z logiem korporacji); statystycznie i praktycznie – dawne obowiązki trzech osób spadły na barki jednej, a kontakt z managmentem został zredukowany zaledwie do kontaktu mailowego. Nie każdy z ocalałych pracowników jest chętny do rozmowy, lecz bardziej odważni przyznają, że brakuje im jakiegokolwiek jasnego obrazu i instrukcji w jaki sposób biblioteka powinna obecnie funkcjonować, a brak bezpośredniego kontaktu z przełożonymi przekłada się na jakość oferowanych usług. Twierdzą także, że Rada Dzielnicy nie jest w pełni świadoma zaistniałej sytuacji, zwłaszcza w kontekście transferu korporacyjnego i faktycznej odpowiedzialności za zarządzanie biblioteką. Jeszcze w lipcu rozpocząć się mają konsultacje na linii władz lokalnych, managerów Carillion Services i pracowników instytucji, by ustalić strategię działania i dalszych zmian personalnych. Należy mieć nadzieję, że poprawią one obecny, korporacyjny wizerunek sieci bibliotek w Ealing, gdyż trudno oprzeć się wrażeniu, że po procesie prywatyzacji przestały spełniać swoje pierwotnie przypisane zadanie – wykorzystanie i promocję lokalnych zasobów oraz aktywizację lokalnej społeczności.

Linki:

Zdjęcie: Theophile Escargot

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/07/16/prywatyzowanie-uslug-publicznych-w-obszarze-kultury-przyklad-z-londynu/feed/ 0
Debata Prawo do kultury http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/04/07/debata-prawo-do-kultury/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/04/07/debata-prawo-do-kultury/#comments Mon, 07 Apr 2014 13:12:24 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5198 czytaj więcej]]> Bogusław Sonik wspólnie z Narodowym Centrum Kultury serdecznie zaprasza na debatę Prawo do kultury – która odbędzie się jutro, 8 kwietnia 2014 o 18.00 w sali konferencyjnej Instytutu Cervantesa przy ul. Kanoniczej 12 w Krakowie.

Organizatorzy proszą o potwierdzenie chęci przybycia pod adresem boguslaw.sonik@europarl.europa.eu

Debata jest próbą podsumowania 10 lat naszego uczestnictwa w obszarze zjednoczonej Europy. Zadamy też pytanie o Prawo do kultury jako propozycję kształtowania przyszłego europejskiego obywatelstwa. Prawo do kultury jest inicjatywą Narodowego Centrum Kultury i Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Jej celem jest wprowadzenie zapisu o Prawie do kultury do Protokołu dodatkowego Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Rady Europy. (źródło: www.boguslawsonik.pl)

W debacie udział wezmą:

  • Bogusław Sonik, Poseł do Parlamentu Europejskiego
  • Krzysztof Dudek, Dyrektor Narodowego Centrum Kultury
  • Grzegorz Roman, Doradca Prezydenta Wrocławia, Rafała Dutkiewicza
  • Jacek Krupa, Członek Zarządu Województwa Małopolskiego
  • Bartosz Szydłowski, Dyrektor Teatru Łaźnia Nowa
  • Bożena Gierat-Bieroń, Narodowe Centrum Kultury, Uniwersytet Jagielloński
]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/04/07/debata-prawo-do-kultury/feed/ 2
Joanna Orlik wzięła udział w seminarium pt. Co się liczy i czy można to obliczyć. Inwestycja w kulturę okiem darczyńców – motywacje, metody i efekty http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/joanna-orlik-wziela-udzial-w-seminarium-pt-co-sie-liczy-i-czy-mozna-to-obliczyc-inwestycja-w-kulture-okiem-darczyncow-motywacje-metody-i-efekty/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/joanna-orlik-wziela-udzial-w-seminarium-pt-co-sie-liczy-i-czy-mozna-to-obliczyc-inwestycja-w-kulture-okiem-darczyncow-motywacje-metody-i-efekty/#comments Thu, 20 Feb 2014 15:57:19 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5082 czytaj więcej]]> Spotkanie „Co się liczy i czy można to obliczyć. Inwestycja w kulturę okiem darczyńców – motywacje, metody i efekty” zostało zorganizowane przez Forum Darczyńców, związek organizacji przyznających dotacje na cele społecznie użyteczne.

Podczas seminarium zaprezentowane zostały różnorodne inicjatywy fundacji i firm wspierających kulturę w Polsce, Niemczech i Francji. Uczestnicy spotkania rozmawiali też na temat motywacji i celów grantodawców zaangażowanych w kulturę i sztukę. Forum Darczyńców, dbając o rozwój filantropii instytucjonalnej w Polsce, otworzyło tym wydarzeniem dyskusję na temat najlepszych metod działania i efektów mecenatu kultury i sztuki, przyznawania dotacji na różnorodne inicjatywy w obszarze kultury oraz zawiązywania partnerstw. (źródło: Forum Darczyńców)

Słowo wstępne pt. „Sztuka dla sztuki?” wygłosiła Joanna Orlik, Dyrektorka Małopolskiego Instytutu Kultury.

Zapraszamy również do przeczytania komentarza Alka Tarkowskiego Kultura i zaangażowanie – po debacie Forum Darczyńców

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/02/20/joanna-orlik-wziela-udzial-w-seminarium-pt-co-sie-liczy-i-czy-mozna-to-obliczyc-inwestycja-w-kulture-okiem-darczyncow-motywacje-metody-i-efekty/feed/ 0
Raport Kulturotwórcy http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/24/raport-kulturotworcy/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/24/raport-kulturotworcy/#comments Fri, 24 Jan 2014 13:31:07 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=5010 czytaj więcej]]> Centrum Cyfrowe Projekt: Polska opublikowało raport z badań pt. „Kulturotwórcy – niekulturocentryczny raport o kulturze”, który jest próbą spojrzenia na miejskie życie kulturalne oczami ludzi, którzy to życie organizują i animują. Ruszyliśmy w teren, aby rozmawiać z aktywnymi pracownikami instytucji publicznych, organizacji pozarządowych, ale też klubów i kawiarni łączących działalność komercyjną z intencjonalnie kulturotwórczą (źródło: Centrum Cyfrowe).

Najciekawszym rozdziałem publikacji jest ten poświęcony próbie typologizacji miejskiego życia kulturalnego. Został on przygotowany z myślą o nakreśleniu obszaru tego, co dzieje się i rozgrywa pod szyldem kultury miejskiej, a co w przekonaniu autorów może przełożyć wypracowanie języka dyskusji, który pomoże nam w nazywaniu tego, „o czym myślimy, kiedy mówimy o kulturze”. To istotna kwestia, dla gremiów mających wypracowywać miejskie polityki kulturalne i strategie rozwoju kultury. Bardzo często debaty o kulturze miejskiej mają surrealistyczny wymiar z powodu braku zrozumienia, o jaką kulturę dyskutanci się spierają. Schemat przedstawiony poniżej może porządkować ten wymiar debaty o kulturze (po więcej zapraszamy do publikacji).

trzy typy kultury miejskiej

Autorzy zaproponowali w swojej typologizacji trzy obszary kultury miejskiej. Pierwszy z nich to kultura Kreuzbergu związana ze spędzaniem czasu, wędrowaniem po mieście rozumianym jako emanacja własnego stylu życia, bywanie tam, gdzie nasi znajomi i własne grupy odniesienia. Na tego typu uczestnictwo w kulturze składają się liczne niszowe lub mainstreamowe oferty i różnorodne miejsca: klubokawiarnie, bazary, parki, kluby muzyczne, galerie handlowe, butiki, itp. Drugi obszar został określony jako kultura aktywizmu. Tu celem uczestnictwa jest aktywizacja i zmiana, a przejawia się takimi formami jak: debaty, ruchy miejskie, projekty artystyczne i animacyjne, nieformalne koalicje na rzecz rowerów, lepszego powietrza, partycypacji społecznej, itp. Trzecim ostatnim obszarem jest kultura kulturalna. To sfera doznać artystycznych i kulturalnych, domena samoekspresji i doznać estetycznych związanych udziałem zajęciach kulturalnych, wydarzeniach artystycznych, uczestnictwo według tradycyjnego modelu kulturalności.

Należy pamiętać, że ten trójpodział dotyczy przede wszystkim metod uczestnictwa w kulturze (spore grupy uczestników płynnie przechodzą z jednego do drugiego obszaru) oraz stylów uprawiania kultury przez tytułowych „kulturotwórców”. Jest użytecznym kluczem opisu tego, co dzieje się w kulturze miejskiej, ale zdecydowanie nie rości sobie praw do definiowania „kultury w mieście”. Trzeba również dodać, że podział ten sytuuje się raczej w ramach koncepcji „miasta kreatywnego” i dobrze opisuje np. Plac Szczepański w Krakowie (widzów Teatru Starego, uczestników projektu Zbiornik Sztuki w Bunkrze Sztuki, bywalców Bomby) gorzej poradzi sobie z suburbiami, blokowiskami czy dzielnicą Krowodrza).

Nadmieniamy jeszcze, że w publikacji znajduje się esej Joanny Orlik, dyrektorki Małopolskiego Instytutu Kultury, poświęcony sytuacji menadżera publicznej instytucji kultury jak „kulturotwórcy”.

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2014/01/24/raport-kulturotworcy/feed/ 0
O Pakcie dla kultury w sejmie http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/10/16/o-pakcie-dla-kultury-w-sejmie/ http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/10/16/o-pakcie-dla-kultury-w-sejmie/#comments Wed, 16 Oct 2013 09:55:14 +0000 http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/?p=4939 czytaj więcej]]> Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski 11 października 2013 roku przedstawił w sejmie informację Rady Ministrów na temat realizacji dokumentu Pakt dla Kultury. Jego przemówienie stało się poniekąd okazją do sejmowej debaty nad polityka kulturalną państwa i samorządów. Zapraszamy do zapoznania się ze stenogramem tej rozmowy (w dokumencie to strony 368-389).

]]>
http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl/2013/10/16/o-pakcie-dla-kultury-w-sejmie/feed/ 0