Badania w kulturze

badania w kulturze

Badania w kulturze

Blog Badania w kulturze opisuje i komentuje działania podejmowane przez różnorodnych aktorów kultury, których celem jest rozwój wiedzy o kulturze (praktyki kulturowe, uczestnictwo w kulturze, działania społeczne, przedsiębiorczość, itp.) oraz rozwój wiedzy o zarządzaniu politykami kultury w Polsce (partycypacja społeczna, finansowanie kultury, zarządzanie publiczne, itp.).

XX Forum Kraków. Kompetencje animatora kultury

XXFK

Kolejne, już dwudzieste spotkanie członków i sympatyków Forum Kraków odbyło się w dniach 3–4 października 2014 roku w Krakowie, w siedzibie Małopolskiego Instytutu Kultury. Tematem spotkania były kompetencje animatora kultury, jedno z kluczowych zagadnień NieKongresu Animatorów Kultury. Forum Kraków zainaugurowało tym spotkaniem nowy cykl trzech seminariów poświęconych animatorom (kolejne dwa spotkania będą dotyczyć odpowiedzialności oraz przygotowania metodyki mierzenia efektów działalności animatorów kultury). Opracowując wskazane trzy tematy, chcemy dokończyć dyskusję rozpoczętą na NieKongresie:

  • czy można (i czy trzeba) stworzyć profil kompetencyjny animatora kultury, jako punkt odniesienia dla programów edukacji, tworzenia stanowisk pracy, zamawiania usług z zakresu animacji kultury?
  • czy można (i czy trzeba) przygotować środowiskowy dokument opisujący i komentujący zagadnienia etyczne związane z uprawianiem animacji kultury, co powinno się w nim znaleźć?
  • czy można opisać i zmierzyć efekty realizacji przedsięwzięć o charakterze animacji kultury, co społeczności lokalne otrzymują dzięki funkcjonowaniu instytucji i organizacji (animacji kultury), jakie rezultaty powinny przynosić działania o charakterze interwencji z użyciem narzędzi animacji kultury?

Powyższe zagadnienia wymagają rozpoznania, brak klarownych odpowiedzi skutkuje brakiem możliwości wykorzystania animacji kultury/edukacji kulturowej w politykach kulturalnych państwa i samorządów. Prawdopodobnie potrzebujemy podobnych rozwiązań jakie już funkcjonują w zakresie edukacji artystycznej, wspierania przemysłów kreatywnych, funkcjonowania instytucji artystycznych, rozwoju markowych festiwali i wydarzeń w obszarze marketingu miejsc, rewitalizacji obszarów zdegradowanych. Decydenci odnoszą się bardzo pozytywnie do tych działań, ponieważ (zazwyczaj) mają świadomość efektów, które przyniosą one w krótszej i dłuższej perspektywie czasu. Z kolei animacja i edukacja kulturowa są na marginesie ich zainteresowania – czy również przez brak klarowności w jej opisie?

Na spotkaniu wspólnie dokonaliśmy analizy profilu kompetencyjnego animatora kultury w trzech perspektywach: kulturowej, pedagogicznej oraz socjologicznej. Wstępem do dyskusji były wystąpienia Joanny Zięby z Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego oraz Agnieszki Sojki z Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Z powodów osobistych w spotkaniu nie mógł uczestniczyć trzeci z zaproszonych mówców, Marek Krajewski z Instytutu Socjologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, jednak przygotował on dla uczestników tekst ze swoim stanowiskiem.

Już na samym początku dyskusji pojawił się problem sformułowania zakresu tematycznego, w ramach którego można rozważać kompetencje. Mówiąc inaczej: jak rozważać kompetencje, skoro wcześniej nie zdefiniowano, czym jest animacja kultury. Dyskusja dość szybko przyniosła pewne robocze wnioski w tym zakresie – nienowe, ale animatorzy stale lubią je sobie przypominać:

  • jest to raczej działalność lokalna, środowiskowa;
  • jej celem w wymiarze osobistym jest upodmiotowienie, aktywizowanie, wspieranie rozwoju kompetencji kulturowych i innych;
  • jej celem w wymiarze społecznym jest wzmacnianie relacji społecznych, integracja i inkluzja, szeroko pojęty „community building”;
  • działalność odbywa się poprzez kreowanie sytuacji twórczych, partycypacyjne budowanie scen kulturalnych, budowanie przestrzeni edukacyjnych;
  • bardzo często jest to praca zespołowa, a animatorzy są koordynatorami pracy interdyscyplinarnych zespołów;
  • animatorzy kultury myślą o swojej pracy jako o długofalowym procesie społecznym;
  • dla animatorów kultury pojęciem konstytutywnym jest „uczestnictwo w kulturze” – to ich teren działania: praktyki kulturowe i praktyki kulturalne;
  • animacja kultury to wielowątkowa i wielowymiarowa, interdyscyplinarna praktyka, ważne, że jest (również) profesjonalną działalnością prowadzoną w ramach instytucji/organizacji (animacji) kultury;
  • animatorem kultury (praktykiem) może stać się artysta, socjolog, kulturoznawca, menadżer kultury itp. Zaplecze (kulturowe/kulturalne) jest istotne, ale równie ważne jest zaplecze kompetencyjne dla pracy środowiskowej (edukator, coach, trener, moderator, lider, facylitator, pedagog, konsultant, mediator itp.);
  • animacja kultury nie ma jednej metodologii działania ani zamkniętego katalogu kompetencji. Ze swej istoty jest ona zależna od potrzeb środowiskowych, zmian kulturowych itp.;
  • animacja kultury to umiejętność odpowiadania na zdiagnozowane problemy i wyzwania, to umiejętność dobrania metod interwencji do zagadnienia, a nie postępowanie według schematów.

W tak zarysowanej perspektywie uczestnicy dyskusji „ogólnie” zgodzili się, że rozmowa o profilu kompetencyjnym animatora kultury ma sens przy dwóch założeniach:

  • że rozmawiamy o ścieżce edukacji, o przygotowaniu do roli animatora kultury, o profilu kompetencyjnym;
  • że rozmawiamy o pewnym zadaniu, misji/usłudze publicznej, którą należy mieć w pakiecie (lokalnych) działań kulturalnych.

W myśl takich ustaleń animacja kultury może być specjalizacją w ramach różnorodnych kierunków studiów kulturoznawczych, artystycznych, pedagogicznych itp. A w profesjonalnych instytucjach i organizacjach kultury będzie możliwe rozwijanie działań charakteryzujących się podejściem animacyjnym, nastawionych na pracę środowiskową, realizowanych wszędzie tam, gdzie inne metodologie się nie sprawdzą.

Na spotkaniu dyskutowane były również różne metodyki kształcenia animatorów kultury, jak i próbowano wstępnie opisać zakresy kompetencji, które mogą być przydatne w tej działalności. Można je pogrupować w kilka kluczowych wiązek:

  • zarządzanie procesami grupowymi;
  • koordynacja i realizacja interdyscyplinarnych przedsięwzięć społecznych;
  • kompetencje trenerskie, pedagogiczne, rozwoju osobistego, psychologiczne;
  • wiedza o kulturze i sztuce, dziedzictwie kulturowym;
  • praktykowanie działalności artystycznej i kulturalnej;
  • prowadzenie diagnoz, analiz, badań społecznych (rozwinięta refleksyjność, umiejętność debaty, moderacji itp.);
  • kompetencje interkulturowe.

Animator kultury to zatem nie artysta, nie menadżer, nie edukator czy pracownik środowiskowy. Choć wszyscy oni kooperują w polu kultury – bardzo często przekraczając granice dyscyplin i kompetencji. To cecha charakterystyczna działalności kreatywnej, twórczej, środowiskowej, poniekąd innowacyjnej, której celem jest zmiana społeczna i zwiększanie komfortu/jakości życia.
Efektem seminarium będzie dokument przygotowany przez jego gości, prezentujący dyskusje i (możliwy) profil kompetencyjny animatora kultury. Przedstawimy go Państwu, jak tylko powstanie.

W spotkaniu udział wzięli: Magdalena Latusek, Tomasz Ignalski, Marek Karpiński, Karol Wittels, Marzena Horyza, Aleksandra Zając, Antoni Bartosz, Paweł Gogołek, Joanna Zięba, Anna Michalak-Pawłowska, Marek Sztark, Małgorzata Jezutek, Marcin Jasiński, Aleksandra Stańczuk-Sosnowska, Wojciech Szuniewicz, Agnieszka Sójka, Monika Nęcka, Piotr Knaś. Spotkanie moderowała Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury.

Galeria zdjęć ze spotkania >>

Wyslij ten post emailem
Piotr Knaś
Piotr Knaś
tel. +48 (012) 422 18 84 w. 21

Badania i analizy Ukończył etnologię oraz europeistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz studia podyplomowe w zakresie ekonomii społecznej na Uniwersytecie Ekonomicznym. Od 2008 roku jest pracownikiem Małopolskiego Instytutu Kultury, w którym koordynuje program Małopolskie Obserwatorium Kultury. Jest przewodnikiem beskidzkim i członkiem Studenckiego Koła Przewodników Górskich w Krakowie.

Formularz kontaktowy

  • Piotr Knaś pisze:

    Grupa robocza Kompetencje animatora kultury w ramach NieKongresu Animatorów Kultury
    http://www.platformakultury.pl/dyskusja/viewtopic.php?id=356

  • Piotr Knaś pisze:

    System monitoringu i wspierania kompetencji pracowników: Animator kultury
    http://www.diagnozowaniekompetencji.pl/?mod=ankieta&id=285&flag=on

  • Piotr Knaś pisze:

    Opis zawodu animatora kultury na portalu Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia

    Nazwa zawodu: Animator kultury
    Opis zawodu:
    Animator kultury planuje proces animacji kultury, organizuje imprezy kulturalne, festiwale, odczyty, wystawy, konkursy, dyskoteki, festyny itp. Organizuje pracę w instytucjach kultury takich, jak muzea, galerie sztuki, teatry, domy i ośrodki kultury, biblioteki oraz pozaszkolne placówki kulturalno-oświatowe z wykorzystaniem znajomości zasad i przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ergonomii oraz ochrony przeciwpożarowej na poziomie własnego stanowiska pracy. Animator prowadzi dokumentację placówki z zakresu upowszechniania kultury, adekwatną do miejsca zatrudnienia. Pobudza aktywność kulturalną, twórczą i artystyczną w środowisku oraz kształtuje upodobania i zainteresowania w tym zakresie. Pozyskuje środki finansowe na organizowane przedsięwzięcia kulturalno–artystyczne. Stale doskonali własne umiejętności zawodowe. Współpracuje z wykonawcami imprez kulturalnych i artystycznych, ze sponsorami oraz z instytucjami
    wspierającymi. Prowadzi ewaluację własnych działań. Animator kultury powinien wykazywać się zdolnościami organizacyjnymi, podejmowaniem szybkich i trafnych decyzji, łatwością wypowiadania się w mowie i piśmie, łatwością w nawiązywaniu kontaktów, zdolnościami analitycznymi, zdolnościami do pracy zarówno w grupie, jak i indywidualnej, wytrzymałością na zmęczenie. Praca animatora kultury odbywa się w zamkniętych pomieszczeniach biurowych, wyposażonych w komputery, kserokopiarki, często przy sztucznym oświetleniu, ale także w salach widowiskowych, koncertowych, kinowych, wystawienniczych wyposażonych w specjalne oświetlenie i klimatyzowanych, a także w salach prób. Osoba wykonująca ten zawód może też pracować w warunkach plenerowych, w otwartej przestrzeni i w amfiteatrach. Animator może podjąć pracę w instytucjach kultury, instytucjach oświatowych, organizacjach pozarządowych, świetlicach środowiskowych i socjoterapeutycznych, zakładach karnych i wychowawczych. Może być zatrudniany głównie na stanowiskach specjalisty i instruktora.

    Zadania zawodowe:

    Z-1. Organizowanie imprez kulturalnych, konkursów, odczytów, festiwali, wystaw, dyskotek itp.
    Z-2. Planowanie procesu animacji kultury.
    Z-3. Przestrzeganie zasad i przepisów bhp, ergonomii, ochrony przeciwpożarowej, udzielanie pomocy przedmedycznej.
    Z-4. Organizowanie warsztatu pracy animatora kultury.
    Z-5. Organizowanie pracy w muzeach, galeriach sztuki, bibliotekach, teatrach itp. na własnym stanowisku.
    Z-6. Prowadzenie dokumentacji placówki w zakresie upowszechniania kultury odpowiednio do zajmowanego stanowiska.
    Z-7. Pobudzanie aktywności kulturalnej, twórczej i artystycznej w środowisku.
    Z-8. Doskonalenie własnych umiejętności i kompetencji zawodowych.
    Z-9. Prezentacja w środowisku lokalnym osiągnięć w dziedzinie kultury i sztuki.
    Z-10. Kształtowanie upodobań oraz zainteresowań kulturalnych i artystycznych różnych grup społecznych.
    Z-11. Pozyskiwanie środków finansowych na organizowane imprezy.
    Z-12. Kierowanie imprezami kulturalnymi.
    Z-13. Realizowanie programu kół miłośników sztuki, stowarzyszeń twórczości artystycznej, dyskusyjnych klubów filmowych itp.
    Z-14. Prowadzenie impresariatu imprez placówek upowszechniania kultury.
    Z-15. Współpraca ze sponsorami.
    Z-16. Współpraca z instytucjami wspierającymi.
    Z-17. Współpraca z wykonawcami imprez kulturalnych i artystycznych.
    Z-18. Pełnienie funkcji kierowniczej w placówce kultury.
    Z-19. Prowadzenie ewaluacji własnych zadań.
    Z-20. Badanie opinii społeczności lokalnej na temat działalności kulturalnej prowadzonej w środowisku.

    Kwalifikacje zawodowe:
    K-1. Organizowanie i prowadzenie edukacji kulturalnej i artystycznej.
    K-2. Upowszechnianie kultury i twórczości artystycznej.
    K-3. Aktywizowanie środowisk lokalnych na rzecz uczestnictwa w kulturze.
    K-4. Kierowanie procesami animacji kultury i ich realizatorami.
    K-5. Nawiązywanie współpracy z twórcami, wykonawcami imprez kulturalnych
    i artystycznych, sponsorami oraz środowiskiem lokalnym.
    K-6. Kontrolowanie przebiegu i efektów procesu animacji kultury.

  • Piotr Knaś pisze:

    Co po animacji kultury (w ramach pedagogiki)
    http://www.studia.net/animacja-kultury

  • Piotr Knaś pisze:

    Ale można też tak o animacji:

    Absolwentka/absolwent Animacja kultury, z tytułu studiów na kierunku pedagogicznym stają się profesjonalistami w integracji interpersonalnej w każdym środowisku zawodowym i społecznym, gdyż wiedza i umiejętności (muzyczne i w zakresie sztuk plastycznych) pozwalają im na profesjonalizm organizacyjny na piknikach integracyjnych, ośrodkach wypoczynkowych i szkoleniowych, koloniach i wycieczkach krajoznawczych.

    https://wpa.amu.edu.pl/dla-kandydata/oferta/pedagogika/specjalizacja-animacja-kultury